2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss Eindrapport
Tekst van het document
Onderzoek toekomst warenmarkt Oss
i van vi
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
Onderzoek toekomst warenmarkt Oss
Opdrachtgever: Gemeente Oss Contactpersonen: Mevrouw M. van de Poppel De heer P. Roumen Projectteam DTNP: De heer R. Eijkelkamp De heer M. Peters Projectnummer: 2505.0324 Datum: 08 november 2024
Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl Adviseurs voor Ruimte en Strategie
Context1
Bijlagen | enquêtes
24
1.1
Aanleiding en doel
2
1
Enquête burgerpanel
25
1.2
Landelijke context
3
2
Enquête marktbezoekers
26
1.3
Lokale ontwikkelingen
4
3
Enquête marktondernemers
27
1.4
Analyse markt
5
4
Enquête centrumondernemers
28
5
Figuren resultaten enquête marktbezoekers
29
6
Figuren resultaten enquête marktondernemers
35
Enquêteresultaten8 2.1
Burgerpanel
9
7
Figuren resultaten enquête binnenstadsondernemers
46
2.2
Bezoekers en middelgrotecentra-onderzoek
11
8
Figuren resultaten enquête burgerpanel
52
2.3
Marktondernemers
13
2.4
Binnenstadsondernemers
15
Conclusies en overwegingen
16
3.1
Perspectief en meerwaarde warenmarkt
17
3.2
Afwegingen marktlocatie
18
3.3
Conclusies en aanbevelingen
21
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
Context
1.1
Aanleiding en doel
Wat is er nodig om een toekomstbestendige warenmarkt voor het centrum van Oss te behouden? Dat is de centrale vraag in dit onderzoeksrapport.
Totstandkoming onderzoeksrapportage
als op de rol van de warenmarkt voor centrumgebie-
Om meer inzicht te krijgen in het bezoek aan en de
den.
waardering van de warenmarkt zijn er voor dit onderzoek diverse enquêtes uitgevoerd. Deze enquêtes zijn
Vervolgens worden in hoofdstuk 2 de resultaten van de
gehouden onder zowel marktondernemers als markt-
enquêtes en de gesprekken beschreven. Ook het mid-
Aanleiding en doel
bezoekers, maar ook winkel- en horecaondernemers uit
delgrotecentra-onderzoek dat door DTNP eerder dit
In het centrum van Oss worden er wekelijks twee wa-
het centrum van Oss en inwoners zijn bevraagd over de
jaar in de binnenstad van Oss is uitgevoerd komt in dit
renmarkten gehouden:
warenmarkt.
hoofdstuk aan bod.
Eikenboomgaardplein, Terwaenen en de Heuvel;
Tijdens de uitvoering van dit onderzoek hebben er drie
Tenslotte geeft hoofdstuk 3 een advies (en de voor-
op zaterdag van 08:30 tot 13:30 uur op het
overleggen plaatsgevonden met een breed opgezette
waarden) voor de marktlocatie en -samenstelling voor
Eikenboomgaardplein en van 8:30 tot 17:00 uur op
werkgroep. Hierin waren alle betrokken partijen verte-
de komende jaren. Hierbij wordt rekening gehouden
de Heuvel.
genwoordigd: gemeente, marktcommissie en binnen-
met het belang van de warenmarkt, en tevens met het
stadsondernemers. Met deze werkgroep zijn de enquê-
belang van het centrum als geheel.
• •
op dinsdagochtend van 08:30 tot 13:00 uur op het
In totaal bieden wekelijks 31 marktkooplieden een uit-
teresultaten besproken. Ook is er van gedachten
eenlopend food- en non-foodaanbod aan. Een deel van
gewisseld over een eventueel andere locatie en/of op-
hen is op beide dagen aanwezig.
stelling van de binnenstadsmarkt. Tussentijds heeft tevens overleg plaatsgevonden met de portefeuillehou-
De gemeente wil graag weten hoe de warenmarkt een
der en met een bredere afvaardiging van marktonder-
begrip kan blijven in het centrum van Oss. Het doel van
nemers.
dit onderzoek is dan ook om op basis van een beoordeling van de toekomstbestendigheid, de functie en posi-
Leeswijzer
tie, de samenstelling en de locatie van beide waren-
De lokale uitgangssituatie wordt verderop in dit hoofd-
markten in het centrum van Oss te beschrijven hoe de
stuk geschetst. Ook wordt hier op actuele trends en
warenmarkt voort kan en een meerwaarde voor het
ontwikkelingen omtrent warenmarkten ingegaan, net
centrum als geheel kan zijn. 2 van 51
De dinsdagmarkt op het Eikenboomgaardplein
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
1.2 Landelijke context Het marktaandeel van de warenmarkten binnen de totale Nederlandse detailhandel is al jaren bescheiden te noemen (< 2%) a en staat steeds verder onder druk. Door toenemende concurrentie vanuit zowel de fysieke winkelmarkt als het online aankoopkanaal, door een gebrek aan opvolging en door de vergrijzende bezoekers voelen steeds meer marktondernemers zich genoodzaakt om te stoppen. Deze terugloop is vooral zichtbaar in de non-foodsector. Toenemende concurrentie Van oudsher is de betaalbaarheid iets waarin de ambulante handel zich onderscheidt van de permanente detailhandel. Met de opkomst van discountformules als Action, Primark, Decathlon en Die Grenze is hier echter verande-
Roerige tijden
Demografie of belevingsbehoefte als kans?
Op dit moment komt er veel op marktondernemers af.
Voor veel warenmarkten is de oudere doelgroep de meest
De kosten voor bijvoorbeeld inkoop, personeel, energie
trouwe groep bezoekers. De vergrijzende samenleving kan
en brandstof zijn sterk gestegen, terwijl de consument
dan ook een kans betekenen; een grotere groep ouderen
nog altijd een lage prijs verwacht op de markt. Ook wordt
die ook doordeweeks de tijd heeft om naar de markt te
de wet- en regelgeving steeds strenger, bijvoorbeeld op
gaan. Anderzijds is het nog maar de vraag in welke mate
het vlak van veiligheid of milieu. Meevaller voor onderne-
de ‘nieuwe ouderen’ in dezelfde mate trouw zullen worden
mers is wat dit betreft dat recent besloten is voor veel
aan de warenmarkt. Hoe dan ook ligt er voor de (soms
bakwagens een voorlopige uitzondering van de zero-
conservatieve) ambulante handel de opgave om ook een
emissiezones in te stellen . Maar in het licht van de con-
nieuwe, jongere doelgroep te enthousiasmeren voor de
currentie, hoge kosten en regeldruk is het niet verwon-
weekmarkt, door in te zetten op innovatie in het aanbod en
derlijk dat veel bedrijven geen opvolging vinden.
een totaalbeleving. De jongere generatie houdt van het
b
b
CVAH (maart 2024), Bakwagens uit 2017 t/m 2019 mogen langer de zero-emissiezones in.
‘consumeren’ van de lokale identiteit en heeft hier, dankzij het toegenomen deeltijdwerken, ook relatief veel tijd voor.
Ontwikkeling aantal bedrijven ambulante handel Nederland
ring in gekomen. Ook de snelle groei van online winkelen heeft de concurrentie voor marktondernemers verhevigd. Het gevolg is dat met name in veel non-foodbranches de marktbestedingen teruglopen. Het aantal marktondernemers neemt af door gebrek aan opvolging. De foodsector (vers en directe consumptie) en frequente benodigdheden (o.a. bloemen) doen het doorgaans nog wel goed op de weekmarkt. a
DTNP (2017), Proeven en ontmoeten, toekomstvisie voor de ambulante handel, in opdracht van CVAH.
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
3 van 51
1.3 Lokale ontwikkelingen De markt in Oss is van oudsher een begrip in de regio. Toch is ook deze markt niet immuun voor de landelijke trends.
(zie enquêteresultaten in paragraaf 2.3, p. 13). Graag
en enkele winkels en horecazaken gaat herbergen. De
zouden de ondernemers meer collega’s zien op de
openbare ruimte in dit gebied wordt herontwikkeld: de
dinsdagmarkt. De wens van een grotere markt op die
voormalige parkeerplaats op deze locatie maakt plaats
dag bestaat ook bij veel winkelondernemers.
voor een groen ontmoetingsplein met speelobject, de zogenaamde SpeelOss.
Minder marktondernemers In de afgelopen tien jaar is het totaal aantal markt
Nieuwe binnenstedelijke ontwikkelingen
ondernemers dat wekelijks te vinden is op de Osse
Sinds het leegkomen van warenhuis V&D in het hart
Stadshart Oss 2025
markt afgenomen. Dit geldt vooral voor de markt op
van de binnenstad is er gewerkt aan een nieuwe invul-
Tegelijk met dit onderzoek wordt er gewerkt aan een
dinsdag: in 2014 waren er hier 40 marktondernemers te
ling van de ruimte tussen de Walstraat en de
actualisatie van de Koers Stadshart Oss voor het jaar
vinden, waarvan circa driekwart non-foodproducten
Carmelietenstraat. Uiteindelijk is er gekozen voor Het
2025 en verder. Dit onderzoek zal, voor het bepalen van
verkocht. In de 10 jaar die daarop volgde is dit aantal
Walkwartier, een appartementencomplex dat ook
de toekomstige ontwikkelrichting van de beide binnen-
afgenomen naar totaal 22 marktondernemers op de
maatschappelijke functies, waaronder de bibliotheek,
stadsmarkten, daarin worden meegenomen.
markt op dinsdag, waarvan ruim de helft non-foodproducten verkoopt. Het aantal marktondernemers met
Aantal marktondernemers op dinsdag
Aantal marktondernemers op zaterdag
een standplaats op zaterdag is in diezelfde periode nagenoeg gelijk gebleven. Wel is er hier een verschuiving zichtbaar binnen het aanbod: het aantal ondernemers met een non-foodassortiment is in 10 jaar tijd afgenomen van 7 naar 4, en het aantal marktkramen met voedingsmiddelen is licht toegenomen, van 11 naar 13. Ondanks de terugloop in het aantal ondernemingen geven de marktondernemers aan tevreden te zijn met het functioneren van beide markten: zowel de locatie als de eigen plek op de markt wordt goed beoordeeld
4 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
1.4 Analyse markt De markt van Oss bevindt zich op een centrale plaats in het centrum. De marktkooplieden staan op dinsdag op de Heuvel, Terwaenen en het Eikenboomgaardplein. Op zaterdag is er markt op de Heuvel en het Eikenboomgaardplein.
De dinsdagmarkt
staan ook 3 non-food-marktondernemers, die bloemen
De eerste markt van de week wordt op dinsdagochtend
en planten, kleding en dierenbenodigdheden verkopen.
gehouden, van 8:30 tot 13:00 uur. Op deze markt staan in
Het plein is op dinsdag dus een duidelijk ‘versplein’.
totaal 22 ondernemers. Twaalf van hen staan op het Eikenboomgaardplein, drie op Terwaenen en zeven op de
De marktkramen op het Eikenboomgaardplein zijn in
Heuvel. Op deze laatste twee locaties staan binnen de
een U-vorm opgesteld. Zij beslaan de westelijke helft
circa 200 meter tot aan het Eikenboomgaardplein 10
van het plein (zo’n 100 parkeervakken), en staan hier-
De Heuvel vormt het centrale plein van de binnenstad.
marktkramen met uitsluitend non-foodproducten, en een
door op de route van de voetgangers die de binnenstad
Hier zijn zowel dagelijkse als niet-dagelijkse winkels en
stroopwafelverkoper. De kramen met food-producten be-
in of uit lopen. De andere helft van het plein is op deze
een aantal horecaondernemingen met terrasuitstalling
vinden zich op het Eikenboomgaardplein. Op dit plein
dag wel beschikbaar voor parkeren. De voorkanten van
gevestigd. Terwaenen is een winkelstraat met een mix van horeca, dagelijkse en niet-dagelijkse winkels.
Opstelling warenmarkt Oss dinsdag
Terwaenen vormt tevens de toegangstraat naar de binnenstad vanuit het Eiken boomgaardplein en
het
Burchtplein. Het Eikenboomgaardplein heeft met circa 180 parkeervakken een parkeerfunctie voor centrum bezoekers. Aan de zuidkant ligt een groenstrook waaraan enkele winkelondernemers gevestigd zijn. Als er markt wordt gehouden op dit plein is parkeren alleen mogelijk aan de oostzijde (± 80 vakken). Ten noorden van het Eikenboomgaardplein ligt het Burcht plein, eveneens een centrumparkeerlocatie, met circa 250 parkeervakken. Aan dit plein is een supermarkt gevestigd. Tijdens de markt zijn op deze noordelijke parkeerterreinen zo’n 330 in plaats van 430 parkeerplekken beschikbaar (-19%).
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
5 van 51
de marktkramen zijn naar binnen gericht, waardoor er
entree op het noorden. Door de bomen in de groen-
een knusse compacte markt, zonder gaten ontstaat
strook vallen de voorgevels hierdoor snel in de scha-
(mits iedereen er is!). De voertuigen van de onderne-
duw, wat de zichtbaarheid reeds beperkt. Vanaf de kop
mers staan aan de achterkant van elke rij, waar ze geen
van de winkelstraat is wel vrij zicht op deze wand, ook
hinder opleveren. Als er door (tijdelijke) afwezigheid
als de markt er staat.
van een kraam een opening valt in de opstelling doet dit door het stenige karakter van het Eikenboomgaard
De winkelstraat Terwaenen tot en met de ingang van de
plein relatief veel afbreuk aan de sfeer en beleving van
Heuvel is relatief krap. Hierdoor staan de drie marktkra-
deze marktlocatie. Winkelondernemers ondervinden
men in dit gebied vrijwel direct met hun achterkant
weinig hinder van de blinde achterkanten van de markt-
tegen een winkelgevel aan. Het betreft hier maar een
kramen. Alleen aan de zuidzijde beperkt een relatief
beperkt aantal slim gepositioneerde kramen; de winke-
grote
lentrees zijn goed bereikbaar. De situatie op de Heuvel
Combi markt en horeca brengt levendigheid op de dinsdag
Dichte wagens beperken het zicht op achterliggende winkels
Gat in de marktopstelling als iemand afwezig is
AGF-kraam
het
zicht
vanaf
het
Eiken
boomgaardplein op de ondernemingen die gevestigd zijn aan Park Terwaenen. Deze winkels liggen met hun
Beperkte ruimte op Terwaenen, maar open kramen slim ingepast
6 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
zelf is iets anders: vijf marktkramen op deze locatie
mers is op deze drukke winkeldag hinderlijk en een
staan met hun achterkant voor een aantal winkels en
belangrijke aanleiding voor de uitsterfconstructie. De
deels ook voor hun entrees. Er wordt ruimte gelaten
marktondernemers die hier momenteel nog staan zijn
tussen marktwagens, maar alsnog beperken de over-
dan ook als reactie hierop wat verder van de gevel
wegend grote wagens deels het zicht vanaf de winkel-
gezet en de beenmodewagen is op zaterdag kleiner
straat op deze ondernemingen. De andere twee markt-
dan op dinsdag. Doordat er op zaterdag geen kramen
kramen staan tegenover horecaterrassen, waardoor
meer op Terwaenen staan, hebben de delen van de
hier een levendig geheel ontstaat.
markt op de Heuvel en op het Eikenboomgaardplein geen directe relatie meer met elkaar.
De zaterdagmarkt De markt op zaterdag begint om 8:30 uur en duurt voor het Eikenboomgaardplein tot 13:30 uur. Op de Heuvel
Opstelling warenmarkt Oss zaterdag
Ook op zaterdag staat de AGF-kraam voor Park Terwaenen
kan men, net als in de winkels, tot 17:00 uur terecht. Op het Eikenboomgaard plein zijn 14 kramen te vinden, waarvan er 12 een food-assortiment voeren. De indeling van de marktkramen is hier vergelijkbaar met die van de dinsdag, alleen wordt er op zaterdag een rij ten oosten van de U-opstelling toegevoegd, waardoor men hier als het ware een rondje kan lopen. Op de Heuvel zijn drie marktkramen te vinden: een met beenmode en twee kleinere kramen die snacks verkopen. Voor deze deellocatie bestaat sinds 2016 een uitsterfconstructie voor de zaterdagmarkt. Dat wil zeggen dat er bij vertrek van de huidige ondernemers geen nieuwe marktondernemers meer mogen komen. Het zichtbeperkende karakter van grote verkoopwagens voor winkelonderne-
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
7 van 51
Enquêteresultaten
2.1 Burgerpanel Leden van het burgerpanel geven beide markten een krappe voldoende. Het huidige productaanbod wordt lager gewaardeerd dan 5 en 10 jaar geleden. Inwoners komen vooral voor food naar de markt. Een deel van de nietbezoekers lijkt nog te verleiden met een meer divers of ander aanbod.
de markt te bezoeken is gehalveerd, van 26% in 2019
Heeft u in de afgelopen 12 maanden de markt bezocht?
naar 13% in 2024. Binnen de 40% die aangeeft de markt niet te hebben bezocht geeft 35% als reden dat het marktmoment hen niet uitkomt. Ook een weinig divers productaanbod wordt als reden genoemd. Bijna de helft van de nietmarktbezoekers gaat überhaupt nooit naar een markt.
De gemeente Oss heeft in juli 2024 het onderzoek Evaluatie centrummarkt uitgevoerd onder 679 leden
Veel combinatiebezoek, food populair
van het burgerpanel, woonachtig in de gemeente. Dit
44% van de respondenten die de markt weleens be-
onderzoek is eerder in 2019 en 2015 op een vergelijk-
zoekt geeft aan dat ze naast een bezoek aan de markt
bare manier uitgevoerd.
ook winkels en horeca bezoeken. 42% doet dit af en toe. Een groep van bijna 90% doet dus (regelmatig) aan
Meer marktbezoekers, maar minder frequent 60% van de respondenten heeft in de afgelopen 12
Voor welke producten komt u naar de markt in Oss? (top 5)
maanden minstens één keer een markt in Oss bezocht. In 2019 was dit 50%. Een deel van de marktbezoekerts bezoekt de markt op beide dagen. Het aantal keer dat men de markt bezoekt is gedaald. De meeste panelleden bezochten de markt in 2019 één à twee keer per maand. In 2024 komen de panelleden nog zo’n één à twee keer per kwartaal naar de markt. Ook het aandeel respondenten dat aangeeft wekelijks
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
9 van 51
combinatiebezoek met horeca en winkels. Meer dan de
aanbod en in 2024 blijkt dit percentage te zijn opgelo-
helft van de respondenten komt naar de markt voor
pen naar 40%. Deze gedaalde waardering van het
groenten en fruit (63%). Ook vis (52%) en brood (37%)
aanbod uit zich bij 54% van de respondenten in het feit
zijn populair (zie grafiek p.9). Ten opzichte van 2019
dat zij op beide markten bepaalde artikelen missen.
komen er meer mensen specifiek naar de markt voor
Concreet worden de producten van een stoffen- en kle-
food-producten. De grootste non-foodbranche, name-
dingkraam het meeste gemist, net als fournituren. Ook
lijk kleding en accessoires, trekt daarentegen minder
geeft circa 20% aan de marktartikelen te duur te vinden.
mensen naar de markt dan voorheen. Deze trendver-
Dit gemis van artikelen en de te hoge prijs worden
schuiving hangt samen met de toename van het aantal
beide iets vaker genoemd voor de dinsdag- dan voor de
food-ondernemers op de markt in Oss en de afname
zaterdagmarkt.
Hoe heeft de markt op dinsdag zich ontwikkeld?
van het aantal non-foodverkopers (zie paragraaf 1.3).
Suggesties voor de markt Markt- en aanbodwaardering afgenomen
Een van de vragen die zowel aan de marktbezoekers
De dinsdagmarkt kreeg van de marktbezoekers in 2019
als de niet-marktbezoekers gesteld is, is wat er aan de
een 6,0. Anno 2024 is dit gedaald naar een 5,7. De
markt zou moeten veranderen om de panelleden vaker
markt op zaterdag kreeg in 2015 een 6,4 en in 2024 een
naar de markt te laten komen. Bijna de helft, 46%, geeft
6,2. Beide markten scoren dus lager dan een aantal
aan de markt vaker te bezoeken als het aanbod uitge-
jaar geleden. Circa 60% vindt dat de markt op dinsdag
breider zou zijn. 7% heeft behoefte aan een andere
er in de afgelopen jaren op achteruit is gegaan, voor de
marktlocatie en een ander tijdstip. Een grotere markt
zaterdagmarkt is dit ongeveer 45%. Bijna de helft van
en/of een meer geclusterde opzet is een regelmatig ge-
de bezoekers is ontevreden met het productaanbod op
noemde wens voor verbetering. 22% geeft echter aan
dinsdag (was 34% in 2015). Een kwart van hen vindt het
dat niets hen naar de markt zou kunnen trekken; de
aanbod nog steeds goed of voldoende (was 41% in
markt simpelweg geen onderdeel van hun kooppa-
2015). De markt op zaterdag laat vergelijkbare percen-
troon.
Hoe heeft de markt op zaterdag zich ontwikkeld?
tages zien. In 2015 was een kwart ontevreden over het
10 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2.2 Bezoekers en middelgrotecentra-onderzoek De dinsdagmarkt heeft voor het centrum van Oss een grote aantrekkende werking; er komen veel bezoekers op af die het centrum anders niet hadden bezocht. Naast de markt bezoekt een groot deel ook andere centrumfuncties. Op dinsdagochtend 21 mei 2024 zijn er op de waren-
geeft aan minder dan één keer per maand op de dins-
concludeerd worden dat de dinsdagmarkt een grote
dagmarkt te komen.
trekkende werking heeft voor het centrum van Oss. Zonder markt zouden er minder bezoekers te vinden
De dinsdagmarkt als publiekstrekker
zijn op de dinsdag. Verder verblijven bezoekers gemid-
Ruim 80% van de ondervraagden gaf aan het centrum
deld 43 minuten op de markt: ruim de helft (54%) blijft
op dinsdag primair voor de markt te bezoeken. Bijna de
30 minuten of minder op de markt en 33% blijft er
helft zei zelfs niet naar het centrum te zijn gekomen als
tussen de 31 en 60 minuten.
er geen markt zou zijn geweest (43%).
markt enquêtes afgenomen onder marktbezoekers. Ook zijn er observaties gedaan op en rond de markt. De
Tweederde van de ondervraagden combineert het
resultaten van deze enquête zijn opgenomen in de bij-
marktbezoek met een bezoek aan andere functies,
lage.
zoals een of meerdere recreatieve winkels (38%), boodschappenwinkels (36%) of horeca (24%). Hieruit kan ge-
Demografie en bezoekredenen Van de 49 bevraagden valt 37% in de leeftijdscategorie
Beoordeling dinsdagmarkt door bezoekers
van 55 tot 67 jaar oud en nog eens 37% is 67 jaar of ouder. De overgrote meerderheid van de marktbezoekers is dus 55 jaar of ouder. Iets meer dan de helft van de ondervraagden komt uit de stad Oss (57%) en 39% komt van elders uit de gemeente. Iets meer dan de helft van de ondervraagden bezoekt de dinsdagmarkt elke week (55%). Voor de groep bezoekers die woonachtig is in de stad Oss ligt dit percentage iets hoger, namelijk op 60%. Een kwart van de ondervraagden
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
11 van 51
Food in trek, non-food wordt gemist
ervan gaten bevat a. Ook wat betreft de wisselwerking
Gelet op het combinatiebezoek en het deels afwijkende
Vrijwel alle ondervraagden gaven aan voor een speci-
met andere winkels is er ruimte voor verbetering. De
bezoekersprofiel (inwoners van buiten de stad) kan ge-
fiek product naar de markt te komen (96%). Ongeveer
best beoordeelde aspecten zijn locatie, moment, prijs
steld worden dat ook op zaterdag de markt tot extra
tweederde van deze producten is food (68%), dat voor
en netheid.
centrumbezoek leidt. Doordat de zaterdag sowieso een
ruim de helft vers voor thuis betrof (bijv. kaas en AGF),
drukker bezochte dag is, valt deze bezoekersstroom
maar ook regelmatig eten voor directe consumptie
De zaterdagmarkt
minder op. De gemiddelde marktbesteding ligt op on-
betrof (bijv. kibbeling). De populariteit van het food-
In april 2024 is er door DTNP, in het kader van het
geveer 26 euro per marktbezoeker. Tenslotte geven de
aanbod ligt in lijn met de landelijke markttrends (zie
middelgrotecentra-onderzoek een enquête gehouden
43 marktbezoekers de markt op zaterdag gemiddeld
1.2). 30% van de respondenten geeft aan een of meer-
in het gehele centrum van Oss, onder andere op een za-
een 6,7.
dere branches te missen op de dinsdagmarkt. Dit be-
terdag. Van de 116 ondervraagden op deze zaterdag
treft vooral non-foodbranches. De diversiteit van het
geven er 43 aan de zaterdagmarkt te hebben bezocht
non-foodaanbod is dan ook afgenomen.
of te gaan bezoeken (37%).
Cijfers voor de markt
•
Respondenten uit de enquête die op zaterdag de
Dat men een diverser productaanbod mist, is ook terug
markt bezoeken zijn gemiddeld 56 jaar oud. De
te zien in de beoordeling van de dinsdagmarkt op een
niet-marktbezoekers zijn gemiddeld iets jonger,
achttal aspecten (zie grafiek pagina 11), hoewel een
namelijk 48 jaar. De markt trekt een wat ouder pu-
deel wel positief is over de diversiteit. Tijdens het afne-
bliek.
men van deze enquête gaven sommige respondenten
•
Van de marktbezoekers komt circa 25% van elders
aan dat ze het aanbod eigenlijk niet meer toerijkend
uit de gemeente Oss. Van de niet-marktbezoekers
vonden, maar hier in veel gevallen geen harde onvol-
is dit 18%. De warenmarkt trekt relatief veel inwo-
doende aan wilden geven. De sfeer op de dinsdagmarkt
ners uit omliggende dorpen naar het stadscentrum
kreeg ook meermaals een laag rapportcijfer. Hierbij gaf
van Oss.
men aan dat de markt te klein is en dat de opstelling a
12 van 51
Op de dag van het enquêteren waren er enkele marktondernemers afwezig op het Eikenboomgaardplein.
Warenmarkt weet veel publiek uit omliggende dorpen te trekken
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2.3 Marktondernemers Uit een enquête onder de marktondernemers blijkt dat ze best tevreden zijn met beide markten. De locatie van de markt is wat hen betreft prima. Graag zien zij meer ondernemers op de markt op dinsdag.
Dit geldt ook voor het tijdstip waarop beide markten
Tevredenheid marktondernemers over locatie markt
worden gehouden; circa 80% geeft aan hier niets in te willen veranderen. Vier dinsdagondernemers geven aan dat ze de openingstijd van deze markt graag een half uur naar voren zouden willen trekken. Ook op de zaterdag zijn er drie ondernemers die wat eerder
Onder de marktondernemers van Oss is in juni 2024
zouden willen beginnen.
een vragenlijst verspreid. Daarin werd hen onder andere gevraagd naar hun mening over de twee week-
Wisselwerking met centrumondernemers kan beter
markten, hun eigen functioneren en hun toekomstplan-
De wisselwerking tussen de markt en andere onderne-
nen. 29 van de 31 marktondernemers hebben deze en-
mingen in het centrum wordt wisselend beoordeeld:
quête ingevuld.
een derde is expliciet tevreden over de wisselwerking met horecazaken en de helft over de wisselwerking
Marktlocatie en -moment goed beoordeeld
met winkels. Dit geldt voor beide markten. Deze bevin-
Een aantal vragen gaat in op de tevredenheid van de
dingen liggen in lijn met die van de bezoekersenquête
marktondernemers met de locatie van beide markten,
(zie 2.2). Men ziet kansen in het beter naar elkaar door-
en met hun eigen plek op de markt. 86% is tevreden
verwijzen van klanten van en naar winkel- en markt-
met de eigen plek op de markt op dinsdag. De zaterdag
ondernemers.
Tevredenheid marktondernemers over economisch functioneren
krijgt ook een ruime voldoende: 81% is hier blij met de standplaats. Daarnaast wordt de locatie van beide
Financiële gezondheid redelijk
markten zeer goed beoordeeld: 84% geeft aan tevreden
De ondernemers beoordelen hun economisch functio-
te zijn met de marktlocatie op dinsdag. Voor de markt
neren op de Osse markten met een voldoende. Van de
op zaterdag is dit zelfs 100%. Onder marktkooplieden
dinsdagondernemers geeft ongeveer 70% aan tevreden
is er geen aanleiding om grote veranderingen aan te
te zijn. Van de ondernemers die op zaterdag actief zijn
brengen in de locatie of opstelling van beide markten.
ligt dit percentage iets hoger, op 80%. Deze hogere
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
13 van 51
score van de markt op zaterdag komt ook naar voren uit
meer ondernemers zouden zien op de markt op dins-
de respons over het eigen economisch functioneren ten
dag. Deze wens bestaat ook bij ± 30% van de markton-
opzichte van andere markten die deze ondernemers we-
dernemers van zaterdag, al is bij hen een grotere groep,
kelijks bezoeken. 63% van hen is tevreden over zaterdag,
namelijk 85%, tevreden met het productaanbod.
6% niet. 52% is tevreden over dinsdag, maar 30% niet. Dit betekent dat dinsdag als doordeweekse marktdag
Vergrijzing en enkele stoppers
economisch minder functioneert dan andere doorde-
De gemiddelde leeftijd van de marktondernemers is 53
weekse markten die de ondernemers in de regio aan-
jaar. Er is dus sprake van vergrijzing bij de Osse markt-
doen.
ondernemers. Drie ondernemers geven aan te willen stoppen in de komende drie jaar a , waarvan er één op-
Ongeveer de helft van de dinsdagmarktondernemers
volging klaar heeft staan. Het kunnen aantrekken van
geeft aan in de periode van 2022 tot en met 2024 een
nieuwe marktondernemers is gezien de landelijke ont-
positieve omzetontwikkeling te hebben doorgemaakt.
wikkelingen echter niet vanzelfsprekend.
Op dinsdag vergezelt een draaiorgel de marktbezoekers
Op zaterdag geldt dit voor circa 69%. Op beide marktdagen is bij 20% van de ondernemers de omzet gedaald.
Verder geven ondernemers aan dat zij het belangrijk
Men is grotendeels tevreden over het gemiddelde aantal
vinden dat alle marktondernemers producten van
marktbezoekers, vooral op zaterdag. Al met al lijken de
goede kwaliteit verkopen om zo de markt als geheel
marktondernemers financieel redelijk gezond, al zit er
slagkracht te kunnen geven. Ook zou de communicatie
vooral ruimte voor verbetering bij de ondernemers op
beter kunnen tussen de marktondernemers zelf, maar
dinsdag.
ook met de binnenstadsondernemers. Om de markt beter onder de aandacht te brengen, stellen de markt-
Productaanbod dinsdag beperkt
ondernemers dat er meer reclame voor de markten van
Iets meer dan de helft van de marktondernemers van
Oss gemaakt zou kunnen worden.
dinsdag is tevreden over de diversiteit van het productaanbod. Een evengrote groep geeft aan dat zij graag
14 van 51
a
De marktondernemer met dierbenodigdheden is inmiddels ook gestopt en een olijven en tapas ondernemer is op proef in de plaats gekomen (situatie oktober 2024).
Markt op de Heuvel
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2.4 Binnenstadsondernemers Ook de binnenstadsondernemers is gevraagd wat zij vinden van de twee markten van Oss. In totaal hebben 102 ondernemers uit de binnenstad hun mening gegeven. Velen benadrukken het belang van de markt en een meer binnenstedelijke marktlocatie. De ondernemers vinden het jammer dat de markt kleiner wordt.
gens wordt belemmerd. Meerdere ondernemers zijn
Meer gezamenlijk optrekken
juist enthousiast over het kunnen profiteren van markt-
Enkele binnenstadsondernemers hebben een sugges-
bezoekers. Vergroting van de markt wordt vaak als
tie gedaan voor een betere samenwerking tussen hen-
kans genoemd om daarmee de rol als publiekstrekker
zelf en de marktondernemers. Concreet denken zij aan
in de binnenstad te versterken.
het opzetten van gezamenlijke (spaar)acties, het hanteren van vergelijkbare openingstijden en het over en
Marktlocatie prima, maar het kan centraler
weer doorverwijzen van klanten. Ook een betere com-
Ruim 70% van de binnenstadsondernemers geeft aan
municatie onderling wordt genoemd als basis hiervoor.
neutraal of positief tegenover de huidige locatie van
Dinsdag geeft reuring, maar aantal bezoekers neemt af
beide markten te staan. Ongeveer 30% is dat niet, waar-
Ongeveer de helft van de bevraagde binnenstadsonder-
bij de redenen hiervoor sterk uiteen lopen. De meeste
nemers is positief noch negatief over de hoeveelheid
motiveringen gaan over een centralere locatie van de
marktbezoekers. 15% is tevreden met de hoeveelheid
markt om (nog) beter te kunnen profiteren van de be-
marktbezoekers op dinsdag, voor zaterdag is dat 25%.
zoekersstroom, maar liefst 26 keer genoemd. Een
Ondernemers geven aan dat zij op de dinsdag een te-
andere opzet (compacter of juist ruimer) kwam 6 keer
rugloop in het aantal bezoekers ervaren. Dat is jammer,
voorbij als motivatie bij de locatiebeoordeling. Het be-
want vooral de markt op dinsdag zorgt voor extra reu-
zetten van parkeercapaciteit werd 5 keer genoemd en
ring in het centrum, aldus veel ondernemers.
de beperkte zichtlijnen op winkels 4 keer.
Over de wisselwerking tussen hun onderneming en de
Op de vraag wat de beste plek voor de markt zou zijn
markt zijn de ondernemers wisselend te spreken. Veel
werd de ‘huidige locatie’ en vaak ook specifiek ‘De
ondernemingen liggen überhaupt niet in de marktloop
Heuvel’ genoemd.
Tevredenheid binnenstadsondernemers over aantal marktbezoekers
en profiteren hierdoor beperkt. Ook geven enkele ondernemers aan dat hun zichtbaarheid door marktwa-
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
15 van 51
Conclusies en overwegingen
3.1 Perspectief en meerwaarde warenmarkt De warenmarkt heeft zowel een financiële als een sociale meerwaarde. De markt trekt een aanvullende doelgroep die het centrum anders niet zou bezoeken. Het centrum zou dus zonder de markt minder bezoekers hebben. Het is dan ook belangrijk om deze doelgroep te bedienen.
Duidelijke meerwaarde
de jongere generaties het belangrijk om te weten waar
Voor veel mensen is de wekelijkse markt een bezoek-
producten vandaan komen en dat de productie ervan
doel op zich. Een deel van de centrumbezoekers zou
op een duurzame manier heeft plaatsgevonden. Vooral
het centrum niet bezoeken als er geen markt zou zijn.
voor voedingsmiddelen is duurzaamheid een belangrijk
Niet alleen inwoners van het centrum van Oss, maar
motto. Dit biedt kansen voor de foodverkopers op de
ook van elders uit de gemeente bezoeken het centrum
markt, als ze verrassende producten aanbieden. Dit
specifiek voor de markt. Bovendien combineert twee
geldt voor zowel directe consumptiegoederen als voor
derde van de marktbezoekers het centrumbezoek met
verse producten voor consumptie thuis. Denk hierbij
Behoud huidige omvang al grote ambitie
een bezoek aan winkels en horeca. Deze groep is ge-
aan de verkoop van verse olijven of tapas (inmiddels nu
Marktondernemers hebben veel veranderingen te ver-
middeld gezien goed voor 5% tot 10% extra centrumbe-
ook op de dinsdagmarkt), of aan biologische en/of
werken. Zo kon de markt zich van oudsher onderschei-
zoekers . Deze extra bezoekers zorgen op zowel dins-
lokale producten. Jongere generaties zijn bovendien
den door de betaalbaarheid, maar ook op de markt zijn
dag als zaterdag voor een drukkere dag.
vaak op zoek naar een totaalbeleving. De authenticiteit
a
de kosten gestegen. Door vergrijzing zal daarnaast het
van het ambulante ambacht en de aanwezigheid van
totaal aantal ondernemers in de toekomst niet snel
Daarnaast heeft de markt ook een sociale meerwaarde
live-muziek op de achtergrond spreekt aan. In de dyna-
groeien. Het vinden van opvolging is een grote uitda-
voor de binnenstad. Het is een plek waar mensen
mische leefwereld van nieuwe generaties is ook het
ging. Streven naar meer marktondernemers is gezien
elkaar tegenkomen en ontmoeten. Dit is vooral belang-
bieden van gemak kansrijk. Denk aan een maaltijdpak-
de omstandigheden geen haalbare ambitie. Het is een
rijk voor de wat oudere doelgroep van de markt. Velen
ket of kant-en-klare gerechten voor thuis.
reëler doel om ervoor te zorgen dat het bestaande
zijn gehecht aan hun ‘rondje markt’, een fysieke activi-
aantal marktondernemers per saldo niet verder af-
teit waarbij ze bekenden kunnen ontmoeten.
neemt. Aanwas en animo om plekken van stoppers in te vullen is naar verwachting haalbaar door de groei
Een nieuwe generatie consumenten
van het inwonertal in de gemeente, vooral in de stad
Het is voor de warenmarkt van belang om een nieuwe
zelf.
generatie consumenten aan te spreken, door aan hun specifieke wensen en behoeftes te voldoen. Zo vinden a
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
RetailTrends (2024), Wat een sterke warenmarkt doet met de binnenstad.
Een kraam of kleine wagen met kant-en-klare soepen voor thuis 17 van 51
3.2 Afwegingen marktlocatie De huidige locatie werd in de enquêtes positief of zelfs als zeer goed beoordeeld. Een alternatief kan desondanks overwogen worden als deze nog centraler ligt, gedragen wordt en afname van praktische knelpunten betekent. DTNP verkende een aantal alternatieve marktlocaties in het centrum. Hieruit komt naar voren dat de huidige marktlocatie de meest logische blijft.
•
De Eikenboomgaardstraat is geen geschikte alter-
problemen te kunnen herbergen. Het zicht op de
natieve locatie. Deze straat, gelegen aan de oost-
winkels zou hierdoor dusdanig verstoord worden
kant van het Eikenboomgaardplein, is minder cen-
dat de kwaliteit van het centrum als geheel erop
traal gelegen dan de huidige marktlocatie. Ook ligt
achteruit zou gaan. Het afbreken van kramen
de Eikenboomgaardstraat niet in de bezoekersloop
onder winkelopeningstijden leidt tot veel hinder
van het centrum; er zijn vooral avondhorecabedrij-
voor winkelend publiek en binnenstadsonderne-
ven en woningen te vinden. Een verplaatsing van
mers.
de markt naar deze straat zou een verslechtering
•
De nieuwe binnenstedelijke ontwikkeling van Het
zijn voor het centrum en is ook door de afzijdige
Walkwartier is ook voorbij gekomen als mogelijke
ligging niet aantrekkelijk voor de markt.
locatie voor de markt. Gezien de maatschappelijke
De markt krijgt een centralere plek in het centrum
invulling van deze locatie en de pleinruimte aan de
De marktondernemers zelf beoordelen de marktlocatie
als er ook marktondernemers op de Heuvelstraat
oostzijde is dit op voorhand een denkbare optie.
over het algemeen goed. Zij hebben dan ook geen ex-
worden gesitueerd. De loop van de markt zou daar-
Het plein met de SpeelOss zou dan de markt
pliciete wens om de markt te verplaatsen. Dit geldt ook
door verlengd/verschoven worden richting Hema.
moeten gaan herbergen. De pleinruimte is echter
voor de meeste binnenstadsondernemers. Enkele bin-
Het straatprofiel van de Heuvelstraat is echter on-
van beperkte omvang, waardoor minder dan de
nenstadsondernemers ervaren echter hinder doordat
geschikt om een gemiddelde marktwagen zonder
helft van de marktondernemers hier terecht kan.
Huidige marktlocatie goed beoordeeld
•
de marktwagens het zicht op hun bedrijf ontnemen en door de verminderde parkeercapaciteit tijdens de markt. Een gedeelte ziet daarnaast de markt juist graag op een wat meer centralere centrumlocatie in een compactere opstelling. Zij geven namelijk aan dat de markt voor extra reuring zorgt in het centrum en meer ondernemers zouden daarvan willen profiteren. DTNP verkende dan ook een aantal alternatieve centrumlocaties voor de markt. Eikenboomgaardstraat
18 van 51
Heuvelstraat
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
Dit zou opgelost kunnen worden door de Burgwal ook bij de markt te betrekken. Inpassing op de Burgwal van 10 (of meer) marktondernemers is ruimtelijk een complexe puzzel, temeer omdat aan beide zijden van de straat winkels en andere publieksgerichte voorzieningen zijn. Voorts zijn hier vergroening en fietsparkeervoorzieningen gepland, waardoor overzicht en doorgangen naar achterliggende winkels naar verwachting te beperkt worden en de op- en afbouw zeer complex is. Het aantal beschikbare parkeerplaatsen neemt toe. Het bezoekgemak van de markt per auto neemt af. Het Eikenboomgaardplein ligt op afstand en het alter-
Walstraat
Het Walkwartier in aanbouw
Hema bij het Walplein
Burgwal
natief is parkeergarage Bergoss. Voor het gemiddeld oudere marktpubliek is dit een drempel. •
De combinatie Walstraat-Walkwartier met het Walplein zou gezien de trekkende werking van de nabijgelegen Hema en Xenos op voorhand ook een optie kunnen zijn. Dit is een centrale plek. Er worden hier geen parkeerplekken te worden ingenomen door marktondernemers. De bij Wal kwartier-Burgwal geschetste knelpunten/nadelen gelden echter ook voor deze plek. Nog meer dan bij die locatie leidt het afbreken en wegrijden van
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
19 van 51
marktondernemers op de Walstraat tot grote
Huidige locatie scoort goed, elke locatie heeft nadelen
voor het functioneren van de markt als voor het cen-
hinder. Met name op de zaterdagmiddag, het druk-
In de tabel hieronder is gepoogd per aspect de locatie
trum, vanwege de verminderde wisselwerking (combi-
ste moment van de week, geeft dit naar verwach-
beoordelen. Uiteindelijk hangt het sterk af van hoe
natiebezoek). In dat opzicht is een niet-centrale ligging
ting veel overlast voor winkelend publiek en zal het
zwaar bepaalde aspecten in het geheel meetellen.
een ‘knock-out’-criterium. Criteria, die niet in de tabel
tot onveilige situaties leiden, waardoor de positie-
Vanuit de ambitie de warenmarkt als publiekstrekker
opgenomen, maar wel relevant zijn, zijn de bekendheid
ve wisselwerking omslaat. Naar inschatting van
voor het centrum te behouden volstaat de huidige situ-
van de huidige plek en het ontbreken van draagvlak
DTNP is het aantal binnenstadsondernemers dat
atie. Bij een centralere locatie zal een groter deel van
voor verplaatsing. Het risico is groot dat het functione-
op deze locatie te maken zou krijgen met vermin-
de markt in vergelijking tot nu in één of enkele winkel-
ren van de markt bij verplaatsing een tijd lang minder
derde zichtbaarheid door marktwagens groter dan
straten gepositioneerd moeten worden, waardoor het
zal zijn. Dit is daarmee een groot risico gelet op de
in de huidige situatie (groter aantal marktonderne-
aantal hinderlijke situaties toeneemt (hinder op- en
omzet die voor veel ondernemers onder druk staat
mers in een gevulde centrumstraat).
afbouw en zichtbelemmering op individuele winkelen-
(risico op snelle afname aantal ondernemers).
trees). Een minder centrale locatie is zowel nadelig
Centraal (combinatiebezoek in de loop) Ruimtelijk inpasbaar (zicht entrees / voldoende ruimte) Geen
hinder
bij
op-
en
afbouw Behoud parkeerplaatsen Autobereikbaarheid (P nabij)
20 van 51
Huidige locatie
Eikenboomgaardstraat
Heuvel-Heuvelstraat
Walkwartier-Burgwal
Walstraat-Walkwartier
+
--
+
+
+
+/-
+/-
-
-
-
+/-
+
--
-
--
-
+/-
+
+/-
+
+
+
-
-
-
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
3.3 Conclusies en aanbevelingen De markt is een publiekstrekker die met een centrale, verbonden plek in het centrum toegevoegde waarde houdt voor het centrum. Alles overwegende acht DTNP de huidige locatie, met kleine aanpassingen, de beste keuze voor de toekomst.
dat opzicht een tegenhanger van het nieuwe bezoekdoel Walkwartier met haar culturele invulling aan de zuidzijde. Zo wordt het winkel- en horecahart van beide centrumzijden gevoed met een aanvullende bezoekersstroom. De markt bezet weliswaar parkeercapaciteit, maar de ruime parkeercapaciteit van het direct naastgelegen Burchtplein wordt op marktdagen beter benut. Om bovenstaande re-
De markt is nog steeds een sterke publiekstrekker die elke
denen adviseert DTNP de gemeente Oss aan de huidige
dinsdag en zaterdag veel publiek op de been brengt en tot
locatie vast te houden en te kijken naar het verder optima-
combinatiebezoek met winkels en horeca leidt. Net als in
liseren van de opstelling hierbinnen. Dat laatste betekent
de winkelsector staat het functioneren onder druk en is
dat bij het onverhoopt teruglopen van het aantal markton-
het per saldo behouden van het huidige aantal markton-
dernemers opnieuw kritisch gekeken wordt hoe de opstel-
dernemers ambitieus, maar met de extra inwoners wel
ling compacter kan. Dit om structurele gaten en een onno-
reëel.
dig groot ruimtebeslag te voorkomen.
Over de huidige locatie is niet iedereen tevreden. Een
Overige overwegingen
aantal ondernemers ervaart hinder door de huidige opstel-
Kramen en kleine wagens op zaterdag op de Heuvel. De
ling en/of vindt het zonde dat parkeercapaciteit op het
uitsterfconstructie voor grote dichte verkoopwagens op
Eikenboomgaardplein bezet wordt. De inpassing elders in
zaterdag op de Heuvel en Terwaenen is begrijpelijk, maar
centrumstraten is echter complex en leidt ook tot hinder
vervanging en toetreding van ondernemers met klein ver-
en verminderde zichtbaarheid van bedrijven. Draagvlak bij
koopmaterieel werkt versterkend en zou weer mogelijk ge-
marktondernemers voor verplaatsing ontbreekt bovendien
maakt kunnen worden. Door in dit gebied enkel open
en ook veel binnenstadsondernemers geven aan de huidi-
kramen en kleine wagens toe te staan kan de markt ook
ge locatie goed te vinden. Voor de functioneel-ruimtelijke
op zaterdag extra meerwaarde in en voor het centrum
opzet van het centrum is de huidige locatie goed. De
hebben, zonder dat winkelondernemers hinder ervaren
markt voegt een bezoekdoel toe aan de noordzijde en is in
door grotere wagens. Hanteer hierbij een maximale
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
Parkeerlocatie Burchtplein beter benut tijdens warenmarkt
Markt bezoekdoel noordzijde en Walkwartier aan zuidzijde
21 van 51
Aandachtspunten opstelling warenmarkt Oss wagen-/kraamlengte van 8 meter (max. 2 kramen per ondernemer), zodat winkelgevels niet volledig dichtgezet kunnen worden. Gelet op de beperkte animo is het niet de verwachting dat dit tot grote aantallen toetreders leidt. Periodieke monitoring en overleg tussen gemeente, centrummanagement en marktondernemers is gewenst. Nieuw foodaanbod voor directe consumptie (foodtrucks/ bereide etenswaar) op de Heuvel worden uitgesloten. De toegevoegde waarde van ambulante (afhaal-)horeca in het horecagebied ontbreekt. Het Heuvelplein dient een aantal keer per jaar, met name op zaterdagen, beschikbaar te kunnen blijven bij evenementen. Het huidige aantal keren dat marktondernemers moeten verplaatsen tijdens een evenement op De Heuvel blijft gelijk aan de huidige regels. Zicht op entrees bovenaan checklist bij wijzigingen opstelling. Kleine aanpassingen aan de marktopstelling (bijvoorbeeld bij wisselingen of stoppen) kunnen een verschil maken ten aanzien van het zicht op de winkelentrees. De westzijde van Park Terwaenen blijft vrij, zodat de daar gevestigde winkels zichtbaar blijven. Uitnodigend kritisch tegenover vernieuwing Vers bloed en nieuw ondernemerschap als aanvullingen op de huidige warenmarkt zijn welkom. Hierbij kan de eerste focus blijven liggen op het invullen van hiaten in het bran22 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
chepatroon om een overdaad binnen een branche te
en vakantie zijn legitieme redenen voor afmelding en
Marktondernemers zijn soms een periode afwezig van-
voorkomen (wat ontbreekt). Vervolgens zou er ook
dienen waar nodig nader gespecificeerd te worden in de
wege vakantie. Als de marktmeester dit vooraf inventa-
ruimte moeten zijn om buiten de gebaande branche-in-
verordening/vergunning. Dit geldt ook voor de conse-
riseert is het bij afwezigheid van meerdere onderne-
deling te zoeken en experimenteren met andere con-
quentie: De vergunning kan worden ingetrokken als een
mers mogelijk het marktterrein te verkleinen en kan het
cepten. Een kraampje met Franse droge worsten en
ondernemer in een jaar te vaak (bijv. 6 x) zonder vooraf
noordelijke gedeelte van de parkeercapaciteit op het
Franse kazen zou een aanvulling zijn op de kaasboer en
aangegeven goede reden niet komt.
Eikenboomgaardplein vrijgespeeld worden voor parke-
poelier en al het andere aanwezige aanbod. Overigens
ren en houdt de markt een samenhangende opzet
is het te allen tijde een goede zaak dat huidige onderne-
Ook naleving van de vastgestelde begin- en eindtijd van
zonder gaten. Komende zomer (2025) zou dit getest
mers bezig zijn met assortiment- en conceptvernieu-
de markten verdient aandacht. Het gehele marktterrein
kunnen worden en bij afwezigheid van meer dan zes
wing, waarbij de vergunde branche de basis is, maar
dient bij de uiterlijke tijd ook echt leeg en netjes te zijn,
marktkondernemers het marktterrein in de breedte
niet als dwingend keurslijf moet worden beschouwd .
zodat het gehele Eikenboomgaardplein weer parkeerter-
worden ingekort, en mits de veiligheid geborgd is.
rein is. DTNP stelt voor de eindtijden zoals ook aangegeAanwezig zijn en naleven (vertrek)tijden:
ven op de borden over te nemen in het marktreglement:
Periodiek overleg tussen marktcommissie en het cen-
Vrijblijvendheid voor de aanwezigheid van marktonder-
op dinsdag 14:00 uur leeg en zaterdag 14:30 uur leeg .
trummanagement (overkoepelend binnenstadsoverleg)
a
nemers is ongewenst. Het ‘mogen’ claimen van een
bevordert de banden tussen de markt en de centru-
deel van het Eikenboomgaardplein betekent zowel de
Met elkaar praten: samen optrekken en monitoren.
mondernemers (weer samen om tafel). Beide groepen
verantwoordelijkheid te komen opdagen alsmede het
Het is van belang dat marktondernemers elkaar vaker
zijn namelijk geen concurrenten van elkaar, maar ver-
tijdig weer vrijgeven van het gehele plein als parkeerlo-
opzoeken en het marktcommissieoverleg consequent te
sterken elkaar juist. Hieruit volgend kunnen onderne-
catie. Als er regelmatig gaten vallen door (onaangekon-
blijven voeren (tenminste 2x per jaar en tussentijds
mers elkaar en hun bezoekers beter bedienen door ze
digde) afwezigheid is dat slecht voor de marktbeleving
indien nodig), zodat ze ook van elkaar weten wat er
naar elkaar door te verwijzen, als een product of dienst
en uit te leggen aan binnenstadsondernemers (‘dan
speelt. Ook is het goed dat de reclamecommissie wordt
bij hen gemist wordt. Ook het opzetten van gezamenlij-
had er minder parkeercapaciteit vrijgehouden hoeven
voortgezet, waarbij voor de extra activiteiten ook de sa-
ke acties kan het combinatiebezoek alleen maar ver-
worden’). Naleving van de aanwezigheidsplicht is hier-
menwerking opgezocht kan worden met de binnenstads-
groten. Dit overleg kan ook benut worden om vooruitlo-
bij van belang. Een ondernemer is alleen bij tijdige
ondernemers.
pend op wisselingen in de marktbezetting te bespreken
opgaaf bij de marktmeester met een goede reden verexcuseerd. Ziekte, extreem weer (code oranje en rood)
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
a
In het huidige marktreglement is de uiterste moment van vrijgeven van het parkeerterrein vastgesteld op 15:00 uur op zaterdag. DTNP stelt voor dit in het nieuwe reglement aan te passen.
hoe hier in de opstelling mee omgegaan kan worden (o.a. optimalisatie zichtlijnen). 23 van 51
Bijlagen | enquêtes
1 1.
Enquête burgerpanel 16. Zou u vaker naar de zaterdagmarkt komen als het productaanbod beter
Heeft u de afgelopen 12 maanden wel eens de centrummarkt in Oss bezocht?
is afgestemd op uw wensen? Indien antwoord nee: 2. Wat zijn de belangrijkste redenen om de centrummarkt in Oss niet te bezoeken? 17. Met welk rapportcijfer beoordeelt u de dinsdagmarkt? 3. Bezocht u in het verleden wèl de centrummarkt in Oss?
18. Met welk rapportcijfer beoordeelt u de zaterdagmarkt?
4. Bezoekt u wel/ ook andere markten in de buurt?
19. Kunt u van de onderstaande aspecten aangeven hoe belangrijk u deze vindt voor een centrummarkt?
5. Bezoekt u tijdens of aansluitend aan uw marktbezoek ook winkels of horeca? 6. Hoe vaak bezoekt u de dinsdagmarkt in Oss? 7.
Hoe vaak bezoekt u de zaterdagmarkt in Oss?
Rest van de vragen alleen indien desbetreffende marktdag bezocht 8. Hoe heeft de dinsdagmarkt zich volgens u in de afgelopen jaren ontwikkeld? 9.
Hoe heeft de zaterdagmarkt zich volgens u in de afgelopen jaren ontwikkeld?
10. Voor welke producten komt u naar de markt in Oss? 11. Hoe vindt u het aanbod van artikelen en producten op de dinsdagmarkt? 12. Hoe vindt u het aanbod van artikelen en producten op de zaterdagmarkt?
•
Netjes, opgeruimd (geen troep en
•
Plek om te proeven en te proberen
•
afval) Vast aanbod aan marktkramen
•
Marktkooplieden die informeren en
•
De sfeer/gezelligheid op de markt
•
adviseren Plek waar plaatsgenoten elkaar
• •
De uitstraling van de marktkramen Verassend productaanbod dat je
• •
ontmoeten Zitgelegenheid Een actiefolder met aanbiedingen
elders niet kunt vinden 20. Wat zou er aan de markt moeten veranderen om u (nog) vaker de markt te laten bezoeken?
Indien aanbod onvoldoende of slecht beoordeeld: 13. Waarom vindt u het aanbod op de dinsdagmarkt onvoldoende of slecht?
21. Hoe kan de gemeente er voor zorgen dat de markt zo aantrekkelijk mogelijk is voor een zo breed mogelijk publiek?
14. Waarom vindt u het aanbod op de zaterdagmarkt onvoldoende of slecht? 15. Zou u vaker naar de dinsdagmarkt komen als het productaanbod beter is afgestemd op uw wensen?
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
25 van 51
2
Enquête marktbezoekers
Vragen 1.
Waarom bent u in eerste instantie naar het centrum gekomen?
2.
Bezoek andere functies? Welke?
3.
Zou u ook naar het centrum gekomen zijn als er vandaag geen markt was?
4.
Hoe vaak bezoekt u deze warenmarkt?
5.
Hoe lang bent u op deze markt geweest?/
9.
denkt u vandaag op deze markt te zijn? 6.
Met welk vervoermiddel bent u naar het centrum gekomen?
7.
Voor welke producten komt u naar deze warenmarkt?
8.
Mist u producten op deze markt? > Welke?
26 van 51
Hoe beoordeelt u deze markt op... •
Sfeer en beleving?
•
Wisselwerking met horeca/winkels?
•
Netheid en uitstraling?
•
De looproute/opstelling?
•
Prijs/kwaliteit-verhouding van het aanbod?
•
Locatie van de markt?
•
Diversiteit aanbod?
•
Moment van de markt?
10.
Wat zijn de 4 cijfers van uw postcode?
11.
Wat is uw leeftijd?
12.
Heeft u nog opmerkingen?
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
3
Enquête marktondernemers
Uw gegevens Bedrijfsnaam Naam vergunninghouder Leeftijd vergunninghouder Branche/artikelgroep Ik sta op de markt op... Uw eigen onderneming 1.
Hoe tevreden bent u met uw eigen plek/standplaats binnen de markt?
2.
Hoe tevreden bent u over het (economisch) functioneren van uw onderneming op deze markt?
3.
Hoe tevreden bent u over het (economisch) functioneren van uw onderneming op deze markt t.o.v. andere markten buiten Oss waar u een standplaats heeft?
4.
Kunt u aangeven welk deel van uw dagomzet u per tijdsblok verdient op de markt?
6.
Wat zijn uw plannen voor de komende 3 jaar?
7.
Heeft u al een opvolger, indien u met uw onderneming zou stoppen?
8.
Van welke van onderstaande voorzieningen maakt u gebruik?
9.
Maakt u gebruik van onderstaande zaken?
12.
Bent u tevreden over de bezoekersaantallen van de warenmarkt?
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
Bent u tevreden over de wisselwerking van de warenmarkt met de winkels?
13.
Bent u tevreden over de huidige opstelling van de warenmarkt?
14.
Bent u tevreden over de huidige samenstelling/branchering van het aanbod van de warenmarkt?
15.
Wat vindt u van de huidige tijd van de warenmarkt?
16.
Op welke twee dagen heeft u het liefst dat deze markten plaatsvinden?
17.
Wat vindt u van het aantal ondernemers (omvang) op de warenmarkten?
18.
Bent u tevreden over de huidige locatie van de warenmarkten in de binnenstad van Oss?
Tot slot 19.
Heeft u een voorstel voor een andere locatie voor de markt (op dinsdag en/of zaterdag)? Zo ja, welke locatie stelt u voor?
20.
Wat heeft de markt (op dinsdag en/of zaterdag) wat u betreft nodig om goed te kunnen functioneren? •
Wat zouden de ondernemers op deze markt kunnen doen om de kwaliteit van de markt te behouden of te verbeteren?
•
De warenmarkt 10.
Bent u tevreden over de wisselwerking van de warenmarkt met de horeca (bijv. profijt van horecabezoekers)?
Kunt u aangeven hoe uw omzet zich heeft ontwikkeld op de markt in de periode 2022-2024?
5.
11.
Wat zou de gemeente op deze markt kunnen doen om de kwaliteit van de markt te behouden of te verbeteren?
21.
Heeft u nog opmerkingen die u belangrijk vindt voor dit onderzoek?
27 van 51
4
Enquête centrumondernemers
Uw gegevens Bedrijfsnaam Branche/artikelgroep Straatnaam + huisnummer
1. Bent u tevreden over de bezoekersaantallen van de warenmarkt voor het centrum?
2. Bent u tevreden over de wisselwerking van de warenmarkt met uw onderneming (bijv. profijt van marktbezoekers)?
3. Bent u tevreden over de huidige locatie van de warenmarkten in de binnenstad van Oss?
4. Wat vindt u de beste locatie voor de warenmarkt? Waarom?
5. Wat kunnen de binnenstadsondernemers en marktondernemers voor elkaar betekenen?
6. Welke kansen of verbeterpunten ziet u voor de warenmarkt?
28 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
5
Figuren resultaten enquête marktbezoekers
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
29 van 51
30 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
31 van 51
32 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
33 van 51
34 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
6
Figuren resultaten enquête marktondernemers
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
35 van 51
36 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
37 van 51
38 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
39 van 51
40 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
41 van 51
42 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
43 van 51
44 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
45 van 51
7
46 van 51
Figuren resultaten enquête binnenstadsondernemers
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
47 van 51
48 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
49 van 51
50 van 51
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
2505.0324 Toekomst warenmarkt Oss - 08 november 2024
51 van 51
Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl
Resultaten onderzoek evaluatie centrummarkt Oss
Juli 2024 Gemeente Oss Team Onderzoek & Statistiek
Inleiding Evaluatie onderzoek burgerpanel (peiling 2024)
Op verzoek van de afdeling Economische Zaken heeft team O&S een evaluatieonderzoek gedaan naar de bevindingen van de centrummarkt binnen de gemeente Oss. Dit onderzoek is gedaan door middel van een online enquête dat is ingevuld door 679 leden van ons burgerpanel. Hieronder beschrijven we de belangrijkste resultaten met behulp van grafieken, tabellen, figuren en zelfs kunstmatige intelligentie (AI-chatbot Copilot). Aanpak onderzoek 2024
Onderzoeksdoel: Inzicht krijgen in het oordeel van burgers over de dinsdag- en zaterdagmarkt in de gemeente Oss. Onderzoeksvraag: In hoeverre is het oordeel over de markt verbeterd/verslechterd t.o.v. eerdere peilingen en wat zijn de gewenste interventies om de dinsdag- en zaterdagmarkt in Oss aantrekkelijk te houden of aantrekkelijker te maken. Onderzoeksgroep: Het digitale burgerpanel van de gemeente Oss. Het burgerpanel is benaderd via een mail met een link naar de vragenlijst. Responsperiode: Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de maand juli 2024. De veldwerkperiode liep van 4 t/m 17 juli. Op 23 juli is de online enquête definitief gesloten. Tot die tijd konden respondenten hun vragenlijst nog aanpassen. Respons: De enquête is uitgezet onder 1.200 burgerpanelleden. Zo’n 57% daarvan (N=679) heeft gereageerd. 95% daarvan heeft de vragenlijst helemaal ingevuld en 5% gedeeltelijk. Vergelijking met eerdere evaluaties (peiling 2019 en 2015)
In 2015 en 2019 is er ook onderzoek gedaan bij het burgerpanel naar de markt in Oss. In 2019 betrof het onderzoek echter alleen de dinsdagmarkt. De resultaten uit 2019 zijn daarmee minder goed te vergelijken met dit onderzoek. We zullen daarom met name de resultaten uit 2015 meenemen in de analyse. Waar relevant worden ook enkele resultaten uit de evaluatie van 2019 meegenomen.
4 Gemeente Oss: Resultaten evaluatie centrummarkt 2024
Belangrijkste uitkomsten •
Zeker 60% van de panelleden die aan dit onderzoek hebben deelgenomen, heeft afgelopen maanden de centrummarkt bezocht. Dat is meer dan in de voorgaande jaren (2019: 50% en 2015: 46%).
•
Het aantal keer dat de markt bezocht werd is echter wel afgenomen. De meesten (40%) gaan nu 1 á 2 keer per kwartaal. In 2015 was dat nog 1 á 2 keer per maand. Ook het aandeel dat afgelopen jaar wekelijks naar de zaterdagmarkt ging, daalde van 26% in 2015 naar 17% nu.
•
Een op de vijf panelleden bezoekt (ook) wel eens een andere markt; de grote meerderheid (80%) dus niet.
•
40% van het panel is afgelopen jaar helemaal niet naar de markt in Oss geweest. Ruim de helft daarvan geeft aan dat ze de markt in het verleden nog wél bezochten.
•
De belangrijkste reden om niet naar de markt te gaan, is dat men sowieso nooit een markt bezoekt (47%). Verder geven de niet-bezoekers aan dat de dag of tijd hen niet schikt (respectievelijk 15% en 20%).
•
De respondenten die wél naar de markt gaan, komen met name voor groente/fruit (65%) en vis (49%). Dat was in voorgaande jaren ook al zo.
•
Bezoekers van de markt brengen bijna altijd (44%) of soms (42%) een bezoek aan winkels/horeca elders in de stad. 13% doet dit niet.
•
Voor bezoekers is het meest belangrijke aspect voor een centrummarkt dat deze ‘netjes en opgeruimd’ is (93%). Op de plek 2e en 3e plek komen respectievelijk een ‘vast aanbod‘ (86%) en ‘de uitstraling van de marktkramen’ (83%). En bijna even grote groep (82%) vindt ook de ‘sfeer/gezelligheid van de markt’ belangrijk.
•
Het belang van een zitgelegenheid op de markt is toegenomen van 33% in 2015 naar 40% in 2024. Door de vergrijzing zullen wellicht vooral ouderen hiervan meer gebruik wensen te maken.
•
Als rapportcijfer krijgt de dinsdagmarkt een 5,7. In voorgaande jaren was dat nog een 6. De zaterdagmarkt krijgt een hoger cijfer dan de dinsdagmarkt (6,2; in 2015 nog 6,4).
•
Een groot deel van de bezoekers is van mening dat de markt (sterk) is verslechterd. Zo vindt 60% dat de dinsdagmarkt achteruitgegaan is en volgens 44% is de zaterdagmarkt verslechterd. Slechts een klein deel (zo’n 5%) vindt dat de dinsdag- en zaterdagmarkt in het centrum er op vooruit is gegaan.
•
De meeste bezoekers zijn ontevreden over het aanbod op de markt, met name van de dinsdagmarkt (48%). Over het aanbod van de zaterdagmarkt is 39% ontevreden.
•
Als belangrijkste reden voor de onvrede geeft men aan dat ze bepaalde artikelen missen. Vooral stoffenkramen en kledingkramen worden gemist. Veel andere genoemde redenen zijn: de markt is te klein / te weinig kramen en er is te weinig diversiteit.
•
Bijna de helft (46%) geeft aan dat ze vaker naar de markt zullen gaan als er ‘meer aanbod’ komt. Daarnaast zullen de meesten (waarschijnlijk) ook vaker gaan als het aanbod beter wordt afgestemd op hun wensen. Slechts 3 tot 5% geeft namelijk maar aan hier niet gevoelig voor te zijn. 5