18. Presentatie Sociaal Domein en OOV
Tekst van het document
Onderhandelingen VERGUNNINGEN, TOEZICHT EN HANDHAVING + OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID + SOCIAAL DOMEIN Familie Jansen (fictief gezin)
OOV & VTH OOV Feiten en ontwikkelingen • Toenemende aandacht crisisbeheersing, hybride dreiging (stroomuitval) • Overheid doet beroep op zelf- en samenredzame inwoners • Realiteit gezin Jansen (geen middelen, mentale ruimte, zicht op sociaal vangnet, weinig vertrouwen in overheid en risicocommunicatie). • Kwetsbaarste inwoners minst weerbaar bij ontwrichting • Vakgebied met veel dynamiek en actualiteit Opgave • Versterken weerbaarheid van inwoners, gemeenschappen en organisaties
OOV Keuze • Wilt u de kaders van het integraal veiligheidsbeleid blijven hanteren of welke nieuwe kaders geeft u mee?
VTH Feiten en ontwikkelingen • Breder takenpakket VTH: ondermijning, integriteitstoetsing (bibob), deelname pilot, etc. Dus complexere dossiers per medewerker • Meer verwachtingen vanuit Rijk en inwoner • Opsterland veiligste gemeente van Fryslân • Gezin Jansen: Wmo-aanbieder komt onder Bibob-toets. Toets vraagt intensieve inzet van VTH-capaciteit • Bij uitsluiting Wmo-aanbieder: wegvallen vertrouwde zorg → extra stress bij vader Opgave • Schaarste in middelen maakt dat gerichte keuzes gemaakt nodig zijn in de inzet van mensen en middelen
VTH Keuze • Welke veiligheidsonderwerpen geeft u prioriteit, en welke krijgen minder aandacht binnen de beschikbare capaciteit?
Zorg & veiligheid Feiten en ontwikkelingen • Vader psychische problemen (somberheid, prikkelbaarheid, wantrouwen) • Oplopende druk: financiële zorgen, verlies van zorg- of contactpersoon • Door ambulantisering vindt begeleiding thuis plaats • Onbegrepen gedrag: heftig reageren op buren, schreeuwen, slaan met deuren Opgave • Spanningsveld tussen zorglogica en veiligheidslogica • Politie komt langs (veiligheidslogica) vs. zorgverleners die de-escalerend werken (zorglogica)
Zorg & veiligheid Keuze • Ligt het zwaartepunt bij: • preventie en vroegsignalering of • bij het versterken van inzet als situaties escaleren?
SOCIAAL DOMEIN Kaders – opdracht aan sociaal domein • Grondwet - Zorg voor bestaanszekerheid, volksgezondheid, wonen, leefomgeving en maatschappelijke ontplooiing • Wmo 2015 - Bevorderen van zelfredzaamheid, participatie, sociale samenhang en passende ondersteuning • Jeugdwet - Preventie, gezond en veilig opgroeien, lichte hulp waar mogelijk. • Participatiewet - Werk, inkomen en meedoen naar vermogen • Wet Inburgering 2021 – Inburgeraars zo snel en volwaardig laten meedoen aan samenleving • Wet publieke gezondheid - Gezondheid bevorderen, beschermen en versterken preventie • (Omgevingswet - Zorgen voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving) Curatief - oplossen Wettelijk verplicht Jeugd curatief Feiten en ontwikkelingen • Multiproblematiek gezin (armoede, psychische klachten ouders) • Stress/ bestaansonzekerheid ondermijnt effect jeugdhulp • Jeugdzorg algemeen (minder kinderen; afvlakking stijgende kosten) • Externe verwijzers invloed op instroom jeugdzorg Opgave • Complexiteit neemt toe door multiproblematiek • Oorzaken liggen grotendeels bij wonen, armoede en stress (o.a. scheiding) • Normaliseren: niet elke levensuitdaging is een stoornis
Jeugd curatief Keuzes • Ambulante jeugdhulp: In welke mate wil u ambulante hulp t.o.v. lichtere ondersteuning begrenzen? • Regie op verwijzingen: Welke mate van regie wilt u voeren op verwijzingen door externe partners naar jeugdzorg? • Scheidingsproblematiek: Wat is uw ambitieniveau op het voorkomen en beperken van scheidingsproblematiek?
Wmo curatief Feiten en ontwikkelingen • Huishoudelijke hulp door overbelasting moeder; Mantelzorg voor oma door vergrijzing • Vergrijzing: meer zorgvraag; minder informele ondersteuning • Inwoners zien ondersteuning steeds vaker als ‘recht’; ook het gezin verwacht dat gemeente het overneemt Opgave • Stimuleren eigen netwerkoplossingen; ook voorkomen overbelasting mienskip • Verschuiving individuele zorg naar sociale infrastructuur • Balans vinden tussen toegankelijkheid en begrenzing
Wmo curatief Keuzes • Wilt u sterker sturen • op eigen verantwoordelijkheid en netwerkoplossingen, of • kiest voor een ruimere toegang om maatschappelijke discussies te beperken? • Waar ligt de balans tussen wat de mienskip kan dragen en wat we als gemeente moeten blijven borgen
Participatiewet Feiten en ontwikkelingen • Vader moeilijk aanhaken op arbeidsmarkt door fysieke en psychische problematiek; Moeder werkt parttime in backoffice: weinig contractzekerheid, beperkt inkomen • Bestaanszekerheid onder druk (onzeker inkomen, woonlasten, beperkte buffers, stijgende kosten levensonderhoud) • Arbeidsmarkt verandert (digitalisering, AI); niet iedereen kan meekomen (basisvaardigheden) en heeft onzeker toekomstperspectief Opgave • Realistisch beleid dat rekening houdt met bestaanszekerheid als randvoorwaarde voor preventie, sociale basis, ondersteuning • Geboorteplek en –gezin steeds bepalender voor kansen in samenleving
Participatiewet Keuzes • Welke scope en kaders geeft u mee voor beleid over bestaanszekerheid en schuldhulpverlening
Wet Inburgering 2021 Feiten en ontwikkelingen • Toenemend aantal inburgeraars in Opsterland • Meedoenpas voor iedere inburgeraar (3 jaar) • Tariefstijging Qbuzz (van €780 naar €1.490 naar 2026) Opgave • Nieuwkomers doen snel en zo volwaardig mogelijk mee in de maatschappij (Doel van de wet inburgering 2021) Keuze • Welk ambitieniveau hanteert op de inburgering van nieuwkomers? Financiële vooruitzichten Financiële vooruitzichten Toename Wmo-kosten • Toename zorgvraag door vergrijzing Toename Participatie-kosten • Toename bijstand door verandering werk, vereisten in basisvaardigheden, • Complexiteit/ multiproblematiek doelgroep Afname Jeugd-inkomsten • Hervormingsagenda Jeugd – verzilvering van effecten
Financiën sociaal domein Niet-beïnvloedbaar • Indexaties (tarieven, cao’s, etc.) • Jeugdzorg en Wmo (open-einderegeling) met zorgplicht Wel beïnvloedbaar • Zorg- ondersteuningsvraag Hoe we nu zorg- en ondersteuningsvraag beïnvloeden
Een greep uit wat we nú al faciliteren
Beleidsruimte • Mate van preventieve inzet c.q. beïnvloeden zorgvraag • Regie op toegang en samenwerking • Ambitieniveau The European health equity status report. WHO, 2019 Sport, cultuur, recreatie, groen Feiten en ontwikkelingen • Gezin leeft met stress door armoede, zorg en woonproblemen • Directe leefomgeving doet ertoe: weinig kwalitatief groen in de straat, weinig plekken om tot rust te komen of anderen te ontmoeten • Groenbeleving bewezen: vermindering stress, betere mentale gezondheid, meer veerkracht bij langdurige druk. Opgave • Kans op sociaal en fysiek te verbinden (zie ook presentaties Leefbaarheid en Recreatie) • Groen als basis voor fysieke leefomgeving • Sport, cultuur en recreatie als activering in die fysieke leefomgeving
Sport, cultuur, recreatie, groen Keuze • Welke kaders geeft u mee op cultuur, sport, recreatie, toerisme, openbaar groen?
Overkoepelende opgave SD Feiten en ontwikkelingen • Gezin heeft hulp op meerdere onderdelen nodig (Wmo, jeugd, p-wet) • Financiële ruimte en beschikbaarheid professionals en mantelzorgers steeds schaarser • Schaarste dwingt tot keuzes, waarbij kwetsbare gezinnen de gevolgen het sterkst voelen • Huidig beleid bestaat uit losse onderdelen, terwijl leefwereld integraal is. Overkoepelende visie ontbreekt nog Opgave • De zorg en hulp kunnen blijven bieden aan wie dat nodig heeft
Overkoepelende opgave SD Keuze • Wat is voor u de onder- en bovengrens van preventie? • Welke kaders en ambities heeft u op volksgezondheid en preventie, waarmee de Preventieagenda gericht kan worden aangescherpt?
Landelijke verplichtingen Landelijke afspraken voor de beweging van zorg naar gezondheid Rijksbeleid - plichten 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2035 2040 SA > Breedtesport 26+ Onderwijs- akkoord HA J (FR)IZA > AZWA GALA WOZO > HLO Visie 1e lijn NS-VNH Landelijke nota VGZ Rijksbeleid – plichten (2) Vaststaand • Toegankelijke ondersteuning • Jeugdhulp binnen wettelijke kaders • Preventie en gezondheid • Inclusie en toegankelijkheid Spanningsveld • Zorgplicht vs. financiële beheersbaarheid • Preventie vs. acute problematiek Wat komt er op ons af? Kaders en context Wettelijke ontwikkelingen 2026 2027 2028 2029 2030 Wet van school naar duurzaam werk Wet beschikbaarheid jeugdzorg Wet stelsel openbare bibliotheken Wet handhaving sociale zekerheid Participatiewet in balans Reikweidte Jeugdwet Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein Wet domeinoverstijgende samenwerking Sportwet Wettelijke ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen • Vergrijzing zet door • Individuele zorg steeds minder goed uitvoerbaar • Groter beroep op mienskip, maar individualisering is grote drempel • Bestaanszekerheid onder druk • Geboorteplaats en gezin bepalender voor kansen • Werk verandert, daarmee ook eisen aan basisvaardigheden • Fysieke leefomgeving ongezonder • Systemen lopen vast • Steeds meer leven in een ‘binnenwereld’