Bijlage 4 - Eindrapportage evaluatie Hoofdstraat Gorredijk.pdf
Tekst van het document
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT - GORREDIJK
Uitkomsten evaluatie verkeersproef tweerichtingsverkeer Hoofdstraat in Gorredijk
december 2021
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT - GORREDIJK Uitkomsten evaluatie verkeerspilot tweerichtingsverkeer Hoofdstraat in Gorredijk
Uitgevoerd door:
In opdracht van:
december 2021 Pagina 2 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
COLOFON Opdrachtgever Gemeente Opsterland Contactpersoon: Frouwke Kuiper Projectgroep Kenniscentrum Shared Space Sjoerd Nota
- projectleider
Mirthe Spoelstra
- projectmedewerker (stagiair Hogeschool Windesheim - opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling)
Contactpersoon: Sjoerd Nota sjoerd@kenniscentrumsharedspace.nl 06 – 48 33 43 60 Studentonderzoekers Mirthe Spoelstra - Hogeschool Windesheim
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Thijs Oldengarm Lennard Koopal
- Hogeschool Windesheim - Hogeschool Windesheim
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling - opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Levi Ubbink
- NHL Stenden Hogeschool
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Bauke Kamminga - NHL Stenden Hogeschool David Bosma - NHL Stenden Hogeschool
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling - opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Johan Wijbenga
- NHL Stenden Hogeschool
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Rienk Sjoerdsma
- NHL Stenden Hogeschool
- opleiding Ruimtelijke Ontwikkeling
Kenniscentrum Shared Space Westerparkstaete Westersingel 4, 8913 CK Leeuwarden website:
www.kenniscentrumsharedspace.nl
E-mail:
info@kenniscentrumsharedspace.nl
Leeuwarden, december 2021
Pagina 3 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
INHOUDSOPGAVE INLEIDING .................................................................................................................................. 5 Algemeen ............................................................................................................................................................................................ 5 Leeswijzer ........................................................................................................................................................................................... 5
ONDERZOEKSOPZET .................................................................................................................... 6 Belevingsonderzoek ............................................................................................................................................................................ 6 Observaties ......................................................................................................................................................................................... 7 Interviews ........................................................................................................................................................................................... 7
UITKOMSTEN ONDERZOEK .......................................................................................................... 8 Uitkomsten enquête ........................................................................................................................................................................... 8 Uitkomsten observaties .................................................................................................................................................................... 15 Uitkomsten interviews ...................................................................................................................................................................... 16
CONCLUSIES & AANBEVELINGEN ............................................................................................... 20 Belevingsonderzoek .......................................................................................................................................................................... 20 Observatieonderzoek ........................................................................................................................................................................ 20 Interviews ......................................................................................................................................................................................... 20 Aanbevelingen .................................................................................................................................................................................. 21
BIJLAGEN ................................................................................................................................ 22
Pagina 4 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
INLEIDING Algemeen
Al enige tijd zijn ondernemers in Gorredijk ontevreden over de bereikbaarheid van het centrumgebied voor autoverkeer via de Hoofdstraat. Zij zijn mede op basis van de uitkomsten van een provinciebreed uitgevoerde sterkte-zwakte analyse van centrumgebieden in Fryslân van mening dat met het verbeteren van de autobereikbaarheid van het centrum, en specifiek van de Hoofdstraat, het economisch vestigingsklimaat in het centrum van Gorredijk verbeterd kan worden. Tot februari 2021 was sprake van éénrichtingsverkeer voor gemotoriseerd verkeer in de Hoofdstraat van Gorredijk, waarbij autoverkeer alleen in westelijke richting door de Hoofdstraat kon rijden. Autoverkeer uit de richting van de Badwei en de Nijewei moest, om het centrum van Gorredijk te bereiken, omrijden via de Overtoom of de Jodocus Heeringastraat. Om ondernemers tegemoet te komen heeft de gemeenteraad in december 2019 een motie aangenomen om een proef uit te voeren, waarbij de Hoofdstraat in twee richtingen toegankelijk wordt gemaakt voor personenautoverkeer. De verwachting van de ondernemers is dat hierdoor meer levendigheid en interactie in het winkelgebied ontstaat. In een samenwerking tussen de winkeliersvereniging WHI en de gemeente Opsterland is eind 2020 de proef voorbereid. In februari 2021 is de proef gestart en deze zal tot begin 2022 voortduren.
In de tussenliggende periode worden de effecten van de proef in beeld gebracht. Op basis van de effecten van de proef wordt door de gemeente Opsterland beoordeeld of de Hoofdstraat na de proef structureel wordt opengesteld voor personenautoverkeer in twee richtingen óf dat de oude situatie met éénrichtingsverkeer zal worden hersteld. Voor de evaluatie van de proef worden door de gemeente Opsterland parkeeronderzoeken en verkeerstellingen uitgevoerd om zo de effecten van de proef op verkeersstromen en de parkeerdruk in en rondom het centrum van Gorredijk te monitoren. Het kenniscentrum Shared Space is gevraagd om aanvullend hierop een belevingsonderzoek en verkeersobservaties uit te voeren. Om op een goede wijze de effecten van de proef op de beleving van gebruikers, bewoners en ondernemers in het centrumgebied van Gorredijk in beeld te brengen, is het wenselijk om op verschillende momenten een belevingsonderzoek uit te voeren. Voor de proef éénrichtingsverkeer Hoofdstraat is gekozen voor het inzetten van een enquête. Voorafgaande aan de start van de proef is hiertoe in november en december 2020 een enquête afgenomen onder bewoners, ondernemers, passanten en winkelend publiek. De uitkomsten van deze zogeheten 0-meting geven een representatief beeld van beleving van de situatie waarin de Hoofdstraat voor autoverkeer in slechts één richting was opengesteld.
In mei 2021 is een eerste nameting van het belevingsonderzoek uitgevoerd. In november 2021 heeft een tweede nameting plaatsgevonden. Tijdens deze onderzoeken zijn de effecten van de verkeersproef op de beleving van verschillende gebruikers van de Hoofdstraat opnieuw in beeld gebracht. Naast het belevingsonderzoek onder gebruikers van de Hoofdstraat zijn tevens voorafgaande en gedurende de proef observaties uitgevoerd en zijn in het najaar van 2021 interviews afgenomen met vertegenwoordigers van diverse maatschappelijke organisaties. In voorliggende zijn de uitkomsten van deze onderzoeken opgenomen en worden aanbevelingen geformuleerd over het vervolg van de proef.
Leeswijzer
In het hoofdstuk Onderzoeksopzet wordt de aanpak van het belevingsonderzoek beschreven. In het daaropvolgende hoofdstuk Uitkomsten onderzoek worden de resultaten van het onderzoek beschreven. In het afsluitende hoofdstuk Conclusies & aanbevelingen zijn de belangrijkste onderzoeksresultaten beschreven en is een aantal aanbeveling geformuleerd.
Pagina 5 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
ONDERZOEKSOPZET Doel van het onderzoek
Het doel van het belevingsonderzoek is om inzicht te verkrijgen in de effecten van de proef tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat in Gorredijk op het gedrag en de beleving van gebruikers van de Hoofdstraat. De uitkomsten van het onderzoek worden betrokken bij de algehele evaluatie van de proef, waarbij naast de uitkomsten van het belevingsonderzoek ook wordt beoordeeld wat de effecten van de proef zijn geweest op de verkeersstromen, snelheden en de parkeerdruk in en rondom het centrum van Gorredijk. Deze laatstgenoemde onderzoeken worden door de gemeente Opsterland zelf, of door derden in opdracht van de gemeente Opsterland, uitgevoerd. De uitkomsten van deze verschillende onderzoek vormen de basis voor de afweging of na het aflopen van de proef het tweerichtingsverkeer als definitieve verkeersoplossing wordt gehandhaafd, óf dat de oude situatie met éénrichtingsverkeer wordt hersteld.
Belevingsonderzoek
Voor het belevingsonderzoek is in de periode voorafgaand aan de start van de proef in februari 2021 een 0-meting verricht. Het doel van deze 0- meting is om de beleving van de situatie voor de start van de proef in beeld te brengen. De uitkomsten van deze zogeheten 0-meting geven een representatief beeld van de beleving van de situatie waarin de Hoofdstraat voor autoverkeer in slechts één richting is opengesteld. Er is voor gekozen om het belevingsonderzoek uit te voeren door op straat aselect mensen te benaderen met het verzoek om de enquêtevragen te beantwoorden. Op deze manier wijze wordt een zo representatief mogelijk beeld verkregen van de beleving van de gemiddelde gebruiker van de Hoofdstraat. Met deze wijze van onderzoek ligt de focus echter wel met name op mensen die de Hoofdstraat als voetganger of fietsers gebruiken. Automobilisten zijn met deze onderzoeksaanpak lastiger te benaderen en daarmee in het onderzoek te betrekken. De 0-meting is verricht voorafgaande aan de start van de proef in november en december 2020. Door enige tijd na de start van de proef hetzelfde belevingsonderzoek te herhalen, kunnen de effecten van de proef op de beleving van gebruikers, bewoners en ondernemers in de Hoofdstraat van Gorredijk in beeld worden gebracht. Hiertoe is in mei en juni 2021 een eerste tussentijdse evaluatie uitgevoerd.
Ten slotte zijn op woensdag 27 oktober en woensdag 10, woensdag 17 november en donderdag 18 november 2021 enquêtes afgenomen. De enquêtes zijn in alle gevallen afgenomen door veldwerkers in de Hoofdstraat tussen Schansburg en de Nieuwstraat.
Te onderzoeken effecten belevingsonderzoek
Met het belevingsonderzoek worden diverse aspecten met betrekking tot de verkeerproef onderzocht. Winkeliersvereniging WHI verwacht dat de proef zal leiden tot meer interactie-momenten in de straat. Hierdoor geven zij aan te verwachten meer winkelend publiek te kunnen bereiken, de doorstroomsnelheid te verlagen en tegelijk ook de veiligheid in de Hoofdstraat te verbeteren. Tegenover deze doelen is ook een aantal mogelijke negatieve effecten van het openstellen van de Hoofdstraat voor autoverkeer in twee richtingen denkbaar. Om tijdens de evaluatie een zo compleet mogelijk beeld te verkrijgen van de effecten van de proef, zal daarom ook aandacht worden besteed aan deze mogelijke negatieve effecten. In overleg met de gemeente Opsterland en de Winkeliersvereniging WHI zijn de onderstaande aspecten benoemd die bij het belevingsonderzoek worden betrokken. Het gaat hierbij om de beleving van gebruikers van de Hoofdstraat met betrekking tot:
ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü
bereikbaarheid Hoofdstraat en centrum verkeersdrukte in de Hoofdstraat snelheid in de Hoofdstraat oversteekbaarheid in de Hoofdstraat doorstroming autoverkeer in de Hoofdstraat verkeersveiligheid Hoofdstraat voor fietsers en voetgangers mate van gebiedsvreemd (sluip)verkeer in de Hoofdstraat verkeershinder (geluid, stank, trillingen) in de Hoofdstraat verblijfskwaliteit in de Hoofdstraat toegankelijkheid Hoofdstraat
Pagina 6 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
In bijlage I, II en III van deze rapportage zijn de enquêtes van de 0-meting c.q. de eerste en tweede nameting opgenomen. Tijdens de nametingen zijn grotendeels dezelfde vragen herhaald, maar is ook specifiek naar bevindingen en ervaringen met betrekking tot de proef gevraagd.
Observaties
Tegelijkertijd met het afnemen van de enquêtes is op een aantal locaties in de Hoofdstraat gestructureerd observatieonderzoek uitgevoerd. Tijdens de observaties is onder meer een indruk verkregen van de volgende aspecten: ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü
Verkeersdrukte in de Hoofdstraat en het centrum Snelheid verkeer in de Hoofdstraat Oversteekgedrag van voetgangers in de Hoofdstraat Routering van voetgangers in de Hoofdstraat Toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers in de Hoofdstraat Doorstroming van het autoverkeer Conflicten tussen autoverkeer en fietsers Conflicten tussen autoverkeer en voetgangers Conflicten tussen autoverkeer onderling Afwikkeling van voorrang op kruispunten Eventuele incidenten en andere opvallende zaken
De observaties zijn uitgevoerd op de volgende locaties:
ü ü ü
Kruising Schansburg, aan de noordzijde van de Hoofdstraat Rondom de brug Gebied ter hoogte van museum Opsterland
Interviews
In aanvulling op het enquête-onderzoek zijn in het najaar van 2021 interviews afgenomen met vertegenwoordigers van diverse organisaties die een belang vertegenwoordigen in de Hoofdstraat. Hiertoe is in het najaar van 2021 gesproken met vertegenwoordigers van: ü ü ü ü ü ü
Plaatselijk Belang Gorredijk Ondernemersvereniging WHI Politie Veilig Verkeer Nederland, regio Noord Fietsersbond, afdeling Friesland Gemeente Opsterland
Tijdens de interviews is gewerkt met een gestructureerde vragenlijst. Van de gesprekken zijn verslagen opgesteld die door de betrokkenen zijn geaccordeerd. De verslagen zijn in voorliggende notitie opgenomen. Met deze kwalitatieve onderzoeksmethode wordt nader inzicht geboden in de volgende aspecten: ü ü ü
Verwachtingen over het effect van de verkeerproef in de Hoofdstraat voorafgaande aan de proef Ervaringen met de verkeerproef in de Hoofdstraat in de afgelopen maanden Mening over het vervolg van de verkeerproef in de Hoofdstraat
Pagina 7 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
UITKOMSTEN ONDERZOEK Uitkomsten enquête
In totaal zijn tijdens de onderzoeksdagen in december 2020 204 enquêtes afgenomen. In het voorjaar van 2021 zijn er 199 enquêtes afgenomen. In het najaar 2021 zijn 202 enquêtes afgenomen. Hieronder zijn de belangrijkste uitkomsten van de enquêtes weergegeven. Regelmatig is hierbij sprake van een deelpopulatie. Bij diverse grafieken is daarom de onderzoekspopulatie (n = ....) weergegeven.
Van de geënquêteerden valt het grootste deel in de leeftijdscategorie 26 – 65 jaar. Tijdens de nametingen in het voorjaar en najaar van 2021 is de doelgroep ouder dan 65 jaar relatief omvangrijk gebleken. Deze doelgroep bleek relatief vaker tot medewerking aan de enquête bereid. Dit maakt de onderzoeksresultaten mogelijk minder representatief voor álle gebruikers van de Hoofdstraat. Het merendeel van de ondervraagden is afkomstig uit Gorredijk zelf. Gemiddeld het grootste deel van de ondervraagden kwam lopend of met de auto naar het centrum. Tijdens de laatste nameting in november 2021 is een verschuiving zichtbaar van het aantal parkeerders van de Nieuwstraat/Marktstraat naar de Hoofdstraat.
Het overgrote deel van de geënquêteerden was in het voorjaar en najaar 2021 bekend met de proef. Alleen personen die bekend waren met de proef én zich de voorsituatie konden herinneren, is vervolgens ook gevraagd naar een mening over de effecten van de proef (zie volgende bladzijden).
Pagina 8 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Over het algemeen oordelen de geënquêteerden tijdens de proef positief over de bereikbaarheid van het centrum en de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in het centrum van Gorredijk. Het algemene oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk scoort in het najaar 2021 gemiddeld lager ten opzichte van eind 2020 en het voorjaar van 2021. Het gemiddelde oordeel over de bereikbaarheid van het centrum was tijdens de verschillende onderzoeksmomenten als volgt:
ü december 2020: ü mei 2021: ü november 2021:
7,3 7,5 6,7
Het merendeel van de geënquêteerden vindt het winkelklimaat enigszins tot zeer prettig. Het groeiende aandeel wat het winkelklimaat als zeer onprettig ervaart is hierbij wel een aandachtspunt.
Pagina 9 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Ondervraagden zijn verdeeld over verkeerssituatie in de Hoofdstraat. In december 2020 sloeg de balans door naar een positief oordeel over aspecten verkeersdrukte en doorstroming. In mei 2021 scoren deze aspecten slechter. In november 2021 scoren deze aspecten nog iets slechter ten opzichte van mei 2021. Dit beeld wordt bevestigd door de resultaten van de vraag naar de effecten van de proef op de verkeersdrukte en doorstroming.
Ondervraagden geven aan dat de snelheid van het autoverkeer niet wezenlijk is gewijzigd en dat de verkeershinder enigszins is toegenomen sinds de invoering van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Hierin is in het najaar van 2021 een stijging te zien ten opzichte van het voorjaar van 2021. Mogelijk dat een drukkere verkeerssituatie in het najaar van 2021 ertoe heeft geleid dat het aspect verkeershinder slechter scoort ten opzichte van het voorjaar van 2021. Het aandeel zonder mening hierover tijdens de meting in mei 2021 wordt mogelijk verklaard door het feit dat geënquêteerden geen duidelijk beeld hebben kunnen vormen bij deze vraag, waarmee de representativiteit van deze uitkomst beperkt is. Het oordeel van de autobereikbaarheid (parkeermogelijkheid) in de Hoofdstraat is in het najaar 2021 opvallend toegenomen. De oversteekbaarheid van de Hoofdstraat voor voetgangers is volgens geënquêteerden daarentegen gemiddeld genomen afgenomen na de start van de proef in februari 2021. Pagina 10 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
De meerderheid van de ondervraagden geeft aan dat de toegankelijkheid (voor ouderen en mindervaliden) en de verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers is verslechterd sinds de invoering van tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Mogelijk dat het relatief grote aandeel ouderen boven de 65 jaar onder de geënquêteerden in november en mei 2021 deze uitkomst heeft beïnvloed. De mening van de ondervraagden over aantrekkelijkheid en uitstraling van de Hoofdstraat in Gorredijk ligt verdeeld. Het beeld ontstaat dat de beoordeling van de verschillende verkeerseffecten in november 2021 deels wat positiever zijn dan in mei 2021. Mogelijk dat gewenning aan de nieuwe situatie hierin een rol speelt. Overigens wordt dit beeld niet bevestigd door het gemiddelde algemene oordeel over de verkeerssituatie in de Hoofdstraat tijdens de verschillend onderzoeksperiodes:
ü december 2020: ü mei 2021: ü november 2021:
6,7 6,3 5,7
Ten slotte is 60% van de ondervraagden negen maanden na de start van de verkeersproef in de Hoofdstraat van mening dat het tweerichtingsverkeer voor personenauto’s na de proef weer opgeheven dient te worden. 40% is daarentegen voorstander van het handhaven van het tweerichtingsverkeer voor personenauto’s in de Hoofdstraat. Dit beeld komt vrijwel overeen met de resultaten
Pagina 11 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Een aantal enquête-uitkomsten in relatie tot het aspect bereikbaarheid is hieronder uitgesplitst naar herkomst en vervoerswijze van de geënquêteerden. Deze verdieping van de uitkomsten van de enquête levert een aantal nadere inzichten op.
Het oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk is gemiddeld positiever onder bezoekers van buiten Gorredijk ten opzichte van het oordeel van geënquêteerde Gorredijksters. Het oordeel door geënquêteerden van buiten Gorredijk is gemiddeld positiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef. Het oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk door geënquêteerde Gorredijksters is gemiddeld negatiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef. Daarnaast is het oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk gemiddeld positiever onder automobilisten dan onder langzaam verkeer (fietsers & voetgangers). Het oordeel van geënquêteerden automobilisten en het langzaam verkeer is gemiddeld positiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel van deze beide doelgroepen in de periode voorafgaande aan de proef.
Het algemene oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk is gemiddeld positiever onder geënquêteerde bezoekers van buiten Gorredijk ten opzichte van het oordeel van geënquêteerde Gorredijksters. Het oordeel van beide doelgroepen is hoger in het voorjaar van 2021, maar lager in het najaar van 2021 ten opzichte van gemiddelde oordeel voor aanvang van de proef in december 2020 (score 7,3).
Pagina 12 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Het algemene oordeel over de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk is gemiddeld positiever onder geënquêteerde automobilisten dan onder het langzaam verkeer (fietsers & voetgangers). Het oordeel van beide groepen is hoger in het voorjaar van 2021, maar gelijk c.q. lager in najaar 2021 ten opzichte van het gemiddelde oordeel voor aanvang van de proef in december 2020 (score 7,3).
Geënquêteerden van buiten Gorredijk staan gemiddeld positiever tegenover de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in het centrum van Gorredijk ten opzichte van geënquêteerde Gorredijksters. Het oordeel van geënquêteerden van buiten Gorredijk is hierbij gemiddeld positiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef. Het oordeel van geënquêteerde Gorredijksters is gemiddeld negatiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef. Geënquêteerde automobilisten staan gemiddeld positiever tegenover de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in het centrum van Gorredijk ten opzichte van geënquêteerde fietsers en voetgangers. Het oordeel van geënquêteerden automobilisten is gemiddeld positiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef. Het oordeel van het langzaam verkeer is gemiddeld negatiever tijdens de proef dan het gemiddelde oordeel in de periode voorafgaande aan de proef.
Pagina 13 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Geënquêteerden van buiten Gorredijk staan gemiddeld positiever tegenover de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat ten opzichte van geënquêteerde Gorredijksters. Een kleine meerderheid van beide doelgroepen is gedurende de onderzoekmomenten tijdens de proef tegen de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Uitzondering hierop vormt de groep geënquêteerde centrumbezoekers van buiten Gorredijk in november 2021. Binnen deze groep is de meerderheid voor de handhaving van het tweerichtingsverkeer (let wel; dit is een relatief kleine onderzoekspopulatie van 44 geënquêteerden van buiten Gorredijk). Geënquêteerde automobilisten staan gemiddeld positiever tegenover handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat ten opzichte van geënquêteerde fietsers en voetgangers. Een kleine meerderheid van beide doelgroepen is gedurende de onderzoekmomenten tijdens de proef tegen de handhaving van het tweerichtingsverkeer. Uitzondering hierop vormt de groep automobilisten in november 2021. Binnen deze groep is de meerderheid voor de handhaving van het tweerichtingsverkeer (let wel; dit is gebaseerd op een relatief kleine onderzoekspopulatie van 61 geënquêteerde automobilisten).
Concluderend kan worden gesteld dat een nadere verdieping van de uitkomsten van de enquête duidelijk maakt dat het oordeel van zowel automobilisten als centrumbezoekers van buiten Gorredijk over aspecten met betrekking tot bereikbaarheid over het algemeen positiever is. In november 2021 is een kleine meerderheid van de geënquêteerde automobilisten en centrumbezoekers van buiten Gorredijk voor de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Hierbij dient te worden vermeld dat het hier in beide gevallen wel gaat om een relatief kleine onderzoekspopulatie (61, c.q. van de 44 geënquêteerden).
Aangegeven argumenten handhaven tweerichtingsverkeer
Aangegeven argumenten opheffen tweerichtingsverkeer
Hierboven zijn de toelichtingen van respondenten aangeven op hun voorkeur voor handhaven, dan wel terugdraaien van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Zichtbaar is dat bereikbaarheid, levendigheid en gemak veelgenoemde argumenten zijn voor het handhaven van het tweerichtingsverkeer. Verkeersveiligheid is een veelgenoemd argument om het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat na afloop van de proef weer op te heffen. Pagina 14 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Uitkomsten observaties
Zowel in de voorsituatie, als tijdens de proef zijn tijdens de onderzoeksdagen van het enquêteonderzoek tevens gestructureerde observaties in de Hoofdstraat uitgevoerd. Hierbij is op verschillende locaties het verkeersgedrag geobserveerd. Uit de observaties zijn de volgende zaken gebleken: ü Tijdens de observaties bleek dat auto’s tijdens de proef rondom de brug regelmatig op elkaar moeten wachten, omdat auto’s elkaar niet kunnen passeren op de brug. Dit vindt tevens plaats bij parkeren en laden en lossen op de rijbaan. Dit leidde tijdens de observaties overigens niet tot conflicten. ü De voorrangsafwikkeling verloopt op de kruisingen rondom de brug tijdens de observaties diverse keren onjuist. Bestuurders (autoverkeer en fietsers) verlenen hier regelmatig niet of onjuist voorrang. Dit doet zich in de na-situatie (tijdens de proef) vaker voor dan in de voorsituatie. ü De indruk bestaat dat er weinig verschil in rijsnelheden is tussen de voor- en de nameting. Snelheidsmetingen door de gemeente dienen hier nader objectief inzicht in te geven. ü Tijdens de observaties wordt de indruk verkregen dat de snelheid op en rondom de kruising Hoofdstraat-Schansburg relatief het hoogste ligt. ü Bij de aansluiting Hoofdstraat – Nieuwstraat kregen fietsers (van rechts) herhaaldelijk geen voorrang van autoverkeer op de Hoofdstraat uit westelijke richting.
Observatielocatie kruising Hoofdstraat - Schansburg
Pagina 15 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Uitkomsten interviews
In aanvulling op het enquête-onderzoek zijn in het najaar van 2021 interviews afgenomen met vertegenwoordigers van diverse publieke of maatschappelijke organisaties die een of meerdere belangen vertegenwoordigen in de Hoofdstraat. Hieronder is per interview een verslag opgenomen. In het kader van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zijn de namen van de geïnterviewde personen geanonimiseerd. Interview met
- politie
is als brigadier werkzaam bij de politie in de functie coördinator verkeer voor team Oost-Fryslân. heeft eerder geadviseerd over de verkeersbesluiten Hoofdstraat. Het interview is afgenomen op 26 oktober door Sjoerd Nota en Mirthe Spoelstra. Verwachtingen vooraf ----- heeft destijds een negatief advies gegeven over de proef tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat in Gorredijk. Reden voor dit negatieve advies destijds is de breedte van de Hoofdstraat. Volgens ----- is de Hoofdstraat te smal voor tweerichtingsverkeer. Daarnaast wordt volgens ----- door het tweerichtingsverkeer de veiligheid van de fietsers negatief beïnvloed en verwachten verkeersdeelnemers geen autoverkeer uit twee richtingen. ----- heeft ook een negatief advies gegeven voor de realisatie van een laad- en losplek ter hoogte van nummer 16 in de Hoofdstraat. In de oude situatie met het éénrichtingsverkeer was een laad- en losplek niet nodig, maar in de huidige situatie is er geen veilige ruimte om op straat te laden en lossen. Daarnaast voldoet de laad- en losplek volgens ----- niet aan de landelijke ASVV-richtlijnen en is deze te krap. Ervaringen met de verkeerproef ----- had meer ongevallen verwacht, maar die zijn niet bij hem bekend. Wel heeft ----- de indruk dat de doorstroming is verslechterd.
Dit komt vooral omdat de straat, met een breedte van circa 4,8 meter, te smal is voor tweerichtingsverkeer met een vrachtwagen en een personenauto. Hierdoor moeten auto’s stilstaan en/of over de stoep rijden zodat de vrachtwagen kan passeren. Ook is de doorstroming slecht als er auto’s en vrachtauto’s parkeren in de Hoofdstraat om te laden en te lossen. ----- heeft de indruk dat de snelheid in de Hoofdstraat wel omlaag is gegaan. Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat ----- oordeelt negatief over de situatie met tweerichtingsverkeer, omdat de Hoofdstraat volgens hem te smal is en omdat het minder veilig is voor fietsers. Daarnaast zouden er intensiever boa’s ingezet moeten worden om het parkeren te controleren in de Hoofdstraat. ----- denkt dat de aantrekkelijkheid van het centrum en de verkeersveiligheid echt verbeterd als het gebied autoluw wordt gemaakt. Dit geeft de straat en de winkels veel meer aantrekkingskracht. Als de oude situatie terug wordt gedraaid vindt ----- dat het éénrichtingsverkeer ook omgedraaid kan worden. Hierdoor wordt de bereikbaarheid van het centrum vanuit de regio in de beeldvorming beter. Tenslotte vindt ----- dat de stem van winkeliers niet doorslaggevend moeten zijn in de besluitvorming over de verkeerssituatie in de Hoofdstraat, maar dat er ook goed naar het winkelend publiek en de bewoners moet worden geluisterd.
Interview met ------------------- – Fietsersbond, afdeling Fryslân ------------------ is provinciaal vertegenwoordiger van de Fietsersbond, afdeling Fryslân. Het interview is afgenomen op 28 oktober 2021 door Sjoerd Nota en Mirthe Spoelstra. Verwachtingen vooraf ------ was vooraf erg kritisch over de effecten van de proef. Hij verwachtte dat de verkeersdruk en de uitstraling van de Hoofdstraat door de proef niet veel zou veranderen en dat de oversteekbaarheid voor voetgangers zou verslechteren. Daarnaast verwachtte hij dat de dominantie van de auto’s in het straatbeeld zou toenemen. ------ geeft aan dat zijn verwachtingen zijn ingelost en dat de verkeersdruk en de subjectieve onveiligheid naar zijn gevoel zijn toegenomen. Wel is voor zijn gevoel de snelheid van het autoverkeer verminderd en de doorstroming afgenomen door de invoering van het verkeer in twee richtingen. Ervaringen met de verkeerproef De slechtere doorstroming is volgens ------ nadelig voor fietsers. ------ geeft aan dat het van belang is om ook de subjectieve (gevoelde) veiligheid in de straat te meten, ook onderzoek te doen wat mogelijke effecten zijn van de proef op mogelijk vermijdingsgedrag door fietsers en voetgangers en te bekijken wat de herkomsten en bestemmingen zijn van automobilisten in de Hoofdstraat.
Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat ------ geeft aan dat deze proef wat hem betreft een achterhoedegevecht is. Volgens hem zou het voor het centrum van Gorredijk veel beter zijn om meer ruimte te maken voor fietsers en voetgangers en de verblijfskwaliteit te verbeteren. Dit draagt volgens hem meer bij aan het ondernemersklimaat, dan het verbeteren van de auto-bereikbaarheid. Ook draagt dit bij aan het bereiken van belangrijke doelen op het gebied van duurzaamheid en gezondheid. Wat hem betreft wordt de oude situatie daarom teruggedraaid of liever omgezet in het autoluw of autovrij-maken van het centrum van Gorredijk of het afsluiten van de brug voor autoverkeer. Ook kan het volgens hem eventueel een optie zijn om het eenrichtingsverkeer om te draaien in noordoostelijk richting. Op deze wijze kan volgens hem het bereikbaarheidsimago van het centrum mogelijk worden verbeterd, zonder de huidige nadelige effecten voor langzaam verkeer. Tenslotte vindt ------ dat er een onderzoek gedaan moet worden naar de kentekens van auto’s die over de Hoofdstraat rijden om zo de herkomst en bestemming van het autoverkeer in de Hoofdstraat te onderzoeken.
Pagina 16 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Interview met ---------------- – gemeente Opsterland ------
-- is werkzaam als verkeerskundig adviseur bij de gemeente Opsterland. Het interview is afgenomen op 28 oktober 2021 door Sjoerd Nota en Mirthe Spoelstra. Verwachtingen vooraf Op voorhand waren diverse verwachtingen gevormd met betrekking tot het verkeer tijdens de proef twee richtingen verkeer in de Hoofdstraat te Gorredijk. De verwachtingen waren als volgt: 1. De verkeersstromen in- en rondom het centrum van Gorredijk veranderen; 2. De snelheid van het gemotoriseerde verkeer in de Hoofdstraat komt lager te liggen; 3. De oversteekbaarheid verslechterd voor voetgangers en fietsers in de Hoofdstraat. Daarnaast was het van belang de verkeerssituatie ter hoogte van de brug over de Opsterlandse Compagnonsvaart goed in te richten en te monitoren. Dit omdat de verkeersruimte op de brug te smal is voor tweerichtingsverkeer. Ervaringen met de verkeerproef Tijdens de proef zijn enkele meldingen bij de gemeente Opsterland binnengekomen. De meldingen gingen met name over bebording welke door enkele weggebruikers niet goed werd geïnterpreteerd. Ook zijn een paar meldingen binnengekomen met betrekking tot de zorg over de veiligheid van fietsers en voetgangers in de Hoofdstraat. Dit had met name betrekking tot onoverzichtelijke situaties en de oversteekbaarheid van de Hoofdstraat.
Momenteel is het centrum van Gorredijk wel beter bereikbaar voor gemotoriseerd verkeer en ligt de snelheid lager doordat de tegemoetkomende voertuigen rekening houden met elkaar en de fietsers in de Hoofdstraat. Ter hoogte van de brug en op de plekken waar het laden en lossen op de rijbaan plaatsvindt, is de doorstroming verslechterd. Dit heeft niet alleen nadelige gevolgen voor het autoverkeer, maar ook voor de fietsers in de Hoofdstraat. Deels is dit een situatie die past bij een winkelstraat in een centrumgebied. Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat -------- geeft aan dat met het terugdraaien naar de vorige situatie (éénrichtingsverkeer) de oude problemen zoals hard- en tegen de richting in rijden terugkomen. Zelf geeft -------- aan neutraal te staan in het vervolg en geeft aan dat dit met name een bestuurlijke afweging moet zijn tussen de aspecten zoals verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Indien de situatie met tweerichtingsverkeer wordt teruggedraaid, dan vindt -------- het ook een overweging om het éénrichtingsverkeer om te draaien. Dit draagt volgens haar meer bij aan het bereikbaarheidsimago van Gorredijk dan de situatie voor februari 2021. Deze maatregel is eerder beschreven in het gemeentelijke verkeersen vervoersplan (GVVP) uit 2010.
Tenslotte geeft -------- aan dat er onderscheid moet zijn tussen het gevoel wat mensen hebben in de Hoofdstraat en de harde verkeersdata die de proef oplevert. Een belangrijke centrale vraag is daarbij of het centrum voor autoverkeer in de beeldvorming optimaal bereikbaar moet zijn of dat verkeersveiligheid en leefbaarheid van het centrumgebied de doorslag geeft.
Interview met ---------------------- Plaatselijk Belang Gorredijk -----------------------is bestuurslid van Plaatselijk Belang Gorredijk. Het interview is afgenomen op 11 november 2021 door Sjoerd Nota en Mirthe Spoelstra. Verwachtingen vooraf -------- geeft aan dat Plaatselijk Belang Gorredijk voor aanvang van de proef positief tegenover het instellen van tweerichtingsverkeer stond. Verwachting was dat hiermee de bereikbaarheid van het centrum vanuit de regio, en daarbuiten, zou verbeteren. Voor de proef kwamen veel bezoekers via de rondweg Gorredijk binnen en kwamen daarbij niet door het centrum Een ander mogelijk positief effect vond Plaatselijk Belang destijds dat automobilisten voorzichtiger gaan rijden in de Hoofdstraat vanwege het tweerichtingsverkeer. Een mogelijk nadeel zou kunnen zijn dat de situatie voor fietsers zou verslechteren, omdat er meer verkeer door de Hoofdstraat komt Ervaringen met de verkeerproef Plaatselijk Belang Gorredijk geeft aan dat veel mensen de resultaten van de proef positief vinden, zeker nu meer mensen eraan gewend raken dat de straat tweerichtingsverkeer is. Ervaring leert dat de snelheid van het autoverkeer tijdens de proef lager ligt. Een ander voordeel is dat mensen nu sneller en eenvoudiger het centrum kunnen bereiken.
Daarnaast verwacht Plaatselijk Belang dat wanneer de nieuwe Aldi in het centrum gerealiseerd is, er nog meer reuring en bezoekers in het centrum komen. Plaatselijk belang geeft aan dat er nog wel eens opstoppingen zijn rondom de brug over de vaart omdat daar een versmalling is en automobilisten moeten stilstaan bij een tegenligger. Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat Plaatselijk Belang Gorredijk geeft aan voorstander te zijn van het definitief maken van de situatie met tweerichtingsverkeer voor auto’s. De situatie zou daarbij wel verder geoptimaliseerd kunnen worden door onder meer de bebording beter zichtbaar te maken. Tijdens de proef zien diverse weggebruikers de verkeersborden over het hoofd, zo is de ervaring. Tenslotte vraagt Plaatselijk Belang Gorredijk aandacht voor de parkeersituatie op de Brouwerswal. Omdat geparkeerde auto’s deels op de rijbaan parkeren, is het niet prettig en veilig voor fietsers om over de Brouwerswal te fietsen. Daarnaast zijn er af en toe kleine aanrijdingen met de hier aanwezige lantaarnpalen.
Pagina 17 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Interview met ---------------------- winkeliersvereniging WHI, Gorredijk ---------------------- is vertegenwoordiger van de winkeliersvereniging WHI in Gorredijk. Het interview is afgenomen op 4 november 2021 door Sjoerd Nota en Mirthe Spoelstra. Verwachtingen vooraf De verwachtingen van de ondernemersvereniging WHI vooraf waren dat met het toestaan van autoverkeer in twee richtingen de Hoofdstraat levendiger zou worden en dat er meer reuring kwam in de Hoofdstraat. Daarnaast was de verwachting ook dat de snelheid van het autoverkeer lager zou komen te liggen, omdat het autoverkeer van twee kanten komt. Ervaringen met de verkeerproef De ervaringen van de ondernemers zijn volgens --------- over het algemeen positief. Dit geldt met name voor de ondernemers die in het westelijke deel van Hoofdstraat gevestigd zijn. Zij merken dat snelheid omlaag is gegaan en dat de Hoofdstraat hierdoor veiliger, maar ook levendiger is geworden. Ondernemers krijgen ook van klanten te horen dat de winkels vanuit de regio beter bereikbaar zijn per auto. Er zijn echter wel enkele aandachtspunten aangegeven door ondernemers, zoals het feit dat regelmatig op de rijbaan wordt geparkeerd, terwijl er vaak nog voldoende parkeerplekken beschikbaar zijn. Dit hindert de doorstroming en levert irritatie op onder verkeersdeelnemers die door de Hoofdstraat rijden.
Daarnaast wordt er veelvuldig geladen en gelost op de straat, waardoor de doorstroming ook wordt gehinderd. --------geeft aan dat er daarom behoefte is aan een aantal laad- en losplaatsen in de Hoofdstraat. Dit is overigens ook het geval, mocht de oude situatie met eenrichtingsverkeer weer worden ingesteld. Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat ---------geeft aan dat het voor ondernemers van belang is dat het centrum van Gorredijk levendig en goed bereikbaar is vanuit de regio. Dit zorgt ervoor dat het winkelaanbod en voorzieningenniveau van Gorredijk in stand kan worden gehouden. Volgens ---------draagt het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat hieraan bij en is het merendeel van de ondernemers van mening dat de situatie met tweerichtingsverkeer gehandhaafd zou moeten blijven. Wel is er behoefte aan een aantal laad- en losplekken in de Hoofdstraat om de doorstroming te optimaliseren. Daarnaast zou er op langere termijn gekeken kunnen worden naar een herinrichting van de Hoofdstraat waarbij de molgoten vlakker en/of smaller gemaakt kunnen worden, zodat fietsers hiervan minder hinder van ervaren. Ook zou overwogen kunnen worden om op lange termijn de Hoofdstraat wat meer de uitstraling van een (winkel)erf te geven.
Résumerend geeft --------- aan dat de proef tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat, wat de ondernemersvereniging WHI betreft, omgezet zou moeten worden naar een definitieve verkeersmaatregel.
Interview met ----------------- en ------------------- Veilig Verkeer Nederland ---------- - en ----------- zijn beide werkzaam voor Veilig Verkeer Nederland; ----- als vrijwilliger in de rol van verkeerskundig consulent en ------- als beroepskracht voor Veilig Verkeer Nederland, regio Noord. Het interview is op 17 november 2021 afgenomen door Sjoerd Nota. Verwachtingen vooraf Veilig Verkeer Nederland stelt dat belangrijke regionaal verkeer aantrekkende voorzieningen in het centrum van Gorredijk aan de noordoostkant van de Opsterlandse Compagnonsvaart, liggen. De nieuwe rondweg aan de zuidwestkant van Gorredijk heeft geen functie in de ontsluiting van dat deel van het centrum. Het huidige profiel van de Hoofdstraat is eigenlijk niet geschikt voor die ontsluiting en voor tweerichtingsverkeer. Vanwege het smalle wegprofiel is er vrijwel geen ruimte voor tegenliggers. Om de aantrekkelijkheid van een centrumgebied te vergroten, is het verbeteren van de autobereikbaarheid via de Hoofdstraat volgens -------- een overschatte en achterhaalde maatregel en een erg autogerichte oplossing. Het is effectiever om de verblijfskwaliteit én toegankelijkheid en ruimte voor voetgangers en fietsers te verbeteren.
Het instellen van tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat heeft volgens Veilig Verkeer Nederland eerder een negatief effect op de verkeersveiligheid en zeker het verkeersveiligheidsgevoel van de gebruiker. Een goed ondernemersklimaat is gebaat bij een aantrekkelijke en sfeervolle inrichting die past bij het centrum van Gorredijk. Wel is een algemeen beeld dat bij verkeer uit twee richtingen de snelheid van het autoverkeer gemiddeld wat lager ligt. Ervaringen met de verkeerproef Ervaring leert dat de Hoofdstraat eigenlijk te smal is voor tweerichtingsverkeer, waardoor auto’s bij een tegenligger soms de stoep oprijden of fietsers in de knel komen. Ook wordt de doorstroming in de Hoofdstraat, bijvoorbeeld door bevoorrading, regelmatig gehinderd. En dat roept de nodige irritatie op. -------- geeft aan dat er meldingen bij Veilig Verkeer Nederland zijn over hinderlijk parkeergedrag in de omgeving van de Hoofdstraat. En de vraag is ook wat het mogelijke effect is van de realisatie van de Aldi.
Ontstaat er dan niet meer verkeer in de Hoofdstraat, juist met tweerichtingsverkeer? Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat Veilig Verkeer Nederland geeft aan dat maatregelen ter verbetering van de bereikbaarheid van het centrum Gorredijk per auto beter gezocht kunnen worden op de hoofdwegenstructuur van Gorredijk, waaronder het verbeteren van de bewegwijzering en de parkeerverwijzingen naar de grote parkeerterreinen. Als deze routes duidelijk(er) worden aangegeven en logisch voelen (en dat hoeft niet altijd de kortste route te zijn), dan zal verkeer daar logischerwijs gebruik van maken. Omdat (bovenlokaal) doorgaand verkeer in de Hoofdstraat niet wenselijk wordt bevonden door Veilig Verkeer Nederland, omdat dit juist afbreuk doet aan de verblijfskwaliteit, zou het herstel van de oude situatie daarom, wat Veilig Verkeer Nederland betreft, de voorkeur hebben boven het huidige tweerichtingsverkeer (óf het eventueel omdraaien van het éénrichtingsverkeer). Echter, om het winkelklimaat in de Hoofdstraat écht te verbeteren zou het gebied een winkel-erf-achtige inrichting met volop ruimte voor fietsers en voetgangers moeten krijgen, al dan niet met een fysieke afsluiting ter hoogte van de brug over de vaart. Pas dan wordt de Hoofdstraat een echt prettige winkel- en verblijfsomgeving waar ook de ondernemers veel baat bij zullen hebben.
Pagina 18 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Interview met ------------------ - politie ------------------ is wijkagent in Gorredijk. Het interview is afgenomen op 2 december Sjoerd Nota. Ervaringen met de verkeerproef Ervaring leert dat de proef tot nu toe tot weinig klachten en meldingen van ongevallen of gevaarlijke situaties heeft geleid bij de politie. Er is wel sprake van overlast van ‘bepaalde’ weggebruikers die met hogere snelheden en met veel geluid door de Hoofdstraat rijden, maar dit is een fenomeen dat op veel plaatsen in de gemeente speelt, en volgens -------- niet zozeer te maken heeft met het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. -------- geeft aan dat de Hoofdstraat her en der wel wat krap is voor tweerichtingsverkeer, maar dat dit er wel voor zorgt dat weggebruikers extra waakzaam moeten zijn en dat de snelheid hierdoor relatief laag ligt. Ten slotte geeft -------- aan dat de bebording wat onduidelijk is, waardoor het met name bij de start van de proef niet voor alle weggebruikers helder was, dat in de Hoofdstraat sprake is van tweerichtingsverkeer voor personenvoertuigen. Mening over vervolg verkeerproef Hoofdstraat -------- geeft aan dat hij onvoldoende zicht heeft op de verschillende effecten van de proef om een standpunt in te kunnen nemen over het vervolg van de verkeersproef.
Tijdens het verloop van de proef worden door de verschillende geïnterviewden geen grote knelpunten ervaren. Met name de minder goede doorstroming wordt als aandachtspunt genoemd. Uit de interviews blijkt dat de geïnterviewde organisaties verdeeld zijn over de resultaten en het vervolg van de proef. De lokale ondernemersvereniging WHI en Plaatselijk Belang zijn voorstander van het handhaven van het tweerichtingsverkeer, terwijl Veilig Verkeer Nederland, de politie en de Fietsersbond geen voorstander zijn van de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat, maar de voorkeur geven aan het herstel van het éénrichtingsverkeer. Voor de lange termijn is uit de interviews nog een aantal mogelijke toekomstscenario’s voor de Hoofdstraat naar voren gekomen. Een variant waarbij de verplichte rijrichting voor gemotoriseerd verkeer in de Hoofdstraat wordt omgedraaid, komt mogelijk tegemoet aan wensen om (het imago van de) autobereikbaarheid van het centrum te verbeteren en tegelijkertijd een positieve beleving van de verkeerssituatie te waarborgen. Voorts wordt aangegeven dat voor de langere termijn kan worden overwogen om de Hoofdstraat in te richten als straat met winkelerf-achtige uitstraling met volop ruimte voor fietsers, voetgangers en verblijven.
Ook op deze wijze kan volgens geïnterviewden het verblijfs- en winkelklimaat, en daarmee het economisch vestigingsklimaat van het centrum van Gorredijk, en specifiek de Hoofdstraat, worden verbeterd. In welke mate de beide varianten op de lange termijn daadwerkelijk realistisch zijn én op draagvlak onder bewoners en ondernemers kunnen rekenen, zal nader onderzoek en overleg in de toekomst moeten uitwijzen.
Pagina 19 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
CONCLUSIES & AANBEVELINGEN In voorliggende rapportage zijn de uitkomsten van het onderzoek naar de effecten van de verkeersproef tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat te Gorredijk beschreven. De uitkomsten van het onderzoek vormen mede de basis voor de afweging of na het aflopen van de proef het tweerichtingsverkeer als definitieve verkeersoplossing wordt gehandhaafd, óf dat de oude situatie met éénrichtingsverkeer wordt hersteld. In dit hoofdstuk worden per onderzoeksmethodiek de belangrijkste bevindingen samengevat, wordt gereflecteerd op de uitkomsten van het onderzoek en is op basis van de uitkomsten van het onderzoek een aantal aanbevelingen geformuleerd.
Belevingsonderzoek
De meerderheid van passanten die in de afgelopen tijd in Hoofdstraat zijn ondervraagd beoordelen de bereikbaarheid van het centrum en het winkelklimaat in de Hoofdstraat over het algemeen als positief, maar geven aan dat beide tijdens de proef wel enigszins zijn afgenomen. Volgens een meerderheid van de ondervraagden is de snelheid van het verkeer tijdens de proef niet gewijzigd. De scores op de aspecten verkeersdrukte, doorstroming, verkeershinder, oversteekbaarheid, toegankelijkheid (voor ouderen en mindervaliden) en verkeersveiligheid voor het langzaam verkeer (fietsers en voetgangers) liggen behoorlijk gespreid, maar neigen naar een slechtere beoordeling sinds de start van de proef. Dit beeld wordt bevestigd door het algemene oordeel van geënquêteerde over de verkeerssituatie in de Hoofdstraat, dat sinds de start van de proef is verslechterd. Een kleine meerderheid van de ondervraagden is dan ook geen voorstander van het handhaven van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat; circa 60% van de ondervraagden geeft negen maanden na de start van de verkeersproef in de Hoofdstraat aan dat het tweerichtingsverkeer voor personenauto’s na de proef weer opgeheven zou moeten worden. 40% van de ondervraagden is daarentegen voorstander van het handhaven van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat.
Dit beeld komt vrijwel overeen met de resultaten van het enquêteonderzoek in het voorjaar van 2021 (circa drie maanden na de start van proef). Een nadere verdieping van de uitkomsten van de enquête duidelijk maakt dat het oordeel van zowel automobilisten als van centrumbezoekers van buiten Gorredijk over aspecten met betrekking tot bereikbaarheid over het algemeen positiever is. In november 2021 is een kleine meerderheid van de geënquêteerde automobilisten en centrumbezoekers van buiten Gorredijk voor de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat. Hierbij dient te worden vermeld dat het hier wel gaat om een relatief kleine onderzoekspopulatie (61, c.q. 44 van de geënquêteerden).
Observatieonderzoek
Op basis van observaties gedurende de proef in de Hoofdstraat zijn geen grote verkeersknelpunten of -conflicten geconstateerd. Tevens is niet waargenomen dat het tweerichtingsverkeer heeft geleid tot snelheidswijzigingen in de Hoofdstraat. Wel is geconstateerd dat het tweerichtingsverkeer af en toe leidt tot een beperking van de doorstroming van het verkeer. Daarnaast vindt niet altijd een juiste afwikkeling van de voorrang tussen verschillende verkeersdeelnemers plaats op de diverse gelijkwaardige kruisingen in de Hoofdstraat.
Interviews
Tijdens het verloop van de proef worden door de verschillende geïnterviewden geen grote knelpunten ervaren. Met name de minder goede doorstroming wordt als aandachtspunt genoemd. Uit de interviews blijkt dat de geïnterviewde personen c.q. organisaties verdeeld zijn over de resultaten en het vervolg van de proef; de lokale ondernemersvereniging WHI en Plaatselijk Belang zijn op basis van de ervaringen tot nu toe voorstander van het handhaven van het tweerichtingsverkeer, terwijl Veilig Verkeer Nederland, de politie en de Fietsersbond geen voorstander zijn van de handhaving van het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat, maar de voorkeur geven aan het herstel van het eenrichtingsverkeer. Voor de lange termijn is uit de interviews een aantal andere mogelijke toekomstscenario’s voor de Hoofdstraat naar voren gekomen. Een variant waarbij de verplichte rijrichting voor gemotoriseerd verkeer in de Hoofdstraat wordt omgedraaid, komt daarbij mogelijk tegemoet aan de wensen om (het imago van de) autobereikbaarheid van het centrum te verbeteren en tegelijkertijd een positieve beleving van de verkeerssituatie te waarborgen. Ook kan worden overwogen om op termijn de Hoofdstraat in te richten als straat met winkelerf-achtige uitstraling met volop ruimte voor fietsers, voetgangers en verblijven.
Op deze wijze kan volgens een aantal geïnterviewden ook het verblijfs- en winkelklimaat, en daarmee het economisch vestigingsklimaat van het centrum van Gorredijk, en specifiek de Hoofdstraat, worden verbeterd. In welke mate de beide varianten op de lange termijn daadwerkelijk realistisch zijn én op draagvlak onder bewoners en ondernemers kunnen rekenen, zal onderzoek en overleg in de toekomst moeten uitwijzen. Pagina 20 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
Reflectie op uitkomsten
Vermeld dient te worden dat dit onderzoek is uitgevoerd in een bijzondere tijd. In het afgelopen jaar heeft de coronacrisis grote impact gehad op onze samenleving. Deze situatie heeft ook invloed gehad op de verkeersproef in de Hoofdstraat en de evaluatie daarvan; het verkeer was gedurende lange tijd rustiger dan normaal omdat winkels (deels) gesloten waren en mensen zoveel mogelijk thuis werkten of afstandsonderwijs volgden. Hiermee dient dan ook rekening te worden gehouden bij de interpretatie van de uitkomsten. Bij het inzetten van de enquête is getracht een zo representatief mogelijk beeld te verkrijgen van de beleving van de gemiddelde gebruiker van de Hoofdstraat. Hiertoe is per onderzoeksperiode gekozen voor een onderzoekspopulatie van circa 200 personen. Met het afnemen van enquêtes ligt de focus echter wel met name op mensen die de Hoofdstraat als voetganger of fietsers gebruiken. Automobilisten zijn met deze onderzoeksaanpak namelijk lastiger te benaderen en daarmee moeilijker in het onderzoek te betrekken. De beleving van automobilisten als gebruikers van de Hoofdstraat blijven hierdoor mogelijk enigszins buiten beeld. Voorts is tijdens de nametingen in het voorjaar en najaar van 2021 de doelgroep ouder dan 65 jaar relatief omvangrijk gebleken (42%, c.q.
43% van de onderzoekspopulatie), hetgeen de enquêteresultaten mogelijk minder representatief maakt voor álle gebruikers van de Hoofdstraat. Uit nadere bestudering van de uitkomsten van de enquêtes blijkt dat dit echter niet leidt tot een andere conclusie over het standpunt van gebruikers van de Hoofdstraat over het vervolg van de proef. Tijdens de evaluatie is met name onderzoek gedaan naar de beleving en ervaringen van gebruikers van de Hoofdstraat. Echter, wat verkeersonveilig voelt, hoeft niet altijd veilig te zijn. En andersom; een situatie die verkeersonveilig voelt, kan objectief gezien veilig zijn. Wanneer een situatie onveilig voelt, zijn verkeersdeelnemers in veel gevallen alerter en rijden langzamer. Een gevoel van onveiligheid of onzekerheid kan op deze manier zelfs een instrument zijn om tot oplettender verkeersgedrag te komen en zo de objectieve verkeersveiligheid te vergroten. Keerzijde kan daarbij wel zijn, dat een negatieve beleving van de verkeersveiligheid kan leiden tot vermijding van dergelijke situaties, met name door meer kwetsbare verkeersdeelnemers.
Aanbevelingen
In het algemeen kan op basis van de resultaten van het onderzoek worden gesteld dat de proef na negen maanden heeft geleid tot uiteenlopende ervaringen en uiteenlopende meningen over de effecten van de proef en het vervolg. Voor het vervolg van de proef ligt op de korte termijn de keuze voor tussen de volgende varianten: ü
Herstellen oude situatie met verplichte rijrichting voor autoverkeer Deze variant komt tegemoet aan de wens van een kleine meerderheid van ondervraagden in de Hoofdstraat en biedt met name voordelen ten aanzien van de huidige beleving van de aspecten verkeersveiligheid, verkeershinder en de oversteekbaarheid in de Hoofdstraat. Aandachtspunt hierbij is wel het feit dat autoverkeer in dergelijke situaties regelmatig tegen de verplichte rijrichting inrijdt, wat tot gevaarlijke situaties kan leiden, bijvoorbeeld op de kruisingen en bij het oversteken van voetgangers. In een situatie met verplichte rijrichting voor autoverkeer is regelmatige verkeershandhaving daarom wenselijk.
ü
Handhaven tweerichtingsverkeer Deze variant komt tegemoet aan de wens van ondernemers en Plaatselijk Belang om de bereikbaarheid van de Hoofdstraat en het centrum van Gorredijk te verbeteren. De uitkomsten van het belevingsonderzoek bevestigen overigens niet dat de proef met tweerichtingsverkeer sinds de start van de proef heeft geleid tot een positiever oordeel van geënquêteerden over de bereikbaarheid. Met extra laad- en losstroken en kleine aanpassingen aan de weginrichting kan de verkeersdoorstroming worden verbeterd en met duidelijkere bebording en kleine aanpassingen aan de weginrichting kunnen het inrij-regime en de voorrangsituatie bij wegversmallingen en op de kruisingen worden verduidelijkt.
Beide varianten worden op basis van de uitkomsten van deze evaluatie en met inachtneming van de aangegeven aandachtspunten per variant als mogelijke optie beschouwd, waarbij in beide gevallen geen structurele verkeerskundige knelpunten worden verwacht. Naast de in deze rapportage beschreven resultaten van het belevingsonderzoek, de observaties en de interviews is tevens separaat door de gemeente Opsterland onderzoek verricht naar effecten van de proef met tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat op de parkeerdruk in het centrum en op verkeersintensiteiten en rijsnelheden in de Hoofdstraat en op het omliggende wegennet. Alle onderzoeksresultaten tezamen dienen een compleet inzicht te bieden in de effecten van de verkeersproef, en ten grondslag moeten liggen aan de besluitvorming over het vervolg van de proef. Pagina 21 van 27
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
BIJLAGE I
BIJLAGE I:
Enquête 0-meting verkeerssituatie Hoofdstraat Gorredijk – november/december 2020 Enquête 0-meting verkeerssituatie Hoofdstraat Gorredijk – november/december 2020
Enquête verkeerssituatie Hoofdstraat - Gorredijk Op verzoek van de gemeente Opsterland en de winkeliersvereniging voeren wij een enquete uit naar de verkeersituatie en het winkelklimaat in de Hoofdstraat. Mag ik u in dit verband een aantal vragen stellen? De deelname aan deze enquête is geheel anoniem en duurt een paar minuten.
1. Waar komt u vandaan? ▢ uit Gorredijk
▢ anders, namelijk uit ………... 2. Wat is de reden voor uw bezoek aan de Hoofdstraat? ▢ winkelen, boodschappen
▢ ▢ ▢ ▢ ▢
werk scholing recreatie/blokje om ik woon in het centrum
⇨ ga door naar vraag 5
anders, namelijk…………
3. Hoe bent u vandaag naar het centrum gekomen? ⇨ ga door naar vraag 4 ▢ met de auto
▢ fietsend ▢ lopend ▢ anders, namelijk..
⇨ ga door naar vraag 5 ⇨ ga door naar vraag 5 ⇨ ga door naar vraag 5
4. Waar staat u geparkeerd? ▢ Lijnbaan (bij de Albert Heijn)
▢ ▢ ▢ ▢
Nieuwstraat/Marktstraat Hoofdstraat Langs de Vaart (Kerkewal, Molenwal, Langewal of Brouwerswal) elders, namelijk……………..
5. Hoe ervaart u de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk voor autoverkeer ? goed
redelijk
matig
slecht
geen mening
▢
▢
▢
▢
▢
6. Hoe beoordeelt u de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in het centrum van Gorredijk ?
7.
goed
redelijk
matig
slecht
geen mening
▢
▢
▢
▢
▢
Welk cijfer geeft u de bereikbaarheid van het centrum van Gorredijk in het algemeen ?
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
8. Kunt u twee positieve punten noemen over de huidige verkeersituatie in de Hoofdstraat ? 1.
……………………………………………………………………………………………………………………………………
2.
……………………………………………………………………………………………………………………………………
9. Kunt u twee verbeterpunten noemen over de huidige verkeersituatie in de Hoofdstraat ? 1.
……………………………………………………………………………………………………………………………………
2.
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Pagina 12 van 15
Pagina 22 van 27
BELEVINGSONDERZOEK HOOFDSTRAAT - GORREDIJK
EVALUATIE VERKEERSPROEF HOOFDSTRAAT – GORREDIJK
10. In welke mate vindt u de Hoofdstraat in Gorredijk een prettige winkelstraat ? zeer prettig
enigszins prettig
enigszins onprettig
zeer onprettig
geen mening
▢
▢
▢
▢
▢
11. Graag vernemen wij uw mening over de volgende zaken met betrekking tot de Hoofdstraat: positief
enigszins positief
enigszins negatief
negatief
geen mening
(verkeers)drukte in de Hoofdstraat
▢
▢
▢
▢
▢
doorstroming van het autoverkeer in de Hoofdstraat
▢
▢
▢
▢
▢
snelheid van het autoverkeer in de Hoofdstraat
▢
▢
▢
▢
▢
verkeershinder door geluids- of trillingsoverlast
▢
▢
▢
▢
▢
toegankelijkheid voor automobilisten (parkeren)
▢
▢
▢
▢
▢
oversteekbaarheid Hoofdstraat voor voetgangers
▢
▢
▢
▢
▢
toegankelijkheid voor ouderen en minder-validen