Bijlage 2 Zienswijzennota ontwerpbestemmingsplan

Meerdere bewoners van de Plasse en Alde Dyk hebben melding gedaan de afgelopen jaren over de verkeerssituatie op De Alde Dyk/ De Plasse. Bermen worden verreden doordat groot vrachtverkeer niet goed kan passeren. Ook wordt er veelvuldig te hard gereden op onze weg waar 60 km per uur de maximale snelheid is. Ook in een eerdere zienswijze hebben wij dit bij de gemeente onder de aandacht gebracht.

Gemeentelijke reactie: De raadpleging van de streek heeft plaatsgevonden op basis van inspraak op grond van de Algemene inspraakverordening Opsterland (2006). Daartoe werd een voorontwerpbestemmingsplan voor het ruimtelijke voornemen op de gebruikelijke wijze ter inzage gelegd en kon door eenieder op het plan worden gereageerd. Voorafgaand aan de terinzagelegging heeft Vitens de nodige informatie met de streek gedeeld over de planvorming. We merken nogmaals op dat de aangehaalde tijdelijke ontsluitingsweg geen onderdeel uitmaakt van dit bestemmingsplan. "Xxxxxxxx van de gemeente licht het beleid van de Gemeente Opsterland toe. Het RO-uitgangspunt is dat er geen nieuwe grote gebouwen in het buitengebied worden neergezet. Als dit wel noodzakelijk is, zal dit goed gemotiveerd moeten worden. Bij Nij Beets is alleen een wingebied aanwezig en geen zuivering. Verschillen in keuzes moeten duidelijk worden toegelicht. Andere belangrijke beleidslijnen binnen de gemeente zijn duurzaamheid en streven naar vermindering van het energieverbruik. Ook landschappelijke inpassing is belangrijk. Het gaat om weinig verkeersbewegingen in de beheerfase. Voor de Gemeente Opsterland zullen alle aspecten op een rij moeten worden gezet. De QuickScan helpt hier goed bij. Als Luxwoude duidelijk voordelen heeft, kan de gemeente hier waarschijnlijk wel in meegaan.

Dit zal met de Gemeente Opsterland verder moeten worden besproken." -

Onze reactie: Het heeft een groot ruimtelijk effect, de bouwhoogte is ook in de tussentijd bijgesteld van 12 naar 20 meter. De gemeente wijkt hierbij dus af van het RO-uitgangspunt. Wederom een reden om alternatieve locaties beter af te wegen aangezien die andere locaties een industrie-functie hebben waar hoge gebouwen beter passend zijn.

Gemeentelijke reactie: Als gevolg van gewijzigde inzichten qua benodigde hoogte voor de technische installatie bleek een

15

0086436442

bouwhoogte van 12 meter te beperkt. De bouwhoogte van 12 meter sloot in eerste instantie prima aan bij de maatvoering die wij kennen voor de maximale bouwhoogte voor agrarische bedrijfsgebouwen in het buitengebied (13 meter). Nu echter een (deels) hoger gebouw dan gebruikelijk is voor het buitengebied noodzakelijk is, diende de noodzaak en de inpasbaarheid ervan specifiek te worden gemotiveerd. Een en ander vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening. Vitens heeft daartoe een toereikende nadere onderbouwing aangeleverd. Het bestemmingsplan kent nu een oppervlaktebeperking wat betreft de maximale bouwhoogte van 20 meter. Zo mag de gezamenlijke oppervlakte van gebouwen en overkappingen niet meer dan 8.000 m2 bedragen, waarvan ten hoogste 3000 m2 een maximale bouwhoogte van 20 meter mag hebben. Voor de resterende oppervlakte geldt de oorspronkelijke 12 meter. Vitens is voornemens om bij de concrete uitwerking van de bouwplannen een te vormen klankbordgroep te betrekken, waarin ook omwonenden zitting kunnen nemen om mee te praten over het uiteindelijke ontwerp. Uit het vergaderverslag: Zevende vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude 8, BC-LUX-08.02, 22 september 2020: "De rapportage zal op 3 november a.s. bestuurlijk worden besproken met de Gemeente Opsterland (wethouder Anko Postma)." -

Onze reactie: Is bij de bespreking van de Quick scan rapportage ook aandacht geweest voor het participatieproces met omwonenden en de gemeenteraad? Gezien het wel degelijk een ruimtelijk effect heeft.

Gemeentelijke reactie: De quickscan is een van de vele onderzoeken die ten grondslag heeft gelegen aan de opstelling van het voorontwerp van het bestemmingsplan. Het inspraak- c.q. participatieproces start feitelijk met de terinzagelegging van het voorontwerpbestemmingsplan op grond van de Algemene inspraakverordening Opsterland (2006). Dat was in deze niet eerder dan op 9 juni 2022. Het uit de vergaderstukken van de begeleidingscommissie geciteerde overleg betreft een informerend overleg met de portefeuillehouder ruimtelijke ordening om hem mee te nemen in de uitkomsten van het onderzoek. Daarmee zijn het feitelijk voorbereidende handelingen op toekomstige besluitvorming (het in procedure brengen van het voorontwerpbestemmingsplan). Een voorontwerpbestemmingsplan is bij wijze van spreken een eerste proeve op basis van de tot dan toe gevoerde onderzoeken. Hierop kon na 9 juni 2020 door eenieder en wettelijke overleginstanties volop worden gereageerd. Ook de gemeenteraad kan op dat moment op eigen initiatief het voorontwerpbestemmingsplan voor bespreking agenderen, hetgeen in deze niet is gebeurd. Uit het vergaderverslag: Achtste vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude Verslag: BC-LUX-09.02, 2 februari 2021. "De studie van RHDHV is afgerond en het rapport is opgeleverd en verspreid onder de commissieleden.

Uitkomst van deze studie is dat een locatie van de zuivering op de plek van de winning de voorkeur geniet. Deze voorkeur is eerder ook in de begeleidingscommissie uitgesproken, onder andere vanwege de efficiëntie en het beperken van de kilometers leidingstracés door landbouwgrond. Eind 2020 zijn de resultaten bestuurlijk besproken met de gemeente Opsterland (wethouder Anko Postma). Vitens kan verder met de uitwerking van de productielocatie Luxwoude." -

Onze reactie: er heeft geen participatie met bewoners plaatsgevonden in deze periode en er is geen duidelijk beeld geschetst richting bewoners dat het om meerdere functies gaat, de waterwinning en de bouw van de waterzuiveringsfabriek en het uitvoeren van de waterzuivering. De participatie en informatie die met bewoners is gedeeld ging met name over de waterwinning en de bodemeffecten en niet over de productielocatie en de alternatieven. Zie ook de brieven die zijn gestuurd vanuit Vitens aan bewoners in deze periode.

Gemeentelijke reactie: In de communicatie en plannen van Vitens is altijd sprake geweest van de realisatie van een waterwinning- en drinkwaterproductielocatie te Luxwoude. Kortheidshalve verwijzen wij naar de Nota Reikwijdte en Detailniveau, het MER en het voorontwerpbestemmingsplan dat al in 2022 al in procedure is geweest en het daarbij behorende landschappelijke inpassingsplan. Ook tijdens de informatieavonden in het dorpshuis van Luxwoude is er door Vitens ruimschoots aandacht aan besteed.

16

0086436442

Uit het verslag: Negende vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude Verslag: BCLUX-10.02, 12 april 2021. Ten aanzien van de ontsluiting van het terrein zijn er meerdere mogelijkheden. Voorkeur van Vitens is een nieuwe ontsluiting richting De Plasse. Met landeigenaren moet hier verder over worden afgestemd. Ontsluiting vanaf de Hegedyk kan eventueel ook, aangezien het aantal vrachtwagenbewegingen in de bedrijfsfase niet erg groot is. Verdere uitwerking is noodzakelijk. -

Onze reactie: Vitens geeft voorkeur aan permanente ontsluitingsweg via de Plasse. Er heeft geen afstemming met bewoners plaats gevonden.

Gemeentelijke reactie: Het citaat van 12 april 2021 is achterhaald vanwege het feit dat Vitens geen overeenstemming over een permante toegangsweg met de betrokken agrariërs kon bereiken. Een (permanente) ontsluiting via De Plasse is los daarvan ook geen onderdeel van het bestemmingsplan. Uit het verslag: Tiende vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude Verslag: BCLUX-11.02, 16 juni 2021. "Ontsluiting waterwingebied Xxxxxxxx van Vitens is samen met de rentmeester van Vitens bij de twee agrariërs op bezoek geweest om te praten over de mogelijkheden van de aanleg van een definitieve ontsluitingsweg over hun gronden richting De Plasse. Beide agrariërs hebben duidelijke bezwaren geuit. Omdat de verwachting van Vitens is dat het veel tijd en energie gaat kosten om deze ontsluitingsroute te realiseren, is verder afgezien van deze optie. Het zou vertraging in de planvorming opleveren. Voor de beheerfase wordt daarom gekozen voor ontsluiting van de productielocatie richting de Hegedyk. Dit besluit is reeds teruggekoppeld met beide agrariërs. De verwachting is dat beide agrariërs wel meewerken aan een tijdelijke toegangsweg voor de bouwfase. Nadere afspraken hierover moeten nog worden gemaakt. Gesprekken hierover zijn gaande." -

-

-

Onze reactie: Vitens stelt haar mening bij naar een tijdelijke toegangsweg, gedurende de bouwfase via de Plasse. Er is geen feitelijke onderbouwing terug te vinden voor aanleg van een weg van circa 1 kilometer. En er heeft geen afstemming met bewoners plaats gevonden. In Mer wordt door Vitens ook over een tijdelijke weg gedurende bouwfase gesproken. Echter zijn er ook rapporten van de brandweer en de Fumo waarbij deze partijen adviseren beide om te kijken of de beoogde tijdelijke toegangsweg in stand gehouden kan worden dit zodat het perceel via twee mogelijkheden te bereiken is voor incidentenbestrijding. Deze tegenstrijdigheid aan informatieverstrekking is onduidelijk voor ons.

Gemeentelijke reactie: Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over de komst van een eventuele tijdelijke toegangsweg voor het bouwverkeer naar de locatie Hegedyk 12 te Luxwoude. De gesuggereerde optie van een tijdelijke ontsluiting via de Plasse maakt in ieder geval geen onderdeel uit van het bestemmingsplan. Bij het uitblijven van een keuze voor een tijdelijke toegangsweg voor het bouwverkeer zal het bouwverkeer uiteindelijk de route via de permanente ontsluitingsweg voor de locatie moeten gebruiken. Vitens is voornemens een nog in het leven te roepen klankbordgroep te betrekken bij de verdere uitwerking van de bereikbaarheid van de locatie voor het bouwverkeer. Uit het verslag: 11e vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude, Verslag: BC-LUX12.02, 28 september 2021. "Xxxxxxxx vraagt wat de stand van zaken is betreffende het overleg over een tijdelijke en permanente toegangsweg via De Plasse. Xxxxxxxx van Vitens meldt dat er mondelinge toezegging is voor de aanleg en het gebruik van een tijdelijke toegangsweg ten tijde van de aanleg/bouwfase. Voor een definitieve toegangsweg was geen overeenstemming te bereiken en zal gekozen worden voor de bestaande (te optimaliseren) ontsluitingsweg via de Hegedyk." -

Onze reactie: Er heeft verder overleg met agrariërs plaatsgevonden, Vitens heeft toestemming. Van wie heeft Vitens toestemming? Er heeft geen afstemming met bewoners plaats gevonden.

Gemeentelijke reactie:

17

0086436442

Het zal hier ongetwijfeld over de grondeigenaren gaan. Echter, wij wijzen er nogmaals op dat het bestemmingsplan niet ziet op de aanleg van een tijdelijke ontsluitingsweg voor bouwverkeer. De opmerkingen over deze ontsluitingsweg zijn planologisch niet relevant voor de vaststelling van het bestemmingsplan. Negende informatiebrief Vitens aan bewoners, januari 2022: "Voortgang proces en laatste mogelijkheid om nog informeel te reageren op onze plannen. Na een intensief traject van vier jaar planvoorbereiding en onderzoek, in afstemming met de Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude en de streek, is het bijna zover dat Vitens de wettelijke procedures voor de waterwinvergunningsaanvraag en de aanpassing van het bestemmingsplan (waarin de bestemming van het waterwingebied zal worden geregeld) gaat opstarten. Dit zal in de loop van dit jaar plaatsvinden." -

Onze reactie: op moment van schrijven was er 4 jaar intensieve planvoorbereiding geweest. In eerder nieuwsbrieven en bewonersbijeenkomsten is alleen aandacht voor onderdeel waterwinning richting bewoners en niet de productielocatie en de zuiveringsactiviteiten. Een beperkt deel van de activiteiten is onder de aandacht gebracht. Vitens, de gemeente en de Begeleidingscommissie zijn hier nalatig geweest.

Gemeentelijke reactie: Vitens heeft er indertijd voor gekozen om gedurende de voorbereiding van de noodzakelijke procedures bij de verschillende overheidsinstanties al veel informatie met de omgeving te delen. Deze informatie op basis van diverse onderzoeken is veelal thematisch gedeeld. Een en ander is uiteindelijk bijeengebracht in een voorontwerpbestemmingsplan dat ziet op de realisatie van een grondwaterwinning- en een drinkwaterproductielocatie op het toekomstige adres Hegedyk 12 te Luxwoude. Over de inhoud van het plan is duidelijk gecommuniceerd en de inhoud van het plan is onderwerp geweest van de gemeentelijke inspraakprocedure, zoals gebruikelijk is bij soortgelijke ruimtelijke procedures. 11e informatiebrief Vitens, september 2022 "Vitens organiseert een informatieavond om u te informeren over de laatste stand van zaken van ons project voor het realiseren van een nieuwe waterwinning en productielocatie nabij Luxwoude. Tijdens de avond ligt de nadruk op de waterwinning in relatie tot de woningen. Er zal aandacht worden besteed aan het ontwerp van het meetnet dat Vitens wil aanleggen om de uitgangssituatie goed vast te leggen en eventuele zettingsveranderingen als gevolg van de start van de winning in beeld te brengen." -

Onze reactie: De term productielocatie nabij Luxwoude wordt hier voor het eerst genoemd. De nadruk van participatie heeft gelegen op de waterwinning en niet de productielocatie en de effecten daar van voor omwonenden.

Gemeentelijke reactie: Zie onze voorgaande reactie. Uit document: b_NL.IMRO.0086.10BPWaterwinning-0201_tb15, Reactie gemeente Opsterland op opmerking Provincie Fryslân, pagina 3: "De locatie is met de bevolking uit de omgeving en de gebruikers van het gebied goed afgestemd en kan op steun rekenen." -

Onze reactie: Dit is niet juist en het kan niet op onze steun rekenen. Wij refereren naar eerdere argumentatie dat ook de vertegenwoordigers van Plaatselijk belang Luxwoude en Langezwaag erkennen dat er geen ruggenspraak door hen is gehouden over de productielocatie en de gevolgen daarvan met bewoners. Wij willen graag weten op welke feiten is geconstateerd dat dit op steun kan rekenen.

Gemeentelijke reactie: Met een viertal inspraakreacties op het voorontwerp van het bestemmingsplan Luxwoude – Grondwaterwinning- en drinkwaterproductielocatie, een beperkte opkomst op de georganiseerde informatiebijeenkomsten van Vitens en het uitblijven van inhoudelijke vragen uit de omgeving in de richting van zowel Vitens als ook de gemeente, hebben wij gemeend deze conclusie op dat moment te kunnen trekken.

18

0086436442

Quick scan locatiekeuze, productielocatie Luxwoude, Afweging van verschillende locaties voor nieuwe productielocatie Luxwoude, behorende bij nieuwe grondwaterwinning, Referentie: BH2389-RHD-ZZXX-RP-Z-0001, 7 oktober 2020: "Bij het project van de grondwaterwinning op dit perceel zijn de bewoners meegenomen in het proces. Hierbij is ook gecommuniceerd dat er een productielocatie nodig is. Belangrijke stakeholders zijn Dorpsbelang Luxwoude, nabije buren, Staatsbosbeheer, de Vogelwacht en de LTO." -

Onze reactie: Er is gecommuniceerd dat er een productielocatie nodig is. Er is geen uitvraag gedaan naar bewoners in Langezwaag "de Plasse" en Terwispel "Alde Dyk". Alleen dorpsbelang Luxwoude is meegenomen. Dorpsbelang Langezwaag en Terwispel niet terwijl de effecten voor deze bewoners groot zijn m.b.t. productielocatie.

Gemeentelijke reactie: Zie onze eerdere reactie op het “participatieproces”. Verslag 16e vergadering Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude Verslag: BC-LUX-17.O2, 10 november 2022: "lnstellen klankbordgroep bouwplannen Luxwoude Door Vitens zal een aparte klankbordgroep voor de bouwfase van de productielocatie in het leven worden geroepen. Vitens wil maximaal rekening houden met de belangen van omwonenden en overlast zoveel mogelijk beperken. Als er nu al ideeën zijn over de samenstelling van/deelname aan deze klankbordgroep, dan kunnen deze worden ingebracht. Vitens zal de omwonenden rechtstreeks benaderen om deel te nemen. Het is nog niet precies bekend wanneer deze klankbordgroep wordt ingesteld. -

Onze reactie: Op 10 november 2022 komt men op het idee om een klankbord groep in te stellen voor omwonenden. Ondergetekenden hebben geen uitnodiging gehad om deel te nemen aan de klankbordgroep. Ook slaan ze een processtap over als het gaat om het betrekken van bewoners. Gezien het grote ruimtelijk effect van de productielocatie en de impact op natuur, milieu en landschap en de bijbehorende verkeerseffecten zijn dusdanig groot voor omwonenden dat hier in een eerder stadium mee gesproken had moeten worden. "Besproken wordt hoe met de gewijzigde situatie ten aanzien van bouwvlak en bouwhoogte om te gaan, ook met name richting omwonenden. Afgesproken wordt dat eerst door Vitens samen met BügelHajema en de gemeente eind 2022 wordt uitgezocht wat precies de consequenties van bovenstaande punten zijn voor de ruimtelijke inpassing en het ontwerpbestemmingsplan. Als die bekend zijn, wordt in januari 2023 afgestemd met/advies gevraagd aan xxxxxxxx van Plaatselijk Belang Langezwaag en xxxxxxxx van Plaatselijk Belang Luxwoude hoe verder af te stemmen met omwonenden. Actie: xxxxxxxx van Vitens. Afhankelijk van de inschattingen van deze beide vertegenwoordiger van de bewoners in de commissie kan de wijze van afstemming met bewoners worden bepaald. Bijvoorbeeld door een extra informatieavond te organiseren waarin de wijzigingen, hoe groot of klein ook, worden gepresenteerd." "9.

Bespreken communicatie met de streek: hoe loopt het en wat staat er op de rol. - Er zal een nieuwsbrief uitgaan bij de start van de wettelijke procedures. - Mogelijk zal een extra inloopavond worden georganiseerd als meer duidelijk is over de wijzigingen bouwvlak en schetsontwerp. Dit mede in afstemming met xxxxxxxx van Plaatselijk Belang Luxwoude en xxxxxxxx van Plaatselijk Belang Langezwaag. - Ook zal er waarschijnlijk weer een inloopavond worden georganiseerd als het ontwerp van het zettingsmonitoringsmeetnet gereed is." Onze reactie: de Begeleidingscommissie doet een poging om te communiceren met de streek. Echter doen ze dit veel te laat in het proces. Gemeentelijke reactie: Er wordt hier wederom geciteerd uit vergaderingsverslagen die op grond van de Wet open overheid (Woo) zijn opgevraagd. Dergelijke informatie heeft tot nadeel dat het zonder de juiste achtergrond te kennen al snel kan leiden tot verwarring en daarmee de nodige misverstanden.

19

0086436442

Er is in deze sprake van communicatie over de voorgenomen wijzigingen in de maatvoering van het bouwplan en dergelijke ten opzichte van het voorontwerpbestemmingsplan. Hierover is op de informatieavond van 5 oktober 2023 uitleg door Vitens gegeven. Bij de verdere uitwerking van de bouwplannen (na de bestemmingsplanprocedure) wil Vitens een klankbordgroep voor de bouwfase gaan instellen. Daar wil men de omwonenden en andere stakeholders nadrukkelijk bij betrekken. Het gaat daarbij om het ontwerp en aankleding van de gebouwen. De samenstelling van de klankbordgroep moet nog plaatsvinden, hetgeen ook op de aangehaalde avond in oktober vorig jaar is aangegeven. Wij pleiten voor een onafhankelijk en diepgaand onderzoek naar de meest geschikte productielocatie, met minimale gevolgen voor omwonenden en de natuur. Waarbij de andere alternatieve locaties ook verder verkent worden en er participatie met omwonenden plaats vindt. Gemeentelijke reactie: Het huidige voorliggende bestemmingsplan is het resultaat van vele onderzoeken en een zorgvuldig totstandkomingsproces waarbij eenieder gelegenheid heeft gehad om op het plan en het daaraan voorafgaande voorbereidingsproces te reageren. Wij zien in ruimtelijke zin (vanuit een goede ruimtelijke ordening) dan ook geen reden c.q. noodzaak om een en ander opnieuw te doorlopen.

We zijn ons ervan bewust dat de uitkomst van zo’n proces voor omwonenden als ingrijpend en teleurstellend kan worden ervaren. Echter, in het kader van het algemene belang (in deze de drinkwatervoorziening) dienen dergelijke besluiten soms ten nadele van individuele belangen te worden genomen. 2. Belangen bewoners zijn onvoldoende behartigd in het proces Het participatieproces lijkt voornamelijk gericht te zijn geweest op de belangen van agrariërs, met beperkte betrokkenheid van omwonenden en puur gericht op het proces rondom de waterwinning en niet rondom de effecten op milieu, natuur, landschap van de productielocatie voor omwonenden of de bouw daarvan. De Begeleidingscommissie lijkt vooral een adviserende rol te hebben gehad, waarbij Vitens uiteindelijk de locatiekeuze bepaald. Ondergetekenden voelen ons niet goed betrokken bij dit proces en vinden dat er meer gedaan moet worden om de belangen van omwonenden serieus te nemen. Voor onderbouwing van deze argumentatie verwijzen wij u naar punt 1. Ook willen we benadrukken dat de bewoners in Terwispel (o.a. op de Alde Dyk, verlengstuk van De Plasse) in zijn geheel niet zijn geïnformeerd door Vitens en de gemeente. Er zijn geen nieuwsbrieven en geen uitnodiging van informatieavonden naar hen verstuurd. Dit terwijl zij wel overlast zullen krijgen van de bouw van de waterzuiveringsinstallatie.

Vitens heeft dit ook bevestigd telefonisch. Gemeentelijke reactie: Zie onze eerdere reactie over het “participatieproces”. 3. Punten van zorg verkeersbewegingen, stikstof, natuur Stikstofdepositie onderzoek Luxwoude Projectnummer: 364701 / 51000778 NL21-648800269-3586, Datum: 23-08-2021 "De emissies van het wegverkeer worden door het rekenprogramma automatisch bepaald op basis van de emissiefactoren (g/km) behorende bij het snelheidsprofiel van de voertuigen, het aantal vervoersbewegingen en de lengte van de afgelegde weg per vervoersbeweging. Voor het bouwverkeer van het plangebied (waterwinputten, zuiveringsgebied en spoelwatervijvers) zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •10 personen (lichte voertuigen) per etmaal (20 voertuigbewegingen per etmaal); •100 transporten middelzwaar vrachtverkeer in totaal (200 voertuigbewegingen); •100 transporten zwaar vrachtverkeer in totaal (200 voertuigbewegingen). Voor het bouwverkeer voor de realisatie van het ruwwaterleiding netwerk zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •85 personen (lichte voertuigen) in totaal (170 voertuigbewegingen); •50 transporten middelzwaar vrachtverkeer in totaal (100 voertuigbewegingen). •50 transporten zwaar vrachtverkeer in totaal (100 voertuigbewegingen). Al het bouwverkeer maakt gebruik van dezelfde tijdelijke bouwweg.

Het bouwverkeer is gemodelleerd tussen het plangebied en de weg De Plasse, waarna het opgaat in het huidige verkeersbeeld. Hierbij is het snelheidsprofiel 'Binnen bebouwde kom' gehanteerd." Uit ontgrondingenverordening (4.3.7):

20

0086436442

"Provincie Fryslân heeft in haar Ontgrondingenverordening bepaald dat voor het vergraven van grond een ontgrondingenvergunning moet worden aangevraagd bij de provincie. Hiervoor zijn ontgrondingen die beperkt blijven tot 10.000 m3 grond met een ontgravingsdiepte van ten hoogste 2 m uitgezonderd: daarvoor hoeft geen ontgrondingenvergunning te worden aangevraagd. Uit een globale berekening blijkt dat meer dan 10.000 m3 zal moeten worden vergraven (ca 10.000 m3 voor het uitgraven van de bouwput, ca 4.000 m3 voor de te realiseren waterschapssloot en ca 7.500 m3 voor de bergingsvijver), waardoor de uitvoering van het plan ontgrondingenvergunningsplichtig wordt. Op het moment dat de inrichtingstekening voor het terrein gereed is, zal deze vergunning bij de provincie worden aangevraagd." -

Onze reactie: Uit Bijlage 1 (materieel en stikstofemissieberekeningen waterwinputten, zuiveringsgebied en spoelwatervijvers) blijkt dat alleen al 27 (dus 54) zwaar vrachtverkeer nodig is om überhaupt te kunnen bouwen. Dan moet er nog grond afgegraven en afgevoerd worden. Stel je gaat de helft van 10.000 m3 afvoeren dan komt dit neer op minimaal 200 vervoersbewegingen (enkel). Dan zijn er nog geen bomen gekapt, is er geen verharding aangelegd, putten geslagen en materialen voor de bouw zijn niet geleverd. Kortom: onjuiste voorlichting van zaken. Ook zijn wij benieuwd naar de energievoorziening die benodigd is tijdens de bouwfase. Volgens ons zal de energietoevoer altijd moeten gebeuren met diesel aggregaten.

Gemeentelijke reactie: Ten behoeve van het bestemmingsplanproces heeft Vitens in een vroegtijdig stadium een indicatie moeten geven van te verrichten werkzaamheden, te gebruiken materieel en de daarmee samenhangende stikstofemissie. Als meer bekend is over de bouw en inrichting van het terrein kan beter worden aangegeven wat de impact is voor de omgeving. Om de omwonenden te betrekken bij dit deel van het project zal door Vitens een klankbordgroep in het leven worden geroepen. De naaste omgeving van het project zal verder op de hoogte worden gehouden via de projectwebsite van Vitens, nieuwsbrieven en dergelijke. -

Ook vragen wij ons af of de productielocatie bovenop de Dassenburcht is gepland. In eerdere stukken was de conclusie van de natuurtoets dat de aanwezige burcht en vluchtpijpen niet zouden worden aangetast. Verstoring zou minimaal zijn echter zijn de terreininrichtingen meerdere malen gewijzigd. Met de gewijzigde terreininrichting die gepresenteerd is in de stukken van Fugro wordt het leefgebied van de das compleet verstoord (zie afbeeldingen bijlagen).

Gemeentelijke reactie: Er is een natuurtoets uitgevoerd wat betreft het ruimtelijke voornemen van Vitens. Uit deze natuurtoets is gebleken dat het om een (oude) verlaten dassenburcht gaat. Voordat Vitens daadwerkelijk gaat starten met de werkzaamheden zal een actualisatie van de natuurtoets worden uitgevoerd, om na te gaan of er ook wijzigingen in het gebied zijn opgetreden ten opzichte van het eerder uitgevoerde onderzoek. Indien noodzakelijk kunnen er dan nog aanvullende maatregelen worden getroffen. Navraag bij Vitens leert dat waterwingebieden in z’n algemeenheid goede biotopen zijn voor de das. Zo komen er bijvoorbeeld ook in het waterwingebied van Oldeholtpade dassen voor en zijn er daar door Vitens speciale voorzieningen voor de das getroffen. Het ruimtelijke voornemen van Vitens nabij Luxwoude ziet tevens op een goede landschappelijke inpassing van het geheel, waarbij aan de hand van de inrichting gestreefd zal worden naar een bijdrage aan de biodiversiteit. Ook ten aanzien van de gebouwen wil men natuurinclusief te werk gaan. 4. Schade en gevolgen voor omwonenden Met de verleende vergunning voor de waterwinning door de provincie maken wij ons zorgen over mogelijke schade aan onze woningen en bijgebouwen, gezien de nabijheid van gaswinning, klimaatverandering en daardoor steeds drogere zomers.

Het ontbreken van een herstelfonds of compensatiefonds bij eventuele schade is zorgwekkend. Wij stellen voor dat Vitens de bewijslast draagt met betrekking tot schade veroorzaakt door hun activiteiten, in plaats van deze verantwoordelijkheid bij bewoners neer te leggen. Wij zijn geen kenner van bodem en water en het ontbreekt bewoners aan de middelen om daar zelf

21

0086436442

goed onderzoek naar te doen. Wel zijn wij gedoken in het beperkte onderzoek naar de productielocatie (de waterzuivering). Daar hebben we waargenomen dat er veel subjectiviteit aanwezig is, er is toegeschreven naar een uitkomst die Vitens voor ogen heeft. Belangrijke zaken als milieu, natuur en landschap effecten en omwonenden zijn hierbij niet afgewogen. Dat maakt dat wij zorgen hebben over hoe objectief alle documenten zijn rondom het effect van de waterwinning. Dat effect wordt omschreven als gering en dat is ook zo geuit tijdens bewonersavonden. Wij zouden graag een toelichting krijgen hoe de gemeente voornemens is bewoners te ontlasten op het moment dat er schade is ontstaan aan huizen en/of bijgebouwen van bewoners nadat Vitens is gestart met het onttrekken van water. Ook zien wij graag dat alle omwonenden hier vooraf over actief worden geïnformeerd. Gemeentelijke reactie: Vitens heeft de afgelopen jaren veel onderzoek laten uitvoeren door ter zake deskundige bureaus. Ook is de m.e.r.-procedure doorlopen en heeft de commissie m.e.r. een positief advies uitgebracht. Uit het door adviesbureau Sweco opgestelde milieueffectrapport (te downloaden via https://www.vitens.nl/over-water/projecten/onderzoek-waterwingebied-friesland) blijkt dat de kans op zetting als gevolg van de nieuwe waterwinning heel klein is.

Uit voorzorg heeft Vitens een heel grondwatermeetnetwerk aangelegd om al ruim voor de geplande waterwinning metingen te kunnen verrichten om zo goed te kunnen monitoren tijdens de waterwinning of de onderzoeksresultaten ook matchen met de praktijk. De metingen worden de komende jaren in overleg en afstemming met de bewoners uitgevoerd. Daarnaast is Vitens voornemens om bewonersavonden te blijven organiseren om de omgeving te informeren over de resultaten van de monitoring en dergelijke. De wetgever heeft een procedure opgenomen in de Waterwet (nu Omgevingswet) waarin een schadevergoedingsproces is geregeld. Hierin speelt de onafhankelijke adviescommissie schade grondwater (ACSG) een centrale rol. Het inrichten van een herstelfonds of compensatiefonds is om die reden onnodig. De gemeente kent geen actieve rol in deze laagdrempelige procedure. Wel zullen wij de ontwikkelingen in het gebied nauwlettend volgen. Wij benadrukken het belang van een zorgvuldige en objectieve evaluatie van de impact van dit plan en een open dialoog met alle betrokken partijen. Beslissingen moeten worden genomen met respect voor de belangen van alle belanghebbenden. In onze ogen hoort het niet betrekken van bewoners op cruciale momenten en onderdelen in het proces niet bij het gezamenlijk zorgen voor de meanskip.

Een meanskip waar we allemaal de basisbehoeften nodig hebben als schoon drinkwater, een dak boven ons hoofd, brood op de plank en dat je als maatschappij omkijkt naar elkaar. Daar hebben we allemaal een gezamenlijke verantwoordelijkheid in. Wij willen dan ook nadrukkelijk aangeven dat de deur wat ons betreft nog steeds open staat om de dialoog met elkaar te voeren over de meest geschikte productielocatie. Want in onze ogen kent dit proces uiteindelijk alleen maar verliezers. Oriënterend zouden we met de gemeente en Vitens in gesprek kunnen gaan over hoe deze dialoog het beste gevoerd kan worden. Bewoners staan er in elk geval voor open. Wel hebben wij in voorliggend bezwaarschrift veel onzorgvuldigheden geconstateerd. Dit heeft ons vertrouwen geschaad aangezien er meer dan vijf jaar planvoorbereiding aan vooraf is gegaan. De gemeente en Vitens zijn hier wel degelijk nalatig geweest. We verzoeken de gemeenteraad daarom om ons bezwaar serieus te nemen en de locatie van de beoogde productielocatie te heroverwegen. Dit bezwaarschrift is een gezamenlijk initiatief van buurtbewoners op De Plasse in Langezwaag en de Alde Dyk in Terwispel.

Gemeentelijke reactie: Zoals eerder door ons werd gesteld is het voorliggende bestemmingsplan het resultaat van vele onderzoeken en een zorgvuldig totstandkomingsproces waarbij eenieder gelegenheid heeft gehad om op het plan en het daaraan voorafgaande voorbereidingsproces te reageren. Wij zien in ruimtelijke zin (vanuit een goede ruimtelijke ordening) dan ook geen reden c.q. noodzaak om een en ander opnieuw te doorlopen.

22

0086436442

Aanvulling bij brief van 8 november 2023: Via deze brief doen wij nog een aanvulling op het bezwaarschrift. Namelijk vandaag, op 8 november 2023 is een artikel gepubliceerd op nu.nl: "Toezichthouder wil dat huizenkoper klimaatrisico kan meenemen in (lagere) prijs" dit n.a.v. risico's die de toezichthouder het AFM ziet door mogelijke schade aan funderingen als gevolg van droogte. Dit door klimaatverandering of in ons geval klimaatverandering + verzakking door waterwinning en gaswinning. We citeren uit het artikel: "Tien jaar geleden maakten we ons zorgen over huizen die figuurlijk onder water stonden", zegt AFMtopvrouw Laura van Geest. Toen hadden veel Nederlanders een koopwoning die minder waard was dan de hypotheek die ervoor was afgesloten. "Nu maken we ons zorgen over huizen die letterlijk onder water kunnen komen te staan. De AFM wijst erop dat herstel van een beschadigde fundering al gauw 54.000 euro kost. En dat schade door overstroming van rivieren vooralsnog niet verzekerbaar is. Dat soort schades kunnen leiden tot een flinke waardedaling van de woning. Het is volgens de AFM de vraag of de woningeigenaar de kosten van de schade zelf kan dragen, net als het waardeverlies van de woning. Als kopers bij aankoop al rekening met de klimaatrisico's kunnen houden, zouden ze volgens de AFM een eerlijker of lager aankoopbedrag betalen.

Met het geld dat ze overhouden, zouden ze de risico's wellicht kunnen verkleinen. De AFM wil dat huizen een soort klimaatlabel krijgen, net als een energielabel. Daarin moeten de klimaatrisico's zijn opgenomen, zodat potentiele kopers, banken, makelaars en taxateurs daarmee kunnen werken." Daarom willen wij in aanvulling vragen op ons eerdere bezwaarschrift, punt 4 schade en gevolgen omwonenden: hoe worden bewoners gecompenseerd niet alleen voor schade aan onze woningen en

23

0086436442

funderingen maar ook in het geval van de waardedaling van onze huizen bij verkoop? Dit zouden wij graag aanvullend toegelicht krijgen. Gemeentelijke reactie: Waardedaling vanwege mogelijke eventuele zettingen is in beginsel niet aan orde nabij een waterwingebied, want als er daadwerkelijk schade optreedt door de winning, dan moet Vitens deze schade vergoeden volgens de daarvoor geldende wettelijke regeling (in de Waterwet, sinds 1 januari 2024 de Omgevingswet) die uitgaat van volledige schadevergoeding bij schade door de winning. Daardoor speelt waardedaling (vanwege kans op zettingsschade) in principe geen rol, want er is een schadevergoedingsregeling. Die regeling is er niet voor de aangehaalde klimaatschade (natuurlijke droogte en wateroverlast). Conclusie: Deze zienswijze geeft geen aanleiding tot het gewijzigd vaststellen van het bestemmingsplan. Indieners 4 Door middel van deze brief willen we onze zienswijze op en bezwaar maken tegen het ontwerpbestemmingsplan Luxwoude Grondwaterwinning- en drinkwaterproductielocatie. We willen de gemeenteraad vragen om nogmaals zorgvuldig de plannen af te wegen. Hieronder volgt onze motivatie en onderbouwing van onze zienswijze en bezwaar. We hopen dat we deze voldoende duidelijk verwoorden. We maken ons zorgen over de grote impact die deze plannen voor onze omgeving en ons als omwonende heeft.

Als bewoner aan de Ald Dyk richting Langezwaag en die overgaat in De PLasse, is deze locatie in de nabijheid van onze woning. Tevens is onze weg onderdeel van de aan- en afvoer route van deze locatie. Om deze reden mogen we van Vitens en de gemeente verwachten dat zij ons meenemen in het participatieproces omtrent dit plan. Gemeentelijke reactie: In het begin van het project in 2017/2018 heeft Vitens een zeer groot gebied rondom Luxwoude op de hoogte gebracht van het planvoornemen om in het gebied globaal gelegen tussen Heerenveen en Gorredijk een waterwinning inclusief productielocatie te stichten. Ook de bewoners van de Alde Dyk zijn hierin meegenomen. Na het slagen van de pompproef op de locatie van Staatsbosbeheer nabij de A7 ter hoogte van Luxwoude heeft Vitens besloten om deze kansrijke locatie verder te onderzoeken op de haalbaarheid. Hierover is destijds gecommuniceerd op de projectsite van Vitens en de door hen georganiseerde informatiebijeenkomsten. De aandacht is vervolgens veelal uitgegaan naar de grondwaterstandsverlagingen die zijn gepresenteerd in de hydrologische studie en de milieueffectrapportage.

Aangezien de bewoners van de Alde Dyk te Terwispel zich buiten de hydrologische invloedssfeer van de toekomstige waterwinning bevonden, de afstand tot de beoogde win- en productie bijna 1,5 kilometer is en de woningen niet echt op de beoogde locatie zijn georiënteerd, heeft Vitens ervoor gekozen de bewoners aan de Alde Dyk in de latere fase van het project geen informatiebrieven meer toe te sturen. De bewoners van de Alde Dyk konden de ontwikkelingen vervolgens blijven volgen via de overige media. Bij andere ruimtelijke projecten met een soortgelijke omvang is het ook niet gebruikelijk geweest dat bewoners aan de aan- en afvoerroute, die op zich geschikt is voor de afwikkeling van het bouwverkeer, op voorhand worden uitgenodigd tijdens de voorbereiding van het project. Los hiervan is de zorg over de verkeersbewegingen op de Alde Dyk/de Plasse, die dus verkeerstechnisch geschikt wordt geacht voor de afwikkeling van het bouwverkeer van Vitens, voor ons reden geweest om nog eens met Vitens het gesprek over een mogelijk alternatief aan te gaan. Het ligt meer voor de hand om met zwaar transport om te rijden via de N392 richting Gorredijk en dan vervolgens via de Hegedyk richting de bouwlocatie. Deze aanvoerroute is breder en voorzien van een vrijliggend fietspad en daardoor ook veiliger. Vitens heeft aangegeven dat men zich hierin kan vinden.

De transportroutes zullen verder worden besproken in de nog door Vitens op te richten klankbordgroep, die zich zal gaan focussen op de bouw van de win- en productielocatie. Pas op woensdag 25 oktober 2023 ontving een gedeelte van de Ald Dyk (vanaf nr 66) van Vitens de 14e informatiebrief. De eerste 13 hebben we niet ontvangen. In deze informatiebrief staat vermeld dat Gedeputeerde Staten Vitens een vergunning heeft verleend voor winlocatie Luxwoude op grond

24

0086436442

van de Waterwet. Dit besluit en bijbehorende stukken liggen tot 6 weken na publicatiedatum (is 9 november 2023) ter inzage. Tevens wordt in deze nieuwsbrief de terinzagelegging ontwerpbestemmingsplan "Luxwoude — Grondwater- en drinkwaterproductielocatie" vermeld. Hierbij wordt aangegeven wat ter inzage ligt, voor wie en wanneer. De inzage is vanaf donderdag 28 september 2023 gedurende 6 weken, is donderdag 9 november 2023. Kortom wij zijn 2 weken voor het verstrijken van de terinzagetermijnen actief door Vitens en/of Gemeente geïnformeerd over deze plannen. Helaas moeten wij constateren dat we niet zijn meegenomen in het participatieproces. Navraag bij Plaatselijk Belang Terwispel leerde ons dat ook zij niet door Vitens en/of gemeente zijn geïnformeerd over deze plannen of meegenomen in het participatieproces. In onze ogen zijn hierdoor onze belangen in zijn geheel niet behartigd en dus is er sprake van een onzorgvuldig proces. Gemeentelijke reactie: Wij hebben van Vitens begrepen dat men voor de verzending van de nieuwsbrief per keer steeds een uitsnede uit het klantenbestand moet maken. Dit moet iedere keer, bij actualisatie, handmatig worden gedaan, waardoor er kleine verschillen kunnen zitten in de adressen die geselecteerd worden.

Plaatselijk Belang Terwispel is niet gevraagd om te participeren in de Begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude, omdat Terwispel zich buiten het invloedsgebied van de voorgenomen waterwinning bevindt. De bekendmaking en de terinzagelegging van de besluiten inzake de waterwinvergunning en het bestemmingsplan lopen via daarvoor bestaande wettelijke procedures en termijnen. Wat betreft het bestemmimngsplan kunnen wij meedelen dat qua informatievoorziening aan de wettelijke vereisten is voldaan. Vitens heeft er indertijd voor gekozen om daar bovenop de omgeving nog extra te informeren wanneer bepaalde besluiten/plannen ter visie komen om zo te streven naar een maximale informatievoorziening. Een en ander is door hen op de informatieavonden als extra service aan de omwonenden beloofd. In de zienswijze wordt voorbijgegaan aan de voorontwerpfase van het bestemmingsplan Luxwoude – Grondwaterwinning- en drinkwaterproductielocatie. Deze fase startte op 9 juni 2022 met de terinzagelegging van het voorontwerp. Voorafgaand aan deze terinzagelegging is ook de nodige informatie met de omgeving gedeeld. Naderhand is er de nodige aandacht in de media geweest over de voorgenomen ontwikkeling. De omgeving is zeker in vergelijking met andere ruimtelijke projecten uitvoerig betrokken bij het proces.

Zo is er al geruime tijd een projectenpagina op de website van Vitens te vinden, verschijnen er met regelmaat nieuwsbrieven en zijn er ook op de nodige momenten informatieavonden georganiseerd. Het betreffende gebiedsproces is gericht op alle overige belangen en stakeholders. Dit blijkt ook uit de samenstelling van de begeleidingscommissie en de wijze waarop Vitens invulling heeft gegeven aan de communicatie met de omgeving. Er is gedurende de voorbereiding van het plan voor eenieder voldoende gelegenheid geweest om met Vitens of andere vertegenwoordigers in de begeleidingsgroep in contact te treden om specifieke belangen en dergelijke onder de aandacht te brengen. Het is tekort door de bocht om achteraf te stellen dat de belangen van omwonenden onvoldoende zijn behartigd in het totstandkomingsproces van het ruimtelijke voornemen en dat er daardoor sprake zou zijn van een onzorgvuldig planproces. De documenten lezende blijkt dat er sprake is van een waterwinning en een productielocatie. Op het eerste oog zijn voor ons de volgende zaken van invloed op onze omgeving: 1. Het bouwen van een productielocatie waar het grondwater wordt gezuiverd. 2. De Ald Dyk is aan- en afvoerroute voor de locatie. Uit de documenten blijkt dat een productielocatie onder andere bestaat uit een industrieel gebouw van maximaal 20 m hoog en er gevaarlijke stoffen worden opgeslagen.

Het RO uitgangspunt van de gemeente Opsterland is dat er geen grote gebouwen in het buitengebied worden neergezet. Dus wordt afgeweken van dit uitgangspunt. Onze vraag is in hoeverre er serieus naar alternatieve productielocaties, zoals bijvoorbeeld

25

0086436442

Klaverblad Noordoost, is gekeken. Deze locatie heeft al een industriefunctie en daar past een productielocatie. Gemeentelijke reactie: Vanaf de start van het project is Vitens al voornemens geweest om op de locatie Luxwoude zowel een win- als productielocatie te realiseren. Dit in verband met het realiseren van een veilige, robuuste en duurzame drinkwatervoorziening. Vitens geeft er de voorkeur aan om het waterwingebied en het zuiveringsgebouw op één locatie te realiseren. Ook is er de voorkeur bij Vitens om industriële activiteiten van derden en drinkwaterproductie gescheiden te houden. Hierin spelen zaken als het beperken van de risico’s voor de drinkwaterproductie, bedrijfszekerheid en leveringszekerheid een rol. Dit is ook vanaf het begin het uitgangspunt geweest in Luxwoude. Op aangeven van ons heeft Vitens in het kader van de zorgvuldigheid een betere en integrale onderbouwing met betrekking tot de locatiekeuze aangeleverd. Wij hebben als gemeente in de ruimtelijke procedure rekening te houden met artikel 2 van de Drinkwaterwet, waarin de drinkwatervoorziening wordt aangemerkt als een dwingende reden van groot maatschappelijk belang. In dat kader kan het noodzakelijk zijn om een uitzondering mogelijk te maken op het algemene ruimtelijke beleid van de gemeente.

Zo zijn er in het verleden bijvoorbeeld ook hoge watertorens voor de drinkwatervoorziening in onze leefomgeving opgericht. Verder blijkt uit de documenten dat er gedurende de bouw veel vrachtverkeer over de Ald Dyk gaat. Daarbij is er vanaf in productiename sprake van 3x per week vrachtverkeer met gevaarlijke stoffen. De komende jaren zal door nieuwbouwplan Langezwaag en de bouw van een nieuwe school in Langezwaag ook al veel extra vrachtverkeer over de Ald Dyk gaan. Bovendien gaan er veel kinderen over deze weg naar school in Terwispel en Heerenveen. In onze ogen is de Ald Dyk absoluut niet geschikt voor een dergelijke belasting en zal er blijvend sprake zijn van een gevaarlijke verkeersituatie. Ook vanwege bovenstaande lijkt Klaverblad Noordoost een veel geschiktere productielocatie. Daar ligt immers een geschikte infrastructuur. Op grond van bovenstaande pleiten we ervoor dat het ontwerpbestemmingsplan wordt heroverwogen en we als bewoners van de Ald Dyk alsnog volledig worden meegenomen en geïnformeerd over locatieonderzoek productielocatie, onze belangen alsnog voldoende worden behartigd, alsnog (opnieuw) alternatieve productielocaties worden onderzocht waarbij alle belangen worden meegenomen en alternatieve aan- en afvoerroutes voor deze locatie worden onderzocht.

Gemeentelijke reactie: Na overleg is Vitens tot het inzicht gekomen dat het meer voor de hand ligt om met zwaar transport tijdens de bouwfase om te rijden via de N392 richting Gorredijk en dan vervolgens via de Hegedyk richting de bouwlocatie. De transportroutes zullen verder worden besproken in de nog door Vitens op te richten klankbordgroep, die zich zal gaan focussen op de bouw van de win- en productielocatie. Het voorliggende bestemmingsplan het resultaat van vele onderzoeken en een zorgvuldig totstandkomingsproces waarbij eenieder gelegenheid heeft gehad om op het plan en het daaraan voorafgaande voorbereidingsproces te reageren. Wij zien in ruimtelijke zin (vanuit een goede ruimtelijke ordening) dan ook geen reden c.q. noodzaak om een en ander opnieuw te doorlopen. Conclusie: Deze zienswijze geeft geen aanleiding tot het gewijzigd vaststellen van het bestemmingsplan. ----

26