05-03-2025 RK.205384 Nader onderzoek aanleg drinkwaterwinning en zuivering Hegedyk in Luxwoude geanonimiseerd

Nader onderzoek beschermde soorten

Nader onderzoek beschermde soorten Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude

Inhoudsopgave 1

Inleiding ...................................................................................................................................................... 5

1.1

Aanleiding ............................................................................................................................................... 5

2

Huidige situatie en ontwikkeling ................................................................................................................. 6

2.1

Huidige situatie ....................................................................................................................................... 6

2.2

Voorgenomen ontwikkeling ................................................................................................................... 9

3

Methode ................................................................................................................................................... 11

3.1

Inleiding ................................................................................................................................................ 11

3.2

Bureauonderzoek ................................................................................................................................. 11

3.3

Veldonderzoek ...................................................................................................................................... 11

3.3.1

Vleermuizen ................................................................................................................................. 13

3.3.2

Das ............................................................................................................................................... 15

3.3.3

Eekhoorn ...................................................................................................................................... 15

3.3.4

Kleine marterachtigen ................................................................................................................. 15

3.3.5

Broedvogels ................................................................................................................................. 18

3.3.6

Poelkikker .................................................................................................................................... 18

3.3.7

Grote modderkruiper ................................................................................................................... 18

3.3.8

Groene glazenmaker .................................................................................................................... 20

4

Beschermde soorten ................................................................................................................................. 21

4.1

Inleiding ................................................................................................................................................ 21

4.2

Vleermuizen .......................................................................................................................................... 21

4.2.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 21

4.2.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 25

4.3

Das ........................................................................................................................................................ 25

4.3.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 25

4.3.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 25

4.3.3

Te nemen maatregelen ................................................................................................................ 25

4.4

Eekhoorn .............................................................................................................................................. 25

4.4.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 25

4.4.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 26

4.5

Kleine marterachtigen .......................................................................................................................... 26

4.5.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 26

4.5.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 26

4.6

Broedvogels .......................................................................................................................................... 26

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 3

4.6.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 26

4.6.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 29

4.6.3

Te nemen maatregelen ................................................................................................................ 29

4.7

Poelkikker ............................................................................................................................................. 29

4.7.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 29

4.7.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 29

4.8

Grote modderkruiper ........................................................................................................................... 29

4.8.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 29

4.8.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 31

4.8.3

Te nemen maatregelen ................................................................................................................ 31

4.9

Groene glazenmaker ............................................................................................................................ 31

4.9.1

Voorkomen en functie ................................................................................................................. 31

4.9.2

Effecten en vergunning ................................................................................................................ 31

5

Conclusie ................................................................................................................................................... 32

5.1

Soortenbescherming ............................................................................................................................ 32

5.2

Vergunning noodzakelijk ...................................................................................................................... 32

5.3

Geldigheid onderzoek ........................................................................................................................... 33

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 4

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De initiatiefnemer, Vitens N.V., is voornemens om aan de Hegedyk in Luxwoude een drinkwaterwinning en zuivering te realiseren. In verband met deze plannen heeft u in 2021 een natuurtoets laten uitvoeren door de Bosgroep Noord-Oost Nederland. Uit de natuurtoets kwam naar voren dat nader onderzoek naar buizerd, ransuil, rosse vleermuis en grote modderkruiper noodzakelijk is. Eelerwoude heeft voorgesteld om het onderzoek nog een stap uitgebreider uit te voeren en ook poelkikker, das, eekhoorn, kleine marterachtigen en groene glazenmaker mee te nemen in het veldonderzoek. Nader, gericht veldonderzoek is noodzakelijk om aan te tonen, dan wel uit te sluiten dat de aanwezige bomen, watergangen en oevers, een functie hebben als verblijfplaats voor beschermde soorten. Duidelijk moet dan ook worden om welke soort(en) en aantallen het gaat en wat de eventuele functie van het betreffende gebied is voor deze soort(en). Uit het onderzoek komt naar voren of de voorgenomen ontwikkeling consequenties heeft voor de aanwezige beschermde natuurwaarden in het kader van het natuurbeschermingsrecht en welke vervolgstappen noodzakelijk zijn. Voorliggende rapportage gaat hier verder op in.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 5

2 Huidige situatie en ontwikkeling 2.1 Huidige situatie Het plangebied bevindt zich aan de rand van Luxwoude, in de provincie Friesland en de gemeente Opsterland (afbeelding 1). Het gebied in kwestie is gesitueerd aan de noordzijde van de Hegedyk en aan de oostzijde van de autosnelweg A7, zoals weergegeven in afbeelding 2. Binnen het plangebied zijn geen gebouwen aanwezig. In het gebied zijn diverse inheemse plantensoorten te vinden, waaronder bosveldkers, framboos, gewone braam en gewoon speenkruid. Verder bestaat het grotendeels uit bos van onder meer beuk, populier, ruwe berk, zoete kers en zomereik. De bospercelen worden van elkaar gescheiden door diverse sloten. Verlichting is niet aanwezig binnen het plangebied. De omgeving van het plangebied wordt gekenmerkt door een open agrarisch landschap met verspreide kleine bospercelen. Op ongeveer 4 kilometer ten noorden van het plangebied bevindt zich Natura 2000-gebied Van Oordt’s Mersken.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 6

Afbeelding 1. Weergave van de ligging van het plangebied aan Hegedyk in Luxwoude (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 7

Afbeelding 2. Luchtfoto van het plangebied aan Hegedyk in Luxwoude (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 8

2.2 Voorgenomen ontwikkeling De initiatiefnemer is voornemens om binnen het plangebied een drinkwaterwinning en zuivering te realiseren. In dit kader is het plan om een gedeelte van het bos en andere opgaande begroeiing te verwijderen. In totaal worden er 12 winputten geslagen, meerdere kabels en leidingen aangelegd, en een bouwblok gerealiseerd. Daarnaast worden er verschillende toegangswegen gecreëerd naar zowel het nieuwe gebouw als de winputten. Ook wordt de watergang aan de oostzijde van het plangebied verbreed. In het midden van het plangebied wordt een watergang gedempt. De exacte locaties van de werkzaamheden zijn vastgesteld en worden weergegeven in afbeelding 3 op de volgende pagina. Het verwijderen van het bestaande bos en andere opgaande begroeiing is gepland voor de winter van 2025 of 2026, ter voorbereiding op de andere werkzaamheden. Na de kap zullen de andere werkzaamheden, zoals het slaan van de winputten en het aanleggen van kabels en leidingen, stapsgewijs worden uitgevoerd. Een gedetailleerde planning is op dit moment nog niet vastgesteld.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 9

Afbeelding 3. Situatietekening van de beoogde ontwikkeling.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 10

3 Methode 3.1 Inleiding De aanwezige natuurwaarden zijn in beeld gebracht op basis van een verkenning van bestaande inventarisatiegegevens en gericht onderzoek naar vleermuizen, das, eekhoorn, kleine marterachtigen, broedvogels, poelkikker, grote modderkruiper en groene glazenmaker.

3.2 Bureauonderzoek Voor het bureauonderzoek is gebruikgemaakt van landelijke, provinciale en indien beschikbaar regionale verspreidingsinformatie: • NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna). • De flora- en faunadatabase van Eelerwoude is eveneens geraadpleegd. Eelerwoude heeft meerdere onderzoeken in de nabije omgeving uitgevoerd. De data van deze onderzoeken zijn opgeslagen in deze database. Zie de literatuurlijst voor een totale lijst van de geraadpleegde bronnen.

3.3 Veldonderzoek Op basis van veertien veldbezoeken is het plangebied onderzocht op de aanwezigheid van verblijfplaatsen en de functionele leefomgeving van de eerdergenoemde soorten/soortgroepen. De onderzoeken zijn uitgevoerd door Marcel van der Heide, Marco Hillenaar, Niek Otten, Rowan Karssen en Stan Jannink. Betreffende personen zijn ecologisch adviseur en werkzaam bij Eelerwoude (zie kader – ecologisch deskundige). In tabel 1 zijn de onderzoekdata weergegeven. Hierbij zijn onder andere de onderzoeker(s), start- en eindtijd en weersomstandigheden genoteerd. Kader - Ecologisch deskundige De veldmedewerkers van Eelerwoude beschikken over een uitgebreide ervaring met de betreffende soortgroepen en voldoen aan de criteria van ‘ecologisch deskundige’. Met een ecologisch deskundige wordt bedoeld een persoon die voor de situatie en soorten ten aanzien waarvan hij of zij gevraagd is te adviseren en/of te begeleiden, aantoonbare ervaring en kennis heeft op het gebied van soortspecifieke ecologie. De ervaring en kennis dienen te zijn opgedaan doordat de deskundige:

-

op HBO- dan wel universitair niveau een opleiding heeft genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie; en/of op MBO-niveau een opleiding heeft afgerond met als zwaartepunt het natuurbeschermingsrecht, soortenherkenning en zorgvuldig handelen ten opzichte van die soorten; en/of

-

als ecoloog werkzaam is voor een ecologisch adviesbureau, zoals bijvoorbeeld een bureau welke is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenbescherming en is aangesloten bij en werkzaam voor de daarvoor in Nederland bestaande organisaties (zoals bijvoorbeeld Zoogdiervereniging, RAVON, Stichting Das en Boom, Vogelbescherming Nederland, Vlinderstichting, Natuurhistorisch Genootschap, KNNV, NJN, IVN EIS Nederland, FLORON, SOVON, STONE, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De Landschappen en Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenmonitoring en/of -bescherming.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 11

Tabel 1. Datum, type onderzoek, soort(en), soortgroep(en), start- en eindtijd, onderzoeker(s) en de weersomstandigheden genoteerd per veldbezoek.

Datum

Type onderzoek

Soort(en)

Soortgroep(en)

Start- eindtijd

Onderzoeker(s)

Weersomstandigheden

06-03-2024

1. 2.

eDNA monsters verzamelen voor de grote modderkruiper Inspectie alle soorten

Alle soorten

Alle soortgroepen

08:00 – 13:30

Niek Otten en Rowan Karssen

6°C, droog, betrokken, windkracht 1 Bft

25-04-2024

1.

Broedvogelronde

Vogels

Vogels

06:00 – 10:15 Zon op: 06:15

Rowan Karssen

7°C, droog, zwaarbewolkt, windkracht 3 Bft

22-05-2024

1. 2. 3.

Kraamonderzoek avond vleermuizen Luisteren naar koorzang van poelkikkers Broedvogels

Vleermuizen, poelkikker en vogels

Vleermuizen, amfibieën en vogels

21:20 – 23:46 Zon onder: 21:39

Stan Jannink

16°C, droog, zwaarbewolkt, windkracht 1 Bft

12-06-2024

1. 2. 3. 4. 5.

Kraamonderzoek avond vleermuizen Luisteren naar koorzang van poelkikkers Broedvogels Plaatsen struikrovervallen® Controle op de aanwezigheid van sporen van dassen rondom de burcht

Vleermuizen, poelkikker, vogels, das en kleine marterachtigen

Vleermuizen, amfibieën, vogels en grondgebonden zoogdieren

20:30 – 23:55 Zon onder: 22:02

Marco Hillenaar, Rowan Karssen en Stan Jannink

12°C, droog, zwaarbewolkt, windkracht 2 Bft

10-07-2024

1. 2.

Kraamonderzoek ochtend vleermuizen Broedvogels

Vleermuizen en vogels

Vleermuizen en vogels

02:45 – 05:25 Zon op: 05:24

Marcel van der Heide, Marco Hillenaar, Rowan Karssen en Stan Jannink

19°C, droog, zwaarbewolkt, windkracht 2 Bft

10-07-2024

1. 2. 3. 4.

Verplaatsen struikrovervallen® en vervangen sd-kaarten/batterijen Controle op de aanwezigheid van sporen van dassen rondom de burcht Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Kleine marterachtigen, das, poelkikker en vogels

Grondgebonden zoogdieren, amfibieën en vogels

05:15 – 08:15

Rowan Karssen

19°C, eerst droog, later regen, zwaarbewolkt, windkracht 2 Bft

17-07-2024

1. 2. 3. 4.

Vervangen struikrovervallen® Controle op de aanwezigheid van sporen van dassen rondom de burcht Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Kleine marterachtigen, das, poelkikker en vogels

Grondgebonden zoogdieren, amfibieën en vogels

09:45 – 11:45

Rowan Karssen

18°C, motregen, zwaarbewolkt, windkracht 3 Bft

07-08-2024

1. 2. 3. 4.

Ophalen en verplaatsen struikrovervallen® Controle op de aanwezigheid van sporen van dassen rondom de burcht Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Kleine marterachtigen, das, poelkikker en vogels

Grondgebonden zoogdieren, amfibieën en vogels

14:00 – 18:00

Rowan Karssen

22°C, droog, halfbewolkt, windkracht 3 Bft

12-08-2024

1. 2. 3.

Controle op de aanwezigheid van adulten groene glazenmaker Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Groene glazenmaker, poelkikker en vogels

Libellen, amfibieën en vogels

13:00 – 17:00

Rowan Karssen

28°C, droog, heldere hemel, windkracht 4 Bft

13-08-2024

1. 2. 3.

Controle op de aanwezigheid van adulten groene glazenmaker Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Groene glazenmaker, poelkikker en vogels

Libellen, amfibieën en vogels

13:00 – 17:00

Rowan Karssen

29°C, droog, lichtbewolkt, windkracht 3 Bft

16-08-2024

1. 2.

Baltsonderzoek vleermuizen Broedvogels

Vleermuizen en vogels

Vleermuizen en vogels

22:00 – 00:22 Zon onder: 21:00

Marco Hillenaar en Stan Jannink

21°C, droog, lichtbewolkt, windkracht 3 Bft

27-08-2024

1. 2.

Baltsonderzoek vleermuizen Broedvogels

Vleermuizen en vogels

Vleermuizen en vogels

23:00 – 01:00 Zon onder: 20:36

Marco Hillenaar en Stan Jannink

14°C, droog, heldere hemel, windkracht 1 Bft

27-08-2024

1. 2. 3.

Controle op de aanwezigheid van adulten groene glazenmaker Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers Broedvogels

Groene glazenmaker, poelkikker en vogels

Libellen, amfibieën en vogels

14:30 – 17:00

Marco Hillenaar

23°C, droog, lichtbewolkt, windkracht 2 Bft

04-09-2024

1. 2. 3.

Ophalen struikrovervallen® Controle op de aanwezigheid van sporen van dassen rondom de burcht Controle op de aanwezigheid van adulten poelkikkers

Kleine marterachtigen, das en poelkikker

Grondgebonden zoogdieren en amfibieën

09:00 – 11:00

Marco Hillenaar

19°C, droog, zwaarbewolkt, windkracht 2 Bft

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 12

3.3.1 Vleermuizen Binnen het plangebied zullen een aanzienlijk aantal bomen worden gekapt om ruimte te maken voor de winputten, toegangswegen en het bouwblok. Tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) zijn de te kappen bomen zorgvuldig onderzocht op de aanwezigheid van (potentiële) verblijfplaatsen voor boom bewonende vleermuizen, zoals spleten, holtes en loshangende schors. Een deel van de te kappen bomen is tijdens deze controle geschikt bevonden als mogelijke verblijfplaats voor boom bewonende vleermuizen. Deze locaties zijn weergegeven in afbeelding 4 op de volgende pagina.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 13

Afbeelding 4. De locaties met te kappen bomen die mogelijk kunnen dienen als verblijfplaats voor boom bewonende vleermuizen (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 14

Om vast te stellen of vleermuizen gebruikmaken van deze potentiële verblijfplaatsen is een vleermuisonderzoek uitgevoerd. Bij de uitvoering van het vleermuisonderzoek is gewerkt conform het ‘Protocol voor vleermuisinventarisaties’ dat in januari 2021 is geactualiseerd door deskundigen van het Netwerk Groene Bureaus en de Zoogdiervereniging. Het protocol is daarmee aangepast naar de meest recente wetenschappelijke inzichten. Het vleermuisonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van de soortensamenstelling, de aantallen, de gebruiksfunctie van het gebied en het vaststellen van verblijfplaatsen (kraamverblijven, winterverblijfplaatsen, zomerverblijven etc.). Het onderzoek heeft zich geconcentreerd op de aanwezigheid van verblijfplaatsen van boom bewonende vleermuizen als de ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis en de watervleermuis. Uiteraard is tijdens de veldbezoeken ook aandacht besteed aan eventuele andere beschermde vleermuissoorten binnen het plangebied. Tijdens het vleermuisonderzoek is gebruik gemaakt van een Batlogger M in combinatie met een batdetector Pettersson D100/Pettersson D240X. In totaal zijn vier veldbezoeken uitgevoerd: twee in de kraamperiode en twee in de baltsperiode. Het kraamonderzoek heeft zich gericht op de aanwezigheid van zomer- en/of kraamverblijfplaatsen van vleermuizen.

Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens het uitvlieg- of invliegtijdstip van vleermuizen, respectievelijk rond zonsondergang en zonsopkomst. Het baltsonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van balts-, paar-, en/of winterverblijfplaatsen van vleermuizen. Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens de baltsactiviteit van vleermuizen, na zonsondergang tot middernacht. Tijdens dit tijdstip is de meeste baltsactiviteit bij vleermuizen waar te nemen. De veldbezoeken hebben plaatsgevonden tijdens voor vleermuizen gunstige weersomstandigheden. Voor determinatie zijn de vleermuiswaarnemingen getapet en geanalyseerd in speciaal hiervoor ontworpen software.

3.3.2 Das Uit de natuurtoets, uitgevoerd door de Bosgroep Noord-Oost Nederland, is gebleken dat er binnen het plangebied een kleine dassenburcht (vier pijpen) en een losse vluchtpijp aanwezig is. Tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) werd waargenomen dat meerdere burchtpijpen waren belopen. Daarnaast werd ten noorden van het plangebied, aan de westzijde van het meer, een verse latrine aangetroffen. In overleg met dhr. B. van den Dries, namens Vitens N.V., werd besloten de dassenburcht te monitoren tijdens de veldbezoeken voor het plaatsen en verplaatsen van de struikrovervallen® (d.d. 12 juni 2024, 10 en 17 juli 2024, 7 augustus 2024 en 4 september 2024). Het monitoren hield in dat gezocht werd naar verse latrines rondom de dassenburcht en gecontroleerd werd of de pijpen waren belopen.

3.3.3 Eekhoorn De te kappen bomen zijn potentieel geschikt als verblijfplaats voor een eekhoorn. Om deze reden werden de bomen onderzocht op de aanwezigheid van nesten. Deze inspectie vond plaats tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024). De nesten zijn in de winterperiode beter zichtbaar, aangezien de bomen in deze tijd van het jaar geen bladeren dragen.

3.3.4 Kleine marterachtigen Met de bunzing, hermelijn en wezel gaat het niet goed in Nederland. Steeds meer provincies halen deze soorten daarom van de vrijstellingslijst af, wat betekent dat bij ruimtelijke ontwikkelingen een vergunning nodig kan zijn. Het plangebied vormt geschikt leefgebied voor kleine marterachtigen. Het kappen van de bomen zou leiden tot het verlies van dit potentiële leefgebied. Derhalve is een onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van kleine marterachtigen binnen het plangebied. Dit onderzoek is uitgevoerd met zogenaamde struikrovervallen®. De struikroverval® is een opstelling die bestaat uit een PVC-buis, waarin een blikje sardines en een cameraval zijn bevestigd. In totaal werden zes struikrovervallen® geplaatst op de locaties waar het bos

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 15

wordt gekapt. De locaties van de struikrovervallen® zijn weergegeven in afbeelding 5 op de volgende pagina. De vallen werden geplaatst voor een periode van acht weken. Na de eerste vier weken werden de vallen verplaatst naar een nabijgelegen locatie. Na de tweede periode van vier weken werden de vallen opgehaald en zijn de camerabeelden geanalyseerd.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 16

Afbeelding 5. Locaties van de struikrovervallen® voor- en na de verplaatsing (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 17

3.3.5 Broedvogels Het plangebied is gecontroleerd op de aanwezigheid van nesten van vogels waarvan het nest jaarrond beschermd is. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld horsten van roofvogels (buizerd, torenvalk, boomvalk etc.), holten voor soorten als de bosuil en nesten van bijvoorbeeld roeken. Ook nesten van algemene soorten kunnen een jaarrond beschermde status hebben bij afwezigheid van alternatieve nestplaatsen. De nesten zijn tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) in kaart gebracht. Tevens is er één broedvogelronde uitgevoerd, waarin alle zingende en nestindicatieve vogels zijn geïnventariseerd (d.d. 25 april 2024). Deze ronde begon een kwartier voor zonsopkomst, aangezien er op dat moment de meeste activiteit van vogels waarneembaar is. Daarnaast is tijdens de overige veldbezoeken ook gelet op de aanwezigheid van broedende vogels, met uitzondering van het laatste veldbezoek omdat deze buiten het broedseizoen viel.

3.3.6 Poelkikker De te dempen sloot in het midden van het plangebied (afbeelding 3) vormt een geschikt voortplantingsbiotoop voor de poelkikker. Derhalve is tijdens de eerste twee veldbezoeken voor vleermuizen (d.d. 22 mei 2024 en 12 juni 2024) geluisterd naar de koorzang van roepende dieren. Daarnaast is tijdens de overige veldbezoeken die overdag hebben plaatsgevonden aandacht besteed aan de aanwezigheid van volwassen individuen. Dit onderzoek is uitgevoerd conform het Soortinventarisatieprotocol van het Netwerk Groene Bureaus (NGB, versie juli 2017).

3.3.7 Grote modderkruiper Tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) zijn drie mengmonsters binnen het plangebied en vier buiten het plangebied verzameld om deze te onderzoeken op de aanwezigheid van eDNA van de grote modderkruiper. Middels eDNA-analyse kan de aanwezigheid van een soort worden aangetoond dan wel met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid worden uitgesloten. De verzamelde monsters zijn door Datura in het lab geanalyseerd op de aanwezigheid van DNA van grote modderkruiper. Datura is een onderzoeksbureau dat innovatieve technieken toepast om de effectiviteit en efficiëntie van ecologische monitoring en beheer te vergroten. Zij zijn gespecialiseerd in eDNA onderzoeken en hebben hiervoor de juiste faciliteiten. In het lab wordt elk monster middels qPCR-techniek getest in 12 replica’s op de aanwezigheid van DNA van de grote modderkruiper. Een score van 0/12 betekent dat in geen van de 12 replica’s DNA van de soort aanwezig is. De soort is dan met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid niet aanwezig binnen het bemonsterde gebied. Of de concentratie eDNA is dermate laag dat deze niet gedetecteerd kan worden. Een score van 12/12 betekent dat eDNA van de soort in 12 van de 12 replica’s is aangetroffen. Er kan met zekerheid geconcludeerd worden dat de soort aanwezig is. De score geeft echter geen exacte informatie over populatiedichtheid en aantallen.

Het aantal positieve replica’s is slechts een grove maat voor de eDNA concentratie. Watermonsters De watermonsters zijn verzameld in voor grote modderkruiper geschikt leefgebied binnen en buiten het plangebied. Er zijn watermonsters genomen in zeven watergangen. Elk watermonster is onderverdeeld in 28 subsamples, verspreid over circa 250 meter. De exacte locaties van de genomen monsters zijn weergegeven in afbeelding 6 op de volgende pagina. Verder is het bemonsteringsprotocol gevolgd dat door Datura bij de monsterbenodigdheden is verstrekt. Na het verzamelen van de monsters zijn deze de volgende dag ter analyse verzonden naar Datura.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 18

Afbeelding 6. Locaties van de tracés van de eDNA monsters incl. de monsternummers (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 19

3.3.8 Groene glazenmaker Het biotoop van de groene glazenmaker bestaat uit dichte krabbenscheervegetaties. De soort legt eitjes op de plant en de larven sluipen tussen eind juni en eind augustus van het volgende jaar uit op krabbenscheer. De groene glazenmaker is dus in alle levensstadia onlosmakelijk met krabbenscheer verbonden. Uit de natuurtoets, uitgevoerd door de Bosgroep Noord-Oost Nederland, is gebleken dat er binnen het plangebied geen krabbenscheer aanwezig is. Echter, tijdens het veldbezoek voor het ophalen en verplaatsen van de struikrovervallen® (d.d. 7 augustus 2024), werd in de sloten een aanzienlijke hoeveelheid krabbenscheer aangetroffen. Daarnaast is deze soort in de omgeving van het plangebied meerdere malen in de afgelopen vijf jaar waargenomen (NDFF, 2024). Om de aanwezigheid of afwezigheid van de groene glazenmaker vast te stellen, zijn drie veldbezoeken uitgevoerd gedurende de vliegtijd. Deze bezoeken vonden plaats tussen 13:00 en 17:00 uur, onder de volgende omstandigheden: een temperatuur van minimaal 20°C, geen neerslag en een windkracht lager dan 4 Bft. Voor het identificeren van imago's die boven het water of langs de oever aan de overzijde vlogen, is gebruikgemaakt van een verrekijker en/of een fotocamera met een geschikte lens. De waarnemingen zijn vervolgens gedocumenteerd in de app Field Maps.

Deze veldbezoeken zijn daarmee uitgevoerd conform de richtlijnen van het Onderzoeksprotocol Vlinders en Libellen van De Vlinderstichting.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 20

4 Beschermde soorten 4.1 Inleiding Dit hoofdstuk beschrijft de tijdens het veldonderzoek waargenomen soorten, al dan niet aangevuld met gegevens uit de literatuur en andere informatiebronnen. Vervolgens worden eventuele effecten beschreven als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling.

4.2 Vleermuizen 4.2.1 Voorkomen en functie Aangetroffen soorten Tijdens het vleermuisonderzoek zijn in het plangebied zes soorten vastgesteld: gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger, meervleermuis, rosse vleermuis en ruige dwergvleermuis. Hieronder wordt per soort ingegaan op welke functies het plangebied heeft voor deze soorten. Gewone dwergvleermuis Soortbeschrijving De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest algemene vleermuissoort. De soort wordt veelvuldig waargenomen in stedelijk gebied. (Kraam)kolonies zijn in Nederland vooral in gebouwen aangetroffen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Gebouwen worden ook als winterverblijf gebruikt, waarbij (mogelijk) vergelijkbare plaatsen als in de zomer benut worden, mits deze vorstvrij zijn. Ze jagen hoofdzakelijk binnen een straal van 2-5 km van de verblijfplaats. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren en ze jagen in gesloten tot halfopen landschap. Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis vastgesteld. Er is wel een kraamverblijfplaats vastgesteld in de nok aan de achterzijde van de woning op Hegedyk nr. 14, net buiten het plangebied.

Deze kraamverblijfplaats bestaat uit een groep van circa 30 individuen. De rest van de waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende individuen in het bos en langs de bosrand en uit overvliegende dieren. Het gaat hier om maximaal 20 individuen per veldbezoek. Gewone grootoorvleermuis Soortbeschrijving De gewone grootoorvleermuis jaagt in een besloten, bosrijke omgeving en komt met uitzondering van de open landschappen in vrijwel heel Nederland voor, met name op de zandgronden in het midden en oosten van het land. De soort is vrij algemeen en leeft in kleine kolonies. De omvang van de jachtgebieden is klein; in hoofdzaak tot vier hectare. De afstand tussen jachtgebieden en verblijfplaatsen bedraagt doorgaans niet meer dan 500 meter tot maximaal 3 kilometer. In het zomer- en winterhalfjaar bewoont hij zowel gebouwen als bomen. De soort vliegt pas uit als het volledig donker is en staat bekend als verlichting mijdend.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 21

Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de gewone grootoorvleermuis vastgesteld. De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende individuen in het bos. Het gaat hier om hooguit enkele individuen per veldbezoek. Laatvlieger Soortbeschrijving De laatvlieger komt in Nederland vrij algemeen voor maar staat wel op de Rode Lijst als kwetsbaar (Min. LNV, 2020). De soort lijkt een matige afname te laten zien (Norren et al., 2020). Laatvlieger jaagt boven open tot halfopen landschap, vooral in de beschutting van opgaande elementen zoals bosranden, heggen en lanen. Kraamkolonies komen in Nederland voor zover bekend alleen in gebouwen voor. Deze bevinden zich in de spouwmuur, achter en onder de (dak)betimmering, onder daklijsten en dakpannen of onder het lood rondom de schoorsteen. Soms worden ze ook op zolders aangetroffen. De jachtgebieden liggen in een straal van 1-5 km (zelden meer) rondom de kolonie. Vliegroutes volgen waar mogelijk lijnvormige structuren, maar laatvliegers vliegen bij gunstige weersomstandigheden ook wel grote afstanden door open gebied. Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de laatvlieger vastgesteld.

De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende individuen langs de bosrand en de sloten en uit overvliegende dieren. Het gaat hier om hooguit enkele individuen per veldbezoek. Meervleermuis Soortbeschrijving De meervleermuis staat op de Rode Lijst als thans niet bedreigd (Min. LNV, 2020). De staat van instandhouding is matig ongunstig en de trend zeer ongunstig (Wageningen University and Research, 2019). De soort komt met name voor in de waterrijke gebieden, waaronder Friesland. De Nederlandse populatie wordt geschat op circa 17.000 dieren en internationaal gezien vormt Nederland één van de belangrijkste gebieden voor deze soort in Europa (Broekhuizen et al., 2016). Kraamverblijfplaatsen van meervleermuizen bevinden zich vrijwel altijd in gebouwen zoals op kerkzolders, in spouwmuren en onder dakpannen. De soort overwintert voornamelijk in mergelgroeven, bunkers, forten, vestingwerken, oude steenfabrieken en kelders. Slechts af en toe overwinteren ze in gebouwen. Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de meervleermuis vastgesteld. De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende individuen langs de sloten. Het gaat hier om maximaal 5 individuen per veldbezoek. Rosse vleermuis Soortbeschrijving De rosse vleermuis is in West-Europa een overwegend boom bewonende soort.

Onder andere solitaire mannetjes, groepen vrouwtjes met jongen en dieren in winterslaap gebruiken boomholten als onderkomen. De afstand tussen dagrustplaats en jachtgebied wordt in de regel in een snelle rechte vlucht afgelegd, op een hoogte van honderd meter of meer. Jachtplaatsen liggen meestal in open terrein, waar met snelle duiken op insecten gejaagd wordt. De rosse vleermuis jaagt vooral boven water en moerassige gebieden en ook wel rondom straatverlichting.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 22

Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de rosse vleermuis vastgesteld. De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit overvliegende individuen. Het gaat hier om maximaal 10 individuen per veldbezoek. Ruige dwergvleermuis Soortbeschrijving De ruige dwergvleermuis kent een sterke seizoenstrek en legt daarbij grote afstanden af. Vanaf augustus/september trekken vooral de dieren uit Midden- en Oost-Europa in zuidwestelijke richting om onder andere in Nederland te overwinteren. De soort wordt dan ook vaak in Nederland in het najaar gezien. In Nederland zijn slechts enkele kraamverblijfplaatsen vastgesteld. Uit het buitenland zijn verblijfplaatsen vooral aangetroffen in spleten en gaten in bomen, in nest- en vleermuiskasten, in gebouwen achter betimmeringen, achter daklijsten, onder dakbedekking en op zolders. Ze gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak. Als winterverblijf zijn gebouwen (spouwmuur, dakpannen, betimmering), houtstapels, maar ook boomholtes en nest- en vleermuiskasten bekend. Ze jagen tot op 5-10 km afstand van de verblijfplaats. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren. Ruige dwergvleermuizen jagen in vooral halfopen bosrijk landschap.

Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen verblijfplaatsen van de ruige dwergvleermuis vastgesteld. De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende individuen langs de Hegedyk en langs de bosrand in het noorden van het plangebied. Het gaat hier om maximaal 5 individuen per veldbezoek. In afbeelding 7 op de volgende pagina is een kaart weergegeven met de belangrijkste waarnemingen uit het vleermuisonderzoek.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 23

Afbeelding 7. Een overzicht van de belangrijkste waarnemingen van vleermuizen uit het vleermuisonderzoek (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 24

4.2.2 Effecten en vergunning Bescherming Alle vleermuissoorten zijn beschermd onder de Omgevingswet met beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn. Het opzettelijk verstoren, vangen en doden van individuen van beschermde soorten, alsmede het beschadigen of vernielen van vaste verblijfplaatsen, inclusief de functionele leefomgeving, is verboden vanuit de Omgevingswet. De functionaliteit van de verblijfplaatsen van vleermuizen dienen te allen tijde gegarandeerd te blijven. Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn er geen verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger, meervleermuis, rosse vleermuis en ruige dwergvleermuis vastgesteld. De waargenomen dieren bestonden uitsluitend uit foeragerende vleermuizen en uit overvliegende individuen. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is voor vleermuizen niet noodzakelijk.

4.3 Das 4.3.1 Voorkomen en functie Tijdens de veldbezoeken voor het plaatsen en verplaatsen van de struikrovervallen® (d.d. 10 en 17 juli 2024, 7 augustus 2024 en 4 september 2024) zijn er geen verse latrines aangetroffen in de omgeving van de dassenburcht. Daarnaast leken de pijpen van de burcht niet recent belopen te zijn, gezien de aanwezigheid van spinnenwebben en takken. Ondanks dat de burcht niet actief werd gemonitord met wildcamera's, is een das waargenomen op de camerabeelden van één van de struikrovervallen®. In totaal gaat het om zestien foto's, gemaakt op vijf verschillende dagen. Hoewel de burcht recent niet in gebruik was, is deze wel functioneel. Uit het onderzoek blijkt enkel dat er tijdens de onderzoeksperiode geen dassen in de burcht aanwezig waren. Het gaat hier dus niet om een kraamburcht, maar vermoedelijk om een bijburcht.

4.3.2 Effecten en vergunning Aangezien de dassenburcht in het plangebied functioneel is, worden negatieve effecten door de voorgenomen ontwikkeling verwacht. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is daarom noodzakelijk.

4.3.3 Te nemen maatregelen Maatregelen om overtreding van verbodsbepalingen ten aanzien van de das te voorkomen zijn noodzakelijk. De maatregelen bestaan onder andere uit het plaatsen van een kunstbouw in de omgeving van het plangebied. Deze maatregelen worden opgesteld in het projectplan en tevens opgenomen in een ecologisch werkprotocol.

4.4 Eekhoorn 4.4.1 Voorkomen en functie De te kappen bomen zijn tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) gecontroleerd op de aanwezigheid van eekhoornnesten. In geen van de bomen zijn dergelijke nesten aangetroffen.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 25

4.4.2 Effecten en vergunning Aangezien er geen (potentiële) verblijfplaatsen van de eekhoorn zijn aangetroffen is het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit niet noodzakelijk.

4.5 Kleine marterachtigen 4.5.1 Voorkomen en functie Op geen van de camerabeelden van de zes struikrovervallen® zijn de kleine marterachtigen (wezel, hermelijn en bunzing) waargenomen. Verblijfplaatsen van deze soorten worden daarom uitgesloten. Het plangebied maakt hoogstens incidenteel deel uit van het leefgebied van de kleine marterachtigen, zoals foerageergebied of migratieroute, maar het is niet van essentieel belang voor deze soorten.

4.5.2 Effecten en vergunning Er zijn binnen het plangebied geen verblijfplaatsen van de kleine marterachtigen aanwezig. Het plangebied maakt mogelijk wel deel uit van het leefgebied van de kleine marterachtigen, maar is niet van essentieel belang. Er treden geen negatieve effecten op als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is daarom niet noodzakelijk.

4.6 Broedvogels 4.6.1 Voorkomen en functie Alle vogels zijn als soort beschermd onder de Omgevingswet. Onderscheid wordt gemaakt tussen vogels met jaarrond beschermde nesten, vogels met jaarrond beschermde functionele leefomgeving en overige (broed)vogels. Jaarrond beschermde nesten Onder de vogels met jaarrond beschermde nesten vallen onder andere soorten die hun nesten ook buiten het broedseizoen gebruiken, soorten die elk jaar op dezelfde plaats broeden en daarin zeer honkvast zijn en soorten die steeds van hetzelfde nest gebruik maken en niet of nauwelijks zelf een nest kunnen bouwen. Tijdens het eerste veldbezoek (d.d. 6 maart 2024) zijn meerdere oude kraaiennesten aangetroffen. Bij één van deze nesten werd tijdens het vleermuisonderzoek alarmerende roepjes van een boomvalk waargenomen. Gedurende de veldbezoeken voor de groene glazenmaker (d.d. 12, 13 en 27 augustus 2024) werden bij hetzelfde oude kraaiennest drie alarmerende boomvalken waargenomen. Deze observaties bevestigen de aanwezigheid van een actief broedpaar boomvalken binnen het plangebied. Daarnaast waren er tijdens verschillende veldbezoeken alarmerende buizerds aanwezig, maar deze zijn niet broedend vastgesteld. Echter is het gevonden nest nog wel functioneel en wordt mogelijk in de toekomst weer door buizerd gebruikt.

Van de andere vogels die tot deze categorie behoren, zijn er geen verblijfplaatsen vastgesteld. Het is echter mogelijk dat soorten zoals de aalscholver, blauwe reiger, grote zilverreiger, huismus, huiszwaluw, ijsvogel of ransuil het plangebied gebruiken om te foerageren. Het gaat hier niet om essentieel foerageergebied aangezien er voldoende alternatieven in de omgeving beschikbaar zijn. Jaarrond beschermde functionele leefomgeving Onder de vogels met jaarrond beschermde leefomgeving vallen soorten die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats die zij het jaar daarvoor hebben gebruikt of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. In het plangebied zijn alleen foeragerende en/of overvliegende boerenzwaluwen, kokmeeuwen en spreeuwen waargenomen Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 26

waarvan de functionele leefomgeving (zie kader) jaarrond beschermd is. Andere vogels die tot deze categorie behoren, zoals bontbekplevier of grutto, worden op basis van het aanwezige habitat niet binnen het plangebied verwacht. Kader – Functionele leefomgeving De functionele leefomgeving van een nest en rustplaats is de omgeving van die plaatsen die nodig is om ze als zodanig te laten functioneren. Een nest kan alleen succesvol functioneren als er voldoende habitat van voldoende kwaliteit aanwezig is om te kunnen voortplanten. Het hele proces van eieren leggen tot en met het opgroeien van de jongen, schuilen en slapen moet er plaats kunnen vinden. Voor de huismus zijn enkele voorbeelden winterharde struiken, droge zandige plekken en een waterbron met dichtbij dekkingsmogelijkheden. Voor soorten met een jaarrond beschermde neststatus geldt dat het omliggende habitat ook van afdoende kwaliteit moet blijven voor het nest om te functioneren. Daarnaast kunnen er zwaarwegende redenen van ecologische aard zijn die bepalen dat een nest én de functionele leefomgeving jaarrond beschermd zijn. Afhankelijk van de lokale staat van instandhouding en de verdere kwaliteit van het leefgebied kunnen elementen die cruciaal zijn voor het nestsucces beschermd zijn.

Overige (broed)vogels Naast de eerdergenoemde vogels komen er in en rond het plangebied ook andere algemene vogelsoorten voor. Het gaat hierbij o.a. om de soorten appelvink, boomkruiper, fitis, goudhaan, grasmus, grauwe gans, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, heggenmus, houtduif, kleine karekiet, kneu, koolmees, meerkoet, merel, pimpelmees, roodborst, tjiftjaf, vink, wilde eend, winterkoning, zanglijster, zwarte kraai en zwartkop. Deze en mogelijk andere soorten kunnen in en rond het plangebied tot broeden komen. In afbeelding 8 op de volgende pagina is een kaart weergegeven met de belangrijkste waarnemingen uit het broedvogelonderzoek.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 27

Afbeelding 8. Een overzicht van de belangrijkste waarnemingen van broedvogels uit het broedvogelonderzoek (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 28

4.6.2 Effecten en vergunning Verblijfplaatsen van boomvalken en buizerd zijn jaarrond beschermd. De boomvalk is in het plangebied broedend vastgesteld. Ook voor buizerd is een functioneel nest aanwezig. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is voor deze soort noodzakelijk. Verder dient te allen tijde rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van broedvogels. Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Omgevingswet. Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Overtreding van deze verbodsbepalingen kan in veel situaties worden voorkomen door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. De periode van 15 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord.

Onder de Omgevingswet zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. De genoemde termijn moet daarom niet al te strikt worden toegepast

4.6.3 Te nemen maatregelen Maatregelen om overtreding van verbodsbepalingen ten aanzien van de boomvalk en buizerd te voorkomen zijn noodzakelijk. De maatregelen bestaan onder andere uit het ophangen van diverse nestmanden in de omgeving van het plangebied. Deze maatregelen worden opgesteld in het projectplan en tevens opgenomen in een ecologisch werkprotocol. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met het broedseizoen van vogels.

4.7 Poelkikker 4.7.1 Voorkomen en functie Tijdens de eerste twee veldbezoeken met betrekking tot vleermuizen (d.d. 22 mei 2024 en 12 juni 2024) zijn er geen roepende poelkikkers waargenomen. Bovendien zijn tijdens de overige veldbezoeken geen volwassen individuen aangetroffen. De aanwezigheid van poelkikkers binnen het plangebied kan derhalve worden uitgesloten. Wel zijn tijdens het onderzoek roepende bastaardkikkers waargenomen.

4.7.2 Effecten en vergunning De aanwezigheid van de poelkikker binnen het plangebied kan worden uitgesloten. Er treden geen negatieve effecten op als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is daarom niet noodzakelijk.

4.8 Grote modderkruiper 4.8.1 Voorkomen en functie Tijdens de eDNA-analyse is DNA van de grote modderkruiper zowel binnen als buiten het plangebied aangetroffen. In het monster met nummer 2008526 is in 11 van de 12 replica’s DNA van de soort aanwezig. De sloot waar dit monster is genomen ligt aan de oostzijde van het plangebied en staat in directe verbinding met de andere sloten. Daarnaast is in het monster met nummer 2008604 ook DNA aangetroffen. Dit monster is genomen in de te dempen sloot in het midden van het plangebied. Er kan daarom met zekerheid geconcludeerd worden dat de soort aanwezig is binnen het plangebied. Een kaart met alle resultaten van de genomen monsters is weergegeven in afbeelding 9 op de volgende pagina.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 29

Afbeelding 9. Locaties van de tracés van de eDNA monsters incl. de monsternummers en de resultaten (ESRI, 2024).

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 30

4.8.2 Effecten en vergunning Aangezien de soort is aangetoond in twee watergangen binnen het plangebied treden er negatieve effecten op. Het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is daarom noodzakelijk.

4.8.3 Te nemen maatregelen Maatregelen om overtreding van verbodsbepalingen ten aanzien van de grote modderkruiper te voorkomen zijn noodzakelijk. De maatregelen bestaan onder andere uit het compenseren van het leefgebied en het uitvoeren van ecologische begeleiding bij de werkzaamheden aan de watergangen. Deze maatregelen worden opgesteld in het projectplan en tevens opgenomen in een ecologisch werkprotocol.

4.9 Groene glazenmaker 4.9.1 Voorkomen en functie Tijdens de drie veldbezoeken voor de groene glazenmaker (d.d. 12, 13 en 27 augustus 2024) zijn er geen individuen van deze soort waargenomen. De aanwezigheid van groene glazenmaker binnen het plangebied kan derhalve worden uitgesloten.

4.9.2 Effecten en vergunning Aangezien er geen individuen van de groene glazenmaker zijn aangetroffen is het treffen van maatregelen en het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit niet noodzakelijk.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 31

5 Conclusie 5.1 Soortenbescherming Uit het flora- en faunaonderzoek is naar voren gekomen dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied van de beschermde soorten: boomvalk, buizerd, das en grote modderkruiper. In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de aangetroffen verblijfplaatsen en territoria. Als gevolg van de geplande werkzaamheden worden negatieve effecten verwacht en treedt verstoring op voor deze soorten. Maatregelen zijn noodzakelijk om negatieve effecten te voorkomen of te beperken en om te allen tijde een verblijfplaats voor de beschermde soorten aan te bieden. Met de voorgenomen werkzaamheden wordt dan ook niet verwacht dat de gunstige staat van genoemde soorten in het geding komt, vooral niet na het nemen van enkele maatregelen. Het verstoren van verblijfplaatsen van de boomvalk, das en grote modderkruiper is wel vergunningplichtig. Hiervoor dient een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aangevraagd te worden. Tabel 1. Aantal vastgestelde territoria en verblijfplaatsen in het plangebied.

Soort

Type verblijfplaats

Aantal

Boomvalk

Nest

1

Buizerd

(oud)nest

1

Das

Bijburcht

1

Grote modderkruiper

Functioneel leefgebied

n.v.t.

5.2 Vergunning noodzakelijk Voor de boomvalk, das en grote modderkruiper dient een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aangevraagd te worden. Deze soorten kunnen gezamenlijk in een aanvraag ingediend worden. Om een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit te verkrijgen moet: • • • •

de gunstige staat van instandhouding gegarandeerd blijven; invulling gegeven worden aan de zorgplicht; voldaan worden aan een bij de wet genoemd belang; er mogen geen alternatieven zijn.

Deze gegevens moeten worden uitgewerkt in een projectplan. In het projectplan staat concreet welke werkzaamheden, wanneer, en op welke wijze worden uitgevoerd. Dit wordt aangevuld met een onderbouwing van de noodzaak van het project. Een vergunningaanvraag moet worden ingediend bij de provincie Friesland. Maximaal 26 weken na het indienen van de aanvraag wordt er een besluit genomen. Tegen dat besluit kunnen belanghebbenden nog rechtsmiddelen aanwenden. Deze termijnen zijn terug te vinden op de website van de provincie. Concrete maatregelen die genomen moeten worden tijdens de werkzaamheden dienen vastgelegd te worden in een

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 32

ecologisch werkprotocol. Hierin dienen eveneens de aanvullende voorwaarden verwerkt te worden die voortvloeien uit de vergunningaanvraag.

5.3 Geldigheid onderzoek Dit onderzoek is uitgevoerd conform de landelijk geldende richtlijnen. Het bevoegde gezag hanteert de volgende definitie voor de geldigheid van onderzoeken naar beschermde soorten: “Onderzoekgegevens mogen maximaal 3 jaar oud zijn in gebieden waar weinig of geen ruimtelijke of kwalitatieve veranderingen zijn opgetreden in de afgelopen drie jaar. In gebieden waar dit niet voor geldt, moeten de gegevens recenter zijn.” Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2.2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkeling kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 33

Literatuurlijst •

• • •

• •

Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Canters & J.C. Buys (redactie) (2016). Atlas van de Nederlandse zoogdieren. – Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Centre & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden. ESRI Nederland (2024). https://www.esri.nl/nl-nl/home Ministerie van Economische Zaken (2016). Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Ministerie van Economische Zaken, versie 1.3. Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2020). Besluit van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 14 oktober 2020, DGNVLG/20246331, houdende vaststelling van een geactualiseerde Rode Lijst Zoogdieren. Norren, E. van, J. Dekker en H. Limpens, 2020. Basisrapport Rode Lijst Zoogdieren 2020 volgens Nederlandse en IUCN-criteria. Rapport 2019.026. Zoogdiervereniging, Nijmegen Wageningen University and Research (2019) Vogel- en Habitatrichtlijnrapportage 2019

Soortinformatie: • www.zoogdiervereniging.nl • www.ravon.nl • www.libellennet.nl • www.sovon.nl Waarnemingen: • ndff-ecogrid.nl Soorten: • Bij12 (juli, 2017). Kennisdocument Das Meles meles. Bij12, versie 1.0, Utrecht. • Bij12 (april, 2024). Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus. Bij12, versie 2.0, Utrecht. • Bij12 (juli, 2017). Kennisdocument Gewone grootoorvleermuis Plecotus auritus. Bij12, versie 1.0, Utrecht. • Bij12 (oktober, 2021). Kennisdocument Grote modderkruiper Misgurnus fossilis. Bij12, versie 2.0, Utrecht. • Bij12 (juli, 2024). Kennisdocument Kleine marterachtigen Bunzing – Hermelijn – Wezel. Bij12, versie 1.1, Utrecht. • Bij12 (juli, 2017). Kennisdocument Poelkikker Rana lessonae. Bij12, versie 1.0, Utrecht. • Bij12 (juli, 2017). Kennisdocument Rosse vleermuis Nyctalus noctula. Bij12, versie 1.0, Utrecht. • Bij12 (augustus, 2024). Kennisdocument Ruige dwergvleermuis Pipistrellus nathusii. Bij12, versie 2.0, Utrecht.

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 34

Drinkwaterwinning en zuivering, Luxwoude | Eelerwoude | 35