2024-06-11 - Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

14

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 6.12 Besteding toeristenbelasting Blz.41 Recreatie. Opsterland heeft meer dan 10 jaar toeristenbelasting. De opbrengst wordt later in de Jaarstukken nogmaals toegelicht. Waaraan is de jaarlijkse opbrengst in 2023 besteed? Wat gebeurt er met het overschot als de bestedingen lager zijn dan de opbrengst? Wordt dit overgeheveld naar de algemene reserves? Antwoord: De opbrengst vanuit de toeristenbelasting wordt gestort in de Reserve Toeristenbelasting. In 2023 zijn vanuit de Reserve Toeristenbelasting de volgende uitgaven gedaan: Uitgaven recreatie en toerisme 2023 Recreatieschap Marrekrite € 11.435 Marketing en promotie €25.453 Subsidies dagrecreatie €28.250 Personele kosten €30.000 Overig €85 Totale uitgaven €95.223 Vanuit de Reserve Toeristenbelasting zijn de overige middelen gereserveerd voor grotere toeristische (vaak infrastructurele) projecten. Deze uitgaven vinden niet elk jaar plaats. Er wordt geen bedrag overgeheveld naar de algemene reserves. 6.13 Welzijnsnota Blz.55/65 100k voor welzijnsnota 2024 wordt daar een externe partij voor ingeschakeld? Hoe zit dat? Antwoord: Vanuit de Preventieagenda 2021-2030 wordt een nota Welzijnsnota (Sociale Basis) opgesteld. Dit proces loopt door in 2024. Voor de ontwikkeling van deze nota is capaciteit nodig welke niet in de formatie voorhanden is. Deze formatie wordt tijdelijk ingehuurd.

Daarnaast worden in de Welzijnsnota richtingen bepaald om te investeren in het voorliggende veld. Vanuit de Preventieagenda 2021-2030 draagt dit bij aan de kanteling om meer ondersteuningsvragen in het vrijwilligersdomein en welzijn op te lossen. 6.14 Beroep jeugdzorg Blz.49/66 Stijging van aantal kinderen dat beroep doet op jeugdzorg. Wat zijn de aantallen en wat zijn mogelijke oorzaken? Antwoord: 2022 2023 Gemiddeld aantal unieke cliënten Zorg in Natura (ZIN) en Persoonsgeboden Budget (PGB) 505 526 Verschillende studies tekenen een beeld van een langjarige trend waarin steeds meer kinderen en jongeren problemen lijken te rapporteren in Nederland. Onderzoekers zien dat dit verband houdt met diverse factoren. 1. Prestatie- en geluksdruk in de maatschappij (o.a. door crises) en problematisch sociale mediagebruik. 2. Echtscheiding kan resulteren in een breed scala aan gevolgen, waaronder veranderende gezinsstructuren, sociaaleconomische uitdagingen, geestelijke gezondheidsproblemen en traumatische ervaringen. 3. Groeiende bewustwording over geestelijke gezondheidsproblemen bij jongeren, zoals angststoornissen, depressie en trauma-gerelateerde aandoeningen. Dit leidt tot een grotere vraag naar specialistische zorg en behandelingen ontstaan. 6.15 Uitstroom naar werk Blz.49. Er wordt gesproken over werkervaringstrajecten voor inburgeraars.

Hoe lang duurt zo'n traject? 16 mensen hebben hier afgelopen jaar gebruik van gemaakt. Hoeveel van deze inburgeraars hebben dit jaar een betaalde baan?

15

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 Antwoord: Deze trajecten van Taal op de Werkvloer voor statushouders zijn eind 2023 bij Caparis gestart en duren gemiddeld een half jaar. Hierbij wordt er gekeken naar de behoefte van de individuele statushouder. Op dit moment zijn alle statushouders die eind 2023 zijn gestart met dit traject hier nog mee bezig. Zij kunnen op dit moment dus nog niet uitstromen naar een andere werkervaringsplaats of een betaalde baan. 6.16 Aanpak energiearmoede: Aanpak energiearmoede: 500 gezinnen niet bereikt. Is er een analyse gemaakt van de aanpak die gevolgd is? Zo ja resultaten daarvan? Antwoord: De uitvoering van de subsidieregeling ‘Aanpak Energiearmoede door Energiebesparing’, ook wel Energie Kado Regeling (hierna EKR), heeft tot mei 2024 plaatsgevonden. Voor de groep huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum, was de aanpak als volgt. Deze groep huishoudens is door middel van het verstrekken van de Energietoeslag, bekend bij het Sociaal Domein. Onder de Participatiewet, waar de Energietoeslag onder valt, mogen deze gegevens niet worden gedeeld met anderen. Daarom heeft het Sociaal Domein deze huishoudens een brief gestuurd met hierin de vraag of zij toestemming geven voor het delen van hun gegevens voor het uitvoeringsproces van de EKR.

Na het ontvangen van de toestemming, heeft het Energieteam een tweede brief met hierin de verwijzing naar de website van het Duurzaam Bouwloket gestuurd. Hier konden mensen een gesprek met een vrijwillige energiecoach aanvragen, of direct de subsidie van €500,- aanvragen. Omdat we zagen dat we niet iedereen bereikten door middel van de persoonlijke brieven, hebben we contact gelegd met de woningcorporaties om extra aandacht te leggen op het bereiken van huishoudens in buurten met relatief veel energiearmoede. Hiervoor hebben we de woningen met lage labels ontvangen en zijn de vrijwillige energiecoaches in deze dorpen deur aan deur gegaan met een flyer. Omdat dit een brede aanpak is, is deze niet gebaseerd op wie al een aanvraag heeft gedaan. Deze gegevens mogen namelijk niet gedeeld worden. Hierdoor merkten we dat sommige huishoudens een aanvraag deden via de weg die voor de 140% doelgroep bestemd is, waarbij een inkomenstoets onderdeel is van de aanvraag. Dit betrof ook huishoudens die al eerder vanuit de 120% doelgroep hun gegevens hadden gedeeld. Ook zagen we dat er meerdere huishoudens zijn die in de veronderstelling waren dat het een jaarlijkse subsidieregeling betrof, waardoor zij meermaals het toestemmingsformulier hebben ingevuld.

Na de controle vanuit Duurzaam Bouwloket bij de daadwerkelijke subsidieaanvraag, werden zij (nogmaals) geattendeerd op het feit dat het een eenmalige subsidie betreft. Dit maakt het lastig om aan te geven hoeveel unieke huishoudens we bereikt hebben door middel van onze ingezette communicatie. Wat we wel uiteen kunnen zetten, zijn de uiteindelijke resultaten van de regeling. Er zijn in totaal bijna 700 subsidieaanvragen gedaan. Van de drie sporen springt het inwisselen van witgoed eruit. Hier hebben 588 huishoudens gebruik van gemaakt. 76 huishoudens hebben energiebesparende producten via de webshops besteld en nog eens een kleine 30 hebben gebruikt gemaakt van cashback. In totaal zijn er 170 uitgebreide energiecoachgesprekken gevoerd en 160 (telefoon)gesprekken waarbij de inwoner al een beeld had van hoe de € 500 te besteden. Er zijn dus sinds de deur aan deur actie nog 200 subsidieaanvragen bij gekomen. In totaal zijn er van de 140% doelgroep zo’n 140 aanvragen gedaan, wat betekent dat 560 van de 1300 huishoudens binnen 120% van het sociaal minimum, gebruik hebben gemaakt van de EKR.

Een reden die we meerdere malen gehoord hebben van huishoudens die wel onder de doelgroep vallen, maar geen uiteindelijke subsidieaanvraag hebben gedaan, is; al kleine maatregelen getroffen door eerdere regelingen, in combinatie met geen ‘slecht’ witgoed om in te ruilen en wonend in een sociale huurwoning waardoor geen grote maatregelen mogelijk zijn. Voor het proces van onze aanpak binnen de EKR en de resultaten verwijs ik u ook graag naar de Informerende brief (incl. bijlage) aan uw raad die wij u op 15 mei 2024 hebben toegestuurd. Hierin leest u ook wat het vervolg is op de EKR.

16

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 6.17 Ecologisch bermbeheer Blz.43 Ecologisch bermbeheer. Hoe vaak wordt dit gemonitord door de gemeente in samenwerking met de natuurverenigingen? Wat is het effect van dit nieuw beleid na een aantal jaren? Antwoord: De vrijwillige ‘werkgroep monitoring wegbermen Opsterland’ inventariseert - in samenwerking met onze ambtenaren – de bermen langs de wegen. Dit is vorig jaar voor het eerst gebeurd (nulmeting). Er is daarom nog geen zicht op een ontwikkeltrend. 6.18 Groenbeheer & bestrijdingsmiddelen Blz.43 Bestrijdingsmiddelen en groenbeheer. Is Opsterland helemaal gifvrij? Antwoord: Bij het beheren van de openbare ruimte wordt door ons en door onze aannemers geen gif gebruikt. Dit gebeurt al niet meer sinds 2018. 6.19 Verdeling woningbouw/voorraad Blz.87 We lezen: 1000 woningen vanaf 2022 tot 2035 300 zal sociale huur zijn (30%), 400 betaalbare koop (40 %) en 300 rest. Hoe ver zijn we gevorderd met deze plannen? Antwoord: In 2022 en 2023 zijn er 157 woningen aan de voorraad toegevoegd. Op de website van de gemeente heeft ons college een overzicht opgenomen van locaties en stand van zaken onder het tabblad Bouwen en Wonen, “wat wordt er gebouwd’. 6.20 Initiatieven vergroting biodiversiteit Blz.90 Vergroting biodiversiteit op lokale schaal is een doel.

Hoeveel initiatieven zijn ondersteund en hoeveel is daarvoor geïnvesteerd? Is dat zichtbaar in de jaarstukken? Antwoord: In 2023 zijn zes initiatieven ondersteund die een rechtstreekse bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Denk hierbij aan het omvormen of inzaaien van bermen. Er zijn drie initiatieven ondersteund die indirect een bijdrage leveren. Denk hierbij aan het plaatsen van bloembakken of het maken van nestkastjes. De exacte kosten voor alleen deze initiatieven zijn niet inzichtelijk gemaakt. Er is geen post/taakveld specifiek voor de initiatieven.

7 VVD 7.1 Ramp, crisis of incident? Blz.17 Wanneer is er sprake van een ramp, crisis of incident? Antwoord: Onder andere de termen ramp, crisis en incident zijn binnen de crisisbeheersing veelgebruikte begrippen. Wanneer er sprake is van een ramp of crisis staat dan ook gedefinieerd in artikel 1 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr), dezelfde definiëring wordt ook gebruikt in het regionaal crisisplan (2022-2025) van Veiligheidsregio Fryslân. 1. Ramp: ‘een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige mate zijn geschaad of worden bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken’. 2. Crisis: ‘een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt te worden aangetast’. 3. Het ‘incident’ heeft geen wettelijke definitie vanuit de Wet Veiligheidsregio’s zoals dit voor ramp en crisis wel bestaat. Het incident wordt over het algemeen gezien als een (lokale) verstoring/calamiteit van beperkte omvang en impact. Deze kan goed worden opgevangen door ‘gebruikelijke’ (lokale) hulpdiensten.

7.2 Hekkelen eigen sloten Blz.23 Worden alle sloten en vaarten in eigendom van de gemeente jaarlijks gehekkeld ook waar geen schouw op ligt? Antwoord: De schouwplichtige watergangen worden jaarlijks gehekkeld. Daarnaast worden ook watergangen die niet schouwplichting zijn maar wel een functie hebben voor waterdoorstroming gehekkeld. Wat dan overblijft zijn slootjes en wadi’s die puur en alleen een functie hebben voor waterberging. Deze sloten worden extensief beheert zodat natuur en ecologie hier de ruimte krijgt. 17

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 7.3 Ernst Bermschade Blz.23 Kunt u al iets zeggen over de ernst en genomen maatregelen om excessieve bermschade te voorkomen? Antwoord: Het onderzoeksrapport richt zich op de oorzaak van de problemen en is nog in conceptvorm. Op dit moment wordt gewerkt aan een bijbehorend uitvoeringsprogramma om de geconstateerde problemen op te lossen. Zie ook het antwoord bij 6.7. 7.4 Vervanging openbare verlichting door Led Blz.24 De vervanging van armaturen van de openbare verlichting door ledlampen was niet begroot ? Deze vervanging door ledlampen was toch al jaren een beleidsuitgangspunt? Antwoord: In 2019 is een (project)krediet toegekend voor het ombouwen van een groot deel van de verlichting naar LED. Het budget was niet toereikend om het volledige areaal om te bouwen. De laatste middelen hiervan zijn in 2022 gebruikt. De (nu nog) niet omgebouwde lampen in het areaal zijn voornamelijk PLL-spaarlampen. Deze lampen zijn niet langer leverbaar. De PLL-lampen die in 2023 aan het einde van de brandduur waren zijn vervangen door LED met de kostenoverschrijding als gevolg.

7.5 Economisch informatie, advies en ondersteuning Blz.26 Heeft het bieden van informatie, advies en ondersteuning ook daadwerkelijk geleid tot het oplossen van de gevolgen van de coronacrisis? Kunt voorbeelden geven? Antwoord: De problemen die zijn ontstaan vanwege de coronacrisis zijn voor elk bedrijf verschillend. Bij elk bedrijf waarmee wij in gesprek zijn geweest hebben we getracht maatwerk te leveren. Bij veel ondernemers hebben we de ondersteuningsmaatregelen van de centrale overheid uitgelegd, zodat ze daar op een juiste manier gebruik van konden maken. Ook hebben we bedrijven in contact gebracht met andere professionele partijen (bv. Ynbusiness), die meer deskundig waren. In december hebben we bijgedragen aan de Koop Lokaal actie. Onze middenstanders hebben daarmee voor een deel hun omzet op peil kunnen houden. Onze dienstverlening heeft misschien voor veel ondernemers niet het coronaprobleem opgelost, maar heeft zeker bijgedragen aan het verkleinen van de gevolgen van het coronaprobleem 7.6 Transformatie van bedrijventerreinen Blz.27 Hoe heeft het college de transformatie van bedrijventerreinen door samen te werken gestalte kunnen geven in 2023? Antwoord: Het voltallig college gaat op frequente basis op bedrijfsbezoek bij onze bedrijven op onze bedrijventerreinen.

Aldaar worden ze geïnformeerd over hoe het staat bij dat betreffende bedrijf en hoe de samenwerking is op het bedrijventerrein. Daarnaast hebben we ook op regelmatige basis overleg met de ondernemersvereniging en is de stand van zake op het bedrijventerrein onderwerp van gesprek. Vanuit verschillende thema’s organiseren we ook klantbijeenkomsten om bedrijven te informeren, te inspireren en met elkaar te verbinden. Het college is dus goed geïnformeerd over wat er speelt op de bedrijventerreinen. De echte transformatie van het bedrijventerrein OvertoomGorredijk kan pas echt opgestart worden als er nieuwe bedrijfskavels gecreëerd zijn. 7.7 Inloop t.b.v. nieuwe detailhandelsvisie Blz.27 Zijn de drietal inloopbijeenkomsten druk bezocht in de gemeente ter voorbereiding van een nieuwe detailhandelsvisie? Antwoord: Ondanks een campagne, waarbij we een groot aantal winkeliers van te voren persoonlijk hebben uitnodigt, waren de drie inloopbijeenkomsten niet erg druk bezocht. De drie inloopbijeenkomsten hebben we georganiseerd ter voorbereiding op de nieuwe detailhandelsvisie. De kwaliteit van de bijeenkomsten waren prima, maar we hadden graag van meer ondernemers de input gekregen. 7.8 Belangstelling bedrijventerreinen Blz.28/29 Is er geen belangstelling voor bedrijventerreinen in andere dorpen dan Gorredijk en Wijnjewoude?

18

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 Antwoord: Heel incidenteel zijn er wel vragen over andere bedrijventerreinen dan Gorredijk en Wijnjewoude die bij ons binnen komen. Vaak gaat de vraag niet over de beschikbaarheid van nieuwe kavels, maar meer over de invulling van een perceel. 7.9 Ontwikkeling arbeidsplaatsen Blz.29 Hoeveel arbeidsplaatsen waren er in 2023 in Opsterland en hoe ontwikkelt zich dat de laatste 10 jaar? Antwoord: In 2023 had Opsterland 12.525 banen. In 2013 was dit aantal 10.485 banen. Dit aantal is de afgelopen 10 jaar dus gegroeid met 2040 banen. Dit komt neer op een groei van 19,5% en dat is hoger dan het gemiddelde van alle Friese Gemeenten (14,3%). (bron; Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen). 7.10 Forensen Blz.29 Hoeveel mensen uit Opsterland werken in 2023 in buurgemeenten of nog verder weg? En weet u dat m.b.t. de laatste 10 jaar? Antwoord: Opsterland is vooral een woongemeente met 2 sterke stedelijke kernen om ons heen. Werkgelegenheid is een regionale aangelegenheid. De statistieken die betrekking hebben op hoeveel mensen uit Opsterland werken in 2023 in buurgemeenten of nog verder weg en hoe zich dat ontwikkeld heeft in de laatste 10 jaar beheren wij niet. Hier hebben we dus ook geen inzicht in. 7.11 Ontwikkeling samenwerking musea Blz.39 Jarenlang wordt al ingezet op samenwerking tussen de twee musea in Opsterland.

Zijn daar in 2023 ook daadwerkelijk stappen ingezet en resultaten in behaald? Zo ja welke? Antwoord:. In 2023 zijn er concrete samenwerkingsafspraken gemaakt op het gebied van cultuureducatie. Het doel van de samenwerkingsafspraken is om de musea een plek te geven in het aanbod voor cultuureducatie. De focus ligt enerzijds op samenwerking en anderzijds op de uniciteit van elk museum. Door hun eigen thema’s uit te lichten, kunnen de musea een gevarieerd aanbod presenteren aan de scholen. Het afgelopen jaar hebben verschillende bijeenkomsten plaatsgevonden met Museum It Damshûs, Museum Opsterlân, Keunstwurk, schoolverenigingen en onze cultuurcoach. 7.12 Doelen bibliotheken Blz.40 Zijn de beleidsdoelen van bibliotheek(en) in Opsterland ook gehaald in 2023. Antwoord: Er is een uitvoeringsovereenkomst voor de jaren 2023-2026 gekoppeld aan het beleid voor de bibliotheek. In deze uitvoeringsovereenkomst zijn concrete activiteiten benoemd voor deze jaren. Het afgelopen jaar is actief aan deze doelen en activiteiten gewerkt. 7.13 Opsterland pas Blz.41 Hoe staat het met het onderzoek naar de Opsterland-pas. Wordt er ook gedacht aan één pas in Zuidoost Fryslân? Antwoord: Deze maand wordt gestart met een haalbaarheidsonderzoek naar de Opsterlandpas. In dit onderzoek wordt ook de mogelijkheid meegenomen tot een regionaal scenario. 7.14 Ontwikkeling bijstand t.o.v.

gemiddelden Blz.49 Hoeveel mensen zaten er op 1 januari 2023 en op 31 december 2023 in de bijstand? Hoe verhouden deze aantallen zich met de Fryske en Nederlandse gemiddelden? Antwoord: Voor het bijhouden van het aantal uitkeringen rekenen we niet in mensen maar in het aantal uitkeringen. Gehuwden/samenwonenden tellen voor de bijstand namelijk als 1 uitkering. Op 1 januari 2023 verstrekten we in Opsterland 470 uitkeringen. Op 31 december 2023 waren dit er nog 453. Dit betekent dat ruim 3,2% van de inwoners in Opsterland een bijstandsuitkering ontvangt. Dit zit onder het Friese en Nederlandse gemiddelde. In Friesland ontvangt gemiddeld 5% van de inwoners een bijstandsuitkering. Voor heel Nederland is dit ruim 4,7%.

19

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 7.15 Ontwikkeling inburgering Blz 52 Hebben alle inburgeringsplichtigen in Opsterland in 2023 een inburgeringstraject gevolgd? Kunt u per leerroute (B1, onderwijsroute, zelfredzaamheidsroute) aangeven hoeveel mensen die hebben gevolgd en wat de uitkomsten zijn? Antwoord: In Opsterland hebben in 2023 alle 81 inburgeringsplichtigen (op basis van de Wet inburgering 2021) een inburgeringstraject gevolgd. De verdeling per leerroute was daarin als volgt: 1. B1-route: 36 statushouders. 2. Onderwijsroute: 2 statushouders. 3. Z-route: 43 statushouders. De uitkomsten van deze trajecten zijn nog niet bekend. Dit is namelijk nog niet mogelijk. Dit komt doordat de Wet inburgering 2021 begin 2022 is gestart en de genoemde leerroutes 3 jaar duren. De eerste statushouders die binnen dit nieuwe stelstel hun leerroute afronden doen dit dus niet eerder dan (in de loop van) 2025. 7.16 Status dorpenwethouder Blz.61 Is het idee van de dorpenwethouder (dicht bij de inwoners, korte lijntjes, ontlasting ambtelijke organisatie) in 2023 al tot volle wasdom gekomen? Zo ja/nee, hoe/waarom? Antwoord: Nee het is nog niet tot volle wasdom gekomen. In de loop van 2022 zijn de wethouders gekoppeld aan dorpen. Het was in het begin wennen en zoeken naar de juiste weg. Het vraagt enige tijd om volledig ingeburgerd te raken.

De dorpswethouders hebben regelmatig contact met de Plaatselijk Belangen en besturen van andere verenigingen in de dorpen. De dorpswethouder voert minimaal jaarlijks (maar meestal vaker) met ieder Plaatselijk Belang een overleg en bezoekt de Algemene Leden Vergadering van PB. Dit wordt zeer gewaardeerd en op bijna elke ALV voert de wethouder het woord over een onderwerp of geeft antwoord op vragen uit de zaal. De besturen hebben in eerste instantie contact met de dorpencoördinator, maar weten de wethouder ook te vinden als het nodig is. Tot volle wasdom komen was in 2023 niet het doel en ook niet realistisch om te verwachten. De afstand tussen inwoners en wethouders/gemeente is duidelijk verkleind en de contacten zijn goed en plezierig. In 2024 zetten we deze ontwikkeling verder voort. 7.17 Stimuleren groengas Blz.76 Heeft het college in 2023 actief geadviseerd en gestimuleerd om de productie van groen gas te stimuleren? Antwoord: De gemeente heeft een stimulerende, faciliterende en adviserende rol gehad bij de initiatieven van WEN Wijnjewoude en Agrigas Nij Beets. In beide gevallen betreft het ideeën om centraal groengas te produceren uit monomestvergisting, dus uit mest afkomstig van diverse veehouderijbedrijven.

7.18 Verantwoording implementatie rekenkameronderzoeken Blz.111 We missen een verantwoording over hoe het college de aanbevelingen van de rekenkameronderzoeken heeft geïmplementeerd. Eerder hebben volgens ons afgesproken dat dit een vast onderdeel is van de jaarstukken? Klopt toch? En graag ontvangen we deze verantwoording dus alsnog over de openstaande aanbevelingen. Antwoord: Het college heeft alle aanbevelingen gedaan in 2023 overgenomen. We werken op dit moment aan de inwonersparticipatievisie en -verordening. De aanbevelingen uit het rekenkamerrapport worden hierin opgenomen. Ondertussen hebben we tijdens verschillende doarpspetearen met inwoners over participatie gesproken en op 17 juni gaan we ook nog met u hierover in gesprek. Naar verwachting ontvangt u in Q4 de inwonersparticipatievisie en -verordening ter besluitvorming. In de jaarstukken wordt kort en bondig door ons aangegeven of de aanbevelingen zijn overgenomen c.q. zijn opgevolgd. Hierbij gaan we niet inhoudelijk in op de manier waarop dat is ingericht c.q. vormgegeven in de organisatie.

20

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

8 D66 De D66 fractie heeft laat weten geen vragen in te dienen.

21