Bijlage 1 Nota inwonersparticipatie Opsterland (nieuw)

31

Bijlage 5: Inhoud van een aanvraagformulier voor het uitdaagrecht Voor het aanvragen van toepassing van het uitdaagrecht, die door het college of de raad goedgekeurd moet worden, zal een standaard aanvraagformulier online beschikbaar worden gesteld, met onderstaande inhoud. (NB: Voor initiatieven in de beginfase of die sowieso niet door de raad of het college hoeven te worden vastgesteld komen directe contactmogelijkheden beschikbaar. Daarvoor hoeft geen formulier te worden gebruikt.)

Aanvragen voor toepassing van het uitdaagrecht kunnen volgens de participatieverordening worden gedaan door: maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités, ondernemingen die geen winst uitkeren en andere organisaties die tot doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de gemeente Opsterland. Bij dezen wil ik een aanvraag doen voor toepassing van het uitdaagrecht, als rechtsgeldig vertegenwoordiger van: Naam organisatie: ... Rechtsvorm: ... Kamer van Koophandel nummer: ... Straat en huisnummer: ... Postcode: ... Plaats: ... Telefoonnummer: ... Emailadres: ... Website: ... Naam contactpersoon: ... Telefoonnummer contactpersoon: ... Mailadres contactpersoon: ... Functie contactpersoon: ... Ik wil de gemeente vragen om de volgende gemeentelijke taken aan ons over te dragen: Geef een zo goed mogelijk afgebakende beschrijving van de taken die de gemeente zou moeten overdragen aan de initiatiefnemer: wat zijn precies de taken, voor welk deel van de gemeenschap in Opsterland of welk gebied binnen Opsterland, etc. ... Wij willen deze gemeentelijke taken overnemen omdat: Geef aan waarom de initiatiefnemer de taken wil overnemen van de gemeente. ... Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan bereiken we daarmee: Geef aan wat de positieve resultaten zijn van het overnemen van de taken van de gemeente. Geef ook aan of er negatieve

32

gevolgen zouden kunnen zijn en hoe de positieve resultaten daartegen opwegen. ... Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan hebben we daarvoor het volgende nodig: Geef aan welke bijdrage, financieel of in andere vormen, van de gemeente wordt gevraagd om het overnemen van de taken mogelijk te maken. ... Als wij de gemeentelijke taken overnemen, dan is goede uitvoering gegarandeerd, doordat: Maak aannemelijk dat de kwaliteit en continuïteit van de uitvoering in goede handen zijn. ... Onze relevante kennis en ervaring: Geef aan hoe het overnemen van de taken past bij de expertise waarover de organisatie beschikt. ... De binding die wij als maatschappelijke partij met de gemeenschap hebben: Beschrijf op welke manier de initiatiefnemer verbonden is met de gemeenschap of het gebied waarvoor de gemeentelijke taken zouden moeten worden overgedragen. Geef ook aan wat die binding aantoont. ... Het draagvlak dat wij als maatschappelijke partij binnen de gemeenschap hebben: Beschrijf waaruit blijkt dat de initiatiefnemer steun heeft binnen de gemeenschap of het gebied voor het overnemen van de gemeentelijke taken. Geef zoveel mogelijk concreet bewijs van die steun. Onze betrokkenheid bij de over te nemen taken: Geef aan wat de motivatie is om de taken over te willen nemen en hoe dit past bij de doelstellingen van de organisatie. ...

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Dit formulier kan door de gemeente worden aangepast.

33

Bijlage 6: Achtergrond van de participatieladder van Edelenbos In 1963 publiceerde de Amerikaanse sociologe en ambtenaar Sherry Arnstein als eerste een participatieladder in het Journal of the American Institute of Planners18. Haar artikel ‘A Ladder of Citizen Participation’ was een baanbrekende publicatie over participatie. De benadering van Arnstein was activistisch. Voor de acht treden van haar ladder gold: hoe hoger hoe beter. Het uitgangspunt was maximale macht voor de burger, minimale macht voor de overheid. Inmiddels bestaan er vele varianten op Arnsteins ladder. Sommige wetenschappers die met nieuwe varianten zijn gekomen, hebben de activistische benadering laten vallen. En inmiddels is er ook steeds meer kritiek op de ladders. Ze doen niet echt recht aan de ingewikkeldheid van participatie. Ook suggereert een ladder dat hoger altijd beter is, terwijl dat niet zo hoeft te zijn. Toch biedt een ladder houvast om participatie goed te organiseren. Dat is waarom gemeenten het blijven gebruiken. Met de ladder is systematische indeling mogelijk van het soort invloed dat deelnemers kunnen uitoefenen. Bovendien hebben gemeenten er belang bij dat ze ervaringen met elkaar kunnen vergelijken. Vergelijken is makkelijker als er ook een vergelijkbare aanpak is. In Nederland wordt de participatieladder van Jurian Edelenbos19 door veel gemeenten gebruikt.

Zijn ladder heeft vijf treden: 5. (mee)beslissen 4. coproduceren 3. adviseren 2. raadplegen 1. informeren 18 https://www.historyofsocialwork.org/1969_ENG_Ladderofparticipation/1969, Arnstein, ladder of participation, original text OCR C.pdf 19 De ladder van Edelenbos is beschreven in: Edelenbos, J. en Monnikhof, R. (2001). Lokale interactieve beleidsvorming - Een vergelijkend onderzoek naar de consequenties van interactieve beleidsvorming voor het functioneren van de lokale democratie.

34

Ook Opsterland gaat deze ladder gebruiken. Zo kunnen we ervaringen vergelijken met andere gemeenten. Bovendien zijn er veel methoden en hulpmiddelen ontwikkeld voor deze ladder. Daar kan Opsterland gebruik van maken. Het scheelt veel tijd en geld om niet alles zelf te hoeven ontwikkelen. We passen dus de ladder van Edelenbos toe, maar wel met twee kanttekeningen. Ten eerste gebruiken we niet het niveau (mee)beslissen. Ten tweede is er voor ons geen hiërarchie in die ladder: soms is het ‘laagste’ niveau van informeren de beste oplossing, in andere gevallen is een ander niveau beter. We zoeken altijd de beste match en die hangt van veel verschillende dingen af. Hoeveel ruimte voor invloed is er? Op hoeveel inwoners heeft het impact? Hoeveel tijd is er voor participatie? Hoe vaak hebben we inwoners al gevraagd om te participeren? Leeft het onderwerp wel echt? En nog veel meer vragen, die bepalen hoe je verstandige keuzes maakt voor participatie.

Bijlage 7: Schema om het belang van participatie te helpen afwegen Er zijn verschillende hulpmiddelen om te helpen afwegen of participatie belangrijk en doelmatig is. Onderstaande tabel is daar een van. De tabel geeft een aantal factoren weer die kunnen worden afgewogen: hoeveel betekent het plan voor het algemeen belang, hoeveel positieve en negatieve effecten heeft het, hoeveel mensen zullen die effecten ervaren en hoezeer staat het plan in de aandacht? Het ligt voor de hand om bij een heel hoge score ook een heel uitgebreid participatieproces te organiseren. Bij een heel lage score ligt het voor de hand om participatie te beperken tot informeren.

‘scores’ die uit deze tabel voortkomen. Er wordt uiteindelijk altijd voor maatwerk gekozen, afgestemd op beschikbare tijd, capaciteit en geld voor participatie-activiteiten.

Anders dan sommige andere gemeenten, gebruikt Opsterland geen standaard-aanpak voor bepaalde

35