CConstaterende datOpsterland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 FUMO Jaarverslag VTH-basistaken Fryslân 2025

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Begroting 2027 (B)7.520 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

April 2026 Jaarverslag VTH- basistaken Fryslân 2025 Inhoudsopgave Samenvatting | Samenvatting 1 Inleiding 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | Regulering en vergunningen | Ketentoezicht 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie | In 2025 zijn 1.205 meldingen en informatieplichten afgehandeld en 149 | In 2025 is de basis voor structureel ketentoezicht verder versterkt, met 2.5 Handhaving | vergunningaanvragen behandeld. De afgesproken doorlooptijden worden | investeringen in mensen, werkwijzen en tools. Concrete resultaten zijn onder 3 | Activiteiten met bepaalde duur | onvoldoende gehaald; verbetering is nodig. Het actualisatieprogramma heeft | meer de Top-X-lijst Bodem, een pilot diepgaand administratief toezicht en er 3.1 | Asbest regulering 3.2 | Asbest toezicht | 90 toetsen afgerond en 32 ambtshalve procedures gestart. De aansturing en | zijn analyses uitgevoerd rond onder andere zonnepanelen en milieurisico’s bij 3.3 | Bodem regulering | monitoring van dit programma vergde aanzienlijk meer uren dan begroot, wat is | bedrijven. 3.4 | Bodem toezicht 3.5 | Vrije veld toezicht | gecorrigeerd in de raming voor 2026.

4 Ketentoezicht | Overige activiteiten 4.1 | Uitvoering en resultaten | Toezicht 5 | Overige activiteiten | Bij de collectieve taken zijn overschrijdingen geconstateerd op meerdere 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 | Collectieve taken | Van de controles met betrekking tot het uitvoeringsprogramma is 98% | onderdelen, die voor 2026 zijn gecorrigeerd in de begroting. Het 5.3 Milieualarmnummer | gerealiseerd. Het naleefgedrag bij reguliere controles bedraagt 58%, bij | milieualarmnummer ontving 929 meldingen, een stijging van 23,7% ten opzichte hercontroles 76%. Diverse regionale projecten zijn uitgevoerd, waaronder | van 2024. Monitoring op de afhandelingstermijnen is nog niet ingericht en moet autodemontage, glastuinbouw, vuurwerk, propaantanks en ZZS. Bij | worden verbeterd. autodemontage en vergister-/biogaslocaties zijn opvallend veel overtredingen geconstateerd. De pilot indirecte lozingen toont aan dat ZZS breed voorkomen in het Friese bedrijfsleven, wat heeft geleid tot een Meerjarenagenda ZZS voor de komende jaren. Asbest en bodem Binnen het asbest- en bodemdomein is in 2025 een groot aantal meldingen en informatieplichten verwerkt. Voor asbest zijn 2.542 meldingen behandeld en 457 controles uitgevoerd. Binnen bodem zijn 1.483 informatieplichten ingediend en 1.953 meldingen afgehandeld.

Kenmerkend voor 2025 is de beweging binnen het bodemdomein van een voornamelijk begeleidende rol naar een meer handhavende aanpak. 2 | Samen met het toezicht op niet-gemelde activiteiten (vrije veld) wordt hierdoor sterker gestuurd op het nalevingsgedrag. 3 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer 1 Inleiding Voor u ligt het jaarverslag VTH Fryslân Basistaken 2025. In het jaarverslag worden de resultaten beschreven van het uitvoeringsprogramma 2025, dat in december 2024 is vastgesteld door het algemeen bestuur van de FUMO. Voor het uitvoeringsprogramma 2025 is nog gebruik gemaakt van de U&H-strategie van 2024. In de tussentijd is de uitvoerings- en handhavingsstrategie Fryslân 2025-2028 in november 2024 vastgesteld. Hierin zijn de strategische ambities van de deelnemers opgenomen. De FUMO zet verdere stappen om beter aan te sluiten bij de strategische doelstellingen uit de U&H-strategie.

In het Uitvoeringsprogramma 2026 is hier een begin mee gemaakt, en de indeling van dit verslag sluit daarbij aan. Het jaarverslag weerspiegelt de gegevens zoals deze op het moment van rapporteren beschikbaar zijn. Doordat de monitoring voor sommige onderdelen onvoldoende is ingericht, is niet alle wenselijke informatie beschikbaar. Dit jaarverslag maakt onderdeel uit van de BIG-8 beleidscyclus. Het wettelijk kader hiervoor is artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit. Dit jaarverslag wordt op 11 juni 2026 behandeld door het dagelijks bestuur (DB). Na vaststelling wordt de rapportage ter kennisneming aangeboden aan het algemeen bestuur (AB) en gelijktijdig gedeeld met de colleges van Burgemeester en Wethouders, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van het Wetterskip. Zij kunnen deze rapportage gebruiken om respectievelijk hun gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het Wetterskip te informeren. Figuur 1: Weergave van de Big-8

4 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer 4 Bedrijven aspect milieu In 2025 zijn de VTH-taken voor bedrijven met milieubelastende activiteiten uitgevoerd op het gebied van regulering, actualisatie van vergunningen en toezicht. Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten per programma. 2.1 Regulering In 2025 zijn 1.205 meldingen en informatieplichten afgehandeld en 149 vergunningaanvragen voor milieubelastende activiteiten behandeld. Daarnaast zijn 33 mer-beoordelingsbesluiten genomen. 2.1.1 Meldingen en informatieplichten In 2025 zijn er 1.205 meldingen en informatieplichten voor milieubelastende activiteiten afgehandeld. Dat is 11% minder ten opzichte van 2024. Dit is in lijn met de landelijke trend. Bedrijven moeten onder de Omgevingswet vaak meerdere verzoeken indienen, zowel als ze meerdere milieubelastende activiteiten hebben, maar ook voor één activiteit kunnen naast een melding ook nog extra informatieplichten nodig zijn (bijv.

begrenzing locatie, plattegrond bodembedreigende activiteiten, coördinaten). In 2025 liepen de aantallen uiteen van één tot 15 gelijktijdig ingediende verzoeken alleen voor milieu. De ervaring heeft echter geleerd dat als er slechts één verzoek binnenkomt een bedrijf vaak andere noodzakelijke verzoeken in het DSO over het hoofd heeft gezien, die zijn dan alsnog opgevraagd bij het bedrijf. FUMO is aangehaakt bij landelijk overleg van de koepels met het ministerie over verbetering van het DSO op onder meer dit vlak. 2 Activiteiten met onbepaalde duur

2.1.2 Vergunningen Voor milieubelastende activiteiten uit hoofdstuk 3 van het Bal zijn in totaal 149 aanvragen afgehandeld (exclusief de actualisatietoetsen en ambtshalve procedures). Hiervan zijn er tenminste 72 tijdig afgehandeld. Momenteel is het zaaksysteem onvoldoende ingericht om de doorlooptijden goed te monitoren. In het nieuwe zaaksysteem wordt dit aangepast. Aan het niet halen van de termijn liggen verschillende oorzaken ten grondslag: • Sommige bedrijven hebben meer tijd gevraagd om aanvullingen te mogen indienen; • Deelnemers hebben gevraagd om toch nog tijd te geven of een extra verzoek om aanvullingen te doen; • Bij meervoudige aanvragen zijn niet altijd de adviezen van de FUMO opgevolgd, dwz verzoeken om aanvullingen zijn niet, anders of later verzonden, en soms zijn ook adviezen om de zaak buiten behandeling te laten niet opgevolgd. AANTAL BESCHIKKINGEN 2025 AFVAL AGRARISCH INDUSTRIE Verleend 15 56 36 Buiten behandeling 2 23 2 Geweigerd - 1 - Goedkeuringsbesluit* 8 - 5 Ontheffing 1 Totaal 26 80 43 * Voortvloeiend uit een vergunningvoorschrift. Daarnaast zijn er 33 mer-beoordelingsbesluiten genomen (waarvan 1 weigering). Deze hebben primair betrekking op agrarische activiteiten. Hiervan is tenminste 63% buiten de termijn afgehandeld.

2.2 Actualisatieprogramma In 2025 is het Plan van Aanpak vertaald naar een intern uitvoeringsprogramma met een branchegerichte aanpak. In totaal zijn 90 actualisatietoetsen afgerond en 32 ambtshalve procedures gestart. 2.2.1 Planning In 2025 is het Plan van Aanpak Actualisatie vergunningen vertaald naar een intern uitvoeringsprogramma. Daarna is een planning gemaakt voor 2025-2026, met aandacht voor een branchegerichte aanpak. De focus lag in 2025 op de branches melkrundveehouderij, voedingsmiddelenindustrie, metaalbewerkers en diverse overige industrie. Daarnaast zijn enkele actualisatietoetsen opgepakt vanuit het oogpunt van handhaafbaarheid. 2.2.2 Uitvoering In 2025 is veel aandacht besteed aan planning, maken van werkafspraken en -instructies en het opzetten van monitoring. Ten behoeve van het uitvoeren van de toetsen zijn werkinstructies geschreven en toets-formulieren gemaakt. 5 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer

Inhoudsopgave Samenvatting In totaal zijn 90 actualisatietoetsen afgerond (incl. 16x beoordeling tijdelijke | 2.2.4 | Evaluatie 1 Inleiding vergunning, zie hierna). 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | Van de in 2025 getoetste dossiers bleek er minder ambtshalve wijziging nodig 2.2 Actualisatieprogramma | Aan de hand van de toetsen is gekeken of hier een actualisatie en/of intrekking | dan verwacht. Dit is onder meer een gevolg van het beoordelen van diverse 2.3 Toezicht | op moet volgen. Er zijn 32 ambtshalve procedures gestart, waarvan er 7 in 2025 | meldingsplichtige bedrijven met mogelijk een tijdelijke vergunning en het toetsen 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving | zijn afgerond. De rest loopt door in 2026. Reden hiervan is dat actualiseren | van bedrijven die mogelijk al onder de Wabo niet meer vergunningplichtig 3 | Activiteiten met bepaalde duur | onder de Omgevingswet nieuw is en er daarom op meerdere punten een | waren (op verzoek van toezicht). Deze situaties zullen zich in de komende jaren 3.1 | Asbest regulering | verdiepingsslag nodig was, zoals: | veel minder voordoen.

Daarom is naar aanleiding van deze bevindingen het 3.2 | Asbest toezicht 3.3 | Bodem regulering | verwachte aantal benodigde ambtshalve wijzigingen in 2026 naar beneden 3.4 | Bodem toezicht | • | hoe regel je flexibele vergunningverlening; | bijgesteld van 67 naar 55 dossiers. 3.5 | Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 | Uitvoering en resultaten | • | welke procedures mag je gecombineerd toepassen; | Uit de toetsen blijkt dat bij bedrijven met veel vergunningen een ambtshalve 5 | Overige activiteiten | revisie zeer wenselijk is. Dit was niet meegenomen in het Plan van Aanpak, maar 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | • | hoe werkt de ambtshalve revisievergunning; | wordt wel meegenomen in het Actualisatieprogramma. 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer • | opstellen van een uniforme werkwijze voor geluid; | Voor algemene aansturing en monitoring van het project waren in 2025 50 uur beschikbaar gesteld. Hier bleek ongeveer het tienvoudige voor nodig. Met name • | hoe zit het met het mandaat voor maatwerk. | voor instructies, sjablonen, uitleg, aansturing en monitoring. Voor 2026 is deze post opgehoogd naar 500 uur. Daarnaast konden we pas in de zomer extra inhuur krijgen. Omdat het verwachte aantal vergunningen kon worden verlaagd, is daarvoor en 2.2.3 | Beoordeling tijdelijke vergunningen | voor ambtshalve revisie vooralsnog geen ophoging van de uren nodig.

Geïnventariseerd is welke bedrijven mogelijk een tijdelijke vergunning hebben tot | 2.3 Toezicht 1-1-2026. De bedrijvenlijst is hierop gescreend. Daarna is bij ruim 140 bedrijven een korte screening uitgevoerd. Voor 16 bedrijven (13 meldingsplichtige en 3 | In deze paragraaf wordt het toezicht bij bedrijven per programma beschreven. vergunningplichtige) bleek het nodig een uitgebreide actualisatietoets uit te voeren, waar nodig aangevuld met bedrijfsbezoek (met ondersteuning van | 2.3.1 | Uitvoeringsprogramma gemeenten toezicht). Na beoordeling bleek 1 vergunningplichtig bedrijf meldingsplichtig te zijn geworden en 6 meldingsplichtige bedrijven zijn nu vergunningplichtig. | Het uitvoeringsprogramma gemeenten gaat over de (lokale) controles en Uiteindelijk hoefden slechts twee van de getoetste bedrijven een nieuwe | hercontroles die de FUMO voor de gemeenten uitvoert. aanvraag in te dienen. 6 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding | 2.3.1.1 | Reguliere controles | bij het project opslag propaantanks het aantal tanks (153) is geïnventariseerd, maar 2 | Activiteiten met onbepaalde duur | dat er geen controles zijn uitgevoerd. Deze tellen daarom niet mee. Daarnaast 2.1 Regulering | Voor het lokale (uitvoeringsprogramma) zijn de onderstaande reguliere controles | is het project ZZS en afvalwater samengevoegd. Om het aantal controles te 2.2 Actualisatieprogramma | uitgevoerd.

| compenseren is er in het najaar gestart met controles van intensieve veehouderij 2.3 Toezicht 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie | en loonbedrijven. Deze branches waren door de werkgroep Uitvoeringsplan 2026 2.5 Handhaving | hoog geprioriteerd, vandaar dat hier in 2025 al mee is gestart. 3 | Activiteiten met bepaalde duur | NALEEF- | LHSO | LHSO | LHSO 3.1 | Asbest regulering | GEPLAND | GEREALISEERD | GEDRAG | (LAAG) | (GEMIDDELD) | (HOOG) 3.2 | Asbest toezicht | Aantal | Dit leidde tot een bijstelling van het programma, waardoor het geplande aantal 3.3 | Bodem regulering | controles | 1017 | 1001 | 58% | 88,5 | 9,6 | 1,9 3.4 | Bodem toezicht | uitkwam op 419 controles. De correctie heeft niet geleid om het geplande aantal te 3.5 | Vrije veld toezicht | behalen. 4 Ketentoezicht | Bij reguliere controles is de afspraak dat na de controle de brief binnen 10 4.1 | Uitvoering en resultaten | werkdagen verstuurd wordt. Dit wordt in 31% van de controles gehaald. | 2.3.2.1 | Autodemontage 5 | Overige activiteiten 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | 2.3.1.2 | Hercontroles en controles n.a.v. klachten en ongewone voorvallen 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer Naar aanleiding van de reguliere controles zijn er 563 1e hercontroles en 242 | Controle bij een autodemontagebedrijf 2e hercontroles uitgevoerd.

In het uitvoeringsprogramma 2025 is uitgegaan van 40% hercontroles nav reguliere controles. Dit is hoger, namelijk 56%. | Tijdens een controle worden motorblokken aangetroffen waar de olie uitlekt. De LHSO | LHSO | motorblokken worden opgeslagen boven GEREALISEERD | NALEEFGEDRAG | (LAAG) | (MIDDEN) | LHSO | een vloer die niet vloeistofdicht of als Aantal 1e, 2e | een aaneengesloten elementenvloer is controles, controles | 866 | 76% | 55 | 28,8 | 16,2 | uitgevoerd. nav klacht en ongewoon voorval Hercontroles dienen binnen 10 werkdagen na het verstrijken van de hersteltermijn te worden uitgevoerd. In 2025 is dit in 47% van de hercontroles | Van de 32 geplande controles zijn er 13 uitgevoerd. Dat is 41% van de controles gerealiseerd. | waarbij we 88% van de geplande uren hebben gebruikt. Gebleken is dat de controles meer tijd hebben gekost dan verwacht en vanwege beperkte capaciteit 2.3.2 | Regionaal programma | zijn de geplande aantallen niet gehaald. De uitkomsten van het project is dat bij alle 13 bedrijven (meerdere) overtredingen zijn geconstateerd. Veel overtredingen Het regionaal programma was aanvankelijk gepland op 538 controles. Hiervan zijn | hebben betrekking op onvoldoende maatregelen m.b.t. bodembescherming. 7 | er 361 gerealiseerd.

De reden dat er minder controles zijn uitgevoerd komt doordat | Vanwege het lage naleefgedrag wordt geadviseerd het project in 2027 opnieuw te prioriteren. Inhoudsopgave Samenvatting 2.3.2.2 | Glastuinbouw | 2.3.2.3 | Vrije veld controles op vaste mestopslagen 1 Inleiding 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | De 17 glastuinbouwbedrijven die zich in Friesland bevinden, zijn in 2025 allemaal | In januari 2025 is er in Noord-Friesland gestart met de inventarisatierondes 2.2 Actualisatieprogramma | bezocht. Van de 17 locaties lozen er 11 op het riool en dienen daarom een | op de aanwezigheid van vaste mestopslagen op het land. Hierbij zijn 38 vaste 2.3 Toezicht | werkende zuiveringsinstallatie te hebben om te voldoen aan de kernverplichting | mestopslagen aangetroffen, die bij de 2e ronde na twee weken nog aanwezig 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving | van de zuiveringsplicht. Alle 11 locaties voldeden hieraan. | waren. Deze mestopslagen zijn aangeschreven op het ontbreken van de juiste 3 | Activiteiten met bepaalde duur | bodembeschermende maatregelen.

Bij 13 van de 38 mestopslagen is daarnaast 3.1 | Asbest regulering | De overige locaties (volle teelt of intern hergebruik) zijn vrijgesteld van zuivering | ook nog aangeschreven op het ontbreken van een melding of vergunning voor 3.2 | Asbest toezicht 3.3 | Bodem regulering | omdat deze niet lozen op het riool of oppervlaktewater. | het opslaan van vaste mest. 3.4 | Bodem toezicht 3.5 | Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht | De geringe tekortkomingen die zijn aangetroffen, hadden betrekking op | Bij de hercontroles was in 30 van de 38 gevallen de overtreding beëindigd. 4.1 | Uitvoering en resultaten | administratieve verplichtingen en zijn niet van invloed op de zuiveringsprestaties. | In de meeste gevallen is het beëindigen van de overtreding behaald door de 5 | Overige activiteiten | mestopslag te verwijderen (uitrijden). In enkele andere gevallen heeft de agrariër 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | ervoor gekozen om bodembeschermende maatregelen te treffen. Voor de vaste 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer | mestopslagen waar nog steeds een overtreding gaande was, heeft een tweede Project Glastuinbouw 2025 | hercontrole plaatsgevonden. Het project heeft de doelstelling om de glastuinbouw | 2.3.2.4 | ZZS bedrijven te controleren die op het riool lozen.

Als (chemische) gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast moeten deze met | Naar aanleiding van een afvalwateronderzoek van Wetterskip Fryslân op in- minimaal 95% worden verwijderd uit het te lozen water. | en effluent van alle rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) in Friesland, is geconstateerd dat er verhoogde concentraties van diverse Zeer Zorgwekkende De bedrijven die zijn gecontroleerd hebben een individuele | Stoffen (ZZS) aanwezig zijn in het gezuiverde afvalwater. ZZS brengen ernstige zuiveringstechniek. De meest voorkomende installatie is het gebruik van | risico’s met zich mee voor mens en milieu. Europees en nationaal beleid UV-zuivering. Onderstaand is een installatie (uv buizenstraat) waardoor het | verplicht tot reductie en minimalisatie van deze stoffen. Om mogelijke bronnen water wordt gezuiverd. | van deze stoffen te herleiden en beter inzicht te krijgen welke stoffen per branche worden geloosd, is een aanvullend onderzoek gestart door FUMO: de pilot indirecte lozingen. De pilot had als doel inzicht te krijgen in de aanwezigheid van onder andere ZZS in het afvalwater van bedrijven en om verschillen tussen branches zichtbaar te maken. De bevindingen zijn nadrukkelijk verkennend van aard en niet direct 8 | toepasbaar voor handhaving of vergunningverlening, maar tonen wel aan dat ZZS in uiteenlopende concentraties en in vele sectoren voorkomen.

Voor Friesland geldt dan ook dat een gezamenlijke, structurele aanpak nodig is, om (in)zicht te krijgen op de aanwezigheid, het gebruik en de emissies van ZZS. Daarbij is een nauwe samenwerking met Wetterskip Fryslân en Provincie Fryslân cruciaal vanwege de KRW-verplichtingen rond grond- en oppervlaktewater, zeker in relatie tot de indirecte lozingen van bedrijven. Medio 2025 is het thema ZZS ambtelijk als topprioriteit benoemd voor het Uitvoeringsprogramma 2026 (UP2026) en heeft het algemeen bestuur eind 2025 ingestemd met een Meerjarenagenda ZZS (MJA), zodat richting en focus wordt aangebracht in de gezamenlijke opgaven rond ZZS in Friesland. Deze agenda dient betrokken partijen inzicht en houvast te bieden bij het realiseren van de gemeenschappelijke ambitie: het minimaliseren van emissies en het terugdringen van de aanwezigheid van zeer schadelijke stoffen in lucht, water en bodem. De MJA bevat acht Actielijnen als ondersteunende structuur voor het verkennen en onderzoeken van wat nodig is om de gezamenlijke ZZS- doelstellingen te behalen. Hierbij ligt in 2026 de focus voornamelijk op het risico- en branchegericht inventariseren en (verkennend) onderzoeken van aanwezigheid, gebruik en uitstoot van ZZS.

Zodat vervolgens aan de hand van data- en informatieanalyse ingezet wordt op (meer) bewustwording en (betere) naleving van en handhaving op het voorzorgsbeginsel, de zorgplicht en de minimalisatieverplichting. Daarbij is het van belang dat bestaande en nieuwe werkzaamheden en initiatieven met elkaar worden verbonden, zodat maximaal ingezet wordt op preventie en risicobeheersing (door het vermijden en minimaliseren van risico’s) én op een effectieve uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving. 2.3.2.5 Afvalwater De pilot indirecte lozingen is door de FUMO en Wetterskip Fryslân uitgevoerd om inzicht te krijgen in de samenstelling van het afvalwater van 50 bedrijven. De aanleiding voor deze pilot was een eerder onderzoek van het Wetterskip naar de samenstelling van het influent en effluent bij verschillende Friese RWZI’s. Het onderzoek sluit aan op het lopende KRW-impulsprogramma, waarbinnen momenteel hard wordt gewerkt aan het ‘Uitvoeringsprogramma chemische stoffen KRW’. Eén van de hierin benoemde maatregelen is het versterken van het VTH-traject voor zowel directe als indirecte lozingen. Hierbij is geconstateerd dat: • In alle 50 afvalwatermonsters zijn ZZS aangetroffen. Dit geldt (op één bedrijf na) ook voor verboden stoffen. Gemiddeld werden er 28 ZZS en 8 verboden stoffen per bedrijf aangetroffen.

• De meetgegevens duiden op onderscheid tussen enerzijds de branches, die zich vooral lijken te richten op nieuwe productieprocessen met meer primaire grondstoffen (branches Metaalindustrie, Industrie-divers, Voedingsindustrie/ cosmetica en Grondhandel) en anderzijds de branches, die zich richten op het verwerken van het hierbij ontstane afval en meer secundaire grondstoffen (branches Reiniging, Afvalverwerker, Metaalrecycling en Recycling-divers). Dit onderscheid blijkt uit de constatering, dat er bij deze laatste groep van bedrijven gemiddeld meer stoffen en in hogere concentraties worden aangetroffen. Dit geldt voor zowel het totaal aantal stoffen als voor de Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en (in iets mindere mate) de verboden stoffen.

Daarbij biedt het eveneens opties voor mogelijke vervolgstappen, waaronder: • Controleren of een herhalingsmonster tot vergelijkbare resultaten leidt; 9 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer Project ZZS/afvalwater Voor het project ZZS indirecte lozingen, zijn bij 50 bedrijven een monster genomen. In alle 50 afvalwatermonsters is ZZS aangetroffen.

Inhoudsopgave Samenvatting • | Het onderzoek naar een grotere groep bedrijven uitbreiden; | Verwacht wordt dat veel opslag- en verkooppunten na de jaarwisseling 1 Inleiding 2025/2026 stoppen met de verkoop en opslag van vuurwerk vanwege 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | • | De causaliteit van bovenstaande correlatie tussen onopgeloste stof en de | het op handen zijnde vuurwerkverbod voor consumenten. De opslag van 2.2 Actualisatieprogramma | aanwezige milieuverontreinigende stoffen in beeld brengen als mogelijke | consumentenvuurwerk is onder de nieuwe wetgeving nog steeds toegestaan.

2.3 Toezicht | optie voor (toekomstige) maatregelen; 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving | 2.3.2.7 | Propaantanks 3 | Activiteiten met bepaalde duur | • | Controleren of de analyseresultaten afwijken van hetgeen in de vergunning is 3.1 | Asbest regulering | vastgelegd; | Naar aanleiding van een brand in 2024 waar tevens een ongeregistreerde 3.2 | Asbest toezicht 3.3 | Bodem regulering | propaantank aanwezig was, is er in overleg met de veiligheidsregio gestart met 3.4 | Bodem toezicht | • | In gesprek met de vergunninghouder nagaan waar de ZZS en/of verboden | een project voor het opsporen van niet gemelde/vergunde propaantanks en 3.5 | Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht | stoffen hun oorsprong vinden en eveneens of en hoe deze aanwezigheid | deze te registreren in het Register externe veiligheidsrisico’s (REV). Dit zodat in 4.1 | Uitvoering en resultaten | verkleind kan worden; | de toekomst zulke gevaarlijke situaties worden voorkomen. 5 | Overige activiteiten 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | • | Nagaan hoe de dagelijkse vracht van deze stoffen zich verhoudt tot wat er | De uitkomst van het project is dat er vanaf januari 2022 153 propaantanks zijn 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer | dagelijks bij de RWZI’s binnenkomt. | geplaatst in Friesland waarvan de locatie bij het bevoegd gezag onbekend was.

Alle 153 zijn geregistreerd in het REV, waarmee ze worden getoond in Atlas In het uitvoeringsprogramma 2027 wordt bekeken of het project een vervolg krijgt. | leefomgeving. 2.3.2.6 | Vuurwerk | Aangezien er aanzienlijk meer ongeregistreerde propaantanks zijn aangetroffen dan verwacht, hebben er geen controles op de voorschriften plaatsgevonden. De doelstellingen uit het jaarprogramma zijn gehaald. Alle 43 opslagen zijn 2 | Afhankelijk van de prioriteit zou dit in 2027 opgepakt kunnen worden. maal gecontroleerd. De gemeenten voldoen hiermee aan hun wettelijke plicht wat betreft het laten uitvoeren van de basistaken. Er zijn dit jaar geen grote | 2.3.2.8 | Toezicht opslag gas ballonvaart overtredingen geconstateerd. De meeste overtredingen konden ter plekke tijdens de controle worden opgelost. Het aantal overtredingen ligt lager dan in | In het uitvoeringsprogramma 2025 hebben we het volgende doel opgenomen: voorgaande jaren. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het vooraf informeren van de ondernemers over de controlepunten. | • | het inzichtelijk maken hoeveel locaties in Friesland gasflessen vullen met propaan voor de ballonvaart; Verandering in de vuurwerkbranche • | zijn deze locaties geregistreerd in het Register Externe Veiligheidsrisico’s De Wet veilige jaarwisseling is op 1 juli 2025 aangenomen in de Eerste Kamer.

| (REV); Deze initiatiefwet regelt een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten. De 10 | geplande inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving is vóór de jaarwisseling | • | en in hoeverre voldoen zij aan de vergunningsvoorschriften, veiligheids- en 2026/2027. | milieueisen. Inhoudsopgave Samenvatting De uitkomst van het project is dat er slechts drie locaties in onze provincie | controles uitgevoerd. Gezien de uitkomsten zal dit ook voor 2027 worden 1 Inleiding aanwezig zijn en dat alle geregistreerd zijn in het REV. Twee van de drie locaties | geprogrammeerd. 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | beschikken over een geldige milieuvergunning en voldoen aan de veiligheids- en 2.2 Actualisatieprogramma | milieueisen. Voor de derde locatie wordt een vergunningentraject opgestart. | 2.3.2.10 | Natte koeltorens 2.3 Toezicht 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving | 2.3.2.9 | Gasdetectie controles | Voor het project natte koeltoren zijn in het jaarprogramma 30 controles gepland. 3 | Activiteiten met bepaalde duur | Tijdens het project konden er 23 controles worden uitgevoerd. Bij de meeste 3.1 | Asbest regulering | overige locaties was geen natte koeltoren aanwezig. Tijdens de controles zijn 3.2 | Asbest toezicht 3.3 | Bodem regulering | De meerwaarde van gasdetectiecontroles | geen overtredingen geconstateerd.

3.4 | Bodem toezicht 3.5 | Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht | De Fumo voert gasdetectiecontroles uit. Tijdens | 2.3.2.11 | PRTR verslag (e-MJV) 4.1 | Uitvoering en resultaten | een hercontrole gaf de ondernemer al voor 5 | Overige activiteiten | de meting aan dat hij wist dat de lekkage was | Voor de planning zijn 43 bedrijven opgenomen om te valideren op volledigheid 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | opgelost. Het overdrukventiel was in eerste | en betrouwbaarheid. Het betreft de rapportages het verslagjaar van 2024. 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer | instantie niet goed afgesteld. In zijn data kwam | Gaandeweg het jaar is gebleken dat er 1 IPPC bedrijf minder was, vandaar dat er een winst van 150m3 per dag naar voren. 1150 | 42 zijn uitgevoerd. Deze zijn allen akkoord bevonden. m3 per dag in plaats van 1000 m3 per dag. Het mes snijdt hier aan twee kanten, minder biogas | 2.3.2.12 | Project Net niet Seveso in het milieu en meer biogas het Net op waardoor meer opbrengst. | Het doel van dit project is het inventariseren van gevaarlijke stoffen en het toetsen hiervan aan de Seveso-grenzen en/of het toetsen van de opslag van gevaarlijke stoffen aan de relevante, toepasselijke PGS-richtlijnen. Sinds 2020 voert de FUMO gasdichtheidscontroles uit bij vergister- en | Voor het project Net-Niet-Seveso zijn in 2025 in totaal 22 bedrijven biogasopslaglocaties.

In 2025 is een tweede toezichthouder opgeleid om deze | gecontroleerd. metingen uit te voeren. In het uitvoeringsprogramma is opgenomen dat er 41 controles worden uitgevoerd. Tijdens de opstart van het project bleek echter | Tijdens de uitgevoerde controles is gebleken dat niet alle gecontroleerde dat er minder locaties te controleren zijn, mede omdat enkele installaties wel | bedrijven voldeden aan de vergunde hoeveelheden gevaarlijke stoffen. Bij twee gebouwd zijn, maar niet in gebruik. In totaal zijn er 23 controles uitgevoerd, | bedrijven werd meer opgeslagen dan aangevraagd en/of vergund. inclusief hercontroles. Tijdens de controles zijn bij 13 locaties 46 lekkagebronnen vastgesteld. | De drempelwaarde uit de Seveso-richtlijn werd tijdens alle controles niet Tijdens de reguliere controles bleek 87% van de gecontroleerde vergister- en | overschreden. 11 | biogasopslaglocaties niet gasdicht te zijn. In 2026 worden er ook gasdetectie 2.3.2.13 Luchtemissie (VOS) Om inzicht te krijgen in het gebruik van oplosmiddelen zijn er 25 bedrijven verzocht om informatie aan te leveren. Het gaat hierbij om de veiligheidsinformatiebladen (MSDS) van de opgeslagen en gebruikte gevaarlijke stoffen en de VOS-boekhouding (vluchtige organische stoffen). Bij vijf bedrijven bleken de bedrijfsactiviteiten niet relevant voor dit project.

Twintig bedrijven hebben informatie aangeleverd over de stoffen die binnen het bedrijf worden gebruikt. Vier bedrijven hebben een VOS-boekhouding aangeleverd. Hieruit blijkt dat twee bedrijven meer VOS gebruiken dan de drempelwaarden en dat sprake is van een oplosmiddeleninstallatie. Daarbij zijn geen tekortkomingen geconstateerd ten aanzien van de regelgeving rondom het gebruik van oplosmiddelen. In algemene zin kan worden gesteld dat er sprake is van een hoog naleefniveau bij het aanleveren van gegevens over het gebruik van gevaarlijke stoffen en oplosmiddelen. 2.3.2.14 Koudemiddelen (zowel regionaal als lokaal uitgevoerd) In 2025 is het project koudemiddelen uitgevoerd. Doel van het project was het identificeren van risico’s, het beoordelen van de naleving van wet- en regelgeving en het formuleren van mogelijke verbeteringen in het toezicht en beheer van koudemiddelen. Binnen het project zijn onder meer ziekenhuizen, ijsbanen en diverse industriële bedrijven gecontroleerd. In totaal zijn 28 bedrijven bezocht. Uit de controles kwamen de volgende aandachtspunten naar voren: • Aandacht voor warmtepompen tijdens reguliere controles. • Correcte melding van ongewone voorvallen verdient nadrukkelijke aandacht. • Een groot deel van de koelcellen, gebouwinstallaties en gecombineerde systemen voldeed aan de geldende eisen.

• Ontwikkeling van een checklist voor koelinstallaties met natuurlijke koudemiddelen is wenselijk. 2.3.2.15 Loonbedrijven In de loop van het jaar is toezicht op loonbedrijven toegevoegd aan het regionaal toezicht. Vanuit de werkgroep Uitvoeringsprogramma is voor 2026 een prioritering per branche opgesteld, waarin loonbedrijven zijn opgenomen. Omdat de regionale controles en uren achterbleven ten opzichte van de planning, is hier in 2025 al op geanticipeerd. In totaal zijn 19 controles uitgevoerd met een naleefgedrag van 64%. 2.3.2.16 Intensieve veehouderij Hetgeen aangegeven bij loonbedrijven is tevens van toepassing op intensieve veehouderij. In totaal zijn 21 controles uitgevoerd met een naleefgedrag van 58%. 12 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer

Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding | 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | Vanaf 1 januari 2025 is de FUMO begonnen om naast de huidige basistaak 2.2 Actualisatieprogramma | bedrijven, voor alle type A en B inrichtingen de toezicht- en handhavingstaken 2.3 Toezicht 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie | op het gebied van energiebesparende maatregelen uit te voeren. In 2025 zijn 2.5 Handhaving | er 119 controles uitgevoerd, terwijl 181 waren gepland. Het niet behalen van 3 | Activiteiten met bepaalde duur | de controles heeft als reden dat de kengetallen voor dit onderdeel te laag zijn 3.1 | Asbest regulering 3.2 | Asbest toezicht | en daarom niet behaald. Tevens waren in de planning de hercontroles niet 3.3 | Bodem regulering | meegerekend. Qua uren waren er 1.870 gepland en zijn er 2.171 gerealiseerd 3.4 | Bodem toezicht 3.5 | Vrije veld toezicht | (116%). 4 Ketentoezicht 4.1 | Uitvoering en resultaten | Daarnaast bleek het lastig om de toezichtsaantallen evenwichtig over de 5 | Overige activiteiten | gemeenten te verdelen. Hierdoor zijn bij enkele gemeenten urenoverschrijdingen 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 | Collectieve taken | ontstaan, terwijl bij andere gemeenten de geplande uren niet volledig zijn 5.3 Milieualarmnummer | gerealiseerd.

Eind 2025 is hier een dashboard voor ontwikkeld zodat dit in 2026 niet meer voorkomt. Eind 2025 is de EML-tool (Erkende Maatregelenlijst energiebesparing) beschikbaar gekomen. De tool kan helpen om bij middelgrote verbruikers een beter beeld van de daadwerkelijke impact van energiebesparingsmaatregelen op CO₂ reductie en energieverbruik te krijgen. De tool zal in 2026 geïmplementeerd worden binnen de FUMO. 2.5 | Handhaving De FUMO heeft in 2025 actief handhavend opgetreden voor activiteiten met onbepaalde en bepaalde duur. In totaal zijn 34 lasten onder dwangsom (LOD) en 3 lasten onder bestuursdwang (LOB) opgelegd of in advies aan de gemeente verzonden. Aanvullend zijn 11 handhavingsverzoeken behandeld. 13 14 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer 14 3 Activiteiten met bepaalde duur In dit hoofdstuk wordt de uitvoering van de VTH-taken beschreven voor activiteiten met een bepaalde duur, zoals asbest– en bodemsaneringen en ontgrondingen.

In 2025 zijn op het gebied van asbest 2.542 meldingen behandeld en 457 toezichtcontroles uitgevoerd. Voor bodem zijn 1.483 informatieplichten ingediend en 1.953 meldingen behandeld, aangevuld met 494 controles naar aanleiding van meldingen en 152 vrije veldcontroles. 3.1 Asbest regulering In 2025 zijn er 2.542 meldingen behandeld. Dit is 82,2% van de begrote meldingen. Het aantal afgehandelde sloopmeldingen was weer iets lager dan het jaar ervoor en de uren die hiermee gepaard gaan als gevolg daarvan ook. 3.2 Asbest toezicht Er zijn 457 toezichtcontroles uitgevoerd. Dat is 89,9% van de begrote controles. Het naleefgedrag is 94%. Het aantal toezichtscontroles lag in lijn met de begroting met een gemiddelde van bijna 22% controle op de sloopmeldingen. Dit is een combinatie van fysieke en administratieve controles. Per controle hadden we gemiddeld 4 uren nodig. Bij zowel de fysieke als de administratieve controles zijn overtredingen geconstateerd. De oorzaak van de overtredingen zien de toezichthouders vooral in het tijd en/of geld besparen op een asbestverwijdering. Het blijft belangrijk zowel fysiek als administratief controles uit te voeren. Landelijk beeld is

Inhoudsopgave Samenvatting dat er na de asbestverwijdering nog restanten asbest worden aangetroffen. | Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, heeft FUMO (afdeling Bodem) 1 Inleiding Dit is ook meermaals geconstateerd in Friesland. De FUMO past hier onze | dit jaar bewust ingericht als een inwerk- en overgangsjaar voor bedrijven. Tijdens 2 | Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering | toezicht momenten op aan. Geconstateerde overtredingen leiden doorgaans tot | deze periode is er terughoudend opgetreden bij overtredingen. De focus lag 2.2 Actualisatieprogramma | strafrechtelijke handhaving. | voornamelijk op begeleiding en ondersteuning: bedrijven werden geïnformeerd 2.3 Toezicht | en ‘opgevoed’ in het werken met de nieuwe regelgeving, waaronder het Digitaal 2.4 | Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving | Stelsel Omgevingswet (DSO). 3 | Activiteiten met bepaalde duur | Onverwachte asbest controle 3.1 | Asbest regulering | In 2025 is deze overgangsfase beëindigd. De afdeling Bodem treedt sindsdien 3.2 | Asbest toezicht 3.3 | Bodem regulering | De toezichthouder reed samen | meer handhavend op. 3.4 | Bodem toezicht | met een collega langs een locatie 3.5 | Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht | waar eerder asbest verwijderd | Desondanks blijft FUMO constateren dat een aantal bedrijven structureel 4.1 | Uitvoering en resultaten | was.

Het was niet de bedoeling | overtredingen blijft begaan sinds de invoering van de Omgevingswet. Dit betreft 5 | Overige activiteiten | om hier een controle uit te voeren. | met name het niet of onjuist uitvoeren van verplichte meldingen via het DSO. 5.1 | Werkgebonden personenmobiliteit | De toezichthouder zag van een | Deze verwachting zal ook in 2026 aanwezig zijn. 5.2 | Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer | afstand lint hangen waarmee een werkgebied tijdens asbestverwijdering wordt afgezet. Ook zag de toezichthouder grote hoeveelheden asbest in | 3.5 | Vrije veld toezicht zakken verpakt staan. De toezichthouder is toch op de locatie gaan kijken en kwam in de ruimte waar eerder asbest was verwijderd, asbestverdacht | Er zijn 152 vrije veld toezicht controles uitgevoerd. Daarbij is het naleefgedrag 86%. materiaal tegen. In deze ruimte was de eindinspectie al uitgevoerd. Het asbestverdachte materiaal heeft de toezichthouder laten analyseren en | Vrije veld controles voor bodem zijn belangrijk voor het opsporen van bleek niet-hechtgebonden asbest met een hoog percentage te zijn. Daarop | overtredingen. Het zijn juist deze gevallen die niet zijn gemeld waar toezicht een heeft de toezichthouder de locatie opnieuw laten inventariseren en saneren. | grote meerwaarde heeft.

Dit bevordert het naleefgedrag van gecontroleerde ondernemers en stimuleert hen om activiteiten vaker te melden. Dit draagt bij aan het voorkomen van onomkeerbare schade en overtredingen. 3.3 Bodem regulering Er zijn in 2025 1.483 informatieplichten ingediend, 1.953 meldingen behandeld | Voorkomen van grotere schade of herstelkosten en 126 aanvragen gedaan voor een vooroverleg. Vrije veldtoezicht draagt niet alleen bij aan signalering, maar voorkomt 3.4 Bodem toezicht | ook escalatie. Zo werd bij een controle vastgesteld dat circa 3000 ton staalslakken zonder melding of certificering was toegepast onder een Er zijn 494 controles uitgevoerd naar aanleiding van meldingen. Het | sleufsilo. Deze niet vormgegeven bouwstof kan uitlogen en milieuschade 15 | naleefgedrag is 94%. | veroorzaken. Door tijdig optreden kon verdere schade worden voorkomen. Toezicht met drones Ook in 2025 heeft de FUMO drones ingezet als aanvullend hulpmiddel bij het toezicht op bedrijven. Met behulp van dronebeelden kunnen locaties snel en veilig van bovenaf in kaart worden gebracht. Dit biedt extra inzicht in situaties die vanaf de grond minder goed zichtbaar zijn. De drones worden ingezet door een team van vier gecertificeerde dronepiloten. Zij gebruiken de drones onder andere voor het controleren en inmeten van opslagen, zoals mestopslagen.

Op basis van de gemaakte beelden kunnen 3D-modellen worden opgesteld, waarmee volumes nauwkeurig worden berekend en getoetst aan de vergunde hoeveelheden. De inzet van drones draagt bij aan efficiënter toezicht en een beter onderbouwde beoordeling, en wordt waar passend ingezet naast reguliere controles. 16 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer

17 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer 17 In dit hoofdstuk wordt de uitvoering van het ketentoezicht in 2025 beschreven. Ketentoezicht richt zich op het in beeld brengen van risico's in ketens en stromen, aanvullend op het reguliere toezicht. In 2025 lag de nadruk op het versterken van de basis: investeren in mensen, werkwijzen en tools om het ketentoezicht structureel en informatie gestuurd uit te kunnen voeren. 4.1 Uitvoering en resultaten In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van het ketentoezicht. Door de beschikbare capaciteit bewust in te zetten, is gekozen om eerst de basis op orde te brengen. Dat betekent dat is geïnvesteerd in deskundigheid, duidelijke werkwijzen en de randvoorwaarden die nodig zijn om het ketentoezicht structureel goed uit te voeren. Daarbij is aangesloten bij het uitvoeringsprogramma 2025, de U&H-strategie Fryslân en de Kwaliteitscriteria 3.0.

Met circa 5.440 beschikbare uren is onder andere ingezet op het versterken van het team, met de komst van nieuwe collega's zoals een tactisch analist en een administratief toezichthouder. Tegelijkertijd zijn werkprocessen verduidelijkt, beter vastgelegd en ondersteund met passende informatie en tools. Naast deze basisontwikkeling zijn ook concrete resultaten behaald. Zo is gewerkt aan de Top-X-lijst Bodem, zijn analyses uitgevoerd rond onder andere zonnepanelen en milieurisico's bij bedrijven, en is een pilot uitgevoerd met diepgaand administratief toezicht (DAT). Ook is gewerkt aan een barrièremodel en zijn verschillende stromenonderzoeken uitgevoerd. Daarnaast is vanuit ketentoezicht bijgedragen aan een onderzoek van vrijgekomen staalslakken, onder meer door het in beeld brengen van relevante stromen en locaties. 4 Ketentoezicht

Om deze werkwijze structureel te kunnen toepassen, is gewerkt met heldere onderzoeksplannen en is gestart met het opbouwen van een catalogus ketentoezicht, waardoor analyses beter herhaalbaar en breder inzetbaar worden. Daarnaast is nadrukkelijk ingezet op de verbinding met het reguliere toezicht: in samenwerking met Toezicht & Handhaving is gekeken hoe inzichten uit analyses direct bruikbaar zijn in de praktijk, zodat gerichter kan worden gestuurd op risico's. Ook is actief samengewerkt met andere omgevingsdiensten en ketenpartners, en deelgenomen aan diverse werkgroepen op het gebied van data en informatie. Binnen de eigen organisatie is ondersteuning geboden, onder meer met de ontwikkeling van een prioriteringstool voor bodembeoordelaars en de verkenning van een monitoringstool. Deze inzet heeft geleid tot meer inzicht in risico's, betere ondersteuning van het toezicht en een stevigere basis voor een structureel, informatie gestuurd en effectief ketentoezicht.

18 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer Toelichting op het barrièremodel Een barrièremodel brengt op basis van grondig vooronderzoek naar ketens de betrokken processen, actoren, activiteiten, risico’s en barrières systematisch in kaart. Het doel hiervan is om preventief op te treden door gerichte barrières op strategisch, tactisch en operationeel niveau op te werpen. Voorbeelden hiervan zijn de aanpassing van regelgeving rond vergunningverlening of beleidswijzigingen op strategisch niveau, de intensivering van toezicht of verbetering van werkprocessen op tactisch niveau en uitgebreidere controles wanneer risicovolle aspecten onvoldoende aandacht krijgen op operationeel niveau.

Het barrièremodel fungeert daarmee als een overzichtskaart van de volledige keten, waarin zichtbaar wordt waar risico’s zich voordoen, welke signalen hierop kunnen wijzen, welke situaties kwetsbaar zijn en welke interventies mogelijk zijn om risico’s te beperken en misbruik te voorkomen. Dit draagt bij aan een effectievere inzet van middelen, bevordert de onderlinge communicatie en biedt inzicht in kansen voor verbetering binnen toezicht en handhaving. Het barrièremodel wordt gepresenteerd in rapportvorm, aangevuld met een schematische weergave van de keten, de belangrijkste risico- indicatoren en de bijbehorende barrières. De aanleiding voor het ontwikkelen van het barrièremodel met het thema verontreinigde grondstromen is signalen vanuit het reguliere toezicht dat een volledig beeld van de keten, inclusief hiaten en blinde vlekken, ontbreekt. Hierdoor bestaat de kans dat risico’s op ongewenste milieueffecten toenemen. Het ketentoezichtteam van de FUMO draagt bij aan deze beeldvorming door op systematische en methodologisch onderbouwde wijze een praktisch toepasbaar barrièremodel te creëren dat toezichthouders ondersteunt bij het risicogericht en integraal toezicht houden op grondstromen, zodat bedrijven in Fryslân zich aan de regels houden en milieuschade wordt voorkomen.

19 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer 19 Naast de reguliere uitvoeringstaken heeft de FUMO in 2025 ook een aantal overige activiteiten uitgevoerd die bijdragen aan een bredere maatschappelijke en organisatorische doelstelling. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van drie thema's: werkgebonden personenmobiliteit, collectieve taken en het milieualarmnummer. De activiteiten in dit hoofdstuk zijn divers van aard, maar hebben gemeen dat ze ofwel een wettelijke verplichting kennen, ofwel onmisbaar zijn voor de kwaliteit en continuïteit van de taakuitvoering. 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit In 2025 heeft de FUMO verdere stappen gezet in het kader van het Besluit CO₂ reductie werkgebonden personenmobiliteit. Dit besluit verplicht organisaties met meer dan 100 werknemers om inzicht te geven in de CO₂ uitstoot die ontstaat door werkgebonden mobiliteit en om maatregelen te treffen om deze uitstoot structureel te verminderen.

De FUMO heeft van circa 50 bedrijven RVO-rapportages ontvangen en de overige bedrijven worden aangeschreven om zich te melden bij de RVO. 5 Overige activiteiten

5.2 Collectieve taken Collectieve taken zijn taken die de FUMO niet of nauwelijks kan toewijzen aan individuele deelnemers, maar die wel ten goede komen aan de uitvoering van de basistaken. Het programma voor de collectieve taken omvat hierom uiteenlopende activiteiten. • vraagstukken over ontwikkelingen en innovatie VTH; • het opstellen van het meerjarenplan voor Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS); • kennisuitwisseling en kennisoverdracht. De geschreven uren voor kennisoverdracht betreffen • voornamelijk interne en externe overdracht van kennis. Tevens zijn er uren geregistreerd in • verband met de opstart van KIS (Kennis infrastructuur). • coördinatie op de actualiseringsplicht. Het opstellen van instructies, sjablonen, uitleg, aansturing en monitoring heeft meer uren gekost dan begroot. • LHS-actiedag. De uren (165) waren niet in de begroting meegenomen. Bij het opstellen van het jaarprogramma 2025 is onvoldoende rekening gehouden met bovenstaande werkzaamheden. In het jaarprogramma voor 2026 zijn voor de meeste van deze werkzaamheden meer uren geraamd. Daarnaast is ook een betere sturing hierop benodigd. 5.3 Milieualarmnummer In totaal ontving de FUMO in 2025 929 meldingen, waarvan 68 een melding ongewoon voorval betrof. Van de totale meldingen is er een toename van 23,7% t.o.v. 2024.

De aard van de meldingen was: • 17% indirecte lozingen; • 21% geluid; • 32% geur; • 30% overige klachten/meldingen. Voor de klachtenafhandeling is opgenomen dat inwoners binnen 48 uur een reactie krijgen en dat er 24 uursbereikbaarheid is bij calamiteiten. Het milieualarmnummer is 24 uur bereikbaar en zoals het nu ingericht is, lukt het om tijdig richting inwoners te reageren. Helaas kan hier momenteel nog niet op gemonitord worden. Dit moet worden aangepast. 20 Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding 2 Activiteiten met onbepaalde duur 2.1 Regulering 2.2 Actualisatieprogramma 2.3 Toezicht 2.4 Uitvoeringsprogramma energie 2.5 Handhaving 3 Activiteiten met bepaalde duur 3.1 Asbest regulering 3.2 Asbest toezicht 3.3 Bodem regulering 3.4 Bodem toezicht 3.5 Vrije veld toezicht 4 Ketentoezicht 4.1 Uitvoering en resultaten 5 Overige activiteiten 5.1 Werkgebonden personenmobiliteit 5.2 Collectieve taken 5.3 Milieualarmnummer

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://opsterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7f6e2de5-7ba8-4379-816c-f7f25fe4c17b?agendaItemId=5265979c-7111-4f5f-ad94-5a37779e155b