CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting_2026 pdf

Besluitvormende raadsvergadering 6 november 2025, gemeente OpmeerBij agendapunt: Programmabegroting 202627.370 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026

Programmabegroting 2026

2

Programmabegroting 2026

Inhoudsopgave Leeswijzer................................................................................................................................................ 4 Raadsvoorstel.......................................................................................................................................... 6 Toekomstvisie 2030 en coalitieakkoord 2022-2026 ........................................................................... 6 ONTWIKKELINGEN EN AMBITIES ........................................................................................................ 7 De opbouw van de begroting en de opgaven ................................................................................... 10 Financieel perspectief ........................................................................................................................... 16 Coalitieprogramma ............................................................................................................................... 23 Toekomstvisie Thuis in Opmeer ............................................................................................................ 24 Programma's .........................................................................................................................................

29 P0 - Bestuur en Organisatie .............................................................................................................. 29 P1 - Openbare orde en veiligheid ..................................................................................................... 41 P2 - Wegen en Water ........................................................................................................................ 52 P3 - Economie ................................................................................................................................... 61 P4 - Onderwijs ................................................................................................................................... 68 P5 - Sport, cultuur en recreatie......................................................................................................... 75 P6 - Sociaal domein ........................................................................................................................... 83 P7 - Duurzaamheid, volksgezondheid en milieu ............................................................................... 94 P8 - Volkshuisv., ruimtelijke ord. en sted. vern. .............................................................................

106 Paragrafen........................................................................................................................................... 120 Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ................................................................ 121 Paragraaf 2 Kapitaalgoederen ........................................................................................................ 132 Paragraaf 3 Bedrijfsvoering............................................................................................................. 140 Paragraaf 4 Financiering ................................................................................................................. 148 Paragraaf 5 Verbonden partijen ..................................................................................................... 155 Paragraaf 6 Lokale heffingen .......................................................................................................... 165 Paragraaf 7 Grondbeleid ................................................................................................................. 173 Paragraaf 8 Wet Open Overheid .....................................................................................................

178 Financiële bijlagen .............................................................................................................................. 180 A - Geprognotiseerde meerjarenbalans ......................................................................................... 180 B - Reserves en voorzieningen ........................................................................................................ 181 C - Investeringsplan 2026-2029 ...................................................................................................... 183 D - Personele lasten ........................................................................................................................ 185 E - Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 186 F - Recapitulatiestaat ...................................................................................................................... 187 G - Staat van Subsidies .................................................................................................................... 188

3

Programmabegroting 2026

Leeswijzer De Programmabegroting 2026 wordt net als voorgaande jaren gepresenteerd als een online versie. In deze leeswijzer enkele tips over hoe te navigeren door het document en welke uitgangspunten er zijn bepaald.

Bovenaan elke pagina/ sheet ziet u bovenstaande navigatiebalk. Met de cursor kunt u over de onderwerpen heen glijden en zal het onderwerp blauw gearceerd oplichten (bijvoorbeeld programma's) als u de cursor daar stil houdt. Ziet u bij het onderwerp een pijltje ('v') naar beneden dan heeft dit onderwerp een pull-down menu met meer onderliggende keuzes. Bij Programma's zijn dat de 9 programma's (0 t/m 8). Gaat u vervolgens met de cursor op een programma staan dan zit u een pijltje naar rechts ('>') en volgt er weer een keuzemenu. U kunt dan op elk gewenst onderwerp klikken en deze pagina/ sheet zal dan zichtbaar worden.

Aan de zijkant van de meeste sheets staat ook navigatie menu. Hier ziet u direct de onderliggende pagina's. Er zijn ook pagina's zonder 'zijbalk' dan vindt u het navigatiemenu onderaan de pagina. Dit menu geeft meestal de pagina's/ andere onderwerpen weer op gelijk niveau en dus niet onderliggend. Op deze manier is het makkelijk navigeren (zoeken) binnen het gehele document naar onderwerpen die u interessant vindt bijvoorbeeld.

4

Programmabegroting 2026

Voor het leesbaar houden van de financiële tabellen zijn alle bedragen in duizendtallen weergegeven, tenzij anders vermeld. Bij de tabellen staat nog wel steeds (Bedragen x € 1.000), maar dat zou in principe met deze algemene opmerking niet meer hoeven.

In sommige gevallen, extra grote tabellen bijvoorbeeld, is de lay-out van dit document niet toereikend en wordt er een link toegevoegd naar een extern document. Door hier op te klikken wordt een dergelijke tabel zichtbaar.

5

Programmabegroting 2026

Raadsvoorstel Aanbiedingsbrief aan de gemeenteraad Voor u ligt de begroting 2026. Een jaar dat in gemeenteland bekend staat als het ‘ravijnjaar’: het moment waarop de financiële ruimte van gemeenten zwaar onder druk komt te staan, doordat zij minder geld minder geld ontvangen uit het gemeentefonds van de overheid. Tegelijkertijd is het maatschappelijk takenpakket, dat de gemeenten onder hun hoede hebben, verzwaard. Opmeer behoort - onder andere dankzij de inkomsten uit het eigen woningbedrijf - tot de 20% van de Nederlandse gemeenten, die in 2026 niet aan de rand van een diep ravijn staat. Maar de terugloop in middelen vraagt ons wel om weloverwogen keuzes te maken zodat we samen kunnen blijven bouwen aan een vitaal en toekomstbestendig Opmeer. 2026 is ook in politiek opzicht een bijzonder jaar: in maart vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats en breekt een nieuwe bestuursperiode aan. Daarmee sluiten we met deze begroting een bestuursperiode af waarin veel in beweging is gezet. Deze programmabegroting is richtinggevend voor de laatste maanden van deze raadsperiode en dient tegelijkertijd als opstap naar de keuzes die straks door een nieuwe raad en een nieuw college gemaakt gaan worden. Maar bovenal getuigt het van de ambities die samenkomen in één doel: Opmeer nog mooier én leefbaarder maken dat het al is. Een vitaal Opmeer!

Toekomstvisie 2030 en coalitieakkoord 2022-2026 In de Toekomstvisie 2030 ‘Thuis in Opmeer’ is samen met de inwoners van Opmeer een toekomstschets gemaakt van Opmeer in 2030: een Opmeer dat vitaal is, waarin we zorgen voor elkaar, waar er aandacht is voor een duurzame toekomst, waar we waarde hechten aan ons aantrekkelijke landschap en waar ons bestuur bereikbaar is. Om dit toekomstbeeld te realiseren, zijn in het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Vitaal Opmeer’ afspraken gemaakt over de wijze waarop we hieraan in deze bestuursperiode bijdragen. In de afgelopen 3 jaar is dan ook hard gewerkt aan de uitvoering van het coalitieakkoord. Maar liefst XX% van de afspraken in het coalitieakkoord 2022-2026 is gerealiseerd of loopt volgens planning, XX% is wel opgestart maar loopt achter op de planning. Daarmee is bijna het gehele coalitieakkoord in gang gezet of gerealiseerd. Maar ook buiten het akkoord zijn veel zaken opgepakt als gevolg van landelijke, regionale of lokale ontwikkelingen. Dat hebben we niet alleen gedaan. Ook inwoners en onze maatschappelijke partners hebben hieraan een belangrijke bijdrage geleverd. En we zijn nog niet klaar … Ook in 2026 blijven we ons onverminderd inzetten voor een vitaal en toekomstbestendig Opmeer.

Daarbij heeft Opmeer, in tegenstelling tot de meeste gemeenten in Nederland, de financiële ruimte om werk te maken van grote opgaven als woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. Maar het blijft nodig om keuzes te maken en scherp te kijken naar de inzet van onze capaciteit en middelen. Niet alles kan en niet alles kan tegelijk. Daarom kiezen we ervoor de focus te leggen op uitvoering van bestaande plannen en beleid.

6

Programmabegroting 2026

ONTWIKKELINGEN EN AMBITIES Vitale dorpen in een vitale gemeente Woningbouw De vraag naar betaalbare woningen is hoog, vooral voor starters en jonge gezinnen. Maar ook het aantal (vergrijzende) senioren dat langer zelfstandig wil wonen, neemt toe. Daarom bouwen wij verder aan kleinere betaalbare koopwoningen voor jongeren/starters, maar ook woningen voor senioren om de verhuisketen op gang te brengen. In samenwerking met het aanjaagteam, gaat het woningbedrijf op een perceel eigen grond woningen plaatsen voor jongeren in de combinatie sociale huur en “sociale” koop. De seniorenwoningen worden dicht bij voorzieningen gebouwd, zodat senioren langer thuis kunnen blijven wonen in zorggeschikte, geclusterde en nultredenwoningen. Bij alle woningbouwontwikkelingen gelden afspraken met ontwikkelaars ten aanzien van 66% betaalbaarheid waarvan 30% sociale huur. Naast het bouwen van nieuwe woningen, richten wij ons op het verder verduurzamen van bestaande woningen (Zie ook Duurzame toekomst: Energietransitie en klimaatadaptie).

Bewegen, ontmoeten, sporten en spelen Een vitale gemeenschap wordt gevormd door inwoners die met elkaar leven, werken en recreëren. Daarom starten wij met de uitvoering van een nieuw beleidsplan: Bewegen, Ontmoeten, Sporten, Spelen (BOSS). Dit houdt in dat de komende 7 jaar voor iedere wijk een voorstel komt om de buitenruimte zodanig in te richten dat het voor inwoners aantrekkelijk wordt om hier te sporten, te recreëren en elkaar te ontmoeten.

Ondernemers Een sterke lokale economie is belangrijk voor werkgelegenheid, leefbaarheid en voorzieningen voor inwoners. Wij zetten in op een het opzetten van publiek-private samenwerkingen, zoals trajecten voor het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) en het onderzoeken van mogelijkheden voor een ondernemersfonds. Ook wordt gewerkt aan plannen om invulling te geven aan de ambitie voor uitbreiding van het bedrijventerrein De Veken. Daarnaast wordt het herijkte standplaatsenbeleid verder uitgewerkt en afgerond.

Veiligheid Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een prettige en leefbare gemeente waarin inwoners zich thuis voelen en in vertrouwen samenleven. Ook in 2026 zetten wij daarom in op de preventie en repressie van overlast en criminele activiteiten, bijvoorbeeld door het vergroten van de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de boa's in de wijk. Maar ook door preventie van jeugdcriminaliteit, het bevorderen van digitale veiligheid en handhaving op recreatiepark Westfriesland.

7

Programmabegroting 2026

Zorgzame gemeenschap Zorg en welzijn In het sociaal domein staan we voor grote uitdagingen door de (dubbele) vergrijzing, structureel zwaardere en toenemende zorgvragen en krapte op de arbeidsmarkt. De druk op de betaalbaarheid en toegankelijkheid van jeugdzorg en ondersteuning vanuit de Wmo neemt hierdoor toe. Om te komen tot een toekomstbestendig stelsel met passende zorg en ondersteuning voor al onze inwoners stellen we een integrale nota Sociaal Domein op waarin we voor de komende vier jaar onze ambities en samenhangende aanpak op het gebied van zorg, welzijn, participatie en gezondheid uitwerken. We zetten actief in op de volgende onderwerpen: • • •

Samenwerking met zorg- en welzijnspartners versterken om de gezondheid van inwoners en de zorg te verbeteren. Versterken van preventie door middel van inzet op het gebied van IZA, GALA en de Hervormingsagenda Jeugd. Uitvoering geven aan Visie doorontwikkeling ontmoetingscentra en Ouderenbeleid door middel van een uit te werken uitvoeringsplan.

Inclusiviteit We bouwen verder aan een inclusieve samenleving beginnend bij de jeugd; we bevorderen het inclusief onderwijs via investeringen in onderwijshuisvesting en de Piramide van ondersteuning Voortgezet Onderwijs. Daarnaast stellen we een jeugdbeleid op voor een integrale preventieve aanpak rondom mentale gezondheid, eenzaamheid, veiligheid en overlast. Ook zetten we stappen om uitvoering te geven aan de ‘Transformatievisie JeugdzorgPlus 2023 en verder’ om jeugdigen met ernstige gedragsproblematiek beter te behandelen en perspectief te bieden op een toekomst waarin zij mee kunnen doen in de maatschappij. De uitvoering van onze woonzorgvisie, het programma laaggeletterdheid en de lokale inclusie agenda dragen eveneens bij aan een inclusieve samenleving.

Duurzame toekomst Verminderen CO2 Om onze gemeente toekomstbestendig en duurzaam te maken, willen we de CO2-uitstoot verminderen en minder afhankelijk worden van fossiele energie. Daarbij zetten we in op het stimuleren van energiebesparing, het ondersteunen van inwoners en bedrijven bij het opwekken van duurzame energie en onderzoeken we alternatieve lokale energienetwerken, zoals kernenergie en het gebruik van geothermie (duurzame warmte uit de grond) in combinatie met een warmtenet. Ook gaan we in het kader van de warmtevisie door met het aardgasvrij maken van Opmeer. Een andere manier waarop wij de CO2-uitstoot willen verminderen is door het gebruik van het openbaar vervoer en e-rijden te stimuleren: door snellere OV verbindingen, veiligere fietsroutes voor onder andere e-bikes, de uitbreiding van fietsparkeergelegenheid en fiets-oplaadpunten en extra laadpunten voor E-auto’s. Ook stappen wij als gemeente over van benzine naar elektrisch aangedreven materieel indien ons gereedschap en vervoersmiddelen aan vervanging toe is.

8

Programmabegroting 2026

Energietransitie en klimaatadaptie De energietransitie vraagt om keuzes die ons allemaal raken: van verduurzaming van woningen tot het aanpassen aan een veranderend klimaat. Zo werken we als gemeente verder aan de verduurzaming van het gemeentehuis. In het centrum van Opmeer en Spanbroek gaan we de problemen met wateroverlast oplossen in combinatie met de verkeersmaatregelen en herinrichting van het Wuiver. Ook rondom het nieuwe kindcentrum in Spanbroek worden maatregelen getroffen om de wateroverlast tegen te gaan. Daarnaast gaan we verder met de uitwerking en implementatie van het hitteplan, dat focust op de inrichting van de openbare ruimte, met minder verharding en meer groen, op het voorkomen van opwarming van gebouwen en het effect van hitte op onze inwoners.

Netcongestie Landelijk staat de capaciteit van het energienet onder druk. Samen met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, de provincie Noord-Holland en de 7 Westfriese gemeenten onderzoeken we oplossingen, zoals smart grids (slimme en intelligente elektriciteitsnetten) en energiehubs. Ook proberen we op industrieterrein De Veken in samenwerking met bedrijven en Liander om het elektraverbruik op elkaar af te stemmen en te verbeteren.

Aantrekkelijk landschap Recreatie en toerisme We zijn trots op ons Westfriese landschap en onze natuur. Daarom zetten we in op de bevordering van recreatie en toerisme door verbetering en uitbreiding van de toeristisch-recreatieve infrastructuur en door promotie. Hieraan geven we vorm door onder andere de verbetering van recreatieve routestructuren, de doorontwikkeling van regionale marketing ‘toerisme’, het Beleefbaar Opmeers landschap en werken we aan een nieuw toeristisch beleidsplan.

Biodiversiteit Aandacht voor ons landschap en de natuur betekent ook aandacht voor biodiversiteit: de verscheidenheid van planten en dieren en de samenhang van al die soorten in hun leefomgeving, zoals weilanden, bossen en sloten. Een sterke biodiversiteit draagt bij aan een gezonde leefomgeving en aan het behoud van de natuurwaarden in onze gemeente. Daarom zullen we minder frequent maaien en meer bloemenmengsels gebruiken. Ook hebben we aandacht voor de overgangen van water en grond, zodat dieren makkelijk in en uit het water kunnen komen. Hieraan gerelateerd is het opstellen van het Soorten management Plan, dat bedoeld is om bescherming te bieden aan beschermde dier- en plantensoorten, rekening houdend met ruimtelijke ontwikkelingen en isolatieprojecten.

Rondom huis (openbare ruimte) Ook rondom huis, op straat, op pleinen, parken en wegen, gaan we aan de slag. Zo zullen we op diverse locaties lichtmasten en armaturen vervangen, krijgen diverse kunstwerken een onderhoudsbeurt en vervangen we -waar nodig- borden. Ook vindt in verschillende straten onderhoud of reconstructie van de weg plaats, bijvoorbeeld aan de Mienakker, tussen Koningspade en Herenweg, Venusstraat in Opmeer em toegangsweg Spanbroekerweg richting theaterkerk Wadway. Daarnaast worden op diverse locaties beschoeiingen vervangen en waterpartijen gebaggerd. Deze activiteiten verbeteren het straatbeeld, vergroten de veiligheid en bevorderen een duurzaam gebruik van onze publieke ruimte.

9

Programmabegroting 2026

Bereikbaar bestuur Samen sterker in de regio Veel maatschappelijke vraagstukken kunnen we als kleine gemeente niet alleen oplossen. Dat lukt wel door samenwerking met de overige Westfriese gemeenten. We gaan aan de slag met de uitvoering van de strategische agenda die in het herijkte Pact van Westfriesland is vastgelegd. Ook zoeken we gezamenlijk steeds vaker onze kracht in de regio Noord-Holland Noord. Actuele voorbeelden hiervan zijn de Regiodeal Noord-Holland Noord of het Ontwikkelperspectief NoordHolland Noord. Door samen te werken vergroten we onze mogelijkheden en kunnen we de belangen van onze inwoners en ondernemers beter behartigen.

Organiseren uitvoeringskracht We willen onze beloften waarmaken, opgaven en vastgestelde ambities realiseren en een betrouwbare overheid zijn die bereikbaar is en op een goede manier beleid uitvoert. Dat vraagt een gemeentelijke organisatie die hiervoor is toegerust en beschikt over voldoende capaciteit. Daarom blijven we ons inzetten om de basis op orde te brengen, de balans in de organisatie te verbeteren (onder andere door uitbreiding van de formatie bij groen en het woningbedrijf) en te bouwen aan een toekomstbestendige organisatie, waarin eigenaarschap een centrale rol speelt.

Gemeenteraadsverkiezingen 2026 We zetten ons als gemeente in voor het goed organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen, zodat inwoners hun stem kunnen uitbrengen en invloed hebben op de toekomst van Opmeer. Aandachtspunten hierbij zijn een toegankelijk stemproces, betrouwbare uitvoering en het stimuleren van brede participatie.

Doorontwikkeling dienstverlening Een sterke, betrokken gemeenschap begint bij de kwaliteit van onze dienstverlening. Door een toegankelijke en klantgerichte benadering zorgen we ervoor dat iedereen zich gehoord voelt: de behoeften van onze inwoners vormen de basis van ons beleid. Het verhogen van ‘gemak’ staat centraal in de doorontwikkeling van onze dienstverlening. We houden de klantbeleving in de gaten.

Burgerparticipatie De toekomst van Opmeer maken we samen met onze inwoners, partners en ondernemers. Daarom maken we werk van de invoering van onze participatieaanpak, zodat iedereen in Opmeer mee kan praten over en invloed uit kan oefenen op initiatieven die in Opmeer worden genomen.

De opbouw van de begroting en de opgaven De doelen en ambities, waarmee we aan de slag gaan, beschrijven we in deze begroting aan de hand van onderstaande vragen: • • •

10

Wat willen we bereiken? Hier geven we de ambities en de doelen weer en vermelden per doel aan welke opgave wordt bijgedragen. Wat gaan we daarvoor doen? We beschrijven de geplande activiteiten. Wat mag het kosten? We geven inzicht in het budget dat hiervoor nodig is.

Programmabegroting 2026

Raadsbesluit bij Programmabegroting 2026

Raadsvoorstel Tabel registratiegegevens

Registratienummer

25.0012817

Zaaknummer

Z25002394

Datum

30 oktober 2025

oordeelsvormende raadsvergadering Datum

6 november 2025

besluitvormende raadsvergadering Van afdeling

Bedrijfsvoering

Onderwerp

Programmabegroting 2026

Portefeuillehouder

wethouder V.B. Buis

Samenvatting In de Programmabegroting 2026 staan per programma de geplande doelen en activiteiten voor het jaar 2026. Met het vaststellen van de Programmabegroting worden de budgetten voor 2026 beschikbaar gesteld. Het vaststellen van de begroting is feitelijk de kern van het budgetrecht van de gemeenteraad. Dit houdt in dat het college in principe alleen uitgaven kan doen en verplichtingen kan aangaan na toestemming ofwel autorisatie van de raad. Met het vaststellen van de Programmabegroting geeft de gemeenteraad het college deze toestemming.

Inleiding Hierbij bieden wij de programmabegroting 2026 inclusief meerjarenraming 2027-2029 aan. https://opmeer.publicaties.app/pub/programmabegroting2026/7/p1-homepage

11

Programmabegroting 2026 De uitgangspunten voor de programmabegroting zij het coalitieakkoord, de Toekomstvisie 2030 en het Pact Westfriesland. De begroting is gebaseerd op de vastgestelde Kadernota 2026-2029. Daarnaast worden enkele voorstellen gedaan voor nieuw beleid. Wederom zijn we erin geslaagd een meerjarig sluitende begroting te kunnen aanbieden voor alle jaren. In deze begroting hebben wij nog geen rekening gehouden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2025, omdat deze bij het opmaken van de begroting nog niet bekend zijn. Echter verwachten wij daar geen grote structurele tegenvallers. De uitwerking van de circulaire zal bij de Najaarsnota 2025 worden meegenomen. In onderstaande tabel vindt u het verloop van de mutaties vanaf de door de raad vastgestelde Programmabegroting 2025 tot de voorliggende Programmabegroting 2026. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u graag naar bijgaande Programmabegroting 2026 inclusief meerjarenraming 2027-2029 en de daarin opgenomen aanbiedingsbrief. Alle bedragen x € 1.000 Onderwerp

2026

2027

2028

2029

Saldo na Voorjaarsnota 2025/ Kadernota 2026

64

-241

-321

-321

V/N

Meicirculaire 2025 netto effect (R.I.B. bij kadernota)

977

1.190

1.121

1.450

V

Saldo meerjarenraming bij start opstellen begroting

1041

949

800

1129 V

Autonome mutaties bij opstellen begroting

-500

-10

-349

-366

Saldo na verwerking autonome mutaties

541

939

451

763

V

-140

-140

-140

-140

N

Hogere lasten Jeugdzorg

-250

-250

-250

-250

N

Nieuwe saldi MJB 2026-2029

151

549

61

373

V

Aanvragen nieuw beleid bij opstellen begroting Handhavingsbudget

Extra budget ouderenzorg via reserves

Voorgesteld besluit 1. De programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 vast te stellen; 2. Een bestemmingsreserve “Reserve Ouderenzorg” in te stellen; 3. Een onttrekking van € 500.000 te doen uit de Algemene Reserve (onvoorziene ontwikkelingen) en dit bedrag te storten in de Reserve Ouderenzorg; 4. Het aangaan van investeringen betreffende categorie A uit het investeringsplan 2026 2029 te delegeren aan het college van burgemeester en wethouders; 5. De besteding van de post Onvoorziene uitgaven te delegeren aan het college van burgemeester en wethouders.

12

Programmabegroting 2026

Argumenten 1.1 Hiermee voldoet de gemeente Opmeer aan artikel 190 van de Gemeentewet. In de gemeentewet staat dat de raad de programmabegroting vaststelt voor het volgende jaar en de meerjarenraming voor kennisgeving aanneemt. 1.2 Dit is conform de financiële verordening. Het college biedt voor 15 november aan de raad een nota aan met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. De raad stelt deze nota vóór 15 november vast. 1.3 Het budgetrecht ligt bij de Gemeenteraad. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de baten en de lasten per programma. 2. De Raad heeft hiervoor al budget beschikbaar gesteld en het betreft bestaand beleid. 3. De Raad heeft hiervoor al budget beschikbaar gesteld en het betreft kleine onvoorziene uitgaven.

Kanttekeningen 1. Behoedzaamheid bij het aangaan van nieuwe projecten Hoewel wij op dit moment een sluitende begroting hebben blijft de financiële toekomst onzeker. Het ravijnjaar 2026 is opgeschoven naar 2028 vanwege achterblijvende compensatie vanuit het Rijk. We hebben te maken met oplopende prijzen en veel nieuwe taken die op ons afkomen. Behoedzaamheid bij het aangaan van nieuwe projecten blijft raadzaam. 2.1 Vorming van een Reserve Ouderenzorg Het in deze begroting opgenomen voorstel om een Reserve Ouderenzorg op te nemen en daarin financiële middelen te reserveren voor toekomstige lasten als gevolg van de zogenoemde dubbele vergrijzing kunnen te zijner tijd niet worden ingezet om structurele lasten mee te dekken. Onttrekkingen uit een reserve kunnen slechts op incidentele basis worden gedaan en kunnen daarmee niet voorzien in de structureel hogere lasten voor ouderenzorg. 2.1 Onduidelijk welk beleid het Rijk gaat voeren Het is nog onzeker wanneer de lasten als gevolg van de dubbele vergrijzing onze begroting gaan beïnvloeden. De vergrijzing is ook een landelijk thema en het is nog onduidelijk welk beleid het Rijk gaat voeren en in hoeverre gemeenten daar een rol in spelen of hoe compensatie geregeld wordt. Het nu al vastleggen van middelen in een bestemmingsreserve betekent ook dat deze middelen vooralsnog niet voor andere ambities kunnen worden aangewend.

13

Programmabegroting 2026

Beoogd maatschappelijk effect Inzicht verschaffen hoe wij (financieel) werken aan het coalitieakkoord, de Toekomstvisie 2030 en het Pact Westfriesland.

Wettelijk kader Gemeentewet, financiële verordening

Participatie Niet van toepassing

Communicatie Begin oktober volgt een persbijeenkomst met Wethouder Buis om de begroting toe te lichten. De Programmabegroting 2026 wordt openbaar gemaakt bij de stukken voor de oordeelsvormende vergadering en na vaststelling komt de Programmabegroting op onze gemeentelijke website. Ook zullen wij weer een Flyer ‘Begroting In Een Oogopslag (BIEO) maken’, waarin op 1 A4 duidelijk is waar de gemeente zijn geld vandaan haalt en waar het naar toe gaat.

Financiën Niet van toepassing

Uitvoering Niet van toepassing

Bijlagen Link naar Lias: https://opmeer.publicaties.app/pub/programmabegroting2026/7/p1-homepage

14

Programmabegroting 2026

Raadsbesluit De raad van de gemeente Opmeer, gelet op het bepaalde in de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 30 september 2025, gehoord de behandeling in de oordeelsvormende raadsvergadering van 30 oktober 2025;

besluit: 1. De Programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 vast te stellen; 2. Een bestemmingsreserve “Reserve Ouderenzorg” in te stellen; 3. Een onttrekking van € 500.000 te doen uit de Algemene Reserve (onvoorziene ontwikkelingen) en dit bedrag te storten in de Reserve Ouderenzorg; 4. Het aangaan van investeringen betreffende categorie A uit het investeringsplan 2026 2029 te delegeren aan het college van burgemeester en wethouders; 5. De besteding van de post Onvoorziene uitgaven te delegeren aan het college van burgemeester en wethouders.

Besloten in de raadsvergadering van 6 november 2025. {{esl: Signer1:Capture:size(200,50)}}

{{esl: Signer2:Capture:size(200,50)}}

I. van Mulligen plaatsvervangend griffier

H.M. Wiersema voorzitter

15

Programmabegroting 2026

Financieel perspectief In het financieel perspectief is in een paar tabellen de meerjarige financiële positie van onze gemeente zichtbaar. Belangrijk is dat we, met de kennis van nu, voor de komende termijn 2026 2029 structureel evenwicht hebben in onze gemeentefinanciën. Dit is een belangrijk criterium voor de toezichthouder (Provincie Noord-Holland) voor het goedkeuren van de begroting. Met meer dan 45 miljoen euro aan exploitatielasten en de inzet van ruim 900.000 euro uit onze reserves (waar aan de andere kant een toevoeging van 3,1 miljoen euro tegenover staat) gaan we onze ambities het komende jaar realiseren. En als de realisatie volgens plan verloopt eindigen we in 2026 met een positief saldo van 151.000 euro.

Meerjarenraming 2026 - 2029 Exploitatie, mutaties reserves en voorzieningen (Bedragen x € 1.000)

Nr. Lasten Exploitatie Programma 0

Programma

Bestuur en ondersteuning Programma 1 Openbare orde en veiligheid Programma 2 Wegen en water Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein Programma 7 Volksgezondheid Programma 8 VHROSV Mutaties reserves Programma 0 Bestuur en ondersteuning Programma 1 Openbare orde en veiligheid Programma 2 Wegen en water Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein Programma 7 Volksgezondheid Programma 8 VHROSV Baten Exploitatie

16

Begroting 2026 -49.378 -45.736 -11.546

Begroting 2027 -47.287 -44.744 -11.670

Begroting 2028 -47.459 -44.764 -11.621

Begroting 2029 -47.500 -44.475 -11.622

-1.659

-1.685

-1.692

-1.698

-1.705 -290 -1.342 -3.525

-1.722 -290 -1.288 -3.434

-1.726 -290 -1.666 -3.435

-1.730 -290 -1.664 -3.428

-13.424 -4.545 -7.700 -3.642 0

-12.605 -4.442 -7.608 -2.543 0

-12.412 -4.482 -7.442 -2.695 0

-12.423 -4.510 -7.112 -3.025 0

0

0

0

0

-35 0 0 -8

-35 0 0 -8

-35 0 0 -8

-35 0 0 -8

-1.381 0 -2.220 49.529 48.100

-81 0 -2.420 47.836 46.939

-81 0 -2.572 47.521 46.633

-81 0 -2.902 47.874 46.997

Programmabegroting 2026 Nr.

Programma

Programma 0

Bestuur en ondersteuning Programma 1 Openbare orde en veiligheid Programma 2 Wegen en water Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein Programma 7 Volksgezondheid Programma 8 VHROSV Mutaties reserves Programma 0 Bestuur en ondersteuning Programma 1 Openbare orde en veiligheid Programma 2 Wegen en water Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein Programma 7 Volksgezondheid Programma 8 VHROSV Saldo

Begroting 2026 29.647

Begroting 2027 29.636

Begroting 2028 29.150

Begroting 2029 29.505

9

9

9

9

74 175 187 599

74 175 187 586

74 175 187 586

44 175 187 586

3.982 4.540 8.888 1.429 0

2.774 4.455 9.043 897 0

2.909 4.495 9.048 887 0

2.909 4.529 9.053 877 0

12

12

12

12

149 0 156 138

162 0 156 138

152 0 156 138

142 0 156 138

900 73 0 151

400 0 28 549

400 0 28 61

400 0 28 373

Mutaties meerjarenraming 2026 - 2029 In onderstaande tabel vindt u het verloop van de mutaties vanaf de door de Raad vastgestelde primitieve Programmabegroting 2026 tot de voorliggende Programmabegroting 2026. Het coalitieakkoord vormt het belangrijkste uitgangspunt voor de Begroting 2026 en is verwerkt in deze begroting. De begroting bevat voornamelijk autonome mutaties. Daarnaast worden enkele voorstellen gedaan om de ambities van de coalitie en de Raad waar te kunnen maken. De toelichtingen op de mutaties kunt u vinden onder de Programma’s. (Bedragen x € 1.000) Mutatie verloop Primaire vaststelling meerjarenraming 2026-2029 Septembercirculaire 2024 (1e begrotingswijziging 2025)

2026 127

2027 245

2028 192

2029 192 V

90

-87

-129

-129 V/N

17

Programmabegroting 2026 Mutatie verloop Mutaties Kadernota 2026 Mutaties Voorjaarsnota 2025 Saldo meerjarenraming na Voorjaarsnota 2025/Kadernota 2026 Meicirculaire 2025 netto effect (R.I.B. bij Kadernota) Saldo meerjarenraming bij start opstellen begroting Autonome mutaties bij opstellen begroting: Hogere salarislasten Mutaties afschrijvingslasten: activastaat geactualiseerd a.g.v. vastgesteld beleid Doorschuiven kapitaallasten KC Spanbroek Uitstel lagere huisvesting GGD Hogere bijdrage GR DeSom Geen bijdrage meer uit GREX Heereweide Verhoging calamiteitenbudget Onderzoek Integraal Huisvestingsplan Overige kleine mutaties Saldo na verwerking autonome mutaties Aanvragen nieuw beleid bij opstellen begroting:

18

2026 -172

2027 -192

2028 -192

2029 -192 N

19

-207

-192

-192 V/N

977

1.190

1.121

1.450 V

1.041

949

800

1.129 V

-141 -12

-141 4

-141 41

-141 N 68 N/V

-

372

-

-22

- V

N

-40

-40

-40

-40 N

-105

-105

-105

-105 N

-150

-100

-100

-100 N

-4

-48 N

451

763 V

-30

541

939

Programmabegroting 2026 Mutatie verloop Handhavingsbudget Extra budget ouderenzorg via reserves Hogere lasten jeugdzorg

2026 -140 -

2027 -140 -

2028 -140 -

2029 -140 N -

-250

-250

-250

-250 N

Saldi meerjarenraming 2026-2029

151

549

61

373 V

Toelichting aanvragen nieuw beleid Handhavingsbudget Het structurele handhavingsbudget bedraagt momenteel €60.000. Dit budget werd de afgelopen jaren voornamelijk ingezet voor de inhuur van externe capaciteit en voor ondersteunende activiteiten tijdens integrale controles, zoals het inschakelen van een tolk of een slotenmaker. De laatste jaren is er op landelijk niveau veel veranderd rondom gemeentelijke handhaving. Handhavers krijgen steeds meer taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in de openbare ruimte. Naast dat taken van de politie zijn overgedragen aan de handhavers kiest de politie er bij bepaalde taken ook voor om zelf geen capaciteit beschikbaar te stellen. Dit terwijl de vraag naar toezicht in de openbare ruimte steeds luider wordt. Het structurele handhavingsbudget wordt verhoogd van €60.000 naar €200.000. Het naleven van regels die bijdragen aan een leefbare en veilige gemeente vraagt om voldoende inzet op toezicht en handhaving. Met de verhoging van dit budget kan de gemeente Opmeer de komende jaren meer capaciteit inzetten voor handhaving. De inzet van handhaving is deels gekoppeld aan het Integraal Veiligheidsplan en deels dynamisch, zodat deze tussentijds kan worden aangepast aan veranderende omstandigheden.

In 2026 wordt een nieuw Integraal Veiligheidsplan opgesteld dat dient als leidraad voor de gemeentelijke veiligheidsprioriteiten, uitgangspunten en ambities. Verschuiving in handhaving recreatiepark in 2026 De raad heeft de afgelopen jaren besloten om €200.000 extra beschikbaar te stellen voor handhaving, bovenop het bestaande budget van €60.000. In juni 2025 is door het college toegezegd een voorstel te doen om dit bedrag structureel in de begroting op te nemen. De verhoging is noodzakelijk om de handhaving in 2026 te kunnen continueren. Net als in voorgaande jaren wordt een groot deel van dit budget ingezet voor Recreatiepark West-Friesland, onder meer voor toezichthouders en juridische ondersteuning bij procedures. Hoewel er sprake is van een structurele verhoging, betekent dit in feite een verlaging ten opzichte van de afgelopen jaren. Het structurele budget bedroeg namelijk €60.000, maar daaraan werd incidenteel nog eens €200.000 jaarlijks aan toegevoegd. Met een efficiëntere inzet en verdere doorontwikkeling van toezicht en handhaving wordt verwacht dat de impact gelijk kan blijven. Juridische procedures zullen vaker intern worden afgehandeld.

19

Programmabegroting 2026 Daarnaast wordt de focus van de handhaving verbreed naar bouwtoezicht, brandveiligheid en ondermijning. Voor bouwtoezicht en brandveiligheid vindt periodiek overleg plaats, waarbij de eerste verantwoordelijkheid bij het parkbestuur ligt. Op het gebied van ondermijning wordt meer data verzameld en een risicokaart opgesteld, waarmee toezichthouders gericht kunnen worden aangestuurd of integrale controles kunnen worden uitgevoerd. Toekomstige prioriteiten Wanneer in 2026 definitieve besluitvorming plaatsvindt over de toekomst van het recreatiepark, is de verwachting dat een groter deel van het budget kan worden ingezet voor handhaving op andere locaties en thema’s binnen de gemeente. De gemeenteraad kan daarbij prioriteiten meegeven bij de vaststelling van het nieuwe Integraal Veiligheidsplan Opmeer.

Ouderenzorg Bij de behandeling van de Kadernota 2026 is er een toezegging aan uw Raad geweest om bij de begroting met een voorstel te komen om middelen vrij te maken om de kosten voor de toenemende vergrijzing te zijner tijd te kunnen dekken. Het is nog onzeker hoe hoog deze kosten zullen zijn, wanneer wij daarvoor aan de lat staan en in welke mate wij daarvoor gecompenseerd worden in het gemeentefonds. Daarom stellen wij voor een eenmalige onttrekking uit de Algemene Reserve te doen van € 500.000 en deze in de nieuw te vormen Reserve Ouderenzorg te storten. Deze reserve kan gedurende de tijd aangevuld worden op verzoek van uw raad of weer vrijvallen ten gunste van de Algemene Reserve als blijkt dat de middelen niet nodig zijn. Deze reserve kan overigens niet ingezet worden om structurele lasten te dekken.

Hogere lasten jeugdzorg De kosten voor de jeugdzorg worden al enkele jaren overschreden. Deze jeugdzorg kosten worden onder andere door gecertificeerde instellingen geïndiceerd waardoor lokaal beleid en het wijkteam moet accepteren wat bepaald is. Daarnaast is er sprake van hogere tarieven voor specialistische jeugdzorg en een toename in complexiteit. Maatregelen zijn in de maak om de kosten jeugdzorg terug te dringen. Het effect van de maatregelen moeten in 2026 zichtbaar worden. De maatregelen zullen en mogen zo ver mogelijk geen effect hebben op onze kwaliteit van dienstverlening. Het betreft jeugdzorg die hard nodig is en waar inwoners recht op hebben maar ook zorg waarvan de kosten zwaar drukken op het budget van de gemeente. Hier valt tevens moeilijk op te begroten omdat deze kosten per jaar zullen fluctueren en zeer onvoorspelbaar zijn. De verwachting dat ook in 2026 aanvullend budget nodig zal zijn. In regionaal verband wordt er sinds 2023, aan de hand van de uitvoeringsagenda “de Houtskoolschets Westfriesland”, verdere uitwerking gegeven aan het plan “Een Thuis van Noortje”. Binnen deze uitvoeringsagenda zijn vijf pilots opgenomen. Eén van de pilots betreft de “Kleinschalige Woonvoorziening” (KWV).

Op deze manier werkt de regio aan een duurzame oplossing voor jeugdigen met een complexe hulpvraag waarvoor het reguliere aanbod niet passend is en waarin een KWV, naast een passend aanbod, ook kan leiden tot een aanzienlijke kostenreductie van de huidige maatwerkvoorzieningen.

20

Programmabegroting 2026 Het streven was om in 2025 één KWV te realiseren in de regio Westfriesland, waarbij gemeente Opmeer ook gebruik zou maken van deze nieuwe voorziening. Een KWV is kostenbesparend ten opzichte van een maatwerkovereenkomst, wat voor Opmeer in eerste instantie een besparing zou opleveren van een kleine € 600.000,-. De huidige stand van zaken is dat dit proces vertraging heeft opgelopen, onder meer door de besluitvorming in één van de Westfriese gemeenten waarin de eerste KWV zou worden gerealiseerd. Dit heeft tot gevolg dat de huidige, dure maatwerkvoorzieningen zwaarwegende casussen in de gemeente Opmeer, onverkort dienen te worden voortgezet. De begroting zal op dit punt om deze reden op dit moment niet neerwaarts kunnen worden bijgesteld. Wij stellen u dan ook voor om vanaf 2026 een bedrag van € 250.000 structureel op te nemen in de begroting.

Structureel evenwicht 2026 - 2029 De provincie Noord-Holland beoordeelt in zijn rol als toezichthouder of de begrotingen van gemeenten ‘structureel en reëel in evenwicht’ zijn. Hierbij wordt het begrotingstotaal geëlimineerd met de incidentele baten en lasten en de reserves. Uit onderstaande tabel blijkt dat we voor de jaren 2026 - 2029 aan deze eis voldoen. (Bedragen x € 1.000) Incidentele Baten en Lasten Totaal baten voor mutaties reserves (+) Totaal lasten voor mutaties reserves (-) Saldo programma's voor mutaties reserves Onttrekking aan de reserves (+) Toevoeging aan de reserves (-) Saldo mutaties reserves Geraamd resultaat Incidentele lasten (Bij) Incidentele baten (Af) Structureel begrotingssaldo Structureel evenwicht

2026

2027

2028

2029

48.100

46.939

46.633

46.997

45.736

44.744

44.764

44.475

2.365

2.195

1.869

2.521

1.429

897

887

877

3.642

2.543

2.695

3.025

-2.213

-1.646

-1.808

-2.148

151

549

61

373

1.460

15

0

0

-1.423

0

0

0

198

564

61

373

ja

ja

ja

ja

21

Programmabegroting 2026

Financieel technische uitgangspunten/ Kerngegevens Bij de Kadernota 2026 is het volgende vastgesteld: • voor de loonontwikkeling wordt uitgegaan van het salarisniveau op 1 januari 2026 en een index van 2,0% conform CPI (Consumenten Prijs Index), zoals opgenomen in het CEP (Centraal Economisch Plan) van het CBS (raming februari 2025); • voor de prijsontwikkeling wordt uitgegaan van een index van 2,6% conform CPI (Consumenten Prijs Index), zoals opgenomen in het CEP (Centraal Economisch Plan) van het CBS (raming februari 2025); • voor de gemeenschappelijke regelingen wordt gerekend met een indexeringspercentage voor 2026 van 7,44%, conform Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen Noord-Holland Noord (Brief Regietafel Noord-Holland Noord d.d. 8 oktober 2024); • voor de leges, tarieven en onroerendzaakbelasting wordt gerekend met een indexeringspercentage voor 2026 van 2,6%, conform de CPI van het CPB. • voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing wordt uitgegaan van een kostendekkend tarief. Aanvullend is voor de subsidies 2026, conform de Algemene Subsidieverordening Opmeer 2024, een indexering doorgevoerd van 5,18% op basis van de OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling) 2025.

Kerngegevens Aantal inwoners Aantal woningen Oppervlakte gemeente in hectare

22

1-1-2025 12.491 5.296 4.148

1-1-2026 12.550 5.348 4.148

Programmabegroting 2026

Coalitieprogramma Uitwerking coalitieprogramma Bij de programma's staat de uitwerking van het coalitieakkoord per programma.

Icoon

Programma P0 - Bestuur en organisatie

Status Beleidsuitvoering is afgerond of loopt conform planning Beleidsuitvoering is wel opgestart, maar loopt achter op de planning Beleidsuitvoering is nog niet gestart of de prestatie/doel is niet bereikt

VJ 2025 17 3

B26 X 20

P1 - Openbare orde en veiligheid

2 2

X4

P2 - Wegen en Water

10 1

X 11

P3 - Economie

5 2

X5

P4 - Onderwijs P5 - Sport, cultuur en recreatie

5 1 1

X4 X1

P6 - Sociaal domein P7 - Duurzaamheid, volksgezondheid en milieu

4 5 3

X4 X8

P8 - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

27 1

X 32

4 TOTAAL scores

76 13 4

TOTAAL aantallen

93

88

23

Programmabegroting 2026

Toekomstvisie Thuis in Opmeer Inleiding De kadernota 2025-2028 is opgesteld aan de hand van de opgaven uit de Toekomstvisie Opmeer 2030 - Thuis in Opmeer!. Door de auditcommissie is aangegeven dat zij het vooralsnog niet wenselijk vinden om de programmabegroting 2026 ook op deze wijze op te stellen. Zij acht het wenselijk dat de bestaande programma's (0 tot met 9) worden gehandhaafd met daarbij als toevoeging een extra hoofdstuk waarin de Toekomstvisie wordt behandeld. In elk programma zijn er verschillende verwijzingen gemaakt naar de opgaven uit de Toekomstvisie. In dit hoofdstuk treft u een tabel aan waarin u in 1 oogopslag kunt zien hoe de programma's bijdragen aan de Toekomstvisie. Ook treft u nog een korte beschrijving van de gestelde doelen aan per opgave.

1-Vitale dorpen Wij investeren in een groene leefomgeving waar mensen van jong tot oud kunnen blijven wonen, actief zijn en zich thuis voelen. In de hechte dorpskernen in de gemeente Opmeer wordt iedereen betrokken. In alle kernen is er ruimte voor activiteiten voor alle leeftijdsgroepen. Iedereen kan sporten, deelnemen aan een vereniging of actief zijn in de gemeenschap. Verenigings- en bewonersinitiatieven worden door de gemeente ondersteund. Er worden woningen bijgebouwd voor starters, gezinnen en senioren. Er wordt geïnvesteerd in voldoende ouderenwoningen, zodat ouderen nabij en met elkaar kunnen wonen, jongerenwoningen, starterswoningen en woon-zorg complexen.

Om aan de opgave meer duiding te geven is per opgave een betekenisvolle ambitie geformuleerd. Voor de opgave Vitale dorpen in een vitale gemeente luidt deze als volgt: Opmeer is een levendige, ondernemende en veilige gemeente met daarbij behorende voorzieningen en goede bereikbaarheid. Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft het college de volgende doelen vastgesteld, die richting geven op de middellange termijn: 1. Het woningaanbod beter afstemmen op de behoefte vanuit de samenleving 2. De voorzieningen binnen de gemeente beter aan laten sluiten op de demografische samenstelling van de bevolking en de bijbehorende behoefte en mogelijkheden 3. Behouden en/of verbeteren van de huidige mobiliteitsvoorzieningen 4. Het stimuleren van sociale cohesie en betrokkenheid voor iedereen binnen de gemeente om onder andere inclusiviteit te bewerkstelligen 5. Stimuleren van een gunstig ondernemers- en werkklimaat Om de hierboven genoemde doelen te bereiken verwijzen wij u naar de (doelen en) activiteiten bij de programma's.

24

Programmabegroting 2026

2-Zorgzame gemeenschap Wij hebben oog voor elkaar. Daarom investeren wij in een goede zorgverlening die dichtbij de mensen staat. Onderdeel daarvan is de ambitie om mensen zo lang mogelijk in de eigen gemeenschap en dicht bij elkaar te kunnen laten wonen en leven. We spannen ons in om zorg bereikbaar te houden. We investeren in wijkgericht werken en zorgoplossingen op maat. Daarnaast worden de vrijwillige mantelzorgers vanuit de gemeente goed bijgestaan met kennis en advies.

Om aan de opgave meer duiding te geven is per opgave een betekenisvolle ambitie geformuleerd. Voor de opgave Zorgzame gemeenschap luidt deze als volgt: Inwoners blijven zo lang mogelijk zelfstandig wonen en worden zoveel mogelijk ondersteund vanuit het netwerk en indien nodig door zorg. Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft het college de volgende doelen vastgesteld, die richting geven op de middellange termijn: 1. Minder stijging van de zorgvraag 2. Voldoende vrijwilligers- en mantelzorgers 3. Beter toegankelijke zorg Om de hierboven genoemde doelen te bereiken verwijzen wij u naar de (doelen en) activiteiten bij de programma's.

3-Duurzame toekomst Opmeer en haar inwoners nemen de klimaatmaatregelen serieus. Er wordt werk gemaakt van de Westfriese ambitie om enerzijds maatregelen te nemen waardoor de energievraag minder wordt en aan de andere kant dat energie regionaal wordt opgewekt. Dit leidt tot een klimaatbestendige gemeente in 2050, waarin de energievraag wordt gedekt door regionale energieopwekking. Binnen de energietransitie en klimaatadaptatie worden keuzes gemaakt voor ontwikkelingen die zo goed als mogelijk inpasbaar en betaalbaar zijn, met respect voor ons unieke landschap. De gemeente heeft daarnaast een sterk agrarisch toekomstperspectief. Om aan de opgave meer duiding te geven is per opgave een betekenisvolle ambitie geformuleerd. Voor de opgave Duurzame toekomst luidt deze als volgt: Opmeer is in 2040 energieneutraal en circulair en in 2050 klimaat adaptief. Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft het college de volgende doelen vastgesteld, die richting geven op de middellange termijn: 1 - Circulariteit: • •

Een gezondere economie met respectievelijk zo min mogelijk schadelijke emissies Een economie die toekomstbestendiger is door grondstoffen bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar te houden 2 - Klimaatadaptatie; • • •

De wateroverlast, hitte en droogte overlast blijft gelijk bij een veranderend klimaat Beter bestand tegen klimaatverandering Flexibeler inspelen op de klimaatverandering

25

Programmabegroting 2026 3 - Energie: • • • • • •

Minder CO2 uit te stoten Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen (aardolie, steenkool, aardgas) te zijn Meer hernieuwbare energie (windenergie, zonne-energie, groen gas) te winnen Grotere energie-efficiëntie en minder verspilling te hebben Een energiesysteem dat past op de transitie van fossiel naar duurzaam gebruik te hebben Blijvend in te zetten om kernenergie als optie voor energieopwekking in de regio te verwezenlijken (Amendement A16.1 d.d. 11-7-2024) 4 - Gebouwde omgeving: • • • •

Minder CO2 uit te stoten Alle woningen qua energieverbruik op niveau van label B of hoger te hebben gebracht Energiearmoede niet meer in de gemeente Opmeer te hebben Nieuwbouw aan het BENG-principe (Bijna Energie Neutraal en Gas loos), is klimaatbestendig en natuur inclusief, te laten voldoen • Bedrijventerreinen energieneutraal of energiepositief te hebben 5 - Mobiliteit: • • •

Minder CO2 uit te stoten Meer laadpalen voor auto's' (de laadinfrastructuur sluit goed aan op de behoefte) te hebben Meer laadpunten voor fietsers (er is een goede stimulans vanuit openbare ruimte en werkgevers om het fietsgebruik te stimuleren) te hebben Om de hierboven genoemde doelen te bereiken verwijzen wij u naar de (doelen en) activiteiten bij de programma's.

4-Aantrekkelijk landschap Opmeer koestert haar open landschap, erfgoed en kenmerkende lintdorpen. Dit maakt Opmeer een fijne plek om te wonen. Dit open landschap willen we behouden. Daarom kiezen we voor ontwikkelingen die passen bij ons kenmerkende landschap. Dit geldt voor het realiseren van de energietransitie, de ontwikkeling van de agrarische sector en de toeristische mogelijkheden. Wij zijn ons bewust van het bijzondere landschap dat wij hebben geërfd en investeren in het behoud ervan. Om aan de opgave meer duiding te geven is per opgave een betekenisvolle ambitie geformuleerd. Voor de opgave Aantrekkelijk landschap luidt deze als volgt: In Opmeer is het prettig wonen en recreëren tussen cultuurhistorisch landschap en erfgoed. Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft het college de volgende doelen vastgesteld, die richting geven op de middellange termijn: 1. In de gemeente Opmeer zijn meer mogelijkheden ten behoeve van recreëren voor zowel inwoners, dagtoeristen als toeristen 2. Meer aantrekkelijke recreatieve voorzieningen in de gemeente Opmeer; kwalitatief beter, meer zichtbaar 3. De gemeente Opmeer benut haar landschappelijke waarden, erfgoed en andere landschapsbepalende elementen 4. Meer biodiversiteit in de gemeente Opmeer Om de hierboven genoemde doelen te bereiken verwijzen wij u naar de (doelen en) activiteiten bij de programma's. 26

Programmabegroting 2026

5-Bereikbaar bestuur Het bestuur van Opmeer is bereikbaar en toegankelijk. Bij de besluitvorming betrekken we belanghebbenden. We maken duidelijke afspraken over de rol en positie van dorpsraden ten opzichte van het gemeentebestuur. De Westfriese gemeenten werken waar mogelijk bestuurlijk en ambtelijk nauw samen. We investeren in het versterken van de band tussen gemeentebestuur en inwoners. Om aan de opgave meer duiding te geven is per opgave een betekenisvolle ambitie geformuleerd. Voor de opgave Bereikbaar bestuur luidt deze als volgt: Gemeente Opmeer is er voor haar inwoners en ondernemers. Ze begrijpt wat er speelt door naar mensen te luisteren en ze te betrekken. Ze weegt belangen af en communiceert open, eerlijk en duidelijk. Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft het college de volgende doelen vastgesteld, die richting geven op de middellange termijn: 1. Transparantere gemeente/besluitvorming 2. Meer van buiten naar binnen werken/besluiten 3. Betere klantbeleving Om de hierboven genoemde doelen te bereiken verwijzen wij u naar de (doelen en) activiteiten bij de programma's.

Overzicht (doelen) Opgaven versus (doelen) Programma's In onderstaande tabel is de koppeling gelegd tussen de doelen van de opgaven uit de Kadernota 2026 - 2029 en de doelen en activiteiten bij de programma's uit de Begroting 2026. Op deze wijze is zichtbaar vanuit welk programma wordt bijgedragen aan welke opgave. Het betreffen 20 strategische doelen, maar doordat sommige doelen onder meer programma's kunnen vallen zien we voor de B2026 in onderstaande tabel 30 doelen. Opgave (Kadernota 2026-2028) 1-Vitale dorpen

2-Zorgzame gemeenschap

3-Duurzame toekomst

Doel

1.1 1.2 1.3 1.4

P0

P1

P2

P4

P5

P2.3 P2.1

P6

P7

P5.1

P8

P8.1 P8.2

P6.4 P4.1, P4.2

1.5 2.1

P6.5

P3.1 P6.1

2.2 2.3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

P3

P7.7

P6.2 P6.3 P7.1

P2.2

P7.2 P7.3 P7.4 P7.5

P8.3

27

Programmabegroting 2026 Opgave (Kadernota 2026-2028) 4-Aantrekkelijk landschap

5-Bereikbaar bestuur

TOTAAL aantal doelen KN2026 TOTAAL aantal doelen 30

28

Doel

P0

P1

P2

P3

P4

P5

4.1

P5.2

4.2 4.3 4.4 5.1

P5.3

P6

P5.4

P7

P8

P7.6

P8.4 P8.5

7

5

P0.1

5.2 5.3 20

P0.2 P0.3

30

3

0

3

1

2

4

5

Programmabegroting 2026

Programma's P0 - Bestuur en Organisatie Inleiding Opmeer draagt uit een open, transparante en moderne gemeente te zijn die qua bestuursstijl en werkwijze meegaat met de tijd en korte lijnen heeft richting haar inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. Integriteit van handelen is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Benadrukt wordt dat onderlinge saamhorigheid en sterke sociale binding via het verenigingsleven en activiteiten daaraan bijdragen. De dynamiek en diversiteit van Opmeer wordt op de kaart gezet. De gemeente wil daarin een positieve voorbeeldrol vervullen.

Ambities De ambities in het Coalitieakkoord Vitaal Opmeer 2022-2026 Icoon

Status Beleidsuitvoering is afgerond Beleidsuitvoering loopt conform planning Beleidsuitvoering is wel opgestart, maar loopt achter op de planning Beleidsuitvoering is nog niet gestart of de prestatie/het doel is niet bereikt

Uitwerking coalitieakkoord Nr 0.001

Onderwerp OZB en gemeentelijke financiën

0.002

Modernisering financiën

0.002

Programma Verhoging van de OZB doen we niet, maar als de situatie nood geeft kan OZB alleen verhoogd worden als duidelijk is wat de effecten zijn van de overige keuzes. Het moet integraal worden afgewogen ten opzichte van andere maatregelen. We gaan uit van normale trendmatige indexatie ten opzichte van de OZB (gebaseerd op Consumenten Prijs Index). Bij aangepaste indeXatie boven normaal wordt geanticipeerd met maatregelen om dit niet ten laste te laten komen van inwoners. Voor het sociaal domein wordt een financieel dashboard doorontwikkeld om kosten inzichtelijk te maken. Daarvoor is het noodzakelijk dat de financiële administratie gemoderniseerd wordt, waardoor de financiële informatie zonder al te grote inspanningen verwerkt kan worden in gewenste rapportages. Hoe dat in te richten wordt verkend met Medemblik. Dit traject wordt vormgegeven tezamen met de gemeenteraad.

VN25

B26 X

X

X

29

Programmabegroting 2026 Nr 0.002

Onderwerp

0.002

0.003

0.003

0.003

0.003

0.003

30

Opmeer zelfstandig in relatie tot PACT 7.1 van Westfriesland en regionale raadsledenbijeen komsten

Programma Naast de financiële rapportage wordt in overleg met de gemeenteraad de huidige kwartaalrapportage verder ontwikkeld naar een inhoudelijke trendrapportage over de ontwikkelingen in het sociaal domein. Met een financieel dashboard en een trendrapportage dient de gemeenteraad beleid te kunnen maken over en sturing houden op de ontwikkelingen in het sociaal domein. Sturend voor het behoud van een zelfstandig Opmeer is de toekomstvisie "Thuis in Opmeer". Opmeer is zelfbewust en vitaal.

Daarnaast wordt verkend welke modellen er zijn om de Westfriese samenwerking te versterken. Daarbij wordt gekeken in hoeverre een model bijdraagt aan efficiënte dienstverlening aan de inwoners van de regio zonder het gevoel van lokaal maatwerk kwijt te raken, voor welke taken van de gemeente een bepaald model een oplossing is en of het model recht doet aan de wijze van afstemming en democratische en bestuurlijke legitimiteit. De in de Toekomstvisie geformuleerde ambities bepalen waar Opmeer zich actief voor inzet en hoe Opmeer zijn identiteit bewaakt. Daarbij dienen keuzes gemaakt te worden wat Opmeer zelf doet in relatie tot het PACT 7.1 en wat "op afstand" wordt gezet. Alleen met deze keuzes is het mogelijk dat Opmeer organisatorisch, financieel en bestuurlijk zelfstandig blijft. De regio en het PACT zijn belangrijk voor Opmeer. Bestuurlijk wordt daarom breed ingezet op versterken van de banden in de regio en samenwerking. Hand in hand met ambtelijke organisatieontwikkeling wordt invulling gegeven aan het bewerkstelligen van ambities uit de Toekomstvisie en keuzes gemaakt. We richten ons op Koggenland voor zover het organisatorische samenwerking betreft. Dit doen we op basis van gelijkwaardigheid.

VN25

B26 X

X

X

X

X

X

X

Programmabegroting 2026 Nr 0.003

Onderwerp

0.004

Rol college in samenwerking

0.005

Organisatie

0.007

Burgerparticipatie

0.007

0.007

0.007

0.007

0.008 0.009

Aantal fte’s wethoudersploeg Dienstverlening

0.010

Communicatie

Programma De regionale raadsledenbijeenkomst wordt verder doorontwikkeld en benut voor standpuntbepaling richting de gemeenschappelijke regelingen, voorbereidend op behandeling in de gemeente zelf. De wethouders werken ook nadrukkelijk aan samenwerking met andere gemeenten en zorgen dat de ambtelijke ondersteuning haar steentje hierop bijdraagt. De burgemeester voert vanuit zijn portefeuille de regie op deze samenwerking. Verder ontwikkelen naar een kleine (regie)gemeente die vraagstukken slagvaardig, klantgericht, fleXibel en vooral integraal aanpakt. In begrijpelijke taal wordt klaargestaan voor inwoners. Het proces van organisatieverandering dat is ingezet moet doorgezet te worden. We werken samen met onze inwoners bij het realiseren van onze ambities. Per project wordt beoordeeld hoe burgerparticipatie wordt ingezet. Er wordt een online burgerpanel ingericht met brede basis in onze gemeenschap om te zorgen dat we "the silent majority" ook weten te bereiken. De dorpsraden vervullen een rol waarbinnen de inbreng van de gemeenschap aantoonbaar naar voren komt. Gebruikmakend van vooral maar niet uitsluitend de digitale weg zoeken we naar meer verbinding om opinies los te krijgen. Besluiten die impact hebben wordt helder over gecommuniceerd. Beeldvormende bijeenkomsten kunnen ook worden benut voor de inbreng van inwoners. Wat de burger zelf kan en mag doen, wordt gefaciliteerd.

We stellen 2,6 fte beschikbaar voor wethouders Behouden van het huidige niveau van dienstverlening. Een rubriek "hoe zit dat" in De Kogge en op social media in de strijd tegen onduidelijkheden. We maken werk van strategische communicatie vanuit de gemeente.

VN25

B26 X

X

X

X

X

X

X

X

X X

31

Programmabegroting 2026

De ambities in de Toekomstvisie Opmeer 2030 - Thuis in Opmeer! Omschrijving Het bestuur van Opmeer is bereikbaar en toegankelijk. Bij de besluitvorming worden belanghebbenden betrokken. Er worden duidelijke afspraken gemaakt over de rol en positie van dorpsraden ten opzichte van het gemeentebestuur. De Westfriese gemeenten werken bestuurlijk en ambtelijk nauw samen waar dit mogelijk is. We investeren in het versterken van de band tussen gemeentebestuur en inwoners.

De ambities in het Pact van Westfriesland Omschrijving Westfriesland is een regio met een sterke identiteit, een ondernemende economie en een betrokken samenleving. We staan ook voor grote opgaven die we als individuele gemeenten niet alleen kunnen oplossen. Met het Pact van Westfriesland 2025–2035 slaan we daarom als zeven gemeenten én onze partners de handen ineen. Onze ambitie is helder: Westfriesland ontwikkelt zich tot een krachtige regio waar we samen werken aan brede welvaart — een plek waar mensen prettig wonen, betekenisvol werk vinden, voor elkaar zorgen en trots zijn op hun leefomgeving. Het Pact is een strategische samenwerking rond vier agendapunten die richting geven aan onze gezamenlijke koers: 1. 2. 3. 4.

Westfriesland ontwikkelt zich tot koploper als innovatieve Agri & Food-regio. In Westfriesland zorgen we voor een goed ondernemersklimaat. Westfriesland maakt keuzes voor ruimtelijke kwaliteit. Westfriesland zorgt voor later.

Beleidskaders • • •

Coalitieprogramma "Vitaal Opmeer 2022-2026" Toekomstvisie Opmeer 2030 "Thuis in Opmeer!" Pact van Westfriesland 7.1: zeven gemeenten, één geluid.

Autonome onwikkelingen en trends • • • •

32

Toenemende maatschappelijke betrokkenheid en participatie; Representativiteit bij participatie; Transparante overheid (Wet open overheid); Evaluatie organisatievisie 2025 "Met elkaar maken we de toekomst".

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=4dbf24a4-d2be-467d-9eca-82ef46570a73