A05 Brief meitinkende ynwenners - Fan Opsterland nei Opsterlân - A
Tekst van het document
Fan Opsterland nei Opsterlân
07-10-2025
Oan: Leden fan de gemeenterie en kolleezje fan B&W Opsterland Cc: Taaldeputearre Eke Folkerts Provinsje Fryslân Fan: Meitinkende ynwenners gemeente Opsterland Ûnderwerp: Oprop ta in helberensûndersyk om de Nederlânsktalige namme 'Opsterland' formeel feroarje te litten (yn Basisregistraasje, BAG, ensfh.) yn de Frysktalige namme 'Opsterlân' en dy mooglikheid mei te nimmen yn it nij Frysk taalbelied 2026 Ynlieding Iuwenlang wie de 'Hollandse' stavering fan de topografyske nammen de iennichste dy’t tastien wie. It ferbetterjen dêrfan yn de Fryske stavering hat syn oarsprong yn 1953, doe't it doetiidske kabinet oangeande de ‘Fryske kwestje’ ‒ bekend wurden as ‘kneppelfreed’ ‒ bepaalde dat Fryske gemeenten it rjocht krigen om plak- en strjitnammen yn de takomst yn it Frysk fêst te stellen. Yn 1981 wie gemeente ‘Idaarderadeel’ de earste Fryske gemeente dy’t ôfstân naam fan de Nederlânsktalige plaknammen en offisjeel alle topografyske nammen ientalich yn it Frysk fêststelde. Yn 1992 waard it rjocht om ek de gemeentenamme yn it Frysk fiere te meien, fêstlein yn de gemeentewet. Yn in tiid wêryn’t lytse talen oeral yn de wrâld ûnder druk steane, jout sa’n stap in dúdlik signaal. Want ús taal en kultuer binne beide net allinnich op harsels weardefol, mar ek in fêst ûnderdiel fan ús identiteit yn it publike libben.
Dêrmei is op dat mêd wetlik in begjin makke mei de emansipaasje fan it Frysk en it wer omstaverjen fan ús topografyske nammen omdat ynwenners fan Fryslân de Fryske taal wichtich fine en hoedzje wolle. Resint -
Op 15 maart 2006 hawwe Provinsjale Steaten de Frysktalige wetternammen fêststeld. Gemeenten meie dan harren eigen wetternammen kieze dy't passe by harren taalbelied. Dat kin yn it Frysk, Nederlânsk of in lokale streektaal wêze. De gemeente Opsterland hat foar de Fryske namme keazen.
-
Yn 2010 fregen fiif fúzjegemeenten yn súdwest Fryslân harren ynwenners om mei te tinken oer de takomstige namme. Úteinlik keas 57,3% fan de befolking yn in konsultative omgong foar de namme gemeente Súdwest-Fryslân.
-
Yn 2015 feroare de gemeente 'De Friese Meren' syn namme yn De Fryske Marren. De goed 50.000 ynwenners fan de gemeente binne fanwegen de nammewiziging dat jier administratyf ferhuze nei de nije gemeente ‘De Fryske Marren’. De nammewiziging is hiel goed ferrûn neffens de berjochten yn it nijs fan de oanbelangjende gemeentlike beliedsmeiwurker.
-
Yn 2023 krigen fiifentweintich doarpen yn de gemeente Noardeast-Fryslân harren Fryske namme werom. De Nederlânsktalige plaknammen kamen formeel te ferfallen omdat der yn de BAG formeel mar ien offisjele namme wêze mei.
-
Yn novimber 2023 is der troch in koälysje-akkoart yn de gemeente Opsterland in begjin makke om de kommende jierren de Fryske plaknamme boppe de Nederlânske te setten op de plaknammebuorden fan alle doarpen yn de gemeente.
Identiteit
in
Yn Fryslân bliuwt der ferlet by ynwenners fan harren gemeenten om
Fryske yn stee fan Nederlânske
namme te hawwen. Wêrom hechtsje dy dêr sa'n wearde oan? "Plak- en gemeentenammen binne wichtich
spreken. En
is
sterk ferlet om
uit
boerd te sjen."
it
plak en de gemeentenamme ek yn de streektaal op
it
in
Friezen hawwe
de spreektaal
it te
het heel belangrijk voor de identiteit dat-ie ook
tweetalig Friesland
in
nijs. "In
is
foar de identiteit fan minsken", seit plaknamme-ekspert en nearlandikus Riemer Reinsma yn
Fan Opsterland nei Opsterlân
sân. Ek de namme
it
'sittende op'. Opsterlanners binne dus 'opsitters', heech wenjende minsken op
is
sater
'op' en
is
it
earst brûkt yn 1395. De namme wie doe Upsateraland. Up
De namme 'Opsterland' waard foar
Superhaudmare komt foar yn de 14e iuw as oantsjutting foar dizze streek. Frij oerset betsjut dat 'boppe dan de rivier
it
'it
is
haadstream'. Dy haadstream
hert fan Opsterlân foarmet.
Âlddjip' (Koningsdiep), dy't
It
provinsjebestjoer fan Fryslân set mei de nije Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) 2024-2028 fanselssprekkend plak yn Frysk net altyd like
it
libben fan de mearderheid fan de ynwenners fan Fryslân. Mar bûten de doar
it
Frysk moat mear en dúdliker te sjen wêze yn
It
sichtber en dat kin oars stelt deputearre Eke Folkerts.
it
in is
Frysk: "It Frysk hat
It
de kommende fjouwer jier yn op mear sichtberens fan
deistich libben." Sjoen boppesteande arguminten en opmerkings dogge wy as meitinkende en partisipearjende ynwenners
it
te
nimmen om de
feroarjen yn de Fryske namme 'Opsterlân'. Op dit stuit binne fan de offisjele Frysktalige namme. De nije gemeente
- moai
it
Fryske taal oanbelanget
as
'e
- wat de sichtberens fan
in
fêstelân - sân mei
it
fjirtjin gemeenten yn Fryslân - op
helberensûndersyk op
te
nij Frysk taalbelied 2026 dêryn
Nederlânske namme 'Opsterland'
Opsterlân soe
bestjoer fan de gemeente 'Opsterland' om by
in
in
meitsjen en fêststellen fan
skriftlike fersyk oan
it
it
fan de gemeente Opsterland hjirby
achtste yn
rychje passe en kin
yn oparbeidzjen mei de provinsje Fryslân fandatoangeande soargje foar mear provinsjale uniformiteit en
dêr mooglik ek provinsjale stipe foar krije. Út namme fan meitinkende en partisipearjende ynwenners gemeente Opsterlân: Wynjewâld, Hennie Veenendaal
út
De Sweach, Jaap van Veen
Oerterp, Ed Knotter
Sjoerdsje Veenstra út Oerterp
út
Veen út De Sweach, Wiebe Veenstra
De Sweach, Wopkje de Jong
út
út út
út
Marco Hofstra
Gordyk, Roel Kaastra út
De Sweach, Sander Hoekstra út Oerterp, Piter Jaap van
Oerterp, Andrys Visser út De Sweach, Jan Veenstra út Lippenhuzen,