Jaarstukken 2022 gemeente Opmeer.pdf
Tekst van het document
Uitbreiding Lelystad
Voornemen:
Airport
We nemen een proactieve houding aan ten aanzien van de uitbreiding van Lelystad Airport. In gezamenlijkheid met de andere Westfriese gemeenten kan een standpunt worden ingebracht ter behartiging van de belangen van onze inwoners. Resultaat: Het kabinet heeft besloten om de beslissing over de opening van Lelystad Airport uit te stellen tot in 2024. Ook moet Lelystad Airport een vergunning verkrijgen voor stikstofuitstoot, waarvoor stikstofruimte wordt gezocht. We volgen de ontwikkelingen, uiteraard met het oog op de eventuele negatieve gevolgen voor het woon- en leefklimaat van de gemeente Opmeer.
64
Klimaatakkoord
Voornemen:
Transitie visie
Na vaststelling van de Transitievisie Warmte in september 2021 is een
warmte
inventarisatie gestart in de geprioriteerde wijken om het draagvlak te peilen onder de bewoners voor de maatregelen. De uitkomsten van deze inventarisatie werken we in 2022 uit in een Wijkfaseringsplan, welke de basis vormt voor de wijkuitvoeringsplannen (WUP). Deze WUPs kunnen volgens het Wijkfaseringsplan en bij toekenning van de benodigde middelen door het Rijk, in de volgende jaren ten uitvoer worden gebracht. Resultaat: Buurkracht is ingehuurd om te onderzoeken of onder de inwoners voldoende draagvlak is voor een buurt- en wijkgerichte aanpak op basis van burgerinitiatieven. Hierover is de raad geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Door Buurkracht zijn onder andere een webinar en enquêtes gehouden. Uit een eerste evaluatie blijkt dat mogelijk een andere aanpak nodig is.
Klimaatakkoord
Voornemen:
Regionale
Na vaststelling van de RES 1.0 op 23 juni 2021 wordt binnen Westfriesland
Energiestrategie
gewerkt aan een Regionaal uitvoeringsprogramma om in de komende jaren
Noord-Holland
de ambities voor zelfopwek te kunnen realiseren.
Noord (RES NHN)
Resultaat: We hebben het RES Uitvoeringsprogramma NHN, op de onderdelen waar de gemeente bevoegd gezag is en daar waar dit van toepassing is voor de uitvoering van de RES 1.0, vastgesteld.
Klimtaatakkoord
Voornemen:
Westfries
Als eerste stap is een Westfries Energiekompas (WEK) ontwikkeld. Het
Energiekompas
kompas geeft richting aan de stapsgewijze ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma voor een energieneutraal Westfriesland. De WEK, en het uiteindelijke daaruit voortvloeiende uitvoeringsprogramma, bevat meer onderwerpen dan de RES. Er wordt niet alleen ingegaan op duurzame energieopwekking en de bestaande bebouwing. Ook de agrarische sector en andere bedrijvigheid komen aan de orde. Resultaat: We hebben het uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland 20212025 vastgesteld en de raad hierover geïnformeerd met een raadsinformatiebrief op 21 september 2022.
Klimaatakkoord
Voornemen:
Klimaatadaptatie
Alle zeven Westfriese gemeenteraden hebben in de periode februari – maart 2021 (Opmeer op 18 februari 2021) klimaatambitie B met de bijbehorende strategie vastgesteld. Met deze gezamenlijke ambitie is de stip op de Westfriese horizon voor 2040 gezet. We willen de lokale en regionale acties van de uitvoeringsagenda gezamenlijk met de regiogemeenten uitvoeren in de periode 2021 –2025. Resultaat: Er is een kansenkaart opgesteld, -waar in een oogopslag de mogelijke probleemlocaties in Opmeer in beeld zijn gebracht-, zodat bij
65
ontwikkelingen hier rekening mee gehouden kan worden. In samenwerking met de hele regio zijn door de MRA uitgangspunten opgesteld voor klimaatrobuuste nieuwbouw. Het eerste project dat gebouwd wordt met deze uitgangspunten is de herontwikkeling van de locatie BIK aan de van Roozendaalstraat. Er is subsidie aangevraagd en toegekend voor maatregelen tegen te veel water op straat op het Wuiver. Gemeentelijk
Voornemen:
Vastgoed
In 2022 wordt het Gebouwenbeheerplan geactualiseerd. Op basis van dit plan gaan we in de komende jaren door met het verduurzamen van onze gebouwen. De Sectorale Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed is een startpunt met daarin op hoofdlijnen de aanpak hoe gemeenten in een periode van 30 jaar de ambities uit het Klimaatakkoord kunnen realiseren. Resultaat: Voor het actualiseren van het gebouwenbeheerplan is het van belang om over actuele gegevens te beschikken. In 2022 is besloten om een professionaliseringsslag te maken en alle gebouwen en woningen te laten inventariseren en inspecteren (conditiemeting). Om een meerjarenbegroting op te stellen is nieuwe programmatuur aangeschaft. Voor de welzijnsgebouwen wordt, in samenwerking met de provincie, een verduurzamingsadvies opgesteld. Ook voor het gemeentehuis is een verduurzamingsadvies opgesteld. Het kantoorgebouw zal op korte termijn moeten worden verduurzaamd om aan de gestelde eisen te voldoen. Op basis van deze gegevens wordt het beheerplan gebouwen in 2023 geactualiseerd en, inclusief het kwaliteitsniveau, ter vaststelling aan de raad voorgelegd. In het beheerplan zal tevens in beeld worden gebracht welke investeringen moeten worden gedaan om de gebouwen te verduurzamen om aan de wettelijke eisen te kunnen voldoen.
Riolering en
Voornemen:
waterzuivering
Voor de werkzaamheden aan de riolering zal een Operationeel programma riolering 2022 worden opgesteld en vervolgens worden uitgevoerd. Resultaat: Er is conform het opgestelde operationeel programma riolering onderhoud uitgevoerd. In samenwerking met het Hoogheemraadschap is een start gemaakt met het vervangen van IBA's (Individuele Behandelingen van Afvalwater) door VST's in het buitengebied. Er wordt beleid ontwikkeld voor meer toezicht op de lozing van stoffen met een risico voor de riolering, zuivering of het oppervlaktewater op de riolering, de zogenaamde aanpak indirecte lozingen.
66
Naam indicator:
Eenheid:
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting
jaarrekening
waarde
2022:
2022:
gemeenten
Bron:
<25.000 inw. Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
121,1
130
113
CBS (2021)
Hernieuwbare elektriciteit (uit zon,
In %
7,1
11,6
24,2
RWS Klimaat
waterkracht, wind of biomassa
Monitor
gewonnen)
(2019)
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reserve mutaties. Alle bedragen x € 1.000. Totaal programma 7
Primitieve
Gewijzigde
Realisatie
begroting 2022
begroting 2022
2022
Lasten
3.280
3.219
3.127
92
Baten
-3.244
-3.107
-3.317
210
Saldo resultaat voor bestemming
36
112
-190
302
Reserve dotaties
-6
-6
88
-94
Reserve onttrekkingen
-57
-137
-29
-108
Saldo resultaat na bestemming
-27
-31
-131
100
Duurzaamheid, volksgezondheid en milieu
Taakveld 7.2
Verschil
Primitieve begroting
Gewijzigde begroting
Realisatie
2022
2022
2022
Lasten
825
678
696
-18
Baten
-1.260
-1.113
-1.174
61
Saldo
-435
-435
-478
43
Riolering
Taakveld 7.2 Riolering
Verschil
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
-18
N
-41
N
19
V
De doorbelasting van de salariskosten van het personeel is hoger dan in de begroting opgenomen, onderverdeling over de diverse taakvelden is bij de jaarrekening aangepast aan de werkelijkheid. Voor het onderhoud van de Individuele Behandelingen van Afvalwater (IBA's) is bij de Voorjaarsnota budget bijgeraamd vanwege verwachte hogere tarieven voor onderhoud vanuit het HHNK. Achteraf blijkt dat nog de oude tarieven in rekening zijn gebracht.
67
Overige verschillen
4
V
Totaal lasten
-18
N
Baten
61
V
59
V
2
V
61
V
Bij de Najaarsnota is nog uitgegaan van een onttrekking aan de voorziening Riolering van € 10.000, maar door de hogere kosten wordt er meer onttrokken. Overige verschillen Totaal baten
Taakveld 7.3
Primitieve begroting
Gewijzigde begroting
Realisatie
Afval
2022
2022
2022
Lasten
1.520
1.600
1.501
99
Baten
-1.918
-1.918
-2.071
153
Saldo
-398
-318
-570
252
Taakveld 7.3 Afval
Verschil
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
99
V
130
V
-99
N
53
V
Overige verschillen
15
V
Totaal lasten
99
V
Baten
153
V
Lagere opbrengsten PMD
-13
N
120
V
45
V
1
V
153
V
Lagere lasten afvalstoffenheffing doordat de vergoedingen voor papier, gft en metalen hoger zijn uitgevallen. Daarnaast vielen de tonnages restafval mee doordat we geen thuiswerkadvies meer hadden hierdoor minder restafval aanboden dan aanvankelijk werd gedacht. Hogere kosten DVO doordat bij het opstellen van de begroting nog is uitgegaan van het recycletarief. Denk hierbij aan hogere kosten voor afvalinzameling, hogere verwerkingskosten en afschrijvingskosten voor al gemaakte kosten voor het invoeren van het recyletareif. En er is bij de begroting uitgegaan van 116 wha minder. Wegens het uitstellen van het recycletarief zijn nog niet alle eenmalige kosten in rekening gebracht. Hierdoor is er ook minder onttrokken uit de reserve Onvoorziene ontwikkelingen
Hogere opbrengsten afvalstoffenheffing doordat er in de begroting nog rekening is gehouden met opbrengsten conform het recycletarief. Hogere opbrengsten afvalstoffenheffing doordat er uiteindelijk 115 meer woonhuisaansluitingen zijn dan aanvankelijk werd gedacht. Overige Verschillen Totaal baten
68
Taakveld 7.4
Primitieve begroting
Gewijzigde begroting
Realisatie
Milieubeheer
2022
2022
2022
Lasten
341
259
227
32
Baten
-42
-42
-142
100
Saldo
299
217
85
132
Taakveld 7.4 Milieubeheer
Verschil
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
32
V
17
V
12
V
3
V
32
V
100
V
135
V
-42
N
7
V
100
V
Het opstellen van de regionale energiestrategie is niet gebeurd. Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming dit bedrag toe te voegen aan de begroting 2023. Lagere bijdrage aan de Omgevingsdienst vanwege ontvangst voordelig rekeningresultaat 2021 Overige verschillen Totaal lasten Baten Bijdrage vanuit het rijk voor de energiearmoede. Deze middelen zullen in 2023 worden besteed. Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming dit bedrag toe te voegen aan de begroting 2023. Voor de invoering van de Omgevingswet zouden taken van de Omgevingsdienst uitgebreid/gewijzigd worden. De extra kosten hiervoor zouden middels leges gedekt worden. Door het niet invoeren van de Omgevingswet zijn ook deze leges niet opgelegd. Overige verschillen Totaal baten
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen
Primitieve
Gewijzigde
Realisatie
begroting 2022
begroting 2022
2022
Lasten
68
68
95
-27
Baten
-24
-24
-54
30
Saldo
44
44
41
4
en crematoria
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Verschil
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
-27
N
-23
N
-4
N
Totaal lasten
-27
N
Baten
30
V
Al meerdere jaren worden er meer mensen begraven en meer grafrechten
26
V
Hogere storting in de voorziening Begraafplaatsen doordat er meer grafrechten zijn afgekocht. Overige verschillen
69
afgekocht. Dit zal bijgeraamd worden bij de Voorjaarsnota. Overige verschillen Totaal baten
Taakveld 0.10 Mutaties
Primitieve begroting Gewijzigde begroting
reserves
4
V
30
V
Realisatie
Verschil
2022
2022
2022
Lasten
-6
-6
88
-94
Baten
-57
-137
-29
-108
Saldo
-63
-143
59
-202
0.10 Reserves
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
-94
N
-94
N
-94
N
-108
N
-53
N
-54
N
Bij de Najaarsnota is nog uitgegaan van een onttrekking aan de reserve Afvalstoffen, maar door de hogere opbrengsten en lagere kosten wordt er gestort in de reserve (zie 7.3) Totaal lasten Baten Wegens het uitstellen van het recylcetarief zijn nog niet alle eenmalige kosten in rekening gebracht. Hierdoor is er ook minder onttrokken uit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen (zie 7.3). Door het voordeel op het taakveld afvalstoffen is er gestort in de reserve Afvalstoffen in plaats van onttrokken zoals begroot (zie 7.3). Overige verschillen Totaal baten
-1
N
-108
N
70
Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Dit programma omvat het realiseren van een evenwichtige ruimtelijke opbouw van de gemeente, de zorg voor een goed woon- en werkklimaat, de zorg voor adequate huisvestingsmogelijkheden voor de inwoners en het handhaven van de bouw- en planologische regels.
De ambities in het Coalitieakkoord zijn •
Ten behoeve van de woningbouw wordt actief gezocht naar inbrei- en nieuwe locaties en ingezet op uitbreiding van de verschillende kernen ter bevordering van de leefbaarheid.
•
Bij woningbouwprojecten houdt Opmeer het doel voor ogen om alle leeftijds- en aandachtsgroepen te bedienen in betaalbare, passende dan wel levensloopbestendige huur- en koopwoningen.
•
Woningbouw en onderhoud binnen het gemeentelijk woningbedrijf vindt duurzaam en onderhoudsvriendelijk plaats.
•
Gelet op de druk op de woningmarkt wordt creatief maatwerk toegepast ten behoeve van particuliere initiatieven omtrent woongebruik. (o.a. bij karakteristieke stolpen, scholen en kerken)
•
Extra aandacht is nodig voor de informele en preventieve aanpak van situaties van woonoverlast.
•
We gebruiken de op grond van de Omgevingswet verruimde bestuurlijke afwegingsruimte voor medewerking aan passende initiatieven en ter voorkoming en bestrijding van leegstand van gebouwen (woningen, winkels etc.).
•
Tijdens het implementatietraject van de Omgevingswet worden de organisatorische consequenties en werkwijzen vroegtijdig in beeld gebracht, risico’s worden geduid en kennis wordt gedeeld.
Beleidskaders
•
Structuurvisie Opmeer 2025 (Raad 19 september 2012)
•
Regionale Woonvisie Westfriesland (Raad 8 juni 2017)
•
Woonvisie gemeente Opmeer (Raad 13 december 2018)
•
Woonakkoord WF (Raad 15 december 2020)
•
Strategisch Voorraadbeleidsplan Gemeentelijk Woningbedrijf Opmeer (raad 12 december 2019)
•
Div Bestemmingsplannen en 1 beheersverordening;
•
Structuurschets Westfriesland (Raad 2 februari 2017)
•
Kruimelgevallenbeleid Opmeer 2019
•
Beleidsvisie Fysieke leefomgeving 2020-2023
•
Welstandsnota Opmeer (Raad 3 februari 2011)
•
Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland Gemeente Opmeer 2019 (Raad 20 juni 2019)
•
Verordening Starterslening gemeente Opmeer 2021 (Raad 15 december 2020
Autonome
•
Samenwerkingsovereenkomst Pilot Uitstroom regio Westfriesland
•
Verordening Blijverslening (raad 21 december 2017)
•
Invoering Omgevingswet
71
ontwikkelingen/
•
trends Volumegegevens
Vragersmarkt voor woningbouw en aantrekkende vraag naar industriegrond
•
Gebiedsgerichte benadering, identiteit en kwaliteit.
•
1 structuurvisie
•
6 bestemmingsplangebieden: - Landelijk gebied Opmeer - Hoofdkern Hoogwoud/Opmeer/Spanbroek - Kleine kernen Aartswoud/De Weere/de Gouwe - Bedrijventerrein De Veken - Centrumgebied Opmeer-Spanbroek - Recreatieparken Perelaer en Bongerd/Wilhelminalaan
•
Beheer en exploitatie van 894 huurwoningen (1-9-20)
•
Uitvoering Omgevingsrecht voor ca. 5000 woningen, twee recreatieparken, drie bedrijventerreinen en het landelijk gebied.
Betrokkenheid verbonden partijen Archeologie Westfriesland Archeologie Westfriesland heeft tot doel het ondersteunen en adviseren van de aangesloten gemeenten op het gebied van archeologie in de ruimste zin. De Archeologiedienst Westfriesland voert specialistische taken op het gebied van advisering, toetsing, booronderzoek uit in het kader van archeologiewetgeving. Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) De omgevingsdienst NHN zorgt, in opdracht van de gemeente, voor vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en adviseert de gemeente over bijvoorbeeld energie of natuur. Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VR NHN) De belangrijkste taken van een veiligheidsregio zijn: 1. branden voorkomen en bestrijden 2. voorbereiden op risico’s, rampen en crises en coördinatie 3. beheersing en bestrijding van rampen en crises. De VR NHN adviseert en ondersteunt de gemeente bij het toezicht, bij onderwerpen als evenementen en inrichtingen. Ondersteuning bestuurlijke en regionale samenwerking Westfriesland Deze regeling ondersteunt voor de regio Westfriesland de samenwerking tussen de zeven deelnemende gemeenten op het gebied van bestuurlijk en ambtelijk
overleg, waaronder het
portefeuillehouders overleg Verkeer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Economie (VVRE) en Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale Aangelegenheden (MADIVOSA).
Hebben we onze voornemens gerealiseerd? Onderwerp:
Voornemens (activiteiten) en resultaten in 2022:
Bestemmings-
Voornemen:
plannen
In 2022 verwachten we de volgende bestemmingsplannen ter
Resultaat:
besluitvorming voor te leggen:
72
•
Bestemmingsplan ‘Reparatieplan Hoogwoud Opmeer en Spanbroek 2019’
•
Bestemmingsplan Bedrijventerrein Veken 4
•
Inpassing IKC ‘s
•
Aanpassen beheersverordening recreatiepark De Perelaer.
Resultaat: Het bestemmingsplan De Veken 4 is vastgesteld en voor het IKC Spanbroek is een ontwerpbestemmingsplan in procedure gebracht. Voor het IKC Hoogwoud is geen bestemmingsplan vereist. Er is geen urgentie om het bestemmingsplan Reparatieplan Hoogwoud Opmeer en Spanbroek en de beheersverordening Recreatiepark De Perelaer te herzien.
Voor de
locatie Koenis is een ontwerpbestemmingsplan voorbereid en voorts is een aantal postzegelbestemmingsplannen in procedure gebracht of afgerond. Omgevingswet
Voornemen: Voorbereidingen invoering Omgevingswet. Resultaat: Door personeelsgebrek en herhaald uitstel van de inwerkingtreding van de wet (nieuwe streefdatum 1 januari 2024) is er minder inzet gepleegd dan was voorgenomen. Een adviesbureau heeft geïnventariseerd wat nog moet worden gedaan en heeft aanbevelingen gedaan voor de verdere implementatie van de wet. Voor de locatie Koenis en het gebied Hoogwoud Oost is gewerkt aan gebiedsvisies die bouwstenen zullen zijn voor de omgevingsvisie. Er is verder gewerkt aan de implementatie van de VTH software en de aansluitingen op het Digitaal Stelsel Omgevingswet, nodig om aanvragen en meldingen te kunnen ontvangen. Er is geoefend met de software ook om de werkprocessen op de software af te stemmen.
Volkshuisvesting
Voornemen: In 2022 eindigt de beleidsperiode van de Woonvisie 2018 –2022 en zal
Woonvisie
deze voor de periode 2023 –2026 worden geactualiseerd. De woonvisie bevat de uitgangspunten voor de behandeling van vraagstukken bij woningbouw, onderhoud aan bestaande bouw en verbetering van de kwaliteit van wonen. Met de woningcorporaties Woonschakel en Wooncompagnie, in totaal 62 wooneenheden, maken we op basis van deze visies prestatieafspraken. Resultaat: In de loop van 2022 heeft Bureau STEC de opdracht gekregen om de huidige woonvisie te actualiseren. Daarbij wordt tevens rekening gehouden met de Regionale Woondeal die in dezelfde periode ook geactualiseerd wordt. Eind 2022 is een eerste conceptversie opgeleverd.
Volkshuisvesting
Voornemen: In samenwerking met de regio wordt er gewerkt om de woningbouw op
Versnellen
diverse manieren te versnellen. De opgaven staan vermeld in het
woningbouw
Woonakkoord dat op 15 december 2020 door de raad is vastgesteld. De ambitie is om jaarlijks regionaal 900 woningen te bouwen. Resultaat:
73
Plan van aanpak aanjagen woningbouw is vastgesteld door het college en in oktober gepresenteerd aan de gemeenteraad. Volkshuisvesting
Voornemen: Ter stimulering van het eigen woningbezit bij starters geven we ook in
Subsidieregelingen
2022 uitvoering aan de starterslening Opmeer. Daarnaast wordt met de Blijverslening de mogelijkheid geboden om al dan niet preventief een woningaanpassing te financieren. Met deze aanpassing kunnen inwoners zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Resultaat: Starterslening: 7 leningen verstrekt
Volkshuisvesting
Voornemen: In de nieuwbouwlocatie Heerenweide zijn in fasen 2 en 3 woningen in
Nieuwbouw
aanbouw. In fase 2 en 3 worden huurwoningen gebouwd door het gemeentelijk woningbedrijf. Alle huurwoningen van het woningbedrijf Opmeer en alle koopwoningen vanaf fase 3 worden ‘gasloos’ gebouwd. Resultaat: Uitvoering is volgens planning. Alle koopwoningen fase 3d zijn begin 2022 verkocht.
Volkshuisvesting
Voornemen: Voor de activiteiten van het Gemeentelijk Woningbedrijf is het
Gemeentelijk
activiteitenprogramma 2021 opgesteld. Dit programma brengen we ter
woningbedrijf
kennis van de commissie Ruimte. In fase 3 van Heerenweide is de realisatie van 28 huurwoningen in voorbereiding genomen. Deze ontwikkeling betreft 28 appartementen in drie woonlagen, bedoeld voor meerdere doelgroepen. Deze woningen worden in 2022 gasloos en zeer energiezuinig gebouwd en opgeleverd. Resultaat: De bouw van 28 appartementen in fase 3 is in 2022 aanbesteed.
Omgevingsrecht
Voornemen: Voor de uitvoering van de taken op het gebied van het Omgevingsrecht (Wabo) wordt een uitvoeringsprogramma 2021 opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte en is gebaseerd op het Beleidsplan fysieke leefomgeving 2020-2023. In het programma wordt, naast de Omgevingswet, ingegaan op de overige wettelijke ontwikkelingen rond het omgevingsrecht. Resultaat: Een verslag van de uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving in 2021 is vastgesteld alsook een uitvoeringsprogramma voor 2022.
Bouwgrond-
Voornemen:
exploitatie
Voor de in exploitatie zijnde grondcomplexen Heerenweide, De Veken en
woningbouwlocaties
locatie Loos aan de Breestraat worden de grondexploitatieopzetten jaarlijks geactualiseerd. Resultaat:
74
De grondexploitaties zijn geactualiseerd. Middels een raadsinformatiebrief is de gemeenteraad geïnformeerd.
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting jaarrekening waarde Naam indicator:
Eenheid:
2022:
2022
gemeenten
Bron:
Gemiddelde WOZ
In duizend Euro
266
287
383
Coelo (2022)
Aantal per 1000 woningen
2,6
8
9,2
CBS (2022)
Groene en grijze druk t.o.v. 20-
57,1
77,7
70,1
CBS (2021)
736
874
1.012
COELO
waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
64 jaar in % Gemeentelijke
In euro’s
woonlasten
(2022)
eenpersoonshuishoudens Gemeentelijke
In euro’s
833
977
1.123
woonlasten
COELO (2022)
meerpersoonshuishoudens
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reserve mutaties. Alle bedragen x € 1.000. Totaal programma 8
Primitieve
Gewijzigde
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening
begroting
begroting
en stedelijke vernieuwing
2022
2022
Lasten
7.658
9.614
8.961
654
Baten
-8.075
-10.269
-10.833
563
-417
-655
-1.872
1.217
Reserve dotaties
967
1.375
603
772
Reserve onttrekkingen
-185
-505
-443
-62
Saldo resultaat na bestemming
365
215
-1.712
1.927
Saldo resultaat voor bestemming
Taakveld 8.1 Ruimtelijke
Realisatie 2022
Verschil
Primitieve
Gewijzigde
Realisatie
begroting 2022
begroting 2022
2022
Lasten
549
964
922
42
Baten
-55
-70
-193
123
Saldo
494
894
729
165
ordening
Verschil
75
Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
42
V
55
V
-15
N
2
V
42
V
123
V
115
V
Vanuit 2021 was € 125.000 via resultaatbestemming aan het budget van 2022 toegevoegd voor de inzet van handhaving op de Perelaer. Hiervan resteert nu nog € 55.000. Voorgesteld wordt om dit via resultaatbestemming aan het budget van 2023 toe te voegen. Inzet advocaat op projecten waarvan (nog) geen grex is Overige verschillen Totaal lasten Baten Door extra inzet voor handhaving op de Perelaer zijn er ook meer dwangsommen opgelegd. Voorgesteld wordt om dit budget via resultaatbestemming aan de begroting 2023 toe te voegen naast de € 55.000, dus totaal € 170.000. Overige verschillen Totaal baten
Taakveld 8.2
8
V
123
V
Primitieve
Gewijzigde
Realisatie
begroting 2022
begroting 2022
2022
Lasten
1.066
2.789
2.685
104
Baten
-1.066
-2.789
-3.296
506
Saldo
0
0
-611
611
Grondexploitatie
Taakveld 8.2 Grondexploitatie
Verschil
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
104
V
Heerenweide, lagere lasten bouw- en woonrijpmaken
544
V
Heerenweide, winstneming 2021
-904
N
360
V
38
V
66
V
Totaal lasten
104
V
Baten
506
V
89
V
513
V
-105
N
8
V
Heerenweide, de mutaties worden verrekend met de boekwaarde van de gronden en is zodoende budgettair neutraal binnen de exploitatie De verwachting was dat complex Loos zou worden verkocht in 2022. Dit is niet gebeurd, er zijn ook geen kosten gemaakt. Loos, de mutaties worden verrekend met de boekwaarde van de gronden en is zodoende budgettair neutraal binnen de exploitatie
Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen De tussentijdse winstneming Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Grondbedrijf De verwachting was dat complex Loos zou worden verkocht in 2022. Dit is niet gebeurd, er zijn dus geen verkoopopbrengsten Alle gronden in Heerenweide zijn verkocht. Het laatste stukje van de voorziening ongerealiseerde winst Heerenweide als gevolg van de gestegen grondverkopen kan
76
vrijvallen. Overige verschillen Totaal baten
Taakveld 8.3 Wonen en
Primitieve begroting Gewijzigde begroting
1
V
506
V
Realisatie
Verschil
bouwen
2022
2022
2022
Lasten
6.043
5.861
5.354
508
Baten
-6.954
-7.410
-7.344
-66
Saldo
-911
-1.549
-1.990
442
Taakveld 8.3 Wonen en bouwen
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
508
V
Woningbedrijf, lagere betaalde belastingen
34
V
Woningbedrijf, lagere kosten voor inzet inhuur personeel
32
V
197
V
Woningbedrijf, lagere overige kosten
225
V
Woningbedrijf, lagere servicekosten
16
V
Overige verschillen
4
V
Totaal lasten
508
V
Baten
-66
N
Woningbedrijf, lagere opbrengsten verhuur
-78
N
Woningbedrijf, lagere onderhoudslasten, vanwege uitstel niet noodzakelijk onderhoud
Hogere opbrengsten leges omgevingsvergunning
12
V
Totaal baten
-66
N
Taakveld 0.10 Mutaties reserves
Primitieve begroting Gewijzigde begroting
Realisatie
Verschil
2022
2022
2022
Lasten
967
1.375
603
772
Baten
-185
-505
-443
-62
Saldo
782
869
160
710
0.10 Reserves
Bedrag Voordeel/ Nadeel
Lasten
772
V
1.374
V
Toevoeging reserve Bovenwijkse voorzieningen (AANVULLING VOLGT).
-89
N
Tussentijdse winstneming Heerenweide (AANVULLING VOLGT).
-513
N
Totaal lasten
772
V
Het verwachte positieve resultaat bij het Woningbedrijf bedroeg € 1.374.000. Het werkelijke resultaat bedraagt € 1.799.000. Dit wordt echter pas bij resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve Woningbedrijf.
77
Baten Lagere onttrekking reserve Onvoorziene Ontwikkelingen i.v.m. lagere lasten inhuur afdeling R&O (zie 0.4). Totaal baten
-62
N
-62
N
-62
N
78
Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het doel van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is inzicht te geven in de ontwikkelingen die van invloed zijn op de financiële positie van Opmeer. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de financiële gezondheid van een gemeente en is te definiëren als de mate waarin de gemeente in staat is onverwachte tegenvallers c.q. risico’s op te vangen om de taken voort te kunnen blijven zetten. Voor het weerstandsvermogen zijn de aanwezige weerstandscapaciteit en de risico’s van belang. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en het beleid aangepast behoeven te worden. De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn te ondervangen. Het gaat hier uitsluitend om risico’s die (nog) niet voldoende hard en kwantificeerbaar zijn en waarvoor dus nog geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen wordt ook wel weergegeven als de verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit (risicobedrag) en de beschikbare weerstandscapaciteit. In het vervolg van deze paragraaf worden de weerstandscapaciteit en de risico’s binnen de gemeente Opmeer nader uitgewerkt en toegelicht.
Actualisatie van de risico-inventarisatie De actualisatie van de risico’s heeft plaatsgevonden door de risico’s zoals deze zijn opgenomen in de begroting 2023. te actualiseren naar de situatie van 31-12-2022. Door de verantwoordelijken uit de verschillende vakgebieden zijn de risico’s beoordeeld op actualiteit en de mate van waarschijnlijkheid en financieel effect. Nieuwe risico’s zijn toegevoegd daar waar nodig. Het resultaat van de actualisatie is een actueel inzicht in het benodigd weerstandsvermogen en een top 10 van de grootste risico’s. Daar leest u meer over in het vervolg van deze paragraaf. Uitgangspunt bij het opnemen van een risico is dat het bedrag niet kleiner is dan € 25.000. Een enkel risico onder de € 25.000 is gehanteerd omdat deze bijvoorbeeld zeer actueel is of een grote kans heeft om zich voor te doen. Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld.
Kaders Bij het opstellen van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is rekening gehouden met de kaders zoals vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen die is vastgesteld in de raadsvergadering van 25 april 2013. Ter verduidelijking en aanvulling daarop nog een viertal aandachtspunten: 1.
Definitie Niet ieder risico is relevant of kan ten laste van de weerstandscapaciteit worden gebracht. Belangrijk is een goede afbakening. Onder een risico wordt verstaan de kans op een optreden
79
van een gebeurtenis door interne en/of externe omstandigheden met een bepaald financieel gevolg. 2.
Voorkennis Om risico’s goed te kunnen relateren aan de weerstandscapaciteit worden de risico’s in kwantitatieve grootheden benoemd. Wanneer kwantificering van kans en effect (in bandbreedtes) niet mogelijk is, omdat de voorkennis ontbreekt, is er sprake van volstrekte onzekerheid en niet van een risico.
3.
Ondergrens Risico’s relevant voor de weerstandscapaciteit dienen van materiële betekenis te zijn voor het balanstotaal of de financiële positie. We stellen u voor te rekenen met een ondergrens van € 25.000 als minimale tegenvaller. Risico’s waarvan het maximale risico lager dan € 25.000 wordt geschat, achten we object van reguliere bedrijfsvoering. Deze risico’s dienen in principe binnen de exploitatie te worden opgevangen.
4.
Overige uitsluitingen Uitgesloten is een aantal risico’s dat samenhangt met de reguliere exploitatie en die met een grote mate van zekerheid periodiek terugkeren. Deze reguliere risico’s, die overigens meestal vrij goed meetbaar zijn, dienen via de jaarcyclus te worden ingekaderd in bestaand beleid. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het risico van schade aan eigendommen, waarbij overigens ook achterstallig onderhoud een rol kan spelen. Er wordt voor gekozen om waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische risico’s mogen evenmin leiden tot een beroep op de weerstandscapaciteit, omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertraging in processen of het niet realiseren van beleidsdoelstellingen.
Weerstandscapaciteit Conform de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen bevat de weerstandscapaciteit de volgende onderdelen: •
algemene reserves, risicoreserve en reserve OO (onvoorziene ontwikkelingen)
•
algemene reserve Grondbedrijf
•
(vrij besteedbare) bestemmingsreserve
•
begrotingsruimte (bezuinigingsmogelijkheden en de post Onvoorzien
•
onbenutte belastingcapaciteit
•
stille reserves.
De weerstandscapaciteit per 31 december 2022 is als volgt opgebouwd (bedragen x € 1.000): Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit: Onroerendezaakbelasting
0
Rioolheffing
69
Afvalstoffenheffing
0
Totaal onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien
21
Weerstandscapaciteit structureel
90
80
Weerstandscapaciteit vermogen Eigen vermogen: Algemene reserve
2.869
Reserve grondexploitatie
3.210
Stille reserves: hogere marktwaard obligaties/aandelen
pm
Weerstandscapaciteit incidenteel 6.079 Totale Weerstandscapaciteit
6.169
Onbenutte belastingcapaciteit Bij de onbenutte belastingcapaciteit is gekeken naar de ruimte die er nog is in de huidige tarieven van de onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tussen de Rijksoverheid en gemeenten is afgesproken dat de regels voor limitering van de stijging van de OZB-tarieven vervallen. Tegelijkertijd is er wel een macronorm bepaald voor alle gemeenten tezamen, deze bedraagt 3%. De collectieve lasten mogen door het vervallen van de limiteringsregels niet onevenredig toenemen. Als de macronorm wordt overschreden, kan het kabinet ingrijpen via het Gemeentefonds. Het gemeentelijke beleid over leges is dat ze in totaal kostendekkend dienen te zijn. De belastingcapaciteit van de onroerendezaakbelastingen is berekend door het % van de WOZ-waarden van onze gemeente te vergelijken met het percentage dat een gemeente minimaal moet hanteren als het een beroep wil doen op artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet, te weten 0,1800 % (gebaseerd op meicirculaire 2021). Onvoorzien De meest eenvoudige vorm van weerstandscapaciteit is de beschikbare ruimte binnen de begroting. In Opmeer is deze ruimte beperkt tot de post ‘onvoorziene uitgaven’ van € 21.000,- Deze is in 2022 niet aangewend. Eigen vermogen Op 13 december 2018 is door de raad de Nota reserves en Voorzieningen 2019 vastgesteld.
In de nota is aangegeven dat de minimale stand van het weerstandsvermogen voortaan in de begroting in deze paragraaf zal worden opgenomen. Zoals eerder toegelicht heeft een actualisatie van de risico-inventarisatie en –identificatie plaatsgevonden waarop een risicosimulatie is toegepast. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van ruim € 5 miljoen voor het in de inventarisatie opgenomen aantal van ruim 30 risico’s, ongewenst is. De risico’s treden immers niet allemaal én tegelijk én in hun maximale omvang op. Op basis van de resultaten van deze risicosimulatie bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit € 1.4 miljoen (exclusief het woningbedrijf en de grondexploitatie). In de risicoreserve is € 2.869.000 opgenomen. Het ratio weerstandsvermogen komt hiermee uit op 2.0 Hetgeen goed is. Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. Stille reserves Stille reserves zijn activa die niet nodig zijn voor de bedrijfsvoering en waarvan de marktwaarde de boekwaarde overtreft. Nadrukkelijk vermelden we hierbij dat de stille reserves pas kunnen worden benut
81
op het moment dat de onderliggende waarden verkocht worden. Als stille reserve worden aangemerkt de aandelen van de N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG). Deze waarde is gebaseerd op het belang van Opmeer in deze N.V. Daarnaast is de gemeente eigenaar van diverse gebouwen, gronden en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven en die voor nul of een verhoudingsgewijs lage boekwaarde op de balans gewaardeerd zijn. In het vrije economische verkeer vertegenwoordigen deze objecten uiteraard wel een waarde. Vooralsnog wordt voor de stille reserves “p.m.” opgenomen.
Top 10 risico’s De risico’s relevant voor het weerstandsvermogen zijn dus die risico’s die niet op de een of andere wijze zijn afgedekt of op een andere manier worden opgevangen. Om inzicht in die risico’s te verkrijgen is het noodzakelijk een risicoprofiel op te stellen. Een risicoprofiel is een gestructureerde en gekwalificeerde inventarisatie van alle risico’s die een gemeente loopt, waarbij zowel de externe risico’s (denk aan: economische, natuur en politiek/ maatschappelijke) als de interne risico’s (denk aan: organisatorische, politiek/ bestuurlijke, uitvoeringstechnische, personele, grondexploitatie, financiële, grote projecten, juridische kwesties / afsluiten contracten / aansprakelijkheid e.a.) worden meegenomen. Uit de eerder vermelde actualisatie van de risico-inventarisatie is een risico-top 10 af te leiden. In onderstaande tabel worden de top 10 risico’s nader toegelicht exclusief Grondbedrijf en Woningbedrijf in aflopende volgorde van mogelijk maximumbeslag op het weerstandsvermogen. Nr.
Risico
Gevolgen
Maximum beslag weerstands vermogen x € 1.000
1 2
Langdurige ziekte
Vervangende (externe) capaciteit zal langdurig
personeel
moeten worden ingehuurd
Verduurzaming en
Het risico dat het gebouwenbestand van de
klimaatagenda
gemeente (Woningbedrijf buiten beschouwing
225 212
gelaten) moet worden verduurzaamd zonder extra middelen 3
Wmo totaal
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee
158
in de begroting rekening is gehouden door openeinde regeling gecombineerd met volumegroei (vergrijzing), complexere zorg, stijgende tarieven. 4
Inkopen
Niet volgen inkoopprocedure en daardoor meer
113
betalen dan noodzakelijk. Tevens kans op juridische kosten bij bezwaar. 5 6
Eigen risicodragerschap
Financiële gevolgen van de eigen risico dragerschap
voor de WW
voor de WW.
Belastingen naheffingen en
Naheffing omzetbelasting/loonheffing door o.a.
boetes
verkeerde labeling van posten.
95 95
Een boekenonderzoek door de Belastingdienst is aangekondigd. Dit laat mogelijk onjuistheden zien die leiden tot een correctie.
82
7
Bijdrage aan
De deelname in gemeenschappelijke regelingen
gemeenschappelijke
brengt financiële risico’s met zich mee omdat het
regelingen
uitgaven- en inkomstenbeleid door de besturen van
82
de samenwerkingsverbanden wordt bepaald en niet door de individuele gemeentebesturen. Indien een besluit is genomen door het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling, dan is de gemeente hieraan gebonden, ook al is ze er tegen. Ook het verder opschalen van samenwerkingsverbanden, brengt financiële risico’s voor de individuele gemeenten met zich mee. Het risico is hogere indexatie/verhoging bijdragen aan gemeenschappelijke regeling dan de standaard indexatie. 8
Participatiewet
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee
68
in de begroting rekening is gehouden omdat we nog niet de tools beschikbaar hebben om een realistische begroting te maken op een onderwerp waarvan de kosten moeilijk te voorspellen zijn. Betreft alle uitkeringen die WerkSaam verzorgt 9
Informatieveiligheid
Denk hierbij aan internetfraude, hacktivisme,
56
dataverlies, etc.). Beschadiging aan hardware wat leidt tot materiële schade aan apparatuur en het verloren gaan van gegevens; gegevens raken beschadigd of verloren wat leidt tot vertraging in de bedrijfsprocessen en extra kosten; koppeling tussen gegevens en systemen wat leidt tot hogere kans op misbruik van gegevens; langdurige uitval ICT systemen wat leidt tot vertraging in het bedrijfsproces; mogelijke inbraak of toegang door onbevoegden in netwerk en/of informatiesysteem wat leidt tot uitlekken vertrouwelijke informatie; niet goed testen van updates of nieuwe programmatuur bij implementatie wat leidt tot fouten in de gegevensverwerking; verkeerd gebruik van wachtwoorden wat leidt tot ongewenste toegang tot belangrijke/vertrouwelijke informatie; virussen en/of hacking wat leidt tot verstoring van het bedrijfsproces en/of uitlekken van vertrouwelijke informatie; competentiegebrek en/of te laag kennisniveau (voor specialisme) wat leidt tot grotere kans op fouten en extra kosten. 10
Intergraal Kind Centrum
Door sterkere stijging van de bouwprijzen
54
overschrijding van de bouwkosten
83
Risico’s Grondbedrijf en Woningbedrijf Grondexploitatie De resultaatverwachting uit de grondexploitaties is inclusief reservevorming in het kader van bovenwijkse/infrastructurele voorzieningen en verminderd met eventueel reeds gerealiseerde winstnemingen. De winstprognoses zijn gebaseerd op actuele exploitatieopzetten. Het behalen van de geraamde resultaten is afhankelijk van ontwikkelingen, zoals veranderingen in uitgiftetempo (plancapaciteit versus opname/vraag capaciteit), vraaguitval in het duurdere segment, renteontwikkelingen, kostprijsontwikkelingen en ontwikkelingen van de bouw-grondprijzen. De exploitatieopzetten worden jaarlijks aan de hand van deze ontwikkelingen geactualiseerd en laten positieve resultaten zien. Zie hiervoor ook de paragraaf Grondbeleid. De reserve Bovenwijkse voorzieningen is bedoeld om de kosten van toekomstige projecten te kunnen dekken. De reserve wordt gevoed uit inkomsten uit gebiedsontwikkelingen De Veken en Heerenweide. Vanaf 2020 is een nieuw bedrijventerrein De Veken 4 fase A in voorbereiding genomen. De exploitatie van dit bedrijventerrein komt in handen van de Commanditaire Vennootschap De Veken 4. De risico’s, kosten en opbrengsten van deze ontwikkeling komen ten laste dan wel ten goede van deze CV. Opmeer heeft een aandeel van 50% in de resultaten van deze CV.
De voor deze ontwikkeling benodigde gronden zijn nog in eigendom van Opmeer en zullen tegen boekwaarde worden overgedragen aan de CV. Gemeentelijk Woningbedrijf Voor het Gemeentelijk Woningbedrijf is een concept financiële meerjarenbegroting (zie paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen) opgesteld. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. Voor het beheer van het woningenbestand is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld, dat in eigen beheer wordt geactualiseerd. De consequenties van dit plan (voeding van de onderhoudsvoorzieningen) worden eveneens in de financiële meerjarenbegroting van het Woningbedrijf verwerkt. Verder zijn de consequenties van nieuwbouw en de verhuurdersheffing in de (meerjaren)begroting opgenomen. Op dit moment kent het Woningbedrijf zeer beperkte huurderving als gevolg van tijdelijke leegstand. Voor behoud van een kwalitatieve goede woningvoorraad, ter voorkoming van leegstand, handhaving van een voldoende weerstandsniveau en het behoud van de mogelijkheid om te investeren in nieuwbouw en/of het bestaande bezit, heeft de raad eind 2019 een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer vastgesteld. In dit beleidsplan zijn onder meer het huurprijsbeleid en het beleid voor de verkoop van huurwoningen opgenomen.
De opbrengsten van verkopen van de aangewezen huurwoningen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf. Deze reserve wordt vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen en ter bekostiging van de investeringen van het Woningbedrijf. In het kader van de warmtetransitie zal het bestaande bezit van het gemeentelijk woningbedrijf worden verduurzaamd. Hiervoor voorzien we aanzienlijke investeringen. De financiële effecten hiervan zullen in de jaarlijks bij te werken financiële meerjarenraming worden verwerkt.
Financiële kengetallen Door het BBV wordt een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen voorgeschreven. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken.
84
Kengetallen
1a Netto schuldquote
Rekening
Begroting
Rekening
2021
2022
2022
-28%
-39%
-35%
-27%
-39%
-30%
2 Solvabiliteitsratio
66%
64%
67%
3 Grondexploitatie
6%
-7%
2%
4 Structurele exploitatieruimte
9%
-1%
13%
126%
124%
124%
1b
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
5 Belastingcapaciteit
1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat een grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de gronden die de gemeente bezit is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 4.
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage.
85
5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten vallen de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente.
Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Bovenstaande kengetallen (1a, 1b en 2) laten zien dat het vreemd vermogen van de gemeente Opmeer in relatie tot het totale vermogen beperkt is. De gemeente Opmeer heeft derhalve een redelijk gezonde balanspositie. Het kengetal grondexploitatie is laag (goed) aangezien de gemeente Opmeer relatief weinig grondexploitaties kent en de boekwaardes daarvan beperkt zijn vergeleken met de baten. De structurele baten zijn in 2022 toereikend geweest om de structurele lasten te dekken. De gemeentelijke lasten zijn bovengemiddeld ten opzichte van andere gemeenten.
86
Paragraaf 2: Kapitaalgoederen Inleiding Een groot deel van het grondgebied van Opmeer (4.163 ha) bestaat uit openbare ruimte. In deze openbare ruimte vinden vele activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen zoals wegen, gebouwen, riolering, bomen, openbare verlichting en kunstwerken nodig. Deze kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte. Een groot deel van de begroting heeft daarom betrekking op deze kapitaalgoederen. De kwaliteit van de openbare ruimte is zeer belangrijk voor onze inwoners en bedrijven. Met een goed onderhoudsniveau wordt een goed vestigingsklimaat bereikt, worden klachten voorkomen en risico’s beperkt. Opmeer streeft naar de aanwezigheid van veel groen, een goede kwaliteit en een goed onderhoud van de openbare ruimte. De infrastructuur is passend en goed onderhouden. In de beheerplannen wordt daarbij als uitgangspunten genomen: •
een wegeninfrastructuur die zorg draagt voor een goede bereikbaarheid, doorstroming en een veilig gebruik
•
handhaven en waar noodzakelijk en mogelijk uitbreiding van het groene karakter van het bebouwd gebied en de industrieterreinen
•
Een openbare omgeving die schoon, verzorgd, bruikbaar en veilig is
•
Duurzaamheid.
Het beheer van de openbare buitenruimte en infrastructurele werken vindt plaats op basis van actuele beheerplannen die tenminste één x per vier jaar worden geactualiseerd. Een aantal beheerssystemen is opgesteld om inzichtelijk te maken welke kapitaalwerken op korte en middellange termijn uitgevoerd moeten worden, inclusief de daarbij behorende budgetten. Het gaat om de volgende beheerplannen: •
Onderwijshuisvesting (2008)
•
Speelvoorzieningenplan (2011)
•
Programma Stedelijk Water en Riolering 2022-2027
•
Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024
•
Groenbeleidsplan 2023-2026
•
Beleidsplan Openbare Verlichting 2018-2021
•
Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2018-2021
•
Wegenbeheerplan 2023-2026
•
Stedelijk waterplan 2018-2021.
Door de opstelling en tijdige actualisatie van deze plannen ontstaat inzicht in de behoefte aan middelen om de noodzakelijke beheer- en onderhoudswerken te kunnen uitvoeren en de begroting daarop tijdig af te stemmen. Met de actualisering wordt voldaan aan de BBV-voorschriften (notitie materiele vaste activa 2017). De uit te voeren werkzaamheden in 2022 zijn in hoofdzaak beschreven in programma’s 2 en 5 van deze jaarrekening. Via de monitor Waarstaatjegemeente.nl wordt de klanttevredenheid over deze voorzieningen periodiek gemeten.
87
Beleidskader wegen Voor de wegen geldt het Wegenbeheerplan 2023-2026. Om de benodigde kwaliteit van de wegen nu en in de toekomst te kunnen handhaven, is het belangrijk om hiervoor voldoende budget beschikbaar te stellen. Om een gemiddeld jaarbudget te kunnen vaststellen, is langer dan de planperiode vooruitgekeken en is de budgetbehoefte over een periode van tien jaar berekend. Voor de looptijd van dit plan (2023-2026) wordt jaarlijks in programma 2 van de begroting het benodigd budget geraamd. Met ingang van de begroting 2023 is het budget voor het onderhoud van de wegen voor de hele periode op een gelijk niveau geraamd. Op basis van het raadsbesluit van 12 mei 2021 is het beheer van de wegen van het Hoogheemraadschap Noordhollands Noorderkwartier per 1 januari 2023 overgenomen. De financiële effecten van de overdracht zijn uitgewerkt in een businesscase en komen boven op het benodigde budget uit het wegenbeheerplan.
Civiele kunstwerken Opmeer heeft 40 bruggen, 6 vissteigers, 7 kano-aanlegplaatsen en 94 duikers in beheer. In 2020 (raadsvergadering 18 juni 2020) is het beheerplan Civiele kunstwerken geactualiseerd voor de periode 2020-2024. Er is een kostenraming opgesteld voor de aanwezige en bij de gemeente in beheer en onderhoud zijnde kunstwerken (bruggen e.d.). Uit dit beheerplan blijkt dat de geïnspecteerde objecten in een redelijke tot goede staat van onderhoud verkeren. In het beheerplan zijn aanbevelingen opgenomen voor het onderhoud en beheer. Door de overname van de wegen komen hier 20 bruggen en 100 duikers bij. De kostenraming uit de businesscase voor het onderhoud is overgenomen in de begroting.
Openbare verlichting Voor de openbare verlichting geldt het beleidsplan Openbare verlichting 2018-2021. In het beleidsplan wordt de visie weergegeven voor het beheren van de openbare verlichting en de kosten daarvan. Het beleidsplan bevat een uitvoeringsschema voor de jaren 2018 tot en met 2022. Een aanzienlijk deel (22%) van de lichtmasten is binnen een periode van vier jaar aan vervanging toe. Voor de periode 20232026 zal een nieuw beheerplan met kwaliteitsniveaus ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. De kosten van beheer en onderhoud van de openbare verlichting zijn in programma 2 van de exploitatiebegroting en meerjarenraming opgenomen.
Beleidskader riolering In verband met de aansluiting op de omgevingswet is het GRP van naam veranderd en heet nu Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR). Het PSWR 2022-2027 is vastgesteld op 16 december 2021. In dit PSWR is het beleid en de financiering van het rioolbeheer vastgelegd. De aspecten van het stedelijk waterbeheer worden in het volgende plan opgenomen. Met het PSWR wordt invulling gegeven aan de taken van de gemeente die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken die op 1 januari 2008 in werking is getreden. Op grond van deze wet is de gemeente belast met lokale ruimtelijke
88
inpassing van de maatregelen op het gebied van de waterhuishouding en heeft de gemeente een zorgplicht voor stedelijk water. In overleg met de waterpartners zijn de beleidsuitgangspunten opgesteld, die voortkomen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). De kosten voor de uitvoering van het rioleringsplan worden gedekt door de Voorziening Riolering en de rioolheffing. De aanleg van nieuwe riolering in bestemmingsplannen wordt bekostigd uit de exploitatieopzet van deze plannen. Voor de planperiode is een heffing vastgesteld van € 180,45 (basisjaar: 2022), die jaarlijks met de inflatiecorrectie wordt aangepast.
Beleidskader water Voor het beheer en onderhoud van de waterpartijen is het Stedelijk waterplan 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 21 september 2017 vastgesteld door de raad. Opmeer is verantwoordelijk voor het onderhoud van de walkanten en het baggeren van de watergangen die eigendom zijn van de gemeente. Opmeer beheert ongeveer 120.000 m2 oppervlaktewater en ongeveer 25 kilometer oevers met oeverbescherming. Door het structureren van de aanpak voor het onderhoud zijn de kosten inzichtelijk gemaakt en is een planning opgesteld. De kosten van het baggerwerk variëren sterk in de loop der jaren. In het beheerplan zijn voor de komende jaren de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden geïnventariseerd. Voor het onderhoud van deze voorzieningen is een bestemmingsreserve Baggerwerkplan ingesteld. In programma 2 van de begroting en meerjarenraming zijn de benodigde onderhoudsbudgetten verwerkt. Per 1 januari 2023 neemt het Hoogheemraadschap HHNK het beheer van stedelijk waterbeheer over van de gemeente. De gemeente blijft eigenaar. Het Stedelijk waterplan wordt geactualiseerd.
Beleidskader gebouwen Opmeer heeft 33 gebouwen in beheer, bestaande uit algemene gebouwen, dierenverblijf, sport- en sociaal culturele gebouwen. Daarnaast zijn er nog 7 scholen waarvan het beheer onder de schoolbesturen valt. Voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen is het beheerplan Gemeentelijke gebouwen 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 1 februari 2018 vastgesteld door de raad. Het beheerplan gebouwen wordt in 2023 geactualiseerd en, inclusief het kwaliteitsniveau, ter vaststelling aan de raad voorgelegd. In het beheerplan zal tevens in beeld worden gebracht welke investeringen moeten worden gedaan om de gebouwen te verduurzamen om aan de wettelijke eisen te kunnen voldoen. In het beheerplan is de zorg voor een groot aantal wettelijke taken voor het beheer van gebouwen opgenomen. Het is van belang dat de gemeentelijke gebouwen in een goede staat verkeren waarbij als uitgangspunten worden gehanteerd: schoon, heel en veilig en streven naar duurzaamheid. In het plan zijn de kosten van het gebouwenbeheer voor de planperiode inzichtelijk gemaakt en is een doorkijk opgenomen voor een periode van 10 jaar. Voor de vijf gebouwen die ondergebracht gaan worden in de nieuwe Kindcentra komt het planmatig onderhoud te vervallen.
89
Beleidskader beeldende kunstwerken De gemeente heeft 14 kunstwerken in beheer. De kunstwerken worden planmatig beheerd. De meerjarenonderhoudsplanning wordt jaarlijks geactualiseerd. Afhankelijk van de omvang van de uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve onderhoud kunstwerken.
Gemeentelijk Woningbedrijf Op 19 december 2019 is het Strategisch voorraadbeleid gemeentelijk woningbedrijf Opmeer 2020 vastgesteld door de raad. Het geactualiseerde plan geeft richting aan de strategie van onze woningportefeuille en houdt rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Daarnaast gaat het in op het beheer van de bestaande voorraad, verkoop en de nieuwbouwactiviteiten. Verduurzaming van de bestaande voorraad is een belangrijk item. De wensportefeuille en het streefhuurbeleid spelen ook een belangrijke rol. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie. Op basis van deze ontwikkelingen zijn de strategische doelen voor het woningbedrijf geformuleerd. Het beleidsplan vormt de koers van het woningbedrijf voor een periode van 8 jaar. Op basis van de vastgestelde regionale woonvisie is de Woonvisie Opmeer 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ gemaakt. Deze is op 13 december 2018 door de gemeenteraad vastgesteld. De in de genoemde plannen voorgestelde maatregelen moeten, als het gaat om activiteiten van het Woningbedrijf, worden bekostigd uit de bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en de huuropbrengsten. De investeringen in het vastgoed worden gebaseerd op de ‘Investeringsregeling Woningbedrijf Opmeer’.
In 2022 is een start gemaakt met het onderzoek voor en het actualiseren van de woonvisie voor de komende vier jaar. Het verkoopbeleid is in het nieuwe Strategisch Voorraadbeleidsplan geactualiseerd. De opbrengsten van verkopen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en worden vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen. Jaarlijks wordt een activiteitenplan opgesteld waarin de voorgenomen activiteiten staan vermeld van het Woningbedrijf. Op hoofdlijnen wordt inzicht gegeven in de voornemens van het Woningbedrijf over de uitvoering van de Woonvisie en de volkshuisvestelijke prestatievelden (kwaliteit woongelegenheden, leefbaarheid, wonen en zorg, verhuren van de woningen, betrekken van/overleg met bewoners bij beleid en beheer en continuïteit financiën). Voor het Woningbedrijf wordt een financiële meerjarenraming (10 jaar) opgesteld. De raming houdt rekening met effecten van huurbeleid e.d. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. De onderhoudskosten en investeringen (nieuwbouw Heerenweide) zijn in de meerjarenramingen verwerkt. Deze meerjarenbegroting is voortschrijdend en wordt jaarlijks geactualiseerd.
Beleidskader Groen Op 27 oktober 2022 heeft de raad het Groenbeleidsplan 2023-2026 voor een jaar vastgesteld. Opmeer beheert in totaal ca. 597.000 m2 groen inclusief de overdracht vanuit het HHNK. Dit is onder te verdelen in openbaar groen, sportvelden en begraafplaatsen. Het groenbeleidsplan wordt gebruikt bij het uitvoeren van de regels die ter bescherming van groenvoorzieningen (waaronder bomen) in de Algemene
90
Plaatselijke Verordening 2021, het bestemmingsplan en het tijdelijke omgevingsplan (als bedoeld in de Omgevingswet) zijn vastgesteld. Ook wordt het groenbeleidsplan gebruikt bij het opstellen van de omgevingsvisie en het opstellen en uitvoeren van het definitieve omgevingsplan.
Verkoop percelen openbaar groen De gemeente voert beleid met betrekking tot verkoop openbaar groen. Opmeer is zeer terughoudend met het uitgeven van zogenaamd ‘snippergroen’. De gebruiksintensiteit van de openbare ruimte, neemt ook in de dorpen en kernen, toe. Om speelruimte te behouden bij mogelijke toekomstige ontwikkelingen (bijvoorbeeld warmtewinning, centrale afvalverzameling per straat) is belangrijk om grond in eigendom en eigen beheer te houden. De uitgeefbaar en ingenomen groenkaarten uit 2013 zijn richtinggevend bij het behandelen van eventueel nieuwe aanvragen.
Financiële consequenties Voor het onderhoud van de wegen, riolering, het huurwoningenbestand en (overige gemeentelijke) gebouwen zijn reserves/voorzieningen beschikbaar. De kosten van onderhoud van schoolgebouwen worden gedekt ten laste van de reserve Onderwijshuisvesting. Voor de normale en planmatige onderhoudskosten van kapitaalgoederen worden jaarlijks in de onderhoudsbegroting ramingen opgenomen. Deze komen weer ten laste van onderhoudsvoorzieningen en/of reserves. Wanneer buitengewoon onderhoud en/of renovatie moet worden verricht, worden hiervoor afzonderlijke ramingen opgenomen of investeringskredieten aangevraagd. Actie
Activiteiten in begroting 2022
Actualiteit beheerplannen
wegenbeheerplan en groenbeleidsplan zijn geactualiseerd beheerplan openbare verlichting, stedelijk waterplan, beheerplan gemeentelijk gebouwen worden in 2023 geactualiseerd
Uitvoering beheerplannen
Opstellen operationele programma’s
Woningbedrijf
-
Actueel houden meerjarenbegroting
-
Activiteitenplan 2022.
In bijlage 1 van de begroting vindt u ook een samenvattende tabel inzake de stand van zaken op het gebied van kapitaalgoederen.
91
Paragraaf 3: Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering van de gemeente betreft het sturen en beheersen van de organisatorische bedrijfsprocessen om de, door het politiek bestuur geformuleerde, beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. In deze paragraaf wordt op de verschillende onderdelen ingegaan. Bijzondere onderwerpen in 2022 waren de vertaling/meenemen van de Toekomstvisie Opmeer naar meer opgavegericht werken. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt. Daarnaast natuurlijk de gemeenteraadsverkiezingen die zijn beslag onder andere kreeg in de meerjarenbegroting 2023-2026 waar ook het coalitieprogramma in is meegenomen. Verder zijn in 2022 de organisatievisie inclusief een nieuwe structuur en drie speerpunten in 2022 vastgesteld. Deze paragraaf is opgedeeld vanuit een aantal bedrijfsvoering aandachtgebieden. Verder wordt u specifiek geïnformeerd over de invoering van de Woo (Wet Open Overheid) en de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Verder waren er ook in 2022 organisatiebreed veel personeelswisselingen.
Informatiebeheer (IB) Eenheid (ontwikkelingen) Informatiebeheer (IB) is sinds 2022 de nieuwe naam van (voorheen) Documentaire Informatievoorziening (DIV). Er wordt meer ingezet op zaakgericht registreren en werken in het Document Management Systeem (DMS) Corsa. Samenwerking en projecten Regionaal is er samenwerking met WerkSaam (scant de post) en ketenpartner het Westfries Archief (WFA, toezichthouder en toekomstig beheerder van te bewaren informatie van de gemeente). Ook voor de I-Samenwerking met gemeente Koggenland haakt IB aan. Bijzondere projecten waren de start van de bewerking van het secretariearchief 1990-2009 (analoog, papieren archief) en de voorbereidingen om het bouwvergunningenarchief gereed te maken voor digitalisering. Ook werd de gehele omgeving van het DMS Corsa gemigreerd naar de Cloud omgeving van BCT. Tevens is er gestart met het invoeren van kwaliteitscontroles bij zaakgericht registreren. Dit wordt in 2023 een onderdeel van een overkoepelend kwaliteitszorgsysteem Informatiebeheer in overleg met het WFA.