02 Provincie Noord-Brabant dd 16 juni 2026 over gemeenschappelijk financieel toezichtkader gemeenten 2026_Geanonimiseerd
Tekst van het document
De omvang van de reserve moet bij besluitvorming voldoende zijn om (een deel van) de kapitaallast gedurende de gehele afschrijvingstermijn te dekken. Bezuinigingsmaatregelen Lasten verlagende maatregelen om een begrotingstekort weg te werken. Een bezuiniging is iets wat al rechtstreeks op de lasten van de begroting wordt verwerkt In de begroting zijn deze bezuinigingen op programmaniveau verwerkt. Budgetrecht De bevoegdheid om financiéle middelen beschikbaar te stellen. Door de begroting vast te stellen geeft bijvoorbeeld de raad het college toestemming om geld uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Checks and balances Systeem waarbij bevoegdheden over verschillende organen worden verspreid en ieder orgaan over de uitoefening van zijn bevoegdheden verantwoording verschuldigd is aan een ander orgaan. Dekkingsmiddelen Middelen die worden gegenereerd c.g. aangewend om de lasten in de begroting op te vangen. Dringende spoed Verplichtingen zijn aangegaan zonder vooraf verkregen goedkeuring van GS. Het gaat hier om uitgaven waarbij voorafgaande toestemming van GS niet tijdig mogelilk was (Art. 209 Gemeentewet).
Financigle functie Alles wat van belang is voor de wijze waarop gemeenten omgaan met hun financiéle middelen, zoals de beleidsbegroting, financiéle begroting, meerjarenraming, de productenraming, het jaarverslag en de jaarrekening, de treasuryfunctie, de planning en control, de kostprijzen, de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de doeltreffendheid. Financiéle kengetallen Getallen waarmee inzicht verkregen kan worden in de financiéle positie van een gemeente. Financiéle positie Het vermogen van een gemeente in relatie tot de exploitatie, met inachtneming van de risico’s. Belangrijk daarbij is dat het bij de financiéle positie uitdrukkelijk gaat om het beeld van de financién van de gemeente in het recente verleden (rekeningen) en over het begrotingsjaar en de daarop volgende jaren (meerjarenraming) 46 GTK gemeenten 2026 Bedrip Uitleg Geinventariseerde risico’s In kaart gebrachte kansen op gevaar of schade met financieel gevolg van substanti&le omvang. Gekwantificeerde risico’s Het totaal van de financigle gevolden van de kansen op gevaar of schade Groot Onderhoud Uitvoering van correctieve maatregelen, als gevolg van slitage na een langere periode van gebruik, om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen.
Groot onderhoud dient zich in de rege! aan, is daarom vaak gepland, is veelal ingrijpend van aard en betreft een groot of belangrilk deel van het object. Herstelplan Een beschrijving van de maatregelen die getroffen worden om een bepaald doel (bijvoorbeeld oplossen van een financieel probleem of een begrotingstekort) te bereiken. Het plan geeft tevens aan binnen welke periode dit gebeurt. Incidentele baten De aard van de begrotingspost is altijd leidend voor het al dan niet incidentele karakter ervan. Een hulpmiddel bij het bepalen van het karakter van de begrotingspost is de tijdsduur. Incidentele baten zijn posten die het begrotingssaldo incidenteel beinvioeden. Baten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen worden gekwalificeerd als incidenteel, maar kunnen ook structureel van aard zijn. Lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard. De scheidslijn tussen drie jaar of langer is een hulpmiddel bij het bepalen of er sprake is van structureel of incidenteel; de soort of de eigenschap van een begrotingspost van het taakveld gaat altijd boven dit hulpmiddel. Incidentele lasten De aard van de begrotingspost is altijd leidend voor het al dan niet incidentele karakter ervan. Een hulpmiddel bij het bepalen van het karakter van de begrotingspost is de tijdsduur. Incidentele lasten zijn posten die het begrotingssaldo incidenteel beinvioeden.
Lasten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen worden gekwalificeerd als incidenteel, maar kunnen ook structureel van aard zijn. Lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard. De scheidslijn tussen drie jaar of langer is een hulpmiddel bij het bepalen of er sprake is van structureel of incidenteel; de soort of de eigenschap van een begrotingspost van het taakveld gaat altijd boven dit hulpmiddel. Intensiever financieel Het verzwaren van het toezicht door GS, zowel inhoudelijke als procedureel, op het toezicht structureel in evenwicht ziln van de begroting en de jaarstukken van de gemeente. Investeringsbudgetten Het bedrag dat beschikbaar gesteld wordt om investeringen te doen waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Inzendtermijnen De periode waarbinnen financiéle stukken, op basis van de Gemeentewet, ingezonden dienen te worden aan GS. Klein onderhoud Preventieve maatregelen en dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om het object in goede, werkende en veilige staat te houden tegen een van te voren vastgesteld kwaliteitsniveau.
Kwaliteitsniveau van het Een maat (norm) voor de staat van onderhoud waarop een kapitaalgoed zich moet bevinden.onderhoud Lokale heffingen Retributies en eigen belastingen die de gemeente ontvangt op basis van publiekrechtelijke regels, zoals bijvoorbeeld onroerende zaakbelasting, leges, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Materiéle vaste activa Investeringen met een meerjarig economisch nut of met een meerjarig maatschappelilk hut. 47 Begrip Uitleg Onderuitputting Eris sprake van onderuitputting wanneer er minder lasten worden gerealiseerd dan begroot. Dit wordt ook wel onderschrijding van de begroting genoemd. Artikel 189, lid 2, van de Gemeentewet bepaalt dat de begroting structureel en rege sluitend hoort te zijn. Vanuit dit uitgangspunt wordt het opnemen van een algemene stelpost voor onderuitputting niet wenselijk geacht, omdat dit kan wijzen op een te weinig realistische raming. Specifieke stelposten onderuitputting kunnen daarentegen passend zijn, mits zij goed zijn onderbouwd en aansluiten bij reéle verwachtingen. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van historische patronen ter ondersteuning van de onderbouwing. Onontkoombaar en Hieraan wordt voldaan wanneer: onuitstelbaar - er sprake is van een wettelijke verplichting, of - uitstel leidt tot aansprakelijkheidsstelling of kapitaalvemnietiging, of - toekomstige onvermijdbare uitgaven worden voorkomen.
Ombuigingen Bijstelling van de ramingen op grond van beleidsinhoudelijke overwegingen. Een ombuiging heeft geen gevolgen voor de hoogte van de totale begroting, maar kan wel budgettaire gevolaen hebben op programma- of taakveldniveau. Onderhoud Het systematisch aan de hand van beheerplannen onderhouden van in de kapitaaigoederen gemeente aanwezige kapitaalgoederen. Opschuivend sluitend In de Gemeentewet is bepaald dat een meerjarenraming voor (tenminste) de drie meerjarenperspectief jaren volgend op het begrotingsjaar wordt opgesteld. Als het begrotingsjaar geen structureel en reéel evenwicht laat zien, moet aannemelijk worden gemaakt dat het evenwicht uiterlijk in het derde jaar van de meerjarenraming door de gemeente tot stand kan worden gebracht. Het is daarom in beginsel voor GS niet acceptabel als ieder jaar opnieuw een meerjarenraming wordt opgesteld waarbij er uitsluitend in het iaatste jaar weer evenwicht is. Preventief toezicht Wanneer de begroting niet aan de wettelijke criteria voor structureel en regel evenwicht voldoet, is er sprake van preventief toezicht. In dat geval behoeven de begroting en de daarop volgende wizigingen vooraf de goedkeuring van GS.
Prijscompensatie In het kader van regel ramen moet, als een gemeente de algemene uitkering op basis van lopende prijzen heeft geraamd, aan de lastenkant van de meerjarenraming rekening worden gehouden met een mutatie van de prijsontwikkeling van tenminste het in de gehanteerde circulaire genoemde Bruto Binnenlands Product. Reconstructie van een Maatregelen om de verharding en de inrichting van de weg aan te passen aan de weg huidige (hogere) eisen. Reégel evenwicht Met reel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zin. Repressief toezicht Wanneer de begroting aan de wettelijke criteria voor structureel en reéel evenwicht voldoet en tijdig is ingezonden, is er sprake van repressief toezicht. Dit is de standaardvorm van toezicht en houdt in dat de begroting en de begrotingswijzigingen direct uitgevoerd kunnen worden (rechtskracht krijgen), zonder afhankelijk te zijn van een voorafgaande goedkeuring van GS. Realiteit van de ramingen Bij de toets of het realiteitsgehalte van de ramingen voldoende is, spelen diverse aspecten een rol. Zo is bijvoorbeeld voor de toetsing van het realiteitsgehalte het verschil tussen vorige begrotingen en de jaarrekeningen van belang. Onder- of overschatten is een belangrifk signaal voor GS.
48 GTK gemeenten 2026 Begrip Uitleg Risicogericht en GS bepalen aan de hand van de bij de gemeente door hem geconstateerde proportioneel toezicht risicovolle zaken hoeveel (extra) aandacht een gemeente naar zijn oordeel nodig heeft. De intensiteit van het onderzoek en het contact met de gemeente wordt daarop afgestemd. Risico-inventarisatie Een overzicht van de kansen van een positieve of een negatieve gebeurtenis van materieel belang. Risicomanagement De gestructureerde beheersing van het risico, dat een organisatie om financiéle dan wel niet financigle redenen de beleidsdoelen niet of niet volledig realiseert, dan wel slechts met niet-begrote kosten en/of niet binnen de geplande tijd. Signaleringswaarde Het door GS gehanteerde criterium om een kengetal te wegen. Stelpost Begrotingspost waarvan de concretisering nog moet worden uitgewerkt. Structureel en reéel Deze situatie is aan de orde als, uitgaande van het bestaande beleid en inclusief evenwicht (SRE) nieuw aanvaard beleid, - alle structurele lasten tenminste worden gedekt door structurele baten en - incidentele lasten worden gedekt door incidentele baten of structurele baten. Taakstelling Opdracht tot bezuinigingen, terwijl (nog) geen concrete maatregelen zijn genomen. Pas op langere termijn worden de positieve financi¢le effecten verwacht.
Termijnoverschrijding De situatie waarbij de gemeente niet in staat is om de verplicht toe te zenden financiéle stukken aan te leveren bij GS binnen de daartoe gestelde termijnen of voor de daartoe vastgestelde data. Toezichtcriterium De begroting is structureel en rege! in evenwicht. De structurele baten dekken in het structureel en reel begrotingsjaar de structurele lasten en de ramingen zijn realistisch. Als de begroting evenwicht niet structureel en reéel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn gemaakt dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt gebracht. Transparant Van tevoren is helder wat GS van de gemeente verwacht en wat de gemeente van GS kan verwachten. Uitkering Artikel 12 van de Een aanvullende uitkering uit het gemeentefonds, die op grond van artikel 12 van Financiéle-verhoudingswet de Financiéle-verhoudingswet voor één of meerdere jaren door de beheerders van het gemeentefonds wordt verstrekt, op verzoek van een gemeente waarvan de algemene middelen aanmerkelijk én structureel tekort schieten om in de noodzakelijke behoefte te voorzien, terwijl de eigen inkomsten van die gemeente zich op een redelilk peil bevinden. Vakberaad Het ambtelijk overlegorgaan van de gezamenlijke toezichthouders (provincies en Gemeentefinancign BZK) en vertegenwoordigers van de VNG en ROB.
Hier vindt ook de landelijke afstemming van het financieel toezicht plaats. Verbeterplan Een beschrijving van de maatregelen die getroffen worden om een bepaald doel te bereiken. Het plan geeft tevens aan binnen welke periode dit gebeurt. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken dan wel middelen heeft vrijgemaakt om niet begrote financiéle tegenvallers op te vangen, zonder ingrijpende beleidswijzigingen. Het weerstandsvermogen bestaat uit twee onderdelen, namelijk de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico’s. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding tussen deze twee onderdelen aan. Weerstandscapaciteit, Het vermogen om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, incidentee! zonder dat dit invioed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. Weerstandscapaciteit, Het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op structureel te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken.
49 province Drenthe > PROVINCIE FLEVOLAND provinsie[JFryslan = = provincie “Gelderland provincieI, +:groningen provincie Limburg # ProvincieaNoord-Holland ons Querijssel poe 2) PROVINCIE i UTRECHT Pravincie Zeeland provincie HakZuid-Holland Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens definitief geanonimiseerd op grond van: Wet Artikel Omschrijving Pagina's Wet open overheid Art. 5.1 lid 2 sub e De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer 1, 2, 6 Wet open overheid Art. 5.1 lid 2 sub f De bescherming van andere dan in het eerste lid, onderdeel c, genoemde concurrentiegevoelige bedrijfs- en fabricagegegevens 1, 46