B9 Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
1
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Inhoudsopgave .........................................................................................................................................................................................................................................................1 1. Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................3 1.1 Intentieverklaring Friese Norm ...............................................................................................................................................................................................3 1.2 Rol gemeente .........................................................................................................................................................................................................................3 1.3 Tot op heden gerealiseerd .....................................................................................................................................................................................................4 1.4
Aanleiding...............................................................................................................................................................................................................................5 1.5 Ambitie en doelstellingen .......................................................................................................................................................................................................6 1.6 Leeswijzer ..............................................................................................................................................................................................................................6 2.
Opsterlandse aanpak ...................................................................................................................................................................................................................7 2.1 Bewustwording en organisatie ...............................................................................................................................................................................................7 2.2 Informatiepositie en informatiehuishouding ............................................................................................................................................................................9 2.3 Beleid en handhaving ...........................................................................................................................................................................................................12 2.4 Weerbaar bestuur en weerbare organisatie .........................................................................................................................................................................14 2.5 Communicatie ......................................................................................................................................................................................................................16 3.
Planning 2024-2025 ...................................................................................................................................................................................................................17 4. Begroting ....................................................................................................................................................................................................................................19 5. Afkortingenlijst ............................................................................................................................................................................................................................20
2
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
1. Inleiding Ondermijnende criminaliteit is een vorm van criminaliteit die ons in potentie allemaal kan raken. Ondermijning wordt gekenmerkt door een vervaging tussen de boven- en onderwereld. Criminelen maken gebruik van legale structuren voor de uitvoering van de criminele activiteiten. Hiermee faciliteert de bovenwereld bedoeld of onbedoeld criminaliteit. Het gaat hierbij vooral om activiteiten zoals hennepteelt, productie van verdovende middelen, witwassen, mensenhandel en vastgoedfraude. Daarmee kan de maatschappelijke integriteit worden aangetast, het veiligheidsgevoel van inwoners en ondernemers worden beïnvloed en de lokale economie verstoord. Ook in Friesland wordt ondermijnende criminaliteit ervaren, zo brengt het onderzoeksrapport ‘Ondermijning in Fryslan’ (2024) in beeld. Niet alleen in Opsterland is prioriteit gegeven aan de aanpak van ondermijning. Ook regionaal en landelijk is het een belangrijke missie de georganiseerde aanpak van ondermijning te versterken. Het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ (2021-2025) biedt belangrijke randvoorwaarden om de snelle verharding van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. Voor het versterken van veiligheid – waaronder de aanpak van ondermijning – is oplopend structureel één miljard euro gereserveerd.
Wetgeving wordt aangepast en het belang van lokale informatie uitwisseling wordt onderschreven. Regionaal is gewerkt aan de Intentieverklaring Friese Norm, die binnen de provincie Friesland moet zorgen voor een betere gezamenlijke aanpak van georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit. Ook het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (hierna: RIEC) Noord-Nederland participeert actief in het tegengaan van ondermijning door het verbinden van informatie, expertise en krachten van verschillende overheidsorganisaties.
1.1 Intentieverklaring Friese Norm Voor een gezamenlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit hebben de 18 Friese gemeenten, Provincie Fryslan en het Wetterskip Fryslan in 2022 gezamenlijk de Intentieverklaring Friese Norm getekend. De Friese Norm beschrijft de (bestuurlijke) ambities waar in Friesland in twee jaren gezamenlijk aan wordt gewerkt. Ambities uit de intentieverklaring hebben betrekking op het verhogen van bewustwording bij bestuurlijk en ambtelijke organisatie, organisatie inrichting en informatiehuishouding, verordeningen en beleid, handhaving en de integriteit van de organisatie. In Opsterland zijn de ambities waar nog geen uitvoering aan is gegeven vertaald naar het Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025.
1.2 Rol gemeente De aanpak van ondermijnende criminaliteit is niet langer alleen een taak van de politie en het Openbaar Ministerie. Een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit vraagt om een georganiseerde overheid die alle mogelijke middelen en instrumenten inzet die ze tot haar beschikking heeft. Elke ketenpartner (gemeenten, Openbaar Ministerie, politie, belastingdienst, etc.) kan een bijdrage leveren aan de aanpak. De gemeente heeft mogelijkheden om barrières op te werpen waarmee voorkomen kan worden dat criminele organisaties of personen misbruik maken van legale structuren. Op grond van diverse Kamerstukken (1. Tweede Kamer 2018-2019, 29911, nummer 212 en 2. Tweede Kamer 2017-2018, 29 911 nummer 207) blijkt dat de gemeente, maar in het bijzonder de burgemeester, vanuit zijn taak als handhaver van de openbare orde, wordt beschouwd als regiehouder voor wat betreft de aanpak van ondermijning. Burgemeesters kunnen dan ook verschillende bevoegdheden inzetten voor het herstel van de openbare orde, waaronder: • Artikel 172, eerste lid, van de Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde; • Artikel 172, tweede lid, van de Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester is bevoegd overtredingen van wettelijke voorschriften die betrekking hebben op de openbare orde, te beletten of te beëindigen.
Hij bedient zich daarbij van de onder zijn gezag staande politie; 3
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
•
Artikel 172, derde lid, van de Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester bevoegd bij verstoring van de openbare orde of bij ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, de bevelen te geven die noodzakelijk te achten zijn voor de handhaving van de openbare orde. In dit uitvoeringsprogramma staat beschreven welke activiteiten door de gemeente worden uitgevoerd om ondermijnende criminaliteit aan te pakken in de gemeente Opsterland. Het is een integraal plan waarbij samenwerking in onze ambtelijke organisatie en met onze veiligheidspartners centraal staat. De burgemeester is de verantwoordelijk portefeuillehouder en bewaakt de voortgang op dit uitvoeringsprogramma. Team openbare orde en veiligheid voert regie op de aanpak en betrekt zowel interne als externe partners om de doelstellingen te behalen.
1.3 Tot op heden gerealiseerd In Opsterland wordt al enkele jaren gewerkt aan de aanpak van ondermijning. Onder meer vanuit het Plan van aanpak Ondermijning 2021-2022 gemeente Opsterland is gewerkt aan de interne informatiepositie, handhavingsacties, bewustwording en (ondermijning gerelateerd) beleid. Onderstaande tabel maakt inzichtelijk welke acties eerder zijn uitgevoerd. Thema Prioritering onderwerp ondermijning Beleid
Informatiepositie Bewustwording
Handhaving
Activiteit Sinds 2019 is ondermijning als prioriteit opgenomen in het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB). In 2022 is de Intentieverklaring Friese Norm bestuurlijk ondertekend. In 2017 is het Bibob-beleid in werking getreden. In 2018 is het Damoclesbeleid in werking getreden. In 2021 is het exploitatievergunning stelsel in werking getreden. Vanaf 2021 is gewerkt aan de uitvoering van het Plan van aanpak Ondermijning 2021-2022 gemeente Opsterland. In de Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV) zijn diverse bestuurlijke instrumenten opgenomen die bij de aanpak van ondermijning kunnen worden toegepast. Sinds 2022 wordt gewerkt met een Lokaal Informatieoverleg Ondermijning (LIO) (interne casustafel). Sinds 2023 wordt samengewerkt met Meld Misdaad Anoniem (hierna: MMA). In april 2024 is een (intern) meldsysteem voor signalen van ondermijning inwerking getreden. In juli 2021 heeft het college van B&W een bewustwordingssessie ondermijning gekregen. In september 2023 heeft de gemeenteraad een bewustwordingssessie ondermijning gekregen tijdens de thema avond veiligheid. In oktober 2023 hebben de ambtelijke organisatie, het college van B&W, diverse raadsleden, inwoners en ondernemers een bewustwordingssessie drugs (Bureau Drugszaken) gekregen. In november 2023 is gestart met de (bewustwording) campagne huurwoningen van MMA.
In november 2023 is (intern) een ondermijningsbibliotheek gestart. In mei 2024 heeft het college van B&W een bewustwordingssessie ondermijning gekregen. In april 2024 is een (interne) kennisbank ondermijning geïmplementeerd. Sinds mei 2024 is een bewustwordingssessie ondermijning voor nieuwe medewerkers gekoppeld aan het inwerkprogramma. Sinds juni 2022 worden periodiek integrale handhavingsacties voor het tegengaan van ondermijning georganiseerd.
4
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Overig
in 2024 maken we zes maanden gebruik van een RIEC-trainee ter ondersteuning van openbare orde en veiligheid op het gebied van ondermijning.
1.4 Aanleiding Ondermijning is één van de prioriteiten in het Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 Opsterland (verlengd tot en met juni 2024) en komt ook nadrukkelijk terug in het (nog vast te stellen) Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027. Deze prioritering houdt in dat de aanpak op dit thema geïntensiveerd wordt. De gemeente Opsterland heeft zich in 2022 gecommitteerd aan de Intentieverklaring Friese Norm. Daarmee heeft Opsterland onder meer de intentie uitgesproken een actueel plan van aanpak/uitvoeringsprogramma Ondermijning op te stellen waarin de lokale aanpak van ondermijning is beschreven. Het huidige plan van aanpak ‘Plan van aanpak Ondermijning 2021-2022 gemeente Opsterland’ is door ontwikkelingen verouderd en beleid is gedateerd. Vernieuwing is nodig in de vorm van een nieuw plan van aanpak/uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2025.
5
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
1.5 Ambitie en doelstellingen In het Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 Opsterland (verlengd tot en met juni 2024) zijn de volgende ambitie en doelstellingen op het thema ondermijning opgenomen. ‘De inzet van gemeente Opsterland is er op gericht om krachtig op te treden tegen ondermijnende criminaliteit en de maatschappelijke voedingsbodem die dit mogelijk maakt te verminderen. Daarnaast zetten we ons in om onze gemeentelijke organisatie, partners, ondernemers en bewoners bewust te maken van en weerbaar te maken tegen ondermijning’. Om deze ambitie te bereiken zijn de volgende doelstellingen opgesteld: • • • • •
We pakken vormen van ondermijnende criminaliteit consequent aan; De aanwezigheid van criminele gelegenheidsstructuren beperken we tot een minimum; De gemeentelijke organisatie, onze partners, ondernemers en bewoners zijn zich bewuster van de aanwezigheid van ondermijnende activiteiten en zijn weerbaarder tegen deze activiteiten; De meldingsbereidheid van de gemeentelijke organisatie, onze partners, ondernemers en bewoners is gestegen; Het buitengebied veilig houden en waar nodig veiliger maken.
In het Integraal Veiligheidsbeleid en de bijbehorende veiligheidsagenda zijn de acties opgenomen die gemeente Opsterland eind 2022 (verlengd tot en met juni 2024) gerealiseerd wil hebben. Ook in het (nog vast te stellen) Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 komt ondermijning nadrukkelijk terug. Dit uitvoeringsprogramma geef, waar nodig, een nadere aanvulling op het IVB en de bijhorende veiligheidsagenda.
1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 2 laten we zien hoe we de aanpak van ondermijning in Opsterland willen verbeteren op het gebied van bewustwording, informatiepositie, informatiehuishouding, beleid, handhaving, weerbaar bestuur, weerbare organisatie en communicatie. Hoofdstuk 3 bevat een planning van de acties/maatregelen voor de periode van 2024-2025 met vervolgens in hoofdstuk 4 een bijhorende begroting. In het afsluitende hoofdstuk 5 ziet u een afkortingenlijst.
6
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
2. Opsterlandse aanpak Ondermijning vindt plaats onder onze ogen, maar is tegelijkertijd vaak lastig te herkennen. Dit komt onder meer doordat legale structuren worden misbruikt. Om barrières te creëren tegen ondermijning, dienen wij als lokale overheid helder, concreet en meer bewust te worden in ons handelen. De aanpak van ondermijning hebben we onderverdeeld in vijf sporen: 1. 2. 3. 4. 5.
Bewustwording en organisatie; Informatiepositie en informatiehuishouding; Beleid en handhaving; Weerbaar bestuur en weerbare organisatie; Communicatie.
Bij de uitvoering van de maatregelen/activiteiten wordt relevante wet- en regelgeving, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG) en Wet politiegegevens (hierna: Wpg) in acht genomen.
2.1 Bewustwording en organisatie Dit spoor betreft de mate van kennis en bewustwording over het thema ondermijning en de manier waarop de organisatie is ingericht om ondermijning tegen te gaan. De eerste stap om als gemeente Opsterland weerbaar te zijn tegen ondermijning is het bewust maken van de kwetsbaarheden wat betreft ondermijning binnen het ambtelijk apparaat, het college van B&W en de gemeenteraad. Onder het motto 'je ziet het pas als je het door hebt' wordt geïnvesteerd in het leren herkennen van signalen van ondermijning. Denk bijvoorbeeld aan een aanvraag voor een alcoholvergunning, waarbij de financiering van de horeca-inrichting vragen oproept. Of vreemd gedrag in het gemeentehuis van een koppel dat een paspoort wil aanvragen. Naast interne bewustwording op dit onderwerp kan ook aandacht gegeven worden aan de bewustwording van bewoners en ondernemers (zie ook spoor 5, communicatie, in hoofdstuk 2.5).
7
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Probleemanalyse
Wat willen we bereiken in 20242025?
Het onderwerp ondermijning is (intern) onvoldoende bekend en urgent.
→ De aanpak van ondermijning is breed geborgd in de organisatie en alle relevante afdelingen zijn betrokken. Er is een duidelijke visie op de aanpak.
2.
Andere afdelingen dan OOV (intern) zien het probleem onvoldoende als hun taak.
→
3.
Het is (intern/extern) onvoldoende duidelijk hoe ondermijning te herkennen is.
→ Collega’s, inwoners, ondernemers en partners weten ondermijning te herkennen.
1.
→
→
Maatregelen/ activiteiten 2024-2025
Portefeuillehouder
Partijen
Behandelaar
Planning Q1-Q4 en jaar Q3 en Q4 2024
Gemeentelijk ondermijningsboek opstellen, hoe kan ieder team signalen van ondermijning herkennen. Intern aanspreekpunt(en) ondermijning aanwijzen.
BGM
Gem./ RIEC
BGM
Gem.
OOV/ Commu nicatie OOV
Plan van aanpak bewustwordingssessies (intern/extern) opstellen.
BGM
Gem.
OOV
Q3 2024
Bewustwordingssessies ondermijning voor ambtenaren organiseren met aandacht voor: - wat is ondermijning, aandacht voor lokaal niveau. - wijze waarop ambtenaren door criminelen kunnen worden beïnvloed. - wijze waarop georganiseerde criminaliteit vanuit de overheid kan worden gefaciliteerd. Kwetsbare functies binnen de organisatie wijzen op hun traceerbaarheid (bv. op social media).
BGM
Gem./ RIEC
OOV
Q4 2024 en Q1 2025
BGM
Gem.
OOV/ HRM
Q1 en Q2 2025
Handelingsperspectief (flyer) signalen ondermijning (intern/extern) opstellen.
BGM
Gem.
OOV/ Commu nicatie
Q4 2024
Q3 2024
8
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
4.
5.
6.
7.
Themabijeenkomst ondermijning voor inwoners en ondernemers organiseren.
BGM
Gem./ RIEC
OOV
Het is intern onvoldoende duidelijk waar signalen gemeld kunnen worden. Het is extern onvoldoende duidelijk waar signalen gemeld kunnen worden.
→ Collega’s en bestuur weten waar zijn signalen van ondermijning kunnen melden.
→
Digitaal meldpunt tbv ondermijning intern onder de aandacht brengen.
BGM
Gem.
OOV
2024 Q4 en Q1 2025 Q4 2024
→ Inwoners, ondernemers en partners weten waar zijn signalen van ondermijning kunnen melden.
→
MMA extern periodiek onder de aandacht brengen.
BGM
Gem.
OOV
Q3 2024
Er is intern onvoldoende inhoudelijke kennis over de aanpak van ondermijning. Er is intern onvoldoende bewustwording van kwetsbare functies en processen.
→ Er is intern voldoende inhoudelijke kennis over de aanpak van ondermijning.
→
Trainingen voor de bij de aanpak van ondermijning betrokken collega’s (intern) op het gebied van ondermijning verzorgen.
BGM
Gem.
OOV
Q2 en Q3 2025
→ Er is voldoende bewustzijn van kwetsbare functies en processen.
→
Kwetsbare functies en processen inzichtelijk maken.
BGM
Gem./ RIEC
OOV
Q1 en Q2 2025
2.2 Informatiepositie en informatiehuishouding Hieronder valt de manier waarop de gemeente haar informatiehuishouding heeft ingericht om signalen over ondermijning te herkennen, agenderen en aan te pakken waardoor een sterke informatiepositie en gerichte aanpak ontstaat. Daarnaast wordt er gezorgd voor een veilige opslag en communicatie van gevoelige informatie. Wat betreft de informatiepositie van de gemeente Opsterland kijken we zowel naar de interne als externe informatie. Intern naar het uitwisselen van informatie tussen diverse teams en personen. Het gaat hier om het actief verzamelen, het actief delen en het actief structureren en analyseren van informatie wat betreft ondermijning en ondermijnende signalen. Om signalen te kunnen delen en te kunnen duiden op relevantie en ernst is het noodzakelijk dat er een overlegstructuur is tussen de afdelingen/teams. Daarbij worden afspraken gemaakt over informatiedeling in relatie tot de aanpak van ondermijning, middels een privacyprotocol. Uitgangspunt hierbij is dat het delen van signalen en andere relevante informatie cruciaal is voor een succesvolle aanpak. Daarnaast is het van belang in goed contact te staan met bij de aanpak betrokken externe partijen.
Bij externe partners die bij de aanpak van ondermijning betrokken zijn, valt te denken aan de politie, het RIEC, De Arbeidsinspectie, de NVWA, de Belastingdienst, het Zorg- en Veiligheidshuis, de FIOD, ’t Wetterskip, Sociaal Domein Fryslân en de FUMO.
9
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Probleemanalyse
Wat willen we bereiken in 20242025?
Maatregelen/ activiteiten 2024-2025
Portefeuillehouder
Partijen
Behandelaar
1.
Er is weinig uitwisseling (intern) voor wat betreft de signalen van ondermijning.
→ Een sterke informatiepositie door interne informatieverzameling en deling middels een goed meldsysteem.
→
Actief ondermijning gerelateerde info verwerven (intern).
BGM
Gem.
OOV
Planning Q1-Q4 en jaar Q3 2024
2.
Er is weinig uitwisseling (extern) voor wat betreft de signalen van ondermijning.
→ Een sterke informatiepositie door externe informatieverzameling en deling middels een goed meldsysteem.
→
Actief ondermijning gerelateerde info verwerven (extern).
BGM
Gem.
OOV
Q3 2024
→
Privacyprotocol Ondermijning opstellen.
BGM
Gem.
OOV
Q3 2024
Veilig (digitaal) zaaksysteem creëren.
BGM
Gem.
OOV
Q1 en Q2 2025
Meer meldingen van externen middels een eenduidig meldpunt en borging. 3.
Het verwerken en delen van ondermijning gerelateerde informatie is privacygevoelig.
→ Alle medewerkers gaan op een privacyproof en veilige manier om met gevoelige informatie. Procedures en vastlegging worden conform alle daartoe geldende wetgeving geborgd. Informatie wordt op een veilige en eenduidige wijze vastgelegd binnen de kaders van regelgeving.
10
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
4.
Het werven van nieuwe informatie vergt veel tijd.
→ Gemakkelijker en slimmer informatie verwerven.
→
Medewerkers OOV volgen de cursus Osint.
BGM
Gem.
OOV
Q4 2025
11
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
2.3 Beleid en handhaving Dit betreft de mate waarin de gemeente in staat en bereid is om het instrumentarium dat er is in te zetten tegen ondermijnende criminaliteit. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op duidelijk beleid en integrale interventies. Allereerst bestaat er veel landelijke wet- en regelgeving voor de aanpak van ondermijning. Het is belangrijk dat een gemeente weet wanneer welke bevoegdheid kan worden ingezet. Bij de aanpak van ondermijning kan er onderscheid gemaakt worden tussen vier aspecten van de bestaande wet- en regelgeving: 1. 2. 3. 4.
Algemene wet bestuursrecht (Awb); Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob); Verordeningen en vergunningen; Lokaal beleid.
Probleemanalyse 1.
Niet alle wet- en regelgeving die effectief zijn in de aanpak van ondermijning, liggen vast in beleid of zijn niet actueel.
Wat willen we bereiken in 20242025? → Alle beschikbare wet- en regelgeving in de aanpak van ondermijning zijn geïmplementeerd en actueel.
→
Maatregelen/ activiteiten 2024-2025
Portefeuillehouder
Partijen
Behandelaar
Planning Q1-Q4 en jaar Q4 2024
De APV waar mogelijk aanvullen met artikelen om ondermijning effectief aan te kunnen pakken.
BGM
Gem.
OOV/ jurist
Het Damoclesbeleid (Opiumwet 13b) actualiseren.
BGM
Gem.
OOV/ VTH
Q4 2024
Het bibob-beleid actualiseren.
BGM
Gem.
OOV/ VTH
Q4 2024
2.
De bij de aanpak van ondermijning betrokken collega’s (intern) hebben niet de juiste opleidingen/kennis en middelen om te handhaven.
→ De bij de aanpak betrokken collega’s (intern) hebben de juiste opleidingen/kennis om effectief en veilig te kunnen handhaven.
→
Verdiepende trainingen voor de bij de aanpak van ondermijning betrokken collega’s (intern) op het gebied van ondermijning verzorgen.
BGM
Gem./ RIEC
OOV/ VTH/ Sociaal Domein
Q3 2025
3.
De integrale controles op het gebied van ondermijning vinden nog vaak ongericht plaats.
→ De integrale controles op het gebied van ondermijning vinden gericht plaats. Locaties worden gerichter geselecteerd.
→
Jaarwerkplan voor handhavingsacties ondermijning opstellen waarin duidelijk wordt welke branches worden
BGM
Gem.
OOV/ VTH
Q3 en Q4 2024
12
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
Locaties worden ongericht geselecteerd.
gecontroleerd en hoe locaties gericht worden geselecteerd.
13
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
2.4 Weerbaar bestuur en weerbare organisatie Dit thema gaat over de wijze waarop de weerbaarheid van het bestuur en de organisatie tegen vormen van criminaliteit in de gemeente is verankerd. Het gaat om de mate waarin er binnen de gemeentelijke organisatie waarborgen zijn ingebouwd om de integriteit en veiligheid van bestuurders en medewerkers zeker te stellen. De overheid is verantwoordelijk voor (de verdeling van) publieke middelen en is belast met het uitoefenen van het openbaar gezag. Dat betekent een zeker mate van macht en invloed. Hierdoor is het werken bij een overheidsinstantie, zoals de gemeente Opsterland, uniek. Daarom is het belangrijk dat medewerkers, bestuurders en volksvertegenwoordigers van de gemeente Opsterland integer en weerbaar zijn. Integriteit staat voor eerlijk en betrouwbaar zijn. In het kader van een weerbaar bestuur heeft het te maken met de kwaliteit en de geloofwaardigheid van dat (openbaar) bestuur. Als het gaat om weerbaarheid, dan gaat het over agressie en geweld tegen medewerkers met een publieke taak, zoals KCC-medewerkers, jongerenwerkers, handhavers, et cetera. Probleemanalyse 1.
2.
3.
4.
Er is binnen de organisatie niet voldoende inzicht in kwetsbare processen en functies. Bestuur en organisatie worden onvoldoende geïnformeerd in de wijze waarop zij door criminelen kunnen worden beïnvloed. Bestuur en organisatie worden onvoldoende geïnformeerd over het faciliteren van georganiseerde criminaliteit vanuit de overheid. Bestuur en organisatie worden onvoldoende geïnformeerd over op welke wijze zij zich
Wat willen we bereiken in 20242025?
Maatregelen/ activiteiten 2024-2025
Portefeuillehouder
Partijen
Behandelaar
Planning Q1-Q4 en jaar Q4 2024
→ Inzicht in kwetsbare processen en functies.
→
Kwetsbare processen en functies worden in kaart gebracht.
BGM
Gem./ RIEC
OOV / HRM
→ Bestuur en organisatie hebben inzicht in de wijze waarop zij door criminelen kunnen worden beïnvloed.
→
Het bestuur en organisatie informeren over de wijze waarop zij door criminelen kunnen worden beïnvloed.
BGM
Gem.
OOV
Q4 2024 en Q1 2025
→ Bestuur en organisatie hebben inzicht in de manier waarop georganiseerde criminaliteit vanuit de overheid gefaciliteerd kan worden.
→
Het bestuur en organisatie periodiek informeren over de manier waarop georganiseerde criminaliteit vanuit de overheid kan worden gefaciliteerd.
BGM
Gem.
OOV
Q4 2024 en Q1 2025
→ Bestuur en organisatie weten op welke wijze zij zich kunnen weren tegen beïnvloeding van ondermijnende criminaliteit.
→
Het bestuur en organisatie periodiek informeren over de wijze waarop zij zich kunnen weren tegen beïnvloeding van ondermijnende criminaliteit.
BGM
Gem.
OOV
Q1 2024
14
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
kunnen weren tegen beïnvloeding van ondermijnende criminaliteit.
15
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
2.5 Communicatie Dit spoor gaat over de wijze waarop de gemeentelijke organisatie in staat is om communicatie effectief in te zetten bij het versterken van haar eigen weerbaarheid tegen vormen van ondermijning. Om ondermijning in de gemeente Opsterland aan te pakken is het van belang dat bestuur, organisatie, partners, organisaties, bedrijven en inwoners de signalen van ondermijning kunnen herkennen en weten waar zij deze signalen kunnen melden. Om daadwerkelijk tot melding over te gaan, moeten ze daarbij het gevoel hebben dat ze zich in een veilige (werk)omgeving bevinden. Daarvoor is het noodzakelijk dat er gecommuniceerd wordt met medewerkers. Door een programma en goede planning kan informatie op de juiste manier verspreid worden. Probleemanalyse 1.
2.
Er is geen interne communicatiestrategie op ondermijning (om medewerkers en volksvertegenwoordigers te informeren over ontwikkelingen en stand van zaken wat betreft de aanpak van ondermijning). Er is geen externe communicatiestrategie op ondermijning (er is geen structurele informatievoorziening naar externe partners, inwoners en bedrijven).
Wat willen we bereiken in 20242025? → Duidelijkheid over de manier en planning waarop interne communicatie over ondermijning plaatsvindt.
Maatregelen/ activiteiten 2024-2025
Portefeuillehouder
Partijen
Behandelaar
→
Een lange termijn communicatiestrategie ondermijning intern opzetten die specifiek is toegespitst op de gemeente Opsterland.
BGM
Gem.
OOV/ Commu nicatie
→
Een lange termijn communicatiestrategie ondermijning extern opzetten die specifiek is toegespitst op de gemeente Opsterland.
BGM
Gem.
OOV/ Commu nicatie
Planning Q1-Q4 en jaar Q3 en Q4 2024
Meer en gerichte interne communicatie over ondermijning. → Duidelijkheid over de manier en planning waarop externe communicatie over ondermijning plaatsvindt.
Q3 en Q4 2024
Meer en gerichte externe communicatie over ondermijning.
16
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
3. Planning 2024-2025 Activiteit
Q3 2024
Q4 2024
Q1 2025
1. 2.
Plan van aanpak bewustwordingssessies (intern/extern) opstellen. MMA extern periodiek onder de aandacht brengen.
X X
3.
Actief ondermijning gerelateerde info verwerven (intern).
X
4.
Actief ondermijning gerelateerde info verwerven (extern).
X
5.
Privacyprotocol Ondermijning opstellen.
X
6.
X
X
X
X
X
X
X
X
10.
Jaarwerkplan voor handhavingsacties ondermijning opstellen waarin duidelijk wordt welke branches worden gecontroleerd en hoe locaties gericht worden geselecteerd. Gemeentelijk ondermijningsboek opstellen, hoe kan ieder team signalen van ondermijning herkennen. Een lange termijn communicatiestrategie ondermijning intern opzetten die specifiek is toegespitst op de gemeente Opsterland. Een lange termijn communicatiestrategie ondermijning extern opzetten die specifiek is toegespitst op de gemeente Opsterland. Handelingsperspectief (flyer) signalen ondermijning (intern/extern) opstellen.
11.
Het Damoclesbeleid (Opiumwet 13b) actualiseren.
X
12.
Het bibob-beleid actualiseren.
X
13.
De APV waar mogelijk aanvullen met artikelen om ondermijning effectief aan te kunnen pakken. Themabijeenkomst ondermijning voor inwoners en ondernemers organiseren.
X X
X
X
X
16.
Bewustwordingssessies ondermijning voor ambtenaren organiseren met aandacht voor: - wat is ondermijning, aandacht voor lokaal niveau. - wijze waarop ambtenaren door criminelen kunnen worden beïnvloed. - wijze waarop georganiseerde criminaliteit vanuit de overheid kan worden gefaciliteerd. Veilig (digitaal) zaaksysteem creëren.
17.
Kwetsbare processen en functies worden in kaart gebracht.
7. 8. 9.
14. 15.
Q2 2025
Q3 2025
Q4 2025
X
X
X
X
X
17
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
18. 19. 20.
Kwetsbare functies binnen de organisatie wijzen op hun traceerbaarheid (bv. op social media). Verdiepende trainingen voor de bij de aanpak van ondermijning betrokken collega’s (intern) op het gebied van ondermijning verzorgen. Medewerkers OOV volgen de cursus Osint.
X
X X X
18
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
4. Begroting 1. 2.
Thema Bewustwording en organisatie Informatiepositie en informatiehuishouding
Geschatte kosten €4000,€1000,-
3.
Beleid en handhaving
€1000,-
4.
Weerbaar bestuur en weerbare organisatie
€1000,-
5.
Communicatie
€4000,-
6.
Overige kosten
€1000,-
Totaal
€12.000,-
19
Uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2025 gemeente Opsterland
5. Afkortingenlijst APV: Algemene Plaatselijke Verordening AVG: Algemene Verordening Gegevensbescherming Awb: Algemene wet bestuursrecht BGM: burgemeester Bibob: Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur HRM: Human Resource Management LIO: Lokaal Informatieoverleg Ondermijning gemeente Opsterland MMA: Meld Misdaad Anoniem OOV: Openbare Orde en Veiligheid OWO-VTH: team vergunning, toezicht en handhaving van de gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland RIEC: Regionaal Informatie en Expertise Centrum Wpg: Wet politiegegevens
20