Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2026 - Correcties in geel

Raadsvergadering 10 november 2025, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Begroting 2026 (B)33.838 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Lopende investeringen De besteding van de al beschikbaar gestelde kredieten komen jaarlijks bij de jaarrekening terug en als er afwijkingen ontstaan gedurende de uitvoering worden deze separaat aan u voorgelegd of opgenomen in een tussentijdse rapportage. Overzicht geplande investeringen bedragen x 1.000 Omschrijving B Nieuwbouw Burg. Harmsma school

2026

2027

2028

2029

2030 Afschr.

5.718

B IHP: It Avontoer LG (De Hoekstien en De Wjukslach)

50 3.372

B IHP: De Dúnwizer BN (Betrouwen en de Oanrin)

3.659

B IHP: Doarpsskoalle NS (De Arke & De Jasker) B IHP: De Sinnewizer WE B IHP: School Lyndensteyn BG

50 3.807

4.350

11.038

A Vervangen beton Leppedyk Nijbeets

200

A Vervangen rijbaan Hegedyk Langezwaag / Gorredijk

200

A PPB'25 Vervanging Bleekersbrege

1.059

A PPB'25 Bermschade Bûtewei LN

205

A PPB'25 Bermschade Dwarswyk BN

A PPB'25 Bermschade Bûtewei UP

149

A PPB'25 Fietspad De Dulf - Mersken

153

A PPB'25 Fietsstraat Nije Drinte Wei

A PPB'25 Onderzoeken oevers en kades

795

A Tractie 2026

230

B Tractie 2027 B Tractie 2028 B Tractie 2029 B Tractie 2030

230

10 230

Omschrijving B Kunstwerken 2026 (conform mjop)

2026 2027

2028

2029

2030

B Kunstwerken 2027 (conform mjop)

div 1.492

B Kunstwerken 2028 (conform mjop)

div 3.993

B Kunstwerken 2029 (conform mjop)

div 639

B Kunstwerken 2030 (conform mjop) A Riolering 2026 (conform GWP 2024)

div 5.238

5.720

B Riolering 2027 (conform GWP 2024)

div 1.588

B Riolering 2029 (conform GWP 2024)

div 788

B Riolering 2030 (conform GWP 2024)

div 854

15.803

div div

5.292

B Riolering 2028 (conform GWP 2024)

Totaal

Afschr.

1.301

21.423

5.811

5.316

div

14.478

Burgemeester Harmsma school De Singelland Burgemeester Harmsma School (BHS) in Gorredijk is een school voor voortgezet onderwijs in de gemeente Opsterland. In het IHP is rekening gehouden met vernieuwbouw van (een deel van) het schoolgebouw. Het voorste bouwdeel heeft een functiewijziging gekregen en wordt geschikt gemaakt voor De Skâns. De gemeenteraad heeft hierover op 18 september 2023 een besluit genomen. Hiermee kan de BHS de plannen voor de vernieuwbouw concretiseren. Het schoolbestuur heeft echter besloten geen gebruik te willen maken van een bij de gemeente aan te vragen voorbereidingskrediet. Zij stellen voor eigen risico en kosten een aanbestedingsgereed bouwplan op, waarna een bouwkrediet bij de gemeenteraad wordt aangevraagd. Daarbij houden we rekening met de besluiten die al zijn genomen over De Skâns. Hiermee kan de realisatiefase in 2026 worden opgestart. Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) De gemeente Opsterland baseert haar meerjarenraming voor investeringen in onderwijshuisvesting op de VNG-normbedragen, die jaarlijks worden geïndexeerd. Dit is conform de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Opsterland en de uitgangspunten uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2022–2035. De VNG-normbedragen worden afgegeven als uitgangspunt voor de stichtingskosten van bouwprojecten.

In de praktijk blijkt echter dat deze normbedragen bij (ver)nieuwbouw, renovatie en uitbreiding van schoolgebouwen onvoldoende aansluiten bij de werkelijke kosten van huisvestingsprojecten. Daarom wordt in de meerjarenraming voor investeringen in (ver)nieuwbouw en/of uitbreiding van onderwijshuisvesting te rekenen met een opslag van 25% over de VNG-normvergoeding, zodat wij onze wettelijke en beleidsmatige opgave op het gebied van onderwijshuisvesting ook in de komende jaren verantwoord kunnen realiseren. De toeslag van gemiddeld +25% is een indicatie. Projectspecifieke omstandigheden kunnen zorgen voor afwijkingen van dit percentage. Bij de planvorming van projecten en de definitieve aanvraag van het investeringskrediet moet dit per geval duidelijk worden. Tractie Voor 2026 wordt het jaarlijks krediet voor de vervanging van diverse tractiemiddelen beschikbaar gesteld. Kunstwerken Vervangingsmaatregelen voor kunstwerken die als investering worden uitgevoerd worden apart aan u voorgelegd op basis van een budgetraming. Volgens het meerjaren onderhoudsprogramma kunstwerken worden de volgende werkzaamheden in 2026 uitgevoerd: • • • •

Beweegbare brug Klein Groningen (OD_029). Aanleg steiger Nieuwe Vaart (OD_235). Damwand (OD_321, OD_462 en OD_494). Walbeschoeing (OD469, OD_471 en OD_475).

Riolering Op basis van het Gemeentelijk Watertaken Programma staan de volgende werkzaamheden voor 2026 geraamd: • • • • • • •

Project 1: Bakkeveen - Boskleane. Project 6: Beetsterzwaag - F. Andrealaan e.o. Project 7: Beetsterzwaag - Vlaslaan e.o. Project 15: Gorredijk - De Hoop. Jaarlijks budget voor afkoppelen - planperiode. Jaarlijks budget renovatie riolering (groot onderhoud) - planperiode. Reserveringsbudget vervanging gemalen mechanische riolering.

OWO samenwerking Inleiding De OWO-samenwerking is uniek te noemen. De samenwerking in de drie afdelingen, de samenwerking op het regionale of provinciale speelveld én de samenwerking op terreinen waar dit vanzelfsprekend of kostenefficiënt is, werkt. De OWO-samenwerking werkt continue aan uitvoering van de opdracht in de bestuursovereenkomst: • • •

De OWO-afdelingen verder te optimaliseren en expertisedeling tussen medewerkers te stimuleren. Samenwerking op complexe opgaven en beleidsterreinen aan te gaan wanneer deze samenwerking bijdraagt aan de doelstellingen. Samen extern op te trekken richting gezamenlijke deelnemingen en bij bovenlokale vraagstukken wanneer deze samenwerking bijdraagt aan de doelstellingen.

Algemene ontwikkelingen Gemeenteraadsverkiezingen 2026: In 2026 wordt er een introductiemoment georganiseerd om alle raadsleden van de OWO-gemeenten kennis te laten maken met de OWO-samenwerking. 10 jaar OWO-samenwerking: De OWO-samenwerking bestaat 10 jaar. In 2026 wordt dit jubileum gevierd. Onze prioriteiten voor 2026 De OWO-afdelingen verder optimaliseren en expertisedeling stimuleren De drie OWO-afdelingen werken samen met de afdelingen binnen de drie huizen aan de afhandeling van binnenkomende (aan)vragen, aan de uitvoering van gemeentelijk beleid of aan de ondersteuning van de bedrijfsvoering. Door complexer wordende wetgeving en een veranderende samenleving is het takenpakket van de OWO-afdelingen de afgelopen periode uitgebreid. In 2026 worden daarom de afspraken en processen tussen de OWO-afdelingen en de drie huizen geactualiseerd zodat deze weer beter aansluiten op de huidige praktijk. De OWO-afdelingen stappen uiterlijk begin 2026 over op een OWO-huisstijl (inclusief briefpapier en enveloppen) om zo de herkenbaarheid van de OWO-samenwerking en efficiency in de uitvoering verder te verbeteren. Actuele ontwikkelingen binnen de OWO-afdelingen: •

•

Vanuit de OWO-afdeling Beheer en registratie gaan de drie gemeenten per 2026 over op een nieuw belastingportaal waar inwoners en ondernemers zelf op kunnen inloggen om bijvoorbeeld de WOZ-waarde te bekijken. Ook wordt het mogelijk een bezwaarschrift tegen de WOZ-beschikking of gemeentelijke belastingen in te dienen. Later in 2026 volgen ook het verzoek tot kwijtschelding, het aanvragen van de automatische incasso en de aangifte toeristenbelasting. Het wordt eenvoudiger en de afhandeling gaat sneller en nauwkeuriger. Met de invoering van de omgevingswet is het wettelijk verplicht een gemeentelijk Uitvoeringsen handhavingsstrategie (U&H-strategie) op te stellen. Dit is de opvolger van het VTHbeleidsplan. In de U&H-strategie wordt beschreven hoe de OWO-gemeenten de komende jaren uitvoering geven aan haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). In 2026 start OWO-VTH met het uitvoeren van haar werkzaamheden volgens de U&H-strategie. Bij de OWO-afdeling Bedrijfsvoering ligt de focus op de ondersteuning van de drie gemeenten zodat zij hun werkzaamheden goed kunnen uitvoeren. Hierbij is betrouwbare dienstverlening, transparant werken en efficiënt samenwerking altijd uitgangspunt. In de 2e helft van 2026 volgt de nieuwe informatievisie (de i-visie).

Deze visie verbindt externe ontwikkelingen (zoals AI, Common Ground) met ambities, opgaven en wensen vanuit de gemeenten zoals de verdere transitie van de ICT-afdeling van een beheer- naar een regieorganisatie. De Woo (Wet open overheid) vraagt dat gemeenten steeds meer actief openbaar maken. De drie gemeenten volgen hierbij het tijdpad vanuit de rijksoverheid. OWO-Bedrijfsvoering levert een ondersteunende rol aan de drie huizen bij de invoering van de Woo.

Samenwerking op complexe opgaven en beleidsterreinen aan te gaan Aanpak ondermijning In OWO-verband wordt er structureel samengewerkt om ondermijning aan te pakken. Er vinden regelmatig controles plaats op illegale bewoning en er wordt actief deelgenomen aan integrale acties met bijvoorbeeld politie, OM en anderen. Agrariërs blijven een belangrijke doelgroep die we samen met het LTO benaderen om hen voor te lichten over ondermijning en het herkennen van signalen. Er is een landelijke trend dat drugslabs zich verplaatsen van het buitengebied naar de bebouwde kom, waar meer anonimiteit is. Nieuw evenementenbeleid In het op te stellen OWO-evenementenbeleid staat waar evenementen kunnen plaatsvinden en aan welke voorwaarden evenementen moeten voldoen. Doel hiervan is helderheid te creëren voor organisatoren, vergunningverleners en inwoners. Het opstellen van het beleid is een langlopend project waarbij we optrekken met onder andere politie, Veiligheidsregio en evenementenorganisatoren. Naar verwachting wordt het beleid in het 3e kwartaal van 2026 aan de drie gemeenteraden voorgelegd. Uitvoering Omgevingswet: Omgevingsplannen en Nota Omgevingskwaliteit Het gezamenlijk werken aan de nieuwe omgevingswet blijft waardevol. De komende periode staat in het teken van het opstellen van onder andere de nota Omgevingskwaliteit en de Omgevingsplannen.

In de nota Omgevingskwaliteit staan de kwaliteitseisen van onze omgeving beschreven. In het omgevingsplan staan vervolgens algemene regels voor de fysieke leefomgeving. Iedere gemeente krijgt uiteindelijk één nota Omgevingskwaliteit en één Omgevingsplan. Dit is een traject dat nog jaren in beslag neemt. Informatieveiligheidsbeleid en BIO II De drie gemeenten werken in OWO-verband aan nieuw informatieveiligheidsbeleid en het voldoen aan de nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid II (BIO II). De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is het basisnormenkader voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen). Energietransitie: het OWO-Energiebureau Ook rondom de energietransitie werken we in OWO-verband samen. Binnen het OWO-Energiebureau werken energieverkenners die de subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie uitvoeren en met inwoners in gesprek gaan hoe zij hun woning kunnen verduurzamen. In 2026 wordt besloten welke activiteiten in het OWO-Energiebureau een plek krijgen. Samen extern op te trekken Fumo De OWO trekt actief samen op in afstemming met de Fumo. Vanuit de OWO-afdeling VTH, maar ook bestuurlijk wordt er afgestemd over de gezamenlijke koers en inzet richting Fumo. In 2026 wordt er in OWO-verband toegewerkt naar een eenduidige advisering richting colleges en gemeenteraden over de begroting van de Fumo.

Sociaal domein Friesland Binnen OWO wordt er zowel bestuurlijk als ambtelijk samen opgetrokken en afgestemd over het Sociaal domein Friesland. Vergaderingen worden structureel afgestemd zodat er binnen het Sociaal domein Friesland met één OWO-mond gesproken wordt. Hierdoor zijn de drie gemeenten een stevige gesprekspartner.

Financiële begroting Overzicht van baten en lasten Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd Voor het opstellen van de financiële begroting hebben wij de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

De baten van belastingen en heffingen zijn voor 2026, waar mogelijk geïndexeerd met het percentage CPI (consumentenprijs index) van 2,6%.

•

De loonsom wordt begroot volgens de CAO-gemeenten 2025-2027.

•

Overige indexaties (subsidies e.d.) 2,6%.

Wij werken in onze kostenraming niet met algemene indexen. Er is voor het betreffende begrotingsjaar (in dit geval 2026) zo reëel mogelijk geraamd. Dit prijsniveau houden we constant in de meerjarenraming. Hiermee sluiten wij aan bij de methodiek die we hanteren bij het ramen van de algemene uitkering ("constante prijzen"). Totaaloverzicht per programma De begrote baten en lasten zijn als volgt over de diverse programma's verdeeld. De financiële analyses zijn per programma opgenomen in de beleidsbegroting. Programmaplan begroting 2026 x € 1.000

Baten

Lasten

Saldo

0 Bestuur en ondersteuning

1.388

5.000

-3.612

1 Veiligheid

2.906

-2.896

2 Verkeer en vervoer

264

6.619

-6.354

3 Economie

366

628

-262

4 Onderwijs

592

3.681

-3.089

5 Sport, cultuur en recreatie

669

7.167

-6.498

6 Sociaal domein

13.335

45.767

-32.432

7 Volksgezondheid en milieu

8.170

9.610

-1.441

8 Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV)

1.664

3.132

-1.468

Algemene dekkingsmiddelen

75.381

972

74.409

16.035

-16.000

Resultaat voor bestemming

101.874

101.517

357

0 Bestuur en ondersteuning

1 Veiligheid

2 Verkeer en vervoer

3 Economie

220

-220

4 Onderwijs

177

-30

7 Volksgezondheid en milieu

8 Bouwen, wonen en gronden

274

Totaal mutaties reserves

451

250

201

Resultaat na bestemming

102.325

101.767

558

Overhead

5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein

Totaaloverzicht baten en lasten Exploitatie x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

Lasten

99.439

107.401

101.517

100.963

99.162

98.638

Baten

104.817

106.074

101.874

102.102

99.134

100.196

5.378

-1.327

357

1.139

-28

1.558

Saldo voor bestemming

MJB 2029

Mutaties reserves Lasten

4.952

456

250

Baten

5.077

1.078

451

413

177

Saldo na bestemming

5.503

-706

558

1.302

-101

1.485

Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Exploitatie x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

23.088

23.697

22.007

21.474

21.199

20.906

Baten

75.358

75.929

76.804

76.605

75.262

76.100

Saldo voor bestemming

52.270

52.232

54.796

55.131

54.064

55.194

Lasten

3.212

Baten

2.930

363

Saldo na bestemming

51.989

52.532

54.796

55.131

54.064

55.194

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

2.516

2.772

2.906

Mutaties reserves

Programma 1 - Veiligheid Exploitatie x € 1.000 Lasten Baten

-2.508

-2.762

-2.896

Mutaties reserves

Lasten

Baten

-2.508

-2.762

-2.896

Saldo voor bestemming

Saldo na bestemming

Programma 2 - Verkeer en vervoer Exploitatie x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

6.799

6.678

6.619

6.303

5.919

5.953

Baten

295

258

264

-6.504

-6.419

-6.354

-6.038

-5.654

-5.688

Lasten

Baten

1.033

Saldo na bestemming

-5.471

-6.419

-6.354

-6.038

-5.654

-5.688

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

740

838

628

734

491

478

Baten

654

486

366

472

147

241

Saldo voor bestemming

-86

-352

-262

-344

-237

Lasten

278

220

Baten

-365

-572

-482

-564

-457

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

3.651

3.790

3.681

3.773

4.259

4.273

Baten

620

812

592

-3.031

-2.978

-3.089

-3.181

-3.667

-3.681

Lasten

Baten

-3.031

-2.978

-3.089

-3.181

-3.667

-3.681

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Programma 3 - Economie Exploitatie x € 1.000

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 4 - Onderwijs Exploitatie x € 1.000

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Exploitatie x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

7.659

7.006

7.167

6.977

6.680

6.667

Baten

1.396

811

669

Saldo voor bestemming

-6.262

-6.196

-6.498

-6.307

-6.011

-5.998

Lasten

143

Baten

450

427

177

373

177

-5.812

-5.912

-6.321

-5.934

-5.834

-5.821

x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

42.837

46.012

45.767

45.755

45.675

45.685

Baten

15.712

13.680

13.335

13.155

Saldo voor bestemming

-27.125

-32.332

-32.432

-32.600

-32.519

-32.529

Lasten

1.030

Baten

308

-27.847

-32.282

-32.462

-32.630

-32.549

-32.559

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 6 - Sociaal domein Exploitatie

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 7 - Volksgezondheid Exploitatie x € 1.000

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

10.061

14.384

9.610

9.526

9.543

9.584

Baten

8.497

12.927

8.170

8.113

8.163

8.220

Saldo voor bestemming

-1.564

-1.456

-1.441

-1.413

-1.380

-1.364

Lasten

Baten

325

-1.239

-1.456

-1.441

-1.413

-1.380

-1.364

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Lasten

2.089

2.226

3.132

3.515

2.490

2.186

Baten

2.276

1.160

1.664

2.220

871

943

187

-1.066

-1.468

-1.295

-1.620

-1.243

Lasten

431

Baten

207

274

-214

-859

-1.194

-1.255

-1.620

-1.243

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 8 - Bouwen, wonen en gronden Exploitatie x € 1.000

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten x €1.000

Progr.

Realisatie 2024

Begr. 2025 (incl wijz)

Begr. 2026

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

Baten Fysieke bedrijfsinfrastructuur

147

122

231

-94

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

891

698

993

1.548

199

271

Verkoop grond

660

Oekraïne baten

div

5.103

3.000

Totaal onttrekkingen aan reserves

4.900

901

274

236

Totaal incidentele baten

11.701

4.750

4.377

5.045

3.135

3.301

Onttrekkingen aan de reserves

Lasten Fysieke bedrijfsinfrastructuur

171

277

221

372

154

141

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

358

556

1.022

1.448

717

413

Aankoop Grond

152

Oekraïne lasten

div

2.557

2.800

3.000

Totaal stortingen in reserves

4.702

206

Totaal incidentele lasten

7.939

3.839

4.243

4.820

3.871

3.554

Totaal incidenteel resultaat

3.762

911

134

226

-736

-252

Dotaties in de reserves:

Toelichting Incidentele baten en lasten Voor het bepalen van het structureel evenwicht van de begroting is het van belang om te weten wanneer uitgaven als structureel of als incidenteel worden beschouwd. Omdat de gemeente structurele taken uitvoert, zijn structurele baten en lasten de regel. Incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. Deze uitzonderingen van incidentele baten en lasten worden volledig opgenomen in het verplichte overzicht van incidentele baten en lasten. Zowel in de begroting en de meerjarenraming als in de jaarrekening. Bij het bepalen of een post als incidenteel aangemerkt kan worden, dienen de uitgangspunten van het BBV gehanteerd en toegelicht te worden. In de toelichting moet daarom tenminste het volgende zijn opgenomen: •

Waarom deze begrotingspost naar de aard van de raming als incidenteel aangemerkt is.

•

De duur waarvoor de begrotingspost geraamd is, waarbij er sprake moet zijn van een duidelijke en onvoorwaardelijke einddatum.

Resultaat grondexploitatie Mutaties grondexploitaties zijn naar de aard van de raming incidenteel. Het totaal van de lasten en het totaal van de baten grondexploitatie dient in het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Betreft het verwachte resultaat op grondexploitatie plus een dekking voor de rente van de kapitaalverstrekking en de dekking voor de gemaakte uren ontwikkeling, projecten, uitvoering en beheer. Normvergoeding en lasten opvang Oekraïne Vanwege de nog onbekend looptijd van de normvergoeding worden de lasten en baten voor de opvang van de Oekraïners als incidenteel aangemerkt.

Reserves Reserve ruimtelijke plannen Er wordt € 274.000 onttrokken aan de reserve ruimtelijke plannen zoals besloten in de perspectiefbrief 2025. Hiervan wordt € 194.000 geraamd voor implementatie omgevingswet en € 80.000 voor de nieuwe nota omgevingskwaliteit.

Uiteenzetting financiële positie Balans Balans ontwikkeling x €1.000 Activa

31-12-2024

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

Vaste activa Immateriële vaste activa

989

943

779

754

709

642

Materiële vaste activa

68.728

79.434

96.918

114.240

122.782

128.687

Financiële vaste activa

2.723

Totaal vaste activa

72.440

83.101

100.420

117.717

126.214

132.052

Vlottende activa Voorraden Uitzettingen <1 jr

973

31.426

14.088

7.062

Liquide middelen

557

Overlopende activa

10.118

Totaal vlottende activa

43.074

25.735

18.710

Totaal activa

115.514

108.836

119.130

136.427

144.924

150.762

31-12-2024

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

Eigen vermogen

50.692

49.365

49.722

50.861

50.833

52.391

Voorzieningen

9.940

8.501

8.818

9.187

5.567

5.427

Vaste schulden

29.200

25.400

35.000

46.850

57.950

58.800

Totaal vaste passiva

89.832

83.266

93.539

106.897

114.350

116.618

Netto vlottende schulden

4.996

4.885

4.905

8.845

9.890

13.458

Overlopende passiva

20.685

Totaal vlottende passiva

25.682

25.570

25.591

29.530

30.575

34.144

Totaal passiva

115.513

108.836

119.130

136.427

144.924

150.762

Passiva Vaste passiva

Vlottende passiva

EMU-Saldo De begroting is opgesteld in overeenstemming met een stelsel van baten en lasten. Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de gemeente, berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. De EMU-systematiek werkt op een andere manier dan het baten- en lastenstelsel dat de gemeenten hanteren. Investeringen tellen bijvoorbeeld niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een jaar tellen echter wel volledig mee in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. Het begrote EMU-saldo van onze gemeente voor 2026 komt uit op € 15,7 miljoen negatief, wat betekent dat in EMU-termen de uitgaven groter zijn dan de inkomsten. Dit wordt vooral veroorzaakt door grote geplande investeringen. Het jaarlijkse aandeel in het EMU-saldo van de decentrale overheden is gesteld op 0,4%.

Er is geen onderverdeling naar gemeenten, provincies en waterschappen vastgesteld. Het aandeel in het EMUtekort betreft een inspanningsverplichting, er staat momenteel geen sanctie op een eventuele overschrijding van het toegestane EMU-tekort. Berekend EMU-saldo x € 1.000

2024

2025

2026

2027

2028

2029

1 (+) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c).

5.378

-1.327

357

1.139

-28

1.558

2 (-) Mutatie (im)materiële vaste activa

9.438

10.661

17.319

17.297

8.497

5.838

3 (+) Mutatie voorzieningen

-1.014

-1.438

316

369

-3.620

-139

4 (-) Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

1.078

-6.152

-13.426

-16.646

-15.789

-12.145

-4.419

6 (-) Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa Berekend EMU-saldo

Reserves Reserves x € 1.000 Algemene reserve

31-12-2024

31-12-2025

bij

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

prog

Buffer

7.500

Vrij besteedbaar

21.552

20.403

558

20.961

22.262

22.162

23.647

29.052

27.903

558

28.461

29.762

29.662

31.147

3.000

Totaal algemene reserve

Kapitaallasten dekkingreserves Verduurzaming gemeentelijke gebouwen

Werkplek van de toekomst

335

398

Projecten

10.000

13.335

13.398

Totaal kapitaallasten dekkingreserves

Bestemmingsreserves Organisatiedoelstellingenfonds

257

Opvang en begeleiding ontheemden

4.172

Recreatie en toerisme

644

580

-177

220

623

470

513

556

Verbouw dorpshuizen

158

188

218

248

278

308

Energietransitie

595

Duurzaamheid

1.433

Komplannen (va 25: Ruimtelijke plannen)

747

Invoering omgevingswet (van25: Ruimtelijke plannen)

299

Ruimtelijke plannen

839

-274

565

525

Totaal bestemmingsreserves

8.305

8.064

-451

250

7.863

7.700

7.773

7.846

Totaal reserves

50.692

49.365

-451

808

49.722

50.860

50.833

52.391

Structurele reserve onttrekkingen en stortingen In principe zijn mutaties in reserves incidenteel tenzij er redenen zijn om deze structureel te ramen. In de onderstaande tabel worden de geraamde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves weergegeven. Structurele reserve mutaties x €1.000 Progr.

2025

2026

2027

2028

2029

177

Onttrekkingen Recreatie en toerisme

Totaal onttrekkingen aan de structurele reserves: Stortingen Economie

220

Sociaal domein

Totaal stortingen in de structurele reserves:

250

Totaal structurele reserve mutaties

-73

Voorzieningen Voorzieningen x € 1.000

31-12-2024

1-1-2025

3.815

Voorziening strategisch personeelsplan (SPP)

Voorziening verlofsparen

Voorziening wethouderspensioenen

Voorziening beheersplan kunstwerken

31-12-2025 Stortingen 3.674

Besteding

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

3.529

3.377

-183

139

219

319

439

1.400

179

1.000

-915

264

601

Voorziening onderhoud gebouwen

704

298

693

-658

333

264

304

Voorziening begraafrechten

679

726

120

-81

765

796

834

Voorziening nog uit te voeren werken

157

3.001

3.328

223

3.551

3.671

3.642

9.940

8.501

2.153

-1.837

8.818

9.187

5.567

5.427

Voorziening Riolering Voorziening btw bcf 2019-2022 Totaal voorzieningen

Bijlage: Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Het verplicht overzicht met de geraamde baten en lasten per taakveld. In deze tabel zijn bij een aantal taakvelden geen baten en lasten opgenomen. Dat komt omdat deze activiteiten zoals parkeerbelasting en economische havens en waterwegen niet voorkomen. Daardoor zijn er in de begroting ook geen inkomsten of uitgaven opgenomen die onder deze taakvelden vallen. Baten en lasten begroting 2026 per taakveld x € 1.000

Baten

Lasten

Saldo

2.116

-2.116

451

250

201

0.1

Bestuur

0.10

Mutaties reserves

0.11

Resultaat van de rekening van baten en lasten

280

-280

0.2

Burgerzaken

588

1.639

-1.051

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

253

1.064

-810

0.4

Overhead

15.903

-15.868

0.5

Treasury

757

141

616

0.61

OZB woningen

3.608

972

2.635

0.62

OZB niet-woningen

1.708

0.64

Belastingen overig

0.7

Algemene uitkeringen en overige uitkering

69.791

0.8

Overige baten en lasten

-40

77.255

22.406

54.849

0 Bestuur en ondersteuning 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

2.354

-2.354

1.2

Openbare orde en veiligheid

553

-543

2.906

-2.896

264

7.406

-7.141

1 Veiligheid 2.1 2.5

Verkeer en vervoer Openbaar vervoer

-8

2 Verkeer en vervoer

264

7.414

-7.149

3.1

Economische ontwikkeling

241

-177

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

221

-141

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4

Economische promotie 3 Economie

-89

221

146

366

628

-262

4.1

Openbaar basisonderwijs

209

-209

4.2

Onderwijshuisvesting

113

1.911

-1.798

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

479

1.561

-1.082

592

3.681

-3.089

4.3

4 Onderwijs

Bijlage: Overzicht verplichte beleidsindicatoren Overzicht verplichte BBV beleidsindicatoren Het is voor gemeenten verplicht om een vaste lijst van beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en jaarstukken. Als bijlage voor deze begroting zijn diverse overzichten per programma opgenomen waarin de prestaties van de gemeente Opsterland worden vergeleken met het landelijk gemiddelde. Op de website waarstaatjegemeente.nl vindt u meer uitleg over deze indicatoren en kan naar behoefte met elke gemeente in Nederland een vergelijking gemaakt worden. Voor programma 0 - Bestuur en Dienstverlening - zijn een vijftal beleidsindicatoren opgenomen die op basis van eigen informatie zijn berekend. Beleidsindicatoren programma 0: Bestuur en ondersteuning Beleidsindicatoren

Eenheid

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2022

2023

2024

B2025

B2026

8,1

8,5

8,6

9,3

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

€ 833 € 983 € 1.004 € 1.012 € 1.076

6,9

7,8

8,6

7,8

9,0

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

19,6% 18,6%

13,8%

Overhead

% van totale lasten

14,2% 15,0%

15,1%

15,5%

15,6%

Bron: eigen gegevens De berekening van deze indicatoren is gebaseerd op het document van de VNG ´Definities beleidsindicatoren ‘bestuur en organisatie´.

De formatie neemt in 2026 met 19 fte toe naar 277 fte. Deze toename is de formatie die in de perspectiefbrief 2025 is toegekend voor de uitvoering van de gemeentelijke taken voor 2026 e.v. In de perspectiefbrief 2025 is deze formatie-uitbreiding verder toegelicht. Waar formatie staat voor de maximale omvang van de organisatie staat de bezetting voor de feitelijke omvang van de organisatie. Voor de begroting 2026 is het gepresenteerde cijfer een prognose. Die is gebaseerd op de bezetting op 1 januari 2025 opgehoogd met de toename van de formatie. Dit is gedaan met de aanname dat het wel de bedoeling is dat formatie ook wordt ingevuld. Naar verwachting zal de bezetting wel lager uit gaan vallen omdat het aantal moeilijk in te vullen vacatures blijft stijgen. De apparaatskosten stijgen door indexatie van de loonkosten. De externe inhuur wordt bepaald op basis van de werkelijke inhuur kosten. De externe inhuurkosten worden niet afzonderlijk begroot en daarom is deze indicator nog niet bekend voor 2025 en 2026. Beleidsindicatoren programma 1: Veiligheid Opsterland

Nederland

2022 2023 2024

Winkeldiefstallen

Misdrijven - Winkeldiefstallen

per 1.000 inwoners

0,7

0,3

0,7

2,3

2,5

2,2

Diefstallen uit woning

Misdrijven - Diefstallen uit woning

per 1.000 inwoners

0,8

0,7

0,8

1,4

1,3

1,2

Geweldsmisdrijven

Misdrijven - Geweldsmisdrijven

per 1.000 inwoners

1,8

1,5

4,6

4,3

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Misdrijven - Vernielingen en misdrijven per 1.000 tegen openbare orde en gezag inwoners

3,5

2,8

6,0

5,8

5,7

Verwijzingen Halt

4,1

2,3

8,1

8,7

per 1.000 jongeren

* voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Beleidsindicatoren programma 3: Economie Opsterland Opsterland Opsterland Opsterland Nederland Nederland Nederland Nederland Beleidsindicatoren

Eenheid

2021

2022

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Functiemenging

47,9%

47,5%

48,5%

53,3%

53,8%

54,2%

Vestigingen (van bedrijven)

167,2

175,2

181,2

165,1

174,1

181,8

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Beleidsindicatoren programma 4: Onderwijs Opsterland Opsterland Opsterland Opsterland Nederland Nederland Nederland Nederland Beleidsindicatoren

Eenheid

2021

2022

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

0,0

1,5

3,0

6,3

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

15,0

27,0

18,6

20,0

24,0

27,2

Voortijdige % deelnemers schoolverlaters zonder aan het VO en startkwalificatie (vsv-ers) MBO-onderwijs

1,2%

1,7%

2,2%

1,9%

2,4%

2,3%

* voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Beleidsindicatoren programma 5: Sport, cultuur en recreatie Opsterland Beleidsindicatoren

Eenheid

Niet-sporters

% Niet sporters

2016

Nederland 2020

50,9%

53,3%

2022

2024 2016

52,5%

50,6%

2020 48,7%

49,3%

2022 46,4%

2024 42,5%

Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. * voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025 Deze tabel wordt elke twee jaar geactualiseerd.

Beleidsindicatoren programma 6: Sociaal domein Opsterland Opsterla Opsterland Opsterland Nederland Nederland Nederland Nederlan nd d Beleidsindicatoren

Eenheid

2021

2022

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar

653

654

680

805

825

837

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 tot en met 21 jarigen

1,0%

Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin

% Kinderen in uitkeringsgezin

4,0%

6,0%

Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren

% Werkloze jongeren

2,0%

Netto arbeidsparticipatie naar opleidingsniveau

% Van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

71%

73%

73,0%

70%

72%

73,1%

73,2%

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

292

258

242,8

229,5

431

367

344,8

343,6

Lopende reAantal per 10.000 inwoners integratievoorzieningen van 15-64 jaar

183,4

206,8

206,1

191,1

197,7

191,5

203,1

Jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar)

% Van alle jongeren tot 18 jaar

9,6%

11,1%

11,9%

11,4%

10,5%

13,2%

13,5%

13,7%

Jongeren met jeugdbescherming (aandeel jongeren tot 18 jaar)

% Van alle jongeren tot 18 jaar

1,7%

1,4%

1,5%

1,2%

110,0%

1,0%

Jongeren met % Van alle jongeren van 12 jeugdreclassering tot 23 jaar (aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar)

0,3%

Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo

610

600

650

649

700

720

Aantal per 10.000 inwoners

* voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Beleidsindicatoren programma 7: Volksgezondheid en milieu Opsterland Opsterland Opsterland Opsterland Nederland Nederland Nederland Nederland Beleidsindicatoren

0 0 Eenheid

2021

2022

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Omvang huishoudelijk restafval

Aantal kg per inwoner

153

150

148

169

148

150

Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit

27,2%

44,3%

33,2%

32,5%

Bij een verdieping van de cijfers blijkt dat met name gemeenten met veel windmolens en / of biomassacentrales hoog scoren. Dit verklaart de relatief lage realisatie van Opsterland * voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Beleidsindicatoren programma 8: Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV) 0 Opsterland Beleidsindicatore 0 n

Opsterl and

0 Nederl and

Nederl and

Eenheid

2020

2021

2022

2023

2024 202 5

2020 202 202 202 1 2 3

2024 202 5

Gemiddelde WOZ-waarde

per € 1.000

240

261

287

330

338

271 290 317 368

379 398

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

9,7

6,6

4,9

7,9

8,9 8,9 9,3 9,1

79,3%

79,2%

80,5%

622

650

714

Demografische druk

Het aantal % personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per 100 personen van 20 tot 65 jaar.

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuis houden

0 In euro's

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshui shouden

In euro's

80,7% 81,6% 82, 70,0% 70, 70, 70, 70,4% 70, 0% 1% 3% 3% 7%

715

719 718

700

* 957 733 823 860

722

754

823

824

826 821

773 810 905 942

* 1.0 50

^voorlopig * voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 23 juli 2025

Bijlage: Overzicht vaste subsidieontvangers Vaste subsidieontvangers De Awb schrijft voor dat elke subsidieverlening gebaseerd moet zijn op een wettelijk voorschrift (een gemeentelijke subsidieverordening is zo’n wettelijk voorschrift), tenzij de subsidieontvanger met naam en bedrag in de begroting is opgenomen (artikel 4:23 lid 3 onder c van de Awb). Met de vaststelling van het onderstaande overzicht wordt hierin voorzien voor onze vaste subsidieontvangers. Programma

Naam subsidieontvanger

activiteit

Verstrekking 2025

Verstrekking 2026

Veiligheid Stichting Tumba

Tumba helpt discriminatie signaleren en voorkomen

27.300,00

28.009,80

Vereniging Buurtbus Opsterland

Instandhouden buurtbus kleine dorpen

5.000,00

Afûk

Kursussen Frysk

1.500,00

FERS

Tomke projekt

1.895,00

Stichting Bibliotheken Zuidoost Fryslân

De Bibliotheek op school 1-1-2023 t/m 31-12-2026

21.340,00

Sport Fryslân

Beweegteam Opsterland

522.790,00

536.382,54

Stichting Zwembad De Himrik

Exploitatie natuurzwembad

401,00

Stichting Zwembad De Blauwe Kamp Nij Beets

Exploitatie natuurzwembad

9.801,00

Stichting natuurbad De Wispel Tijnje

Exploitatie natuurzwembad

7.808,00

Stichting Comprix

Muziekonderwijs

136.928,33

140.488,47

Vereniging voor Christelijke Scholen Opsterland

Instrumentale en culturele vorming

72.480,48

74.364,97

Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân (Lyndensteyn)

Culturele vorming

4.518,78

4.636,27

Keunstwurk

Inzet cultuurcoach (periode 20232026)

75.344,15

77.303,10

Vereniging Vrienden van de Tropische Exploitatie tropische kas Kas

5.571,00

Stichting It Damshûs

Exploitatie openluchtmuseum en Súdergemaal

14.077,00

Stichting museum Opsterlân

Exploitatie bijdrage

50.384,00

Bibliotheek ZuidOost fryslân

Exploitatie bibliotheken

633.946,20

650.428,80

Stichting Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland

Reguliere bijdrage

40.000,00

Stichting Ulesprongpontsje

Exploitatie fietspont

2.500,00

Verkeer en vervoer

Onderwijs

Sport, cultuur en recreatie

Programma

Naam subsidieontvanger

activiteit

Verstrekking 2025

Verstrekking 2026

M.F.C. de Skâns

Exploitatie- en huursubsidie

221.716,88

227.481,52

Plaatselijk Belang Bakkeveen

Huisvestingskosten

2.899,25

Dorpshuis De Dobber Frieschepalen Huisvestingskosten

2.340,00

Plaatselijk Belang Frieschepalen

Huisvestingskosten

1.495,00

Plaatselijk Belang De Himrik

Huisvestingskosten

151,00

Plaatselijk Belang Langezwaag

Huisvestingskosten

750,00

Plaatselijk Belang Lippenhuizen

Huisvestingskosten

3.604,00

Plaatselijk Belang Luxwoude

Huisvestingskosten

1.834,00

Plaatselijk Belang Nij Beets

Huisvestingskosten

7.970,00

Dorpshuis De Ûthof Siegerswoude

Huisvestingskosten

8.525,00

Stichting Us Doarpshûs Terwispel

Huisvestingskosten

1.500,00

Stichting SCW Upstairs Tijnje

Huisvestingskosten

8.820,84

Plaatselijk Belang Wijnjewoude

Huisvestingskosten

7.840,00

M.F.C. De Wier Ureterp

SCW ruimte en jeugdsoos

43.819,38

44.958,68

Optisport Opsterland (zwembad Dundelle)

SCW bijdrage

22.450,36

23.034,07

Optisport Opsterland BV

Exploitatie openluchtzwembad Dúndelle

147.111,57

150.936,47

M.F.C. De Wier Ureterp

Exploitatie en huur subsidie

49.959,02

51.257,95

Scala Welzijn

Buurtbemiddeling

23.860,00

24.480,36

Stichting Platform vrijwillige Thuishulp Opsterland

Coördineren en begeleiden vrijwillige thuishulp

16.000,00

Stoer

Begeleiden mensen met psychische problemen

11.870,00

12.178,62

Humanitas SmallingerlandOpsterland

Jaarlijkse bijdrage

3.000,00

Stichting Urgente Noden Friesland

Schuld- hulp- en schuldhulpverlening

4.507,95

Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur

St. Jeugdfonds Sport en Cultuur en St. Leergeld Friesland-Oost

33.000,00

Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur

Stichting Leergeld Friesland-Oost

40.000,00

ZuidOostZorg

Algemene voorziening dagopvang

351.066,00

Slachtofferhulp Nederland

Begeleiden slachtoffers

7.161,00

Sociaal domein

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opsterland&id=bed6b08b-da81-4eba-9963-4946832f60d3