B7 Bijlage 1 Doorstroompunt StartWijzer Jaarverslag 2022-2023

Als een BOA overweegt om over te gaan tot handhaven dan stemt hij/zij dat eerst af via het Justitieel Casus Overleg. De casus wordt dan voorgelegd en er wordt onderzocht of het opmaken van een proces-verbaal wenselijk en helpend is.

34

35

Dit doen we om seponeren door het OM na het opmaken van een proces-verbaal te voorkomen. Het heeft pedagogisch weinig zin om te dreigen met een proces-verbaal en daarna over te gaan tot het opmaken van het proces-verbaal, als deze vervolgens wordt geseponeerd. Ook het proces na het indienen van het proces-verbaal wordt middels het JCO gemonitord. Er zit vaak een lange tijd tussen het indienen van het proces-verbaal en de uiteindelijke rechtszitting. Het is belangrijk om in die tussenperiode in verbinding te blijven staan met de jeugdigen en betrokkenen.

5.7 Maatschappelijke zorgtaak – preventie StartWijzer wordt vaak benaderd om preventief mee te denken, te adviseren in casuïstiek, we worden door ouders of het onderwijs betrokken bij geoorloofd verzuim om kennis te delen of gevraagd te adviseren bij verzoeken tot verlof. Ook adviseren we de medewerkers van gebieds- en wijkteams. Zeker daar waar de leerplichtambtenaar onderdeel is van het gebiedsteam of op dezelfde locatie werkt, vinden we hier zeer korte lijntjes. Consulenten leerplicht en rmc nemen vaak deel aan de zorgteams van het onderwijs (ZAT/BOZ), en zijn betrokken bij diverse multi-disciplinaire overleggen (MDO’s). We denken mee over aangepaste trajecten om thuiszitters te voorkomen, adviseren bij maatwerktrajecten en hebben korte lijnen en intensieve samenwerking met GGD en gebieds- en wijkteams. Door vroegtijdig informatie en kennis te delen, voorkomen we met regelmaat een melding. Dit is echter niet goed in getallen uit te drukken. Het wordt vaak anoniem behandeld en kan daardoor niet geregistreerd worden. Daarnaast is er bij een preventieve actie of advies geen sprake van een “vermoedelijk overtreding van de Leerplichtwet” en daarmee hebben we (nog) geen wettelijke grondslag om deze acties te registreren en te administreren. Wij zien dit echter als een belangrijke taak en zouden juist deze preventieve acties willen uitbreiden.

Hoe eerder we betrokken kunnen zijn op welke manier dan ook, des te eerder hebben we zicht op de situatie en kunnen we onze kennis delen. Uiteindelijk is voorkomen beter dan genezen.

5.8 Verwijsindex, zorgmeldingen, melding huiselijk geweld. Wederom hebben we in het schooljaar 2022-2023 er naar gestreefd om zoveel mogelijk uniform hierin te acteren; als we actief betrokken zijn geven we een signaal van betrokkenheid af in de Verwijsindex. Echter hanteren we als individuele medewerkers of gemeenten soms verschillende werkwijzen. Wanneer een leerplichtambtenaar problemen op meerdere leefgebieden van een jeugdige signaleert en zich zorgen maakt, kan hij/zij hiervan een zorgmelding doen bij het gebiedsteam of, indien sprake van zorgen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling, een melding bij het Regiecentrum Bescherming en Veiligheid. U vindt in de cijferbijlage hier hele lage aantallen terug. Dat komt omdat het veelal andere partijen (zoals het onderwijs) zijn die de melding doen, omdat zij dichter bij de jeugdige staan en meer signalen hebben. Onze medewerkers onderschrijven deze melding vaak wel, maar die vinden we niet terug in de cijfers.

36

37

6 Doorstroompunt-functie VSV en JIKP De Doorstroompunt-functie voortijdig schoolverlaten is vastgelegd in wetgeving en omvat de volgende taken: – – –

– –

een sluitende melding en registratie van alle jongeren tussen 18 en 23 jaar die niet op school zitten en nog geen startkwalificatie (minimaal mbo-2 of havo-diploma) behaald hebben; benaderen en zorgdragen voor begeleiding van jongeren die zijn uitgevallen, gericht op terugleiden naar school, naar werk of een combinatie daarvan; opstellen van een regionaal programma samen met scholen, instellingen en organisaties voor een periode van 4 jaar, met daarin maatregelen ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten van jongeren tussen de 12 en 23 jaar; monitoren en indien nodig begeleiden van jongeren in een kwetsbare positie. De wettelijke definitie van jongeren in een kwetsbare positie luidt als volgt: jongere die jonger is dan 23 jaar, en

a. b.

die instroomt in of doorstroomt naar een entreeopleiding; of die doorstroomt naar een basisberoepsopleiding of die uitstroomt uit het onderwijs, en die afkomstig is uit:

1. 2. 3.

het voortgezet speciaal onderwijs; het praktijkonderwijs; (een leerwerktraject binnen) de basisberoepsgerichte leerweg van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs; de entreeopleiding.

4.

De belangrijkste doelstelling van het Doorstroompunt is ervoor zorgen dat jongeren een startkwalificatie behalen. In 2019 zijn echter ook JIKP’ers wettelijk vastgelegd als doelgroep voor het Doorstroompunt. Zij zijn niet altijd in staat zijn om een startkwalificatie te halen. Jongeren die van het vso-pro uitstromen zijn bovendien geen voortijdig schoolverlaters. Wij benadrukken daarom dat de begeleiding naar arbeid of zorg een belangrijk onderdeel is van het werk van onze doorstroomcoaches. Het verhogen van de Doorstroompunt-leeftijdsgrens van 23 naar 27 jaar zorgt er voor dat we onze relatie met netwerkpartners binnen de domeinen arbeid en zorg moeten bestendigen. Dit terwijl we altijd de focus houden op het behalen van een diploma op het meest passende niveau.

38

39

Dit zien wij namelijk als de belangrijkste voorwaarde voor een duurzame, kansrijke start op de arbeidsmarkt. Een startkwalificatie leidt namelijk tot een grotere kans op werk, een hoger inkomen en een lager beroep op sociale voorzieningen, zoals uitkeringen, schuldhulpverlening en jeugdzorg. Tegelijk weten we dat het behalen van een startkwalificatie niet voor iedereen haalbaar is. Voor deze jongeren zetten we in op een traject richting arbeid, zorg of een combinatie daarvan. Uiteindelijk is immers het doel dat alle jongeren de best passende plek in de maatschappij vinden. Uit onderzoek blijkt dat de inzet van het Doorstroompunt zichzelf terugverdiend. Jongeren doen geen of minder lang beroep op een uitkering en/of zorg.

6.2 Voortijdig Schoolverlaten Voortijdig Cijfermatig zag deSchoolverlaten situatie rondom voortijdig schoolverlaten in 2022-2023 er als volgt uit: Cijfermatig zag de situatie rondom voortijdig schoolverlaten in 2022-2023 er als volgt uit:

6.1 Preventie 18+ Waar mogelijk willen we natuurlijk schooluitval voorkomen. Daarom zetten we al enkele jaren in op het voeren van verzuimgesprekken 18+. Scholen moeten jeugdigen die niet meer onder de Leerplichtwet vallen en nog geen startkwalificatie hebben behaald na vier weken afwezigheid melden bij DUO, waarna deze door leerplicht of Doorstroompunt in behandeling wordt genomen. In de regio zijn echter afspraken gemaakt waardoor verzuim eerder gemeld kan worden. Scholen melden jeugdigen die zestien uur in vier weken verzuimen, maar eerder verzuim melden mag altijd. Onze coaches gaan naar aanleiding van deze verzuimmeldingen het gesprek aan met de jongere. De jongeren (en eventueel de ouders) bespreken de oorzaken van het verzuim en gaan samen met de jongere op zoek naar oplossingen voor de problemen die zij ervaren. Wanneer nodig zetten onze coaches samen met de jongere de stap naar de juiste hulpverlening. De kennis die onze coaches hebben van het zorgaanbod binnen de gemeenten zorgt ervoor dat die stap snel gezet wordt en de oorzaken van het verzuim in een vroegtijdig stadium aangepakt worden. In het schooljaar 2022-2023 kwamen er in totaal 1156 verzuimmeldingen 18+ binnen voor 674 unieke leerlingen. Voor een deel van deze jongeren zijn meer dan één verzuimmelding gedaan. In 2021-2022 kwamen er in totaal 941 verzuimmeldingen 18+ binnen voor 589 unieke leerlingen.

Aantal

Er zijn in het afgelopen schooljaar dus 215 verzuimmeldingen meer gedaan. Ook is het aantal verzuimende leerlingen toegenomen met 85. Deze toename komt o.a. door grote mentale belasting van jongeren vanwege grote maatschappelijke en globale actualiteiten. De klimaatcrisis werkt zwaar op de mentale gesteldheid en ook de prestatiegerichte maatschappij speelt een rol. Daarnaast zijn de overgangsnormen tijdens de Coronacrisis versoepeld. Dit heeft er voor gezorgd dat jongeren soms op een te hoog niveau zijn ingestroomd met verzuim en uitval tot gevolg. Dit effect is nog steeds zichtbaar en wordt door de uitvoering onderkend. Met dit in het achterhoofd is een preventieve aanpak, door middel van snelle begeleiding naar zorg of financiële ondersteuning, onverminderd belangrijk.

Aantal In onze regio zien we een stijging van het aantal nieuwe vsv'ers. In 2022-2023 verlieten In onze regio zien een stijging van het nieuwe In 2022-2023 namelijk 796we jongeren voortijdig hunaantal school. In hetvsv’ers. schooljaar daarvoor verlieten waren ditnamelijk er 679. 796 Van voorgaande Doorstroompunt startWijzer 949 oud jongeren voortijdig schooljaren hun school. had In het schooljaar daarvoor waren overigens dit er 679. nog Van eens voorgaande schooljaren vsv'ers in beeld.startWijzer Dit komt neer op totaal vsv'ers in beeld zijn. Dit komt neer op totaal 1.745 had Doorstroompunt overigens nog 1.745 eens 949 ouddie vsv’ers in beeld. vsv’ers die in beeld zijn. Typering

40

41

Jongeren vallen uit om verscheidene redenen. Om wat meer zicht te krijgen wat de reden hiervan is meten we dit door hier typeringen aan te geven. Onderstaand geven we per Typering typering aan om hoeveel jongeren het gaat in het schooljaar 2022-2023 en welk percentage Jongeren uit om verscheidene redenen. Om wat meer zicht te krijgen wat de reden hiervan is meten van vallen het totale aantal vsv'ers (796) dit betreft. we dit door hier typeringen aan te geven. Onderstaand geven we per typering aan om hoeveel jongeren het Opstappers: 290 jongeren %) gaat in het- schooljaar 2022-2023 en welk(36,4 percentage van het totale aantal vsv’ers (796) dit betreft. jongeren die een bewuste keuze maken de school te verlaten, omdat ze aan het werk (willen) gaan en geen intentie hebben om op een later moment weer een opleiding op te pakken. - Overbelasten: 255 jongeren (32 %) jongeren die door een opeenstapeling van problemen (tijdelijk) niet in staat zijn om een opleiding te volgen.

–

–

–

–

–

Opstappers: 290 jongeren (36,4 %) jongeren die een bewuste keuze maken de school te verlaten, omdat ze aan het werk (willen) gaan en geen intentie hebben om op een later moment weer een opleiding op te pakken. Overbelasten: 255 jongeren (32 %) jongeren die door een opeenstapeling van problemen (tijdelijk) niet in staat zijn om een opleiding te volgen. Loopbaantwijfelaars: 168 jongeren (21,1 %) jongeren die problemen ondervinden met het vinden van de juiste opleiding of het afronden van de huidige opleiding. Zij staan wel open voor het volgen van een opleiding op een later moment. Niet-kunners: 77 jongeren (9,7 %) jongeren die cognitief niet in staat zijn een startkwalificatie te behalen. Hieronder vallen ook nieuwkomers/vluchtelingen in inburgeringstraject Onbekend: 6 jongeren (0,8 %) jongeren waarvoor de reden van uitval onbekend is.

Minister Dijkgraaf beschrijft in zijn kamerbrief ‘over hoofdlijnen aanvalsplan voorkomen voortijdig schoolverlaten en begeleiden naar een kansrijke toekomst’ de volgende vijf structurele oorzaken vsv;

• • • • •

Veel jongeren vallen uit door persoonlijke problemen. Veel uitval door verkeerde studiekeuze, beperkte voorzieningen voor jongeren die zoekende zijn, lang moeten wachten voor doorstroom naar een vervolgopleiding. Jongeren met een hoge kans op uitval krijgen niet altijd de specifieke begeleiding die zij nodig hebben. Het is te verleidelijk voor jongeren om ongediplomeerd aan het werk te gaan. In het onderwijs is niet genoeg ruimte voor jongeren die meer werkgericht zijn. In de overstap van school naar werk ontbreekt structurele begeleiding voor jongeren met een risico op afstand tot de arbeidsmarkt.

Deze vijf punten herkennen wij in onze regio en zien wij ook terug in de cijfers. We willen nog wel de beperkende reisafstand van woonadres naar onderwijsinstellingen benoemen. De afstand is soms dusdanig ver, of de reis duurt dusdanig lang dat jongeren stoppen met hun opleiding. Op 7 november 2023 stond in het NRC een artikel over vervoersarmoede in Friesland. Als de bus niet meer rijdt, omdat de busmaatschappij de lijn te duur vindt. Als je geen auto hebt, maar op tijd in het ziekenhuis moet zijn. Als je geen geld hebt om je fiets te laten repareren. Of als je een baan of opleiding moet laten schieten, omdat je niet op je werk of school kunt komen, dan spreken we van vervoersarmoede. Ook jongeren in onze regio hebben hier last van. Doordat de school soms dusdanig slecht bereikbaar is met het ov en andere opties niet mogelijk zijn, verzuimen ze of blijven helemaal thuis.

42

Uitstroom In totaal zijn er 626 vsv’ers van de 1745 vsv’ers in 2022-2023 uitgestroomd. Dit betekent dat zij geen vsv’er meer zijn. In het jaarverslag spreken we over drie uitstroomrichtingen. De eerste, terug naar het onderwijs, is voor ons het belangrijkst omdat zij dan uiteindelijk een startkwalificatie behalen. In 2022-2023 zijn er 253 jongeren teruggeleid naar het onderwijs. 158 jongeren hebben we begeleid naar werk en er zijn 215 overige uitstromers. Zij hadden bijvoorbeeld geen baan toen ze 23 werden of zijn verhuisd. De andere 1119 vsv’ers zijn niet uitgestroomd. 545 jongeren hadden een baan waarmee ze voldoende inkomen hadden om te voorzien in hun dagelijkse behoeftes. Over deze groep hebben wij minder zorgen. Dat gezegd hebbende, in tijden van economische tegenspoed is de kans groter dat zij hun baan verliezen omdat ze geen startkwalificatie hebben. Ook hebben ze beperktere doorgroeimogelijkheden. Dit kan betekenen dat ze later alsnog kiezen voor een opleiding. Om deze redenen blijven we ze volgen en houden we contact. Door motiverende gespreksvoering wordt er gekeken naar mogelijkheden om ze alsnog richting een opleiding te sturen. Dit kan ook in combinatie met een baan. Wanneer we kijken naar de andere cijfers zien we dat 174 jongeren in een bemiddelingstraject richting onderwijs, werk of zorg zaten. 220 jongeren vallen onder de status ‘overig’.

Zij worden niet actief begeleid, maar wel gevolgd door een doorstroomcoach. Dit kan betekenen dat zij in een hulpverlenings- of participatietraject zitten of dat ze zijn aangemeld voor een opleiding maar nog niet zijn aangenomen. Van de niet uitgestroomde jongeren hebben 123 een (bijstands)uitkering ontvangen. Zij worden gemonitord door de doorstroomcoach en wanneer het haalbaar is wordt er gekeken naar een mogelijke vervolgstap richting onderwijs en/of werk. Tot slot waren er 57 jongeren zonder verblijfsstatus. Zij zijn niet herplaatst omdat ze geen verblijfsstatus hadden.

6.3 Jongeren in Kwetsbare Positie Een wettelijke taak van startWijzer is het monitoren van jongeren in een kwetsbare positie (jikp) en ze begeleiden bij een volgende stap richting vervolgonderwijs, werk of dagbesteding. Volgens de wettelijke definitie vallen hieronder jongeren vanuit het vso, pro, vmbo-bb en de entree-opleiding. In regionaal verband is afgesproken om ook jongeren van het isk hieronder te scharen. Ook zij krijgen indien nodig begelebij een volgende stap richting vervolgonderwijs, werk of dagbesteding. Die begeleiding kan bestaan uit het afnemen van een studie-/beroepskeuzetest, ondersteuning bij het intakeproces op het mbo of toeleiding naar jobcoaches en/of gebieds- en wijkteams binnen de regiogemeenten.

43

44