01 Brief dd 17 februari 2025 over ontwerp Omgevingsvisie Oss 2040 _geanonimiseerd

Dennenburg, 17 februari 2025 r 1: .: -. :i::

Aan het coilege van B&W van de gemeente Oss 5.1.2e

5.1.2e

5.1.2e 5.1.2e

Du;rn Arlï

Betreft: zienswijze met betrekking tot de ontwerp Omgevingsvisie

(\C .)

Z)S KAJ R

5.1.2e

OSS

-- r

tL

1 8 FEB O5 l<U

Í2.G

Geacht college, Allereerst waardering voor het werk dat is verzet om te komen tot deze ontwerpOmgevinsgvisie. Op sommige punten is de visie op een prettige manier duidelijk, zoals het benoemen van de verschillende soorten gebieden in de toekomstige gemeente Oss. Op andere onderdelen worden voor de hand liggende themas en dilemmas niet of nauwelijks benoemd of uitgewerkt en dat is een gemis. Wij willen u deze themas aanreiken om de Omgevingsvisie hierop aan te scherpen.

Visie-a!gemeen Aliereerst, een visie is een voorstelling van de toekomst. Een beeld dat je voor ogen hebt over de toekomst van in dit geval de gemeente Oss. Dat zou eigenlijk moeten beginnen met de vraag: wat of wie willen wij zijn in 2040 of 2050? U suggereert wel een toekomstbeeld in hoofdstuk 3 van de Omgevingsvisie, maar dit toekomstbeeld wordt voornamelijk bepaald door kaders die niet vrijblijvend zijn meegegeven vanuit het Rijk. Denk daarbij aan de woningbouwopgave, stikstofbeleid of de energietransitie. Het zou goed zijn om deze context in de visie beter te duiden. Dat voorkomt een mogelijk misverstand als zou deze visie naadloos aansluiten bij wat de Osse inwoners en bedrijven in alle vrijheid zouden willen. Tevens zou het goed zijn als de gemeente Oss zou aangeven in welke mate ze wel of niet deze verplichtingen omarmt. Wat verder opvalt bij het lezen van de ontwerp-Omgevingsvisie is dat het leest als een halleluja verhaal. Het wordt allemaal fantastisch en we geven aan iedereen en alles ruimte in Oss. Ruimte voor woningen, ruimte voor landbouw en industrie, ruimte voor de energietransitie, ruimte voor natuur. En daarbij is bovendien sprake van een sterke sociale cohesie die de gemeente Oss zo kenmerkt en die ook het droombeeld voor de toekomst bepaalt.

Dromen mag, maar van een visie magje ook verwachten dat reële uitdagingen worden benoemd met de intentie daarop te anticiperen. Dat versterkt de visie en voorkomt teleurstellingen. Wij gaan daar hieronder verder op in. ln aanvulling daarop zouden we willen pleiten voor meer balans en objectiviteit in de visie. Nu worden voornamelijk de gangbare landelijke themas benoemd en meer gevoelige dilemmas uit de weg gegaan. Zo komt het woordje klimaat 76 keer voor in de ontwerpOmgevingsvisie en het woord energie 92 keer. Daarentegen komt het woord voedsel (eerste levensbehoefte) slechts 6 keer voor en migratie (zeer bepalend voor de maatschappelijke samenhang) slechts 1 keer. Dat zegt iets over de mindset!

Dennenburg, 17 februari 2025

Verder zouden we ervoor willen pleiten om subjectieve termen zoals trots op zoveel mogelijk achterwege te gaan. Als de visie van en voor iedereen in Oss is, helpt het om niet aan de voorkant voor iedereen te bepalen waar men trots op zou moeten zijn. Analyse ontwerp-omgevingsvisie ln het onderstaande willen we ingaan op een paar onderwerpen die onvoldoende uit de verf komen in de huidige ontwerp-Omgevingsvisie. •

De demografische ontwikkeling. Nederland vergrijst. Het gemiddeld kindertal per Nederlandse vrouw is 1,43 (2023). Het vervangingsniveau is echter 2,1 kinderen per vrouw. Dit betekent dat er binnen 1 generatie sprake is van een autonome bevolkingsafname van ruim 30%. Daar bovenop zet Oss (net als vele andere gemeenten) nog eens in op 8.500 woningen extra erbij. Dat komt overeen met een totale bevolkingsgroei v ruim 20%. Tel daarbij de vergrijzing op en de conclusie wordt dat in 2050 de huidige Osse bevolking met haar nakomelingen nog slechts een kleine 50% uitmaakt van de totale Osse bevolking. Laat dat even op u inwerken svp! Dat heeft echt een gigantisch impact op de samenleving als geheel. ln de visie wordt er geen woord aan gewijd (het woord migratie komt 1 x voor in het hele document, arbeidsmigratie 2 keer) en dat is een tekortkoming én gemiste kans. Door het onderwerp te vermijden, wordt weggedoken voor iets wat met zekerheid op ons afkomt. Beter is het om hier juist pro-actief op te anticiperen. De vraag is uiteraard ook wie deze 50% nieuwkomers zijn die de komende generatie zich in Oss gaan vestigen? Het zijn in ieder geval geen inwoners van andere gemeenten, want die hebben veelal dezelfde woningbouwopgaven als Oss. Wellicht zijn het expats of vergunninghouders of arbeidsmigranten.

Wij weten het niet, maar het is wel essentieel om dit te onderzoeken en daarop een visie te ontwikkelen. Het zal van grote invloed zijn op de zo geprezen sociale cohesie en identiteit van de gemeente. Het niet benoemen ervan, ervaren wij als een ernstige tekortkoming en disbalans in de visie. Let wel: we spreken geen oordeel uit of we dit wel of niet moeten wilien met zijn allen. Daar zijn we sowieso niet vrij in gelet op het feit dat de bouwopgaven landelijk beleid zijn. Hooguit valt er wel te sturen op doelgroepen die in onze gemeente gaan wonen. En in ieder geval zullen we met elkaar moeten nadenken wat dit betekent voor de Osse samenleving. We zullen moeten nadenken hoe we identiteit en sociale cohesie gaan borgen als de directe woonomgeving voor de huidige inwoners qua samenstelling sterk verandert. Gelieve dit expliciet onderdeel te laten zijn van de Omgevingsvisie. Het zal de visie sterker maken.

•

Ruimtelijke invulling buitengebied. ln het buitengebied wordt gewerkt aan een nieuwe balans tussen landbouw, wonen, natuur en recreatie. Vraag is dan natuurlijk hoe die nieuwe balans er visionair uit komt te zien. Landbouw, woningen, natuur en windmolens: ze vechten om voorrang

Dennenburg, 17 februari 2025 bij de invulling van de buitenruimte. Hoe gaat de gemeente Oss daarmee om? Die vraag wordt ten dele beantwoord met de driedeling in gebieden (dat is goed), maar blijft vervolgens hangen in vage bewoordingen als duurzame agrarische sector in balans met haar omgeving. Daar kan niemand op tegen zijn natuurlijk. Maar interessanter is natuurlijk: wat betekent dat voor de agrarische sector en de omwonenden? De ontwerp-Omgevingsvisie heeft het in dat verband bijvoorbeeld over hoogproductieve kringlooplandbouw in de Osse polder. Maar wat houdt dat in? Hoe ziet dat eruit? Zijn dat innovatieve landbouwloodsen die op circulaire wijze voedsel produceren? Of is het iets anders? En hoe past dat dan in het landschap? Wat wij als positief ervaren in de ontwerp-omgevingsvisie is dat bestaand groen wordt opgewaardeerd en beter wordt verbonden door groene wandel- en fietspaden. Deze benadering spreekt zeer aan. •

Voedselvoorziening. ln het verlengde hiervan missen wij vooral ook een visie op ons voedsel. Willen we als gemeente zelfsupporting zijn qua voedsel, of afhankelijk van import van voedsel? En moet de voedselproductie extensief, intensief, circulair of anderszins zijn? Zetten we in op lokale voedselproductie of laten we het voedsel invliegen vanuit Kenia, Marokko of anderszins zoals nu het geval is? Dat laatste is overigens niet erg CO2neutraal noch circulair. Een visie op voedsel en voedselvoorziening wordt gemist in de Omgevingsvisie daar waar zelfvoorziening voor energie wel op de agenda staat. Wil de gemeente echt CO2 neutraal, klimaatbestendig en circulair zijn dan verdient de duurzame productie van ons voedsel een plek in de Omgevingsvisie. Energievoorziening versus biodiversiteit en leefbaarheid. Terecht wordt in de ontwerp-Omgevingsvisie aandacht besteed aan de energievoorziening inclusief bijkomende problematiek als netwerkcongestie. Waar we ons zorgen over maken is dat de (instabiele) energieproductie van windmolens en zonnevelden nooit zal kunnen gaan leiden tot een CO2-uitstoot vrije gemeente. s Nachts schijnt de zon niet en als het ook nog windstil is hebben we in de avonden ¡n 2050 dus geen energie beschikbaar om de lamp aan te doen. Tenzij we geloven dat er voor 2050 wel een oplossing bedacht wordt.

Daarmee worden de uitgangspunten CO2-uitstootvrij en circulair in 2050 gevaarlijk ambitieus. Daarnaast maken wij ons zorgen over het feit dat windturbines en eventuele zonnevelden leiden tot een industrialisatie van het platteland. Groen en natuur wordt nu reeds opgeofferd om energieneutraal te zijn. Biodiversiteit wordt geschaad door windmolens die als gehaktmolen fungeren voor vogels en insecten. De oplossing hebben we niet, behalve dan dat we wel voorzien dat deze (te) ambitieuze doelstellingen juist ten koste zullen gaan van biodiversiteit, leefgenot voor de inwoners en mogelijk vertrek van bedrijven die energie voor hun productie

Dennenburg, 17 februari 2025 nodig hebben. Een visie van de gemeente op dit dilemma zou welkom zijn. ln dat verband nog een aanvullende punt. Er wordt ¡n de Omgevingsvisie zwaar gepleit voor biodiversiteit en dit wordt als belangrijk ontwikkelpunt benoemd. Terecht. Zoals hiervoor vermeld zijn windmolens echter schadelijk voor de mens (laag frequent geluid) maar vooral ook dodelijk voor vogels en insecten. Hoe gaat de gemeente Oss om met dit dilemma? Wij zouden dat graag willen teruglezen in de visie. Het wordt nu in het geheel niet benoemd. ln dat verband een vraag vanuit persoonlijke belangstelling. ln het rapport wordt gesproken over biodiversiteitsherstel. We zouden graag informatie ontvangen over welke planten bedreigd ofverdwenen zijn in Oss.

MER Bij een Omgevingsvisie hoort ook een milieu-effectrapportage. Dat is ook in Oss gebeurd. Nu is een MER bij een Omgevingsvisie minder concreet dan bij overige MER-plichtige activiteiten. Niettemin goed dat ook voor de Omgevingsvisie een MER is opgesteld. De gemeente onderscheidt drie alternatieven in de MER: 1. Oss groeit (marktgestuurd) 2. Oss op eigen kracht (gemeenschapsgestuurd) 3. Natuurlijk Oss (overheidsgestuurd) Het is niet vreemd dat in een MER (met focus op milieu) alternatief 3 als beste uit de bus komt. Daarmee verschaft de gemeente zichzelf een grote rol naar de toekomst toe. En dat geeft te denken. Temeer omdat de drie alternatieven geen echte alternatieven zijn. Alle 3 de alternatieven zullen een deel van het toekomstige Oss invullen. Door de MER op deze wijze op te stellen en met deze aiternatieven, voegt het helaas weinig toe aan de visievorming. Daarnaast is er ook nog wat inhoudelijk op af te dingen. In spoor 3 (natuurlijk oss) gaat het onder andere over het feit dat klimaat leidend moet zijn. ln de ontwerp-omgevingsvise Oss betekent dit dat windmolens een belangrijk deel van de oplossing moeten bieden naar een aardgasvrij en CO2 neutraal Oss. ln de MER scoort spoor 3 bij weidevogels als enig alternatief een positieve ontwikkeling en dat is vreemd als je weet dat windturbines letterlijk dodelijk zijn voor weidevogels.

Tot slot Het bovenstaande kan lezen als erg kritisch. Dat is het ook, maar wel positief-kritisch bedoeld. De huidige ontwerp-Omgevingsvisie leest voor ons als een positieve eerste aanzet. De visie kan aan kracht winnen door neutraliteit in bewoordingen en een betere balans in onderwerpen en uitdagingen zodat het een unieke visie wordt van en voor de gemeente Oss. Wij vrezen dat de huidìge ontwerp-omgevingsvisie zich anders in weinig zal onderscheiden van die van andere gemeenten. Kort gezegd: ga niet voor een politiek-correcte en obligate Omgevingsvisie die de echte

Dennenburg, 17 februari 2025 uitdagingen van de toekomst uit de weg gaat. Dat levert voor de korte termijn weilicht een soepele besluitvorming op, maar op de lange termijn geeft het problemen. Een volwassen gemeenschap (en gemeentebestuur) komt in alle oprechtheid onder ogen wat op haar afkomt, stuurt daarop, en camoufleert dat niet met wensbeelden waarvan we weten dat ze niet uit zullen komen.

Verder nog een opmerking dat het ons bevreemdt dat in het digitale tijdperk een zienswijze alleen schriftelijk per post ingediend kan worden. Voor de goede orde merken we op dat deze brief ook in handen gegeven wordt van de griffie en de raadsfracties. Wij ontvangen graag een bevestiging van ontvangst van onze zienswijze.

5.1.2e

Met vriendelijke groet, 5.1.2e

5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

5.1.2e

-Dennenburg

5.1.2e

Deursen-Dennenburg

.

---

-

ý

¿

55û

-

...t

_,9f

77TJ

J

-

ì

Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens geanonimiseerd op grond van: Wet

Artikel

Omschrijving

Pagina's

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 2 sub e

De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer

1, 5