13 Antwoord op de artikel 41 vragen van SP naar aanleiding van misstanden overleden arbeidsmigrant

Fractie SP T.a.v. de heren Vossenberg en van Venrooij E-mail gemeente@oss.nl www.oss.nl

Postbus 5 5340 BA Oss

Wilt u bij uw reactie de datum van deze brief en ons kenmerk vermelden?

Datum

Ons kenmerk

2 december 2025

Behandeld door

Doorkiesnummer

Elke Haanraadts

Onderwerp

Aantal bijlagen

Artikel 41 vragen van de fractie SP over misstanden

--

overleden arbeidsmigrant

Geachte heer Vossenberg en van Venrooij, U hebt het college op 13 november jl. artikel 41 vragen gesteld. Deze vragen gaan over misstanden naar aanleiding van de onlangs overleden internationale werknemer. In deze brief beantwoorden wij uw vragen puntsgewijs. 1) Bent u met de SP van mening dat er in de straten van Oss niemand, ongeacht afkomst, politieke voorkeur, religie of huidskleur op straat zou mogen sterven? Kunt u uw antwoord toelichten? Antwoord: Wij kennen een fundamenteel recht op menswaardige omstandigheden en toegang tot zorg en bescherming. 2) Kunt u de berichtgeving uit het Brabants Dagblad 1 3 en DTV 2 bevestigen, dat het in dit geval gaat om een dakloos geraakte arbeidsmigrant? Graag een gemotiveerde beantwoording. Antwoord: De politie heeft de identiteit van de Griekse vrouw die recent in Oss is overleden vastgesteld. Wij gaan echter niet in op individuele dossiers. Daarom kunnen wij niet bevestigen of ontkennen dat het een dakloos geraakte internationale werknemer betreft. 3) Bij wie ligt volgens u, in dit specifieke geval, de verantwoordelijkheid om soortgelijke schrijnende situaties, nu en in de toekomst, te voorkomen? Is dit bij de politie? Bij de gemeente? Bij werkgevers? Of bij derden? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord.

Antwoord: EU-inwoners die in Nederland verblijven zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het voorzien in onderdak en levensonderhoud. Als iemand op straat wordt aangetroffen kunnen inwoners of professionals (politie, handhaving, welzijn) een beroep doen op het meld- en adviespunt zorg en overlast. Zij kunnen directe ondersteuning bieden en toeleiden naar passende hulp zoals kortdurende noodopvang bij het Verdihuis of ondersteuning door stichting Barka.

Volgvel

Ons kenmerk

2

4) Is bij het gemeentebestuur bekend of de overleden persoon, eerder woonachtig is geweest aan de Schoolstraat te Oss? Kunt u dit bevestigen of uitsluiten? Graag een gemotiveerde beantwoording. Antwoord: Volgens diverse openbare bronnen is verklaard dat de betreffende persoon verbleef op het door u aangegeven adres. Deze persoon stond echter niet ingeschreven op de Schoolstraat. 5) Wat vindt u er van dat iemand zomaar op straat wordt gezet die nog geen vervangend onderkomen heeft? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord. 6) In welke gevallen is dat volgens u toegestaan en in welke gevallen niet? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord. 7) Welke procedure dient de huisvester / verhuurder te volgen? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord. Antwoord: We bundelen de beantwoording van deze drie vragen aangezien deze de regelgeving omtrent verhuurders betreffen. De meeste internationale werknemers huren een woning, woonruimte of een kamer als zij in Nederland gaan werken. Er zijn verschillende vormen van (tijdelijke) huisvesting in Nederland. De werkgever (een uitzendbureau of het bedrijf) regelt vaak woonruimte. Ook kan iemand zelf woonruimte huren in Nederland.

Als de werkgever (uitzendbureau of het bedrijf waar de werknemer werkt) de woonruimte regelt, is de werkgever verplicht om de afspraken uit het huurcontract voor de woonruimte schriftelijk vast te leggen. Ook moet de huurovereenkomst apart van de arbeidsovereenkomst opgesteld worden. De internationale werknemer moet samen met de werkgever goede afspraken maken, en daarbij opnemen wat er gebeurt met de woonsituatie als de internationale werknemer ontslagen wordt of als het contract afloopt. Voor het gebruik van een woning ten behoeve van de huisvesting van personen is geen vergunning vereist, mits deze huisvesting in overeenstemming is met het Omgevingsplan. Indien de huisvesting niet binnen het Omgevingsplan past, dient de huisvester wel over een vergunning of toestemming te beschikken. In een dergelijke vergunning of toestemming kunnen uitsluitend bepalingen worden opgenomen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. De wijze waarop de huisvester met de huurders omgaat, betreft een privaatrechtelijke aangelegenheid tussen verhuurder en huurder. Het gebruik van het in de media genoemde adres past in dit geval binnen het Omgevingsplan. Als gemeente kunnen we werkgevers en uitzendbureaus niet civielrechtelijk aansprakelijk stellen. Wel hebben we bevoegdheden op basis van de Wet Goed Verhuurderschap.

Deze uit 2023 versterkt de rechten van huurders en woningzoekenden, en geeft de gemeenten middelen om op te treden als verhuurders zich niet aan de regels houden. We hebben in Oss een loket Goed Verhuurderschap waarin wij meldingen van huurders afhandelen. Het doel is om ongewenste verhuurpraktijken en misstanden te voorkomen — zoals discriminatie, intimidatie, onredelijke kosten — en om duidelijker vast te leggen wat verhuurders wél mogen en huurders mogen verwachten. Het loket Goed Verhuurderschap opereert op basis van meldingen. Op het moment dat een melding binnenkomt, wordt deze in behandeling genomen door de gemeente. In het geval van deze persoon is er geen melding binnengekomen. Hierdoor was deze persoon niet bij ons bekend en hebben wij deze persoon niet kunnen helpen in het kader van Goed Verhuurderschap. In het geval dat deze persoon wel een melding had gedaan, zou geconstateerd kunnen worden dat de verhuurder zich niet gehouden heeft aan één van de regels van de Wet Goed Verhuurderschap, te weten: Bij Internationale werknemers moet het huurcontract los van de werkovereenkomst worden afgesloten. Internationale werknemers moeten in de taal die zij begrijpen geïnformeerd worden.

De wet biedt instrumenten om misstanden in de huursituatie van internationale werknemers aan te pakken, zoals het scheiden van huur- en arbeidsovereenkomst, maar verandert niet de gronden waarop een huurcontract kan worden opgezegd. Indien hiervoor een geldige reden is, kan het huurcontract eventueel worden ontbonden. Maar dit vereist meestal toestemming van de huurder of een uitspraak van de rechter. Ontslag is geen geldige reden voor huuropzegging, dan is er sprake van ongewenste verhuurpraktijken. Tijdens de reguliere

Volgvel

Ons kenmerk

3

woningcontroles delen we meertalige flyers uit aan internationale werknemers met informatie over hun rechten, plichten en waar ze hulp kunnen krijgen. 8) Wat heeft u hierover opgenomen in de door u verstrekte vergunningen? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord. Antwoord: In de vergunningen kunnen uitsluitend voorwaarden worden opgenomen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Deze voorwaarden hebben bijvoorbeeld betrekking op parkeervoorzieningen, brandveiligheid en het maximaal toegestane aantal personen. De gemeente heeft geen bevoegdheden met betrekking tot de relatie huisvester en huurder. 9) Kunt u aangeven voor hoeveel op zichzelf staande panden in de gemeente Oss er op dagtekening van deze set vragen een actieve vergunning van toepassing is voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Graag een gespecificeerd overzicht met aantallen panden en maximaal toegestane aantal arbeidsmigranten per pand, zoals geïllustreerd in onderstaande tabel: Antwoord: Wij beschikken niet over een direct overzicht van dergelijke panden.

In de periode voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Huisvestingsverordening en de aanpassing van het Omgevingsplan met betrekking tot het maximaal aantal personen per woning, zijn door ons tientallen vergunningen verleend voor het gebruik van panden ten behoeve van de huisvesting van meer personen dan primair op grond van het Omgevingsplan is toegestaan. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen internationale werknemers en andere personen die gehuisvest worden. Na de vaststelling van de Huisvestingsverordening zijn wij, op grond van de daarin opgenomen overgangsregeling, gehouden geweest aan het verlenen van ongeveer 100 zogenoemde omzettingsvergunningen. Deze vergunningen hebben in alle gevallen betrekking op de huisvesting van maximaal vier personen per woning. Buiten deze omzettingsvergunningen zijn geen aanvullende vergunningen verstrekt voor het huisvesten van meer personen dan op grond van het Omgevingsplan is toegestaan. 10) Kunt u aangeven hoeveel meldingen er in de afgelopen 36 maanden bij zowel gemeente, politie en andere relevante organisaties binnen zijn gekomen met betrekking tot overlast rondom panden waar arbeidsmigranten gehuisvest worden? Antwoord: Er komen bij de gemeente met enige regelmaat meldingen binnen van overlast zoals geluidsoverlast, parkeren of afval.

Aangezien er niet wordt geregistreerd of het om internationale werknemers gaat, kunnen we geen precieze aantallen noemen. De politie geeft aan weinig meldingen te ontvangen over de grotere opvanglocaties zoals de Naaldhof en het voormalig City hotel. 11) Hoeverre vindt u dat er in dergelijke situaties een beroep gedaan kan worden op de morele plicht van onze inwoners? Graag een gemotiveerd antwoord. Antwoord: Hulp van inwoners aan hulpbehoevenden kunnen en willen we niet verplicht stellen. Wel stimuleren we hulp aan naasten in onze samenleving. 12) Kunt u het handelen van de politie als correct duiden of had in dit specifieke geval anders gehandeld moeten worden? Waar had de betreffende persoon in deze specifieke situatie terecht gekund? Wat was de volgens u een juiste wijze van handelen geweest? Graag een gemotiveerd antwoord. Antwoord: De politie heeft naar ons oordeel juist gehandeld. Een inwoner belde de politie omdat zij een dakloze vrouw tegenkwam die hulp vroeg voor een slaapplek. De politie begreep dat het ging om een vrouw die aanspreekbaar was en niet verward. Er was geen sprake van acute zorg. De politie heeft de melder daarom verwezen naar een hotel of naar de daklozenopvang. Uit

Volgvel

Ons kenmerk

4

navraag blijkt dat er die nacht - ochtend geen beroep is gedaan op het Verdihuis, stichting Barka of het meld- en adviespunt zorg en overlast. 13) In hoeveel gevallen heeft de gemeente of politie in de afgelopen 36 maanden te maken gekregen met dergelijke verzoeken tot het opvangen van arbeidsmigranten en hoe is in deze gevallen gehandeld? Graag een antwoord met toelichting, datum en tijdstip van op zichzelf staande meldingen en wijze van afwikkeling. Antwoord: Er is geen data beschikbaar over het aantal meldingen/vragen van internationale werknemers bij de gemeente. EU-inwoners die dakloos zijn of dreigen te worden, komen soms in beeld door een hulpvraag bij de gemeente, stichting Barka, het meld- en adviespunt zorg en overlast of het Verdihuis. Als een EU-inwoner een beroep doet op ondersteuning vanuit de Wmo, doet de gemeente onderzoek of de inwoner rechthebbend is voor een Wmovoorziening. Bijvoorbeeld de maatschappelijke opvang. Gedurende het onderzoek komt de inwoner in aanmerking voor noodopvang. Stichting Barka helpt bij begeleiding naar werk en onderdak of terugkeer naar land van herkomst. Stichting Barka, het meld- en adviespunt zorg en overlast en het Verdihuis registreren het aantal keer dat zij ondersteuning bieden. Indien dit bekend is, registreert het meld- en adviespunt zorg en overlast of het gaat om een inwoner van de regio of buiten de regio.

Internationale werknemers vallen vaak binnen de categorie buiten de regio, maar hier vallen ook inwoners van gemeenten buiten onze regio onder. De afgelopen 21 maanden heeft Stichting Barka 120 personen geholpen en ondersteund met huisvesting / nachtopvang. 14) Bent u bekend met het rapport Geen tweederangsburgers, Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten (2020), ook wel bekend als het rapport Roemer? Onderschrijft u de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport? Kunt u specifiek ingaan op, maar zich niet beperken tot, de conclusie dat scheiding van bed en baan uitgangspunt van beleid zou moeten zijn? Graag een gemotiveerd antwoord. Antwoord: De rapportage ‘Geen tweederangsburgers’ (ook bekend als het rapport Roemer) uit 2020 van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten is bij ons bekend. Het uitgangspunt van het rapport – scheiding van bed en baan – is een belangrijk middel om die afhankelijkheid te doorbreken en uitbuiting te voorkomen. Tegelijkertijd is dit onderwerp onderdeel van landelijk beleid en politieke besluitvorming. Het demissionaire kabinet heeft recent besloten de verplichte scheiding niet langer wettelijk vast te leggen, de discussie hierover loopt nog. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwgezet.

Wij onderschrijven de urgentie van de in het rapport geschetste problemen en delen de conclusie dat internationale werknemers volwaardige rechts- en mensenrechten moeten genieten. We vinden het belangrijk om zicht te houden op de doelgroep. De wet draagt daar niet per se aan bij. 15) Bent u van mening dat scheiding van bed en baan noodzakelijk is om dergelijke situaties in Oss in de toekomst te voorkomen? Antwoord: Voor huurovereenkomsten met internationale werknemers geldt vanaf 1 juli 2023 het principe van 'scheiding van baan en bed'. Dit houdt in dat de huurovereenkomst en de arbeidsovereenkomst niet in hetzelfde document mogen worden vastgelegd. Als de arbeidsovereenkomst stopt, loopt de huurovereenkomst nog door. Zie verder antwoord op vraag 14. 16) Hoe ver bent u met uw beleid om scheiding van bed en baan te implementeren? Graag een uitgebreid antwoord. Antwoord: We zijn bezig met de voorbereidingen van beleid rond deze wet, we volgen de landelijke ontwikkelingen hierover nauwgezet aangezien dit impact heeft op onze beleidskeuzes.

Volgvel

Ons kenmerk

5

17) Heeft de gemeente er zicht op of scheiding van Bed en Baan de norm is voor arbeidsmigranten werkzaam of woonachtig in de gemeente Oss? Hoe wordt hier op gehandhaafd? Antwoord: In de afgelopen jaren zijn door ons diverse controles uitgevoerd vanuit het Maasland Interventieteam (MIT), onder andere gericht op de huisvesting van internationale werknemers. Tijdens deze controles wordt regelmatig geconstateerd dat de huisvesting naar behoren is geregeld, in sommige gevallen blijkt dit niet in orde te zijn. 18) Indien de gemeente geen zicht heeft of scheiding van bed en baan de norm is voor arbeidsmigranten werkzaam en/of woonachtig in de gemeente Oss, welke mogelijkheden dan wel middelen zou de gemeente(raad) hebben om hier in de toekomst wel inzicht in te krijgen? Antwoord: De Wet Goed Verhuurderschap (WGV) stelt landelijke regels waaraan verhuurders zich moeten houden om ongewenst gedrag tegen te gaan, gemeenten kunnen deze wet handhaven en lokaal aanvullen (beleid). Zo moeten Gemeenten een meldpunt inrichten waar huurders terechtkunnen met klachten. De gemeente Oss heeft een meldpunt en een loket voor vragen over deze wet.

19) Heeft de gemeente zicht op het onderverhuren van panden waar arbeidsmigranten gehuisvest worden? Wordt hier op gehandhaafd en zo ja, hoe en hoe frequent? Graag een gemotiveerd antwoord en een gedetailleerd overzicht van datum, tijd en bevindingen van momenten van controle en handhaving van de afgelopen 36 maanden. Antwoord: De Wet goed verhuurderschap verbiedt onderverhuur van de hele woning zonder schriftelijke toestemming van de hoofdverhuurder. In sommige gevallen kan onderhuur wel, maar de wet stelt hierbij strikte regels aan verhuurders en verhuurbemiddelaars, zoals het niet discrimineren, maximaal 2 maanden borg vragen, en het verstrekken van duidelijke schriftelijke informatie aan de huurder. Onderverhuur kan door de gemeente niet worden tegengehouden, aangezien dit privaatrechtelijk is geregeld; de gemeente is hier geen partij in. 20) Kunt u aangeven hoe het heeft kunnen gebeuren dat in dit geval niet naar de eerder genoemde instanties is doorverwezen en de betreffende persoon uiteindelijk niet geholpen is? Graag een uitgebreide toelichting op uw antwoord. Antwoord: De politie heeft doorverwezen naar een hotel of het Verdihuis. Voor deze persoon is geen beroep gedaan op het meld- en adviespunt zorg en overlast, stichting Barka of het Verdihuis. Zoals hierboven al aangegeven, gaan we niet in op individuele casuïstiek.

21) Hoe gaat u dit evalueren met de politie en hoe gaat u ervoor zorgen dat dit in de toekomst niet meer voor zal komen? Wij zijn van mening dat de politie heeft gehandeld binnen de grenzen van de mogelijkheden die zij had.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van de gemeente Oss, Namens dezen,

Volgvel

Ons kenmerk

6

H. Reints

F.T. de Jonge

De secretaris,

De burgemeester