V02 Brief Fries Onderwijsberaad - Gemeenteraadsverkiezingen 2026

Geachte leden van de verkiezingsprogrammacommissie, In aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 doen Aeres, Firda, NHL Stenden Hogeschool, Hogeschool Van Hall Larenstein en Rijksuniversiteit Groningen Campus Fryslân een beroep op u om in uw verkiezingsprogramma expliciet aandacht te besteden aan de ontwikkeling, het welzijn en de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren, en aan de structurele verbinding tussen onderwijs, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de samenleving. Jongeren zijn de vakmensen, zorgverleners, betrokken burgers en vernieuwers van morgen. Zij vormen een onmisbare pijler onder de toekomst van onze mienskip en dragen bij aan welvaart, welzijn en welbevinden. Gemeenten kunnen hierin een doorslaggevende rol spelen door beleid en investeringen nadrukkelijk op jongeren en onderwijs te richten en zo een regio te creëren waar talent zich ontwikkelt én verbonden blijft. Door hierin samen op te trekken kunnen we echt het verschil maken. Fryslân beschikt met het Onderwijsakkoord Fryslân al over een stevig fundament. De Friese mbo-, hbo- en wo-instellingen werken intensief samen in het Fries Onderwijsberaad, met zes werkagenda’s rondom doorstroming, leven lang ontwikkelen, aansluiting met het midden- en kleinbedrijf, ondernemerschap, techniek & technologie, en diversiteit & circulariteit.

Gemeenten zijn onmisbare partners in het benutten van dit fundament en kunnen met gerichte keuzes onderwijs, maatschappelijke participatie en innovatie verder versterken. Wij vragen u daarom om te investeren in het 10-puntenplan, om de brede welvaart voor jongeren te versterken: 1. STIMULEREN VAN BETAALDE STAGE- EN AFSTUDEERPLAATSEN Zorg ervoor dat alle studenten en jongeren in mbo, hbo en wo een faire stagevergoeding ontvangen. Helaas is dit nog niet overal het geval. Volgens landelijke cijfers ontving in 2024 74% van de studenten lerarenopleidingen geen stagevergoeding voor Mbo-studenten lag het percentage zonder vergoeding in 2025 op 59% (Bron: CNV & OAB, 2025) wat de motivatie en ontwikkeling van jong talent kan belemmeren. 2. BETAALBARE EN PASSENDE WOONRUIMTE Garandeer betaalbare woonruimte voor (internationale) studenten en jongeren. Ontwikkel voldoende starterswoningen zodat afgestudeerden de mogelijkheid krijgen om in Fryslân te blijven wonen en bij te dragen aan hun gemeenschap. Er zijn zorgen over het wonen in Fryslân wat betreft de betaalbaarheid en beschikbaarheid. Jongeren (18 t/m 34 jaar) zijn het minst tevreden met de woning. Lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen, een schaarste aan vrije sector huurwoningen en onbetaalbare koopwoningen (Bron: Fries Planbureau, 2025). 3.

TOEGANKELIJK REGIONAAL MOBILITEITSNETWERK Zorg voor een goed bereikbaar openbaar vervoersnetwerk van en naar de diverse onderwijsinstellingen, zodat onderwijs voor alle jongeren toegankelijk is. Reizigers in Fryslân gaven een lagere waardering (onder de 7) voor de informatie bij vertragingen, de frequentie van streekbussen, de druktebeleving in bussen in Leeuwarden en regionale treinen, en de prijs (Bron: OV-klantenbarometer, 2023). 4. STUDENTENSPORT, JONGERENACTIVITEITEN EN LEVENDIG ONDERWIJSKLIMAAT Ondersteun sport, activiteiten en sociale programma’s voor jongeren als onderdeel van een gezonde, verbonden en vitale gemeenschap. Meer dan de helft van de Friezen heeft overgewicht (Bron: IVM, CBS en Nivel, 2022). Faciliteer sporten gratis of tegen een gereduceerd tarief en organiseer bij de start van hun opleiding gezamenlijke studiestartweken. Zorg daarnaast dat er gedurende het jaar voldoende activiteiten plaatsvinden door en met jongeren, investeer in een bruisend festivalklimaat en in duurzame, gezonde verblijfsplekken rond de scholen. Zo worden alle Friese onderwijslocaties aantrekkelijke, levendige en vitale plekken om te studeren. 5. SOCIAAL VEILIGE, INCLUSIEVE EN DIVERSE SAMENLEVING Stimuleer welzijnsprogramma’s en bied fondsen voor tegemoetkoming in studiekosten voor ouders en jongeren met een kleinere portemonnee. Ondersteun toegankelijk onderwijs en gelijke

mogelijkheden voor iedereen. 7/10 LHBTI’ers krijgt te maken met zowel fysiek als verbaal discriminerend geweld (Bron: Tûmba, 2025). Er zijn 728 meldingen gedaan van discriminatie (Bron: Tûmba, 2024). Besteed aandacht aan inclusie en diversiteit, met voorlichting en begeleiding. 6. INBURGERINGSONDERWIJS IN SAMENWERKING MET HET MBO Koppel inburgeringslessen waar mogelijk aan stageplekken bij de gemeente of bij bedrijven en maatschappelijke organisaties met personeelstekorten, zoals in techniek, zorg, logistiek en defensie. Zo verbinden we integratie direct aan maatschappelijke participatie en werkervaring. 7. JONGERENPARTICIPATIE Organiseer jongerenberaden rondom thema’s die voor jongeren belangrijk zijn, zodat hun perspectief actief wordt meegenomen in beleid en gemeentelijke projecten. 8. INVESTEREN IN KENNISCAMPUSSEN EN INNOVATIE VOOR WELZIJN EN MAATSCHAPPELIJKE VITALITEIT Investeer in kenniscampussen waar maatschappelijke organisaties, bedrijven en onderwijsinstellingen samenwerken aan innovatie en maatschappelijke opgaven in uw regio. Deze samenwerking versterkt onderwijs, maatschappelijke participatie en het welzijn en welbevinden van jongeren en inwoners. 9. AFGESTUDEERDEN EN JONG TALENT AAN FRYSLÂN BINDEN Ontwikkel beleid dat jongeren en afgestudeerden stimuleert om in Fryslân te blijven, bijvoorbeeld via startersbeurzen, werkervaringsplekken of huisvestingsinitiatieven.

Zorg daarnaast dat bedrijven en organisaties in uw gemeente zichtbaar worden voor jongeren en hun carrièremogelijkheden promoten, zodat jong talent zich sterker verbonden voelt met de regio en hier betekenisvolle bijdragen kan leveren aan de mienskip. Sinds 2006 vertrekken ieder jaar tussen de 1000 en 2000 jongeren tussen de 15 en 30 jaar meer uit Fryslân dan zich hier vestigen (Bron: Fries Sociaal Planbureau, 2019). 10. LEVEN LANG ONTWIKKELEN STIMULEREN Stimuleer als gemeente het concept van leven lang ontwikkelen, zodat iedere inwoner, jong en oud, de kans krijgt zich continu te blijven ontwikkelen. Dit vergroot wendbaarheid, maatschappelijke participatie en veerkracht in een snel veranderende wereld, waarin digitalisering, robotisering en technologische ontwikkelingen nieuwe vaardigheden en kennis vereisen. Met dit 10-puntenplan kiest u voor een toekomst waarin jongeren zich kunnen ontwikkelen én verbonden blijven aan uw gemeente en Fryslân. Het is een toekomst waarin onderwijs, maatschappelijke participatie en innovatie elkaar versterken, en waarin Fryslân aantrekkelijk blijft voor alle inwoners en organisaties die willen leren, bijdragen en groeien. Wij gaan graag met u in gesprek over de rol die u hierin als politiek kunt spelen. Met vriendelijke groet, mede namens de CvB van Aeres, Firda, NHL Stenden, Hogeschool Van Hall Larenstein en Rijksuniversiteit Groningen,

Remco Meijerink Voorzitter Fries Onderwijsberaad

Hendrikus Venema Secretaris Fries Onderwijsberaad