CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2: Concept-Ontwikkelperspectief NHN

Oordeelsvormende raadsvergadering 26 november 2026, gemeente OpmeerBij agendapunt: Wensen en bedenkingen Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord26.492 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Den Helder en omgeving raakt zo steeds beter geïntegreerd in de ontwikkeling van Noord-Holland Noord als geheel, met de andere innovatieclusters in bijvoorbeeld de Seed Valley-gebieden, Agriport A7, EHC Petten en de Boekelermeer in Alkmaar-Heiloo. 66 Op Agriport A7 zijn de afgelopen jaren grootschalige economische functies tot bloei gekomen: glastuinbouw, agribusiness, logistiek en datacenters. Gelijktijdig is gewerkt aan een duurzame bedrijfsvoering. Zo wordt er warmte uitgewisseld, kent Agriport een grote ondergrondse zoetwateropslag voor het gebruik van kassen en datacentra en worden er nieuwe grondstoffen gemaakt van bouwafval. Maar de snelle en landschappelijk ingrijpende ontwikkeling stond tot nu toe op zichzelf. Er waren weinig investeringen aan verbonden buiten het terrein zelf. In dit Ontwikkelperspectief wordt voorgesteld om voor de ontwikkelingen rond Agriport A7-Wieringermeer te gaan werken vanuit een integrale aanpak, om nationale opgaven zo op een goede manier tot ontwikkeling te laten komen. Wanneer het Rijk in najaar van 2026 besluit dat Agriport de locatie wordt voor een nieuw 380 kV-transformatorstation, dan wordt deze integrale aanpak gestart. Deze zal ten minste drie onderdelen omvatten: 1. Een aanpak gericht op toevoegen van meer kwaliteit aan het landschap; 2. Een aanpak gericht op het verbeteren van de leefbaarheid in en rond de ontwikkelas A7; 3.

Het ontwikkelen van een gedragen toekomstvisie op de ontwikkeling van Agriport voor de langere termijn. Stimulans door komst nieuwe energie-infrastructuur Agriport is in beeld als de plek voor het nieuwe noordelijke 380 kV-hoogspanningsstation, onderdeel van de 380 kV-netuitbreiding naar Noord Holland Noord. Er ligt een regio-advies aan het Rijk met twee alternatieve tracés van de 380 kV-hoogspanningsleiding.28 T evens is de verwachting dat op Agriport een aansluiting komt van een zeekabel van 2 GW vanuit een windpark op zee. Agriport draagt hiermee bij aan de nationale opgave van ‘een betrouwbare, betaalbare en veilige energievoorziening en bijbehorende energiehoofdinfrastructuur’ . De komst van nieuwe energie-infrastructuur kan een grote impuls geven aan Agriport. Hiermee ontwikkelt Agriport zich verder als energieknoop en ontstaan er op langere termijn mogelijk synergiekansen voor ontwikkeling van meer datacenters en de productie van waterstof. Waterstof is kansrijk omdat Agriport in de nabijheid ligt van het Waterstof Netwerk Nederland. Productie van waterstof creëert het regelbaar vermogen dat nodig is om pieken van windenergie vanuit zee op te vangen, en waterstof kan als brandstof de huidige dieselgeneratoren rond datacentra vervangen. 4.3 Wieringermeer / Agriport A7

67 Versterken van het landschap De snelle ontwikkeling van Agriport vraagt om een landschappelijke aanpak. Daarmee kan rond Agriport en elders in de Wieringermeer kwaliteit worden toegevoegd. Enerzijds is deze aanpak gericht op meer balans tussen de omgeving en de snelle groei op Agriport, anderzijds vraagt de komst van een 380 kV-netwerk om goede landschappelijke inbedding in de omgeving. In 2025 hebben rijkspartijen en regionale partijen ontwerpend onderzoek gedaan naar de ontwikkelingskansen in de Wieringermeer, als één van de ‘Mooi NL-werkplaatsen’ (een initiatief van de rijksoverheid). Dit resulteerde in het ‘Werkboek Wieringermeer’ .29 Dit werkboek biedt veel aanknopingspunten voor maatregelen op korte en middellange termijn én de verdere toekomst van de polder. Het biedt inspiratie voor een functioneel, aantrekkelijk én toekomstbestendig landschap en voor versterking van de leefbaarheid, onder meer via een actieve inbreng van bewoners. In dit Ontwikkelperspectief NHN volgen wij dit perspectief, en vormt het de basis voor de aanpak van Rijk en regio. De Wieringermeer is een uniek staaltje van Nederlands vernuft en onderdeel van de Zuiderzeewerken.

Vanuit haar nog jonge geschiedenis kent de polder een strakke landschappelijke structuur van vaarten, sloten Verstedelijking en gezonde leefomgeving + Economie Infrastructuur + Netwerken voor energie en circulaire economie Water en bodem + Landbouw en natuur De ontwikkeling van Wieringermeer / Agriport A7 in verschillende lagen. Disclaimer: er is uitgegaan van het regioadvies. 68 en linten. De grond is één van de vruchtbaarste gronden van Nederland en de landbouw is dan ook de belangrijkste vorm van landgebruik. In de Wieringermeer wordt grootschalig en efficiënt voedsel geproduceerd voor met name Nederland en andere landen in Europa. Dat maakt de polder tot een gebied van nationaal belang, zeker gezien de huidige geopolitieke ontwikkelingen. De agrariërs in de Wieringermeer zijn echte pioniers en voorlopers op het gebied van precisielandbouw en robotisering; hier worden de nieuwste technologieën in agri en data in samenhang in de praktijk gebracht. Het landschap vormt de basis voor verdere uitbouw van een robuust groen-blauw raamwerk, waarbij we bij alle ontwikkelingskansen rekening houden met het water- en bodemsysteem. Het is een van de laagstgelegen delen van Nederland, vier tot vijf meter onder NAP , maar het watersysteem is robuust en toekomstbestendig. Op termijn is er vooral in het oosten van de polder kans op verzilting door zoute grondwaterstromen.

Er zijn oplossingen die bijdragen aan een toekomstbestendige agrarische bedrijfsvoering. Versterking van de landschappelijke structuur kan daarbij helpen, blijkt uit het werkboek van Mooi NL, door juist rond vaarten, sloten en linten in te zetten op een stevig groenblauw raamwerk dat ruimte biedt aan de natuur en past bij de identiteit van het gebied. Dit raamwerk kan ook meteen werken als een recreatieve gebiedsstructuur, die aantakt op regionale structuren zoals de dijk, en aansluit op de kernen, waarmee die beter verbonden raken met het landschap. Om de landschappelijke aanpak te financieren, is in de werkplaats Wieringermeer geadviseerd om te werken aan een Regionale Investeringsagenda rond Agriport / Wieringermeer. Door gebiedsinvesteringen van verschillende partijen daarin samen te brengen, worden koppelkansen zichtbaar en ontstaan mogelijkheden voor kwaliteitsverbetering en versnelling. Als onderdeel van de landschappelijke versterking werken Rijk en regio aan een regionale investeringsagenda samen met private partijen om ontwikkelingen rond Agriport op korte en lange termijn meer in balans te ontwikkelen. Verbeteren van de leefbaarheid Om de leefbaarheid van de kernen in de Wieringermeer op peil te houden is een aantrekkelijk en beter toegankelijk landschap belangrijk, maar niet genoeg. Ook woningbouw maakt er deel van uit, passend bij de maat en schaal van de kernen.

Woningbouw geeft woningzoekenden, met name starters en senioren, meer kans om in de eigen omgeving te blijven wonen. Het helpt ook om de basisvoorzieningen overeind te houden. De belangrijkste kernen zijn Middenmeer en Wieringerwerf. Beide maken deel uit van de Ontwikkelas A7, waarover Rijk en regio in de Woondeal afspraken over nieuwbouw hebben gemaakt (daar onder de noemer ‘A7-corridor’). Voor de ontsluiting van deze kernen is versterking van het busnetwerk wenselijk. De economische ontwikkeling van Agriport en het bedrijventerrein Robbenplaat zijn onderdeel van deze Ontwikkelas. Voor een passende werkgelegenheidsimpuls aan het gebied is het belangrijk dat Rijk en regio verkennen hoe méér hoogwaardige werkgelegenheid op het gebied van agri, data & digitale technologie en energie op Agriport kan ontstaan, en alert zijn op kansen die zich voordoen. Hier liggen ook grote kansen voor hoogwaardige werkgelegenheid op het gebied van research & development. Via het opstellen van een economisch profiel door de regionale overheden benutten we kansen op synergie met agri- en foodbedrijven die op en rond Agriport actief zijn en een versterkende impuls geven aan de agrarische sector daaromheen.

Zo’n perspectief sluit ook aan op het NPVR, waarin het Rijk de toezegging heeft gedaan aan de Kop van Noord-Holland om langjarig samen te werken om de brede welvaart in de Kop van Noord-Holland te versterken. 69

70 Even belangrijk voor de leefbaarheid is dat bewoners in de Wieringermeer, die met allerlei grootschalige ontwikkelingen in hun leefomgeving zijn geconfronteerd, worden gecompenseerd door ingrepen die de brede welvaart of leefomgeving verbeteren. De kwaliteit van de polder zit niet alleen in het grote, maar juist ook in het kleine, concludeert de Werkplaats van MooiNL. ‘Beide bewegingen versterken elkaar en hebben elkaar nodig. Het kleine behoeft compensatie vanuit het grote. Het grote kan de vruchten plukken van de kracht van het kleine: identiteit versterkend, vanuit eigen mensen en de kracht van de polder’ . Langetermijnperspectief Naast een inhaalslag op het gebied van landschap en leefbaarheid is het ontwikkelen van een gedragen toekomstperspectief de derde bouwsteen van de integrale aanpak van Rijk en regio. De komende jaren ontwikkelt Agriport zich door binnen de huidige contouren, maar de komst van nieuwe energie-infrastructuur vraagt om het opstellen van een toekomstvisie over de ontwikkeling van Agriport en Wieringermeer op langere termijn. Door de komst van de energievoorzieningen ontstaan bij Agriport mogelijkheden voor nieuwe energie-intensieve bedrijvigheid, zoals extra datacenters en een waterstoffabriek (elektrolyser).

Agriport is één van de twee plekken in Nederland waar op basis van Rijksbeleid hyperscale datacenters mogen worden gebouwd.30 Datacenters vormen de digitale ruggengraat die de Nederlandse economie vitaal houdt. Zonder ruimte voor verdere groei van datacenters dreigt Nederland technische kennis en werkgelegenheid te verliezen.31 Hiermee komt de verdere ontwikkeling van economisch sterke en relevante posities in fintech, cloud en AI onder druk te staan. Om te voorkomen dat Nederland in de toekomst te afhankelijk wordt van het buitenland, liggen investeringen in Europese digitale infrastructuur voor de hand. Enerzijds ontstaan kansen voor nationale opgaven door de komst van nieuwe energie-infrastructuur. Anderzijds kan verdere ontwikkeling op Agriport alleen wanneer het vraagstuk rond waterveiligheid op een goede manier wordt opgepakt. Een voorwaarde bij verdere ontwikkeling is dat afdoende maatregelen worden genomen om de gevolgen bij een mogelijke overstroming te beperken. Daarbij is het de maatschappelijke vraag hoe eventuele ontwikkeling van Agriport kan bijdragen aan de brede welvaart in de Wieringermeer, en hoe bij nieuwe grootschalige initiatieven leefbaarheid, landschap en klimaatadaptatie kunnen meegroeien. Deze dilemma’s vragen om een gedragen toekomstperspectief van alle betrokken overheden gezamenlijk: gemeente, hoogheemraadschap, provincie en Rijk.

En dat moet snel, want als het Rijk besluit dat Agriport zich kan ontwikkelen als een energieknoop, zullen marktpartijen posities innemen en ontwikkelingen in gang zetten. Rijk en regio zullen deze integrale aanpak daarom met urgentie oppakken op het moment dat het Rijk besluit dat Agriport de locatie wordt voor een nieuw 380 kV-transformatorstation. 71 Regio Alkmaar is een onlosmakelijk onderdeel van het daily urban system van de MRA en het Stedelijk Netwerk Nederland en fungeert als essentiële schakel in het spreiden van de stedelijke groei. Mede dankzij de Woondeal Noord-Holland Noord levert Regio Alkmaar een forse bijdrage aan de woningbouwopgave. De regio levert daarnaast een wezenlijke bijdrage aan de nationale opgaven rond energie en toekomstig verdienvermogen. Ook deze opgaven willen we integraal benaderen, met het oog op de brede welvaart en het draagvlak voor de groei. Ruim 20.000 woningen willen we realiseren in de verstedelijkingsas Regio. Vanaf Alkmaar en Dijk en Waard zet deze verstedelijkingsas zich door naar het noorden richting Schagen en Petten, in de regio Kop van Noord-Holland. Er is ook ruimte voor meer bedrijvigheid in deze verstedelijkingsas. Op de lange termijn ligt de ambitie hoger. Het grootste deel van deze woningbouw vindt binnenstedelijk plaats en geclusterd rond de bestaande OV-knooppunten in de verstedelijkingsas.

We zetten een ander deel in om de kernen te versterken, om de leefbaarheid te behouden én als invulling van de woningbehoefte. Het gebied voorziet daarmee in een ruim wonin- gaanbod dat gedifferentieerd en betaalbaar is, in onderscheidende en hoogwaardige leefomgevingen die de identiteit van haar kernen en landschappen weerspiegelen. Deze impuls vormt een vliegwiel voor de versterking van de hele regio, als het gaat om bereikbaarheid, economisch perspectief en de kwaliteit van de leefomgeving. Voor een passende werkgelegenheidsimpuls is het belangrijk dat Rijk en regio verkennen hoe aan meer hoogwaardige werk- gelegenheid in de regio kan worden gestimuleerd. Met de aanwijzing van gemeente Alkmaar als nationale grootschalige woningbouwlocatie erkent ook het Rijk de kansen voor de grootschalige en sa- menhangende ontwikkeling van complete gebieden waar wonen, werken, mobiliteit en voorzieningen samenkomen, als functionele uitbreidingsruimte voor de MRA. Daarmee versterken we de agglome- ratiekracht van de regio. Economie en onderwijs versterken De nabijheid van het economisch kerngebied MRA biedt kansen voor een gebalanceerde ontwikkeling van wonen, werken en voorzieningen, waarbij vooral de groei in werkgelegenheid verder moet worden 4.4 Verstedelijkingsas Regio Alkmaar

72 gefaciliteerd. Dit doen we in combinatie met het versterken van het onderwijs en gespecialiseerde kennisinstituten om talent aan de regio te binden en te behouden. Aan de basis van de regionale economie staan unieke, toonaangevende economi- sche clusters zoals het Energie-Innovatie Cluster Boekelermeer en, in de Kop van Noord-Holland, de Energy & Health Campus bij Petten. De verstedelij- kingsas is tevens onderdeel van het agrifoodcluster met onder andere Seed Valley (met de locatie Warmenhuizen in de Kop van Noord-Holland) en Greenport NHN, waarin glastuinbouw, landbouw, technologie, machinebouw, kennisinstellingen en voedselketens samenkomen. Regio Alkmaar vervult een cruciale rol in de agra- rische productie en als stedelijk knooppunt dat de sector ondersteunt door kennis, diensten, arbeid, logistiek en innovatie. Daarnaast ontwikkelt de regio zich tot een groeiende hub voor digitale economie, mede dankzij de nabijheid van de MRA, de aanwe- zigheid van technisch en beroepsgericht onderwijs en de toenemende digitalisering van sectoren als agrifood en industrie. Dit versterkt het vestigingskli- maat en stimuleert proces en productinnovatie en arbeidsproductiviteit.

De rol van ‘glocals’ (bedrijven en organisaties die lokaal verankerd zijn maar tegelijk opereren in nationale of internationale netwerken) in Regio Alkmaar is relatief groot en ken- merkend voor het economisch profiel. Ze vormen een belangrijk deel van de economische kracht van de regio. Verstedelijking en gezonde leefomgeving + Economie Infrastructuur + Netwerken voor energie en circulaire economie Water en bodem + Landbouw en natuur De ontwikkeling van de verstedelijkingsas Regio Alkmaar in verschillende lagen. Disclaimer: er is uitgegaan van het regioadvies. 73 Dat geldt eveneens voor de vrijetijdseconomie vanwege de zeldzame mix van toeristische trek- kers, zoals de Hollandse kust (Egmond, Bergen en Castricum), de historische stad Alkmaar, de duinen en het polderlandschap. De regio beschikt bovendien over een breed en vitaal MKB, dat een belangrijke pijler vormt onder een robuuste en veerkrachtige regionale economie. Om de ontwikkeling van werkgelegenheid in balans te houden met de woningbouw, maken we ruimte voor de groei van bestaande bedrijven en de ves- tiging van nieuwe bedrijvigheid. Dit doen we door te intensiveren op bestaande bedrijventerreinen, functies te mengen waar mogelijk en door ruimte te bieden aan meer bedrijventerrein. Om de innovatiekracht van de regio te benutten is het belangrijk dat we talentvolle mensen en bedrij- ven behouden en aantrekken.

T alentvolle jongeren en professionals binden we aan de regio met een afgestemd aanbod van wonen, werken en leven lang ontwikkelen. Dit betekent versterking van formeel en non-formeel onderwijs in de regio, afgestemd op de economische kracht van de regio en in samen- werking met en in aansluiting op het bedrijfsleven (triple helix). Voor de verstedelijkingsas Regio Alkmaar betekent dat concreet versterking van het HBO en het beroepsonderwijscluster in Alkmaar en Dijk en Waard bij de OV-knooppunten, met een focus op techniek, energie, ICT, zorg en agri. Multimodale bereikbaarheid Een goede bereikbaarheid, over zowel de weg als het spoor en met een goede bus- en fietsontsluiting, is een belangrijke randvoorwaarde om de regio op het gebied van o.a. wonen, leefklimaat en econo- mie verder te ontwikkelen. De impuls aan wonen, werken en onderwijs in de regio helpt om meer evenwicht te krijgen in de vervoersstromen van en naar de MRA. Wonen, werken en voorzieningen worden zoveel als mogelijk in elkaars nabijheid gerealiseerd en op goed bereikbare plekken. Daarbij zijn alle modaliteiten nodig om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van de hele regio in de toekomst te kunnen blijven garanderen. Dat neemt niet weg dat mobiliteitsknelpunten in en om de verstede- lijkingsas om een oplossing vragen. Rijk en regio werken samen aan één samenhangend mobiliteits- pakket.

Hierin komen drie programma’s samen: de aanpak van de multimodale Ring Alkmaar/N242 met de aansluiting A9 bij Heiloo en de vervanging van de BOL-brug en het spoorviaduct over de N242, het Programma Hoogfrequent Spoor en de hub strategie met doorfietsroutes. Daarnaast verdient de bereikbaarheid van de kust aandacht; zeker op dagen waarop het kust- en duingebied veel bezoe- kers trekt, schiet deze tekort. Innovatieclusters Boekelermeer en Energy & Health Campus Bedrijventerrein de Boekelermeer in Alkmaar en Heiloo ontwikkelt zich als vooraanstaand energieknooppunt en dient als proeftuin voor de Europese energietoekomst (Renewable Energy Valley, Hydrogen Valley), waar meerdere duurzame energiedragers (gas, elektra, warmte, waterstof) samenkomen. Grootschalige windmolens, een zonneweide, een bio-energiecentrale en warmtenet worden gecombineerd met slimme batterijopslag om energieproblemen op te lossen. Ook is er een uitgebreid gasnetwerk dat in de toekomst gebruikt kan worden voor waterstof of groen gas. Een deel van het terrein is in ontwikkeling als ‘Energy Innovation Park’ , een gespecialiseerde broedplaats waar bedrijven, overheden en kennisinstellingen samenwerken aan de energietransitie. Op de Boekelermeer zijn diverse circulaire bedrijven gevestigd, zoals HVC, GP Groot, Sustenso en DOPS Recycling T echnologies.

De aanwezigheid van deze bedrijven én de combinatie van eigenschappen van de Boekelermeer zoals een goede bereikbaarheid via de weg en het water, de mogelijkheid om bedrij- ven met een hoge milieucategorie te huisvesten en de aanwezigheid van het energieknooppunt maken dat de Boekelermeer een bijdrage kan leveren aan de nationale doelstelling om in 2050 een circulaire economie te hebben. 74 Boekelermeer is een ruim opgezet, groen en hoog- waardig bedrijventerrein dat zich richt op ambitieu- ze en innovatieve ondernemingen. Het bedrijventer- rein heeft een cruciale regionale en bovenregionale positie op het gebied van innovatie, bedrijven in hogere milieucategorieën en groeiende bedrijvig- heid met volop werkgelegenheid. De strategische ligging met havenfaciliteiten aan het Noordhollands Kanaal en, na aanleg van de nieuwe afslag bij Heiloo, een directe aansluiting op de A9 zorgen voor een uitstekende bereikbaarheid. De Boekelermeer biedt daarnaast ruimte voor de verplaatsing van bedrijven elders uit Alkmaar en omgeving om grootschalige woningbouw mogelijk te maken, en er ligt een ambitie om door te groeien naar een circulaire economie in 2050. Om in de toekomst voldoende bedrijfsruimte te hebben, verkennen gemeenten en provincie de mogelijkheden voor uitbreiding en het economisch en ruimtelijk beter benutten van het bedrijventerrein.

De Energy & Health Campus in Petten (Kop van Noord-Holland) positioneert Noord-Holland Noord als een koploper in de energietransitie én medische innovatie. De locatie in Petten is wereldwijd van groot belang voor de productie van medische isotopen. Daarmee draagt de campus direct bij aan de gezondheid van miljoenen mensen wereld- wijd. T egelijkertijd wordt op de campus gewerkt aan innovatieve toepassingen op het snijvlak van energie, technologie en gezondheid, zoals nieuwe productietechnieken, veilige nucleaire toepassingen en geavanceerde laboratoriumprocessen. Met toonaangevende partijen als TNO (voorheen ECN), NRG PALLAS en Curium vormt de Energy & Health Campus een uniek hightech ecosysteem met grote maatschappelijke en economische impact, waar on- derzoek, energie en gezondheidszorg samenkomen en direct bijdragen aan oplossingen van internatio- naal belang. De Energy & Health Campus staat open voor startups en scale-ups die gebruik willen maken van de hoogwaardige faciliteiten op de campus. De impact reikt verder dan Petten alleen. De cam- pus versterkt het regionale ecosysteem door een nauwe samenwerking met bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen in Noord-Holland Noord en de Metropoolregio Amsterdam. Productinnovaties vinden hun weg naar bedrijventerreinen, waar ze bijdragen aan nieuwe energieoplossingen en economische groei.

Door EHC beter te verbinden met de verstedelijkingsas Regio Alkmaar, en het Health cluster rondom Amsterdam, Haarlem en Hoofddorp ontstaat een krachtig netwerk waarin kennis, bedrijvigheid en infrastructuur elkaar ver- sterken. Daarnaast levert de campus hoogwaardige werkgelegenheid en trekt zij talent van nationaal en internationaal niveau naar de regio. Daarmee draagt zij bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een toekomstbestendige economie. Nieuwe kansen door energie-infrastructuur Om de impuls van wonen en economie mogelijk te maken moet de energie-infrastructuur meeg- roeien. Dit vraagt om ruimtelijke inpassing van nieuwe energie-infrastructuur in de steden en het landschap, zowel boven- als ondergronds. Het gaat onder meer om uitbreiding van het transformator- station bij Oterleek, realisatie van een 150 kV-station voor Noord-Kennemerland en een groot aantal onderstations. Dit gebied krijgt mogelijk ook te maken met een nieuwe 380 kV-hoogspanningsleiding. Dat is noodzakelijk om het Noord-Hollands elektriciteits- netwerk klaar te maken voor de toekomst. Het levert economische kansen voor Noord-Holland Noord op, maar heeft grote en langdurige impact op de leefomgeving van de inwoners en het landschap langs het gehele tracé.

Als het Rijk het regioadvies opvolgt, voert de 380 kV-hoogspanningsleiding naar de Wieringermeer door de regio Alkmaar 75 Landschapsimpuls De verscheidenheid aan landschappen en het erf- goed zijn in sterke mate bepalend voor de identiteit en herkenbaarheid van Regio Alkmaar. Het landelijk gebied vertegenwoordigt zeer hoge landschappe- lijke en cultuurhistorische waarde. Dit levert een wezenlijke bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de leefomgeving en de brede welvaart in de regio en biedt een diversiteit aan toeristische trekkers. We willen het landschap voorbereiden op de ontwikke- lingen vanuit economie, energie en de aanhoudende bevolkingsgroei in deze regio, met behoud van waarden en zorgvuldige inpassing van nieuwe landschappelijke elementen en voorzieningen. Een impuls voor de landschappelijke kwaliteiten is in de eerste plaats nodig als gevolg van de mogelijke aanleg van de 380 kV-hoogspanningsleiding, die onherroepelijk een negatieve invloed op het land- schap heeft. Maar ook de komst van meer inwoners leidt tot een landschapsopgave. De recreatiedruk neemt hierdoor toe. Deze druk concentreert zich nu op de kust- en binnenduinstrook. Dat gebied maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland en heeft een belangrijke functie voor de drinkwater- voorziening.

Het kust- en duingebied zal ook in de toekomst aantrekkelijk blijven voor dag- en ver- blijfsrecreatie, maar door de oplopende piekdrukte neemt het belang van een evenwichtige spreiding in tijd en ruimte toe. Dit doen we door natuur- en recreatiegebieden en recreatievoorzieningen beter op elkaar aan te laten sluiten met een robuust groen-blauwnetwerk dat meegroeit met de verste- delijking. En door het beter toegankelijk te maken vanuit de verstedelijkte gebieden. Daarnaast willen we de potentie van de minder drukbezochte gebie- den en voorzieningen beter benutten voor recreatie, zoals de recreatiegebieden Geestmerambacht, Park van Luna en het Alkmaarder- en Uitgeestermeer, de aantrekkelijke landschappen (bijvoorbeeld de strandvlakten van Noord-Kennemerland, het Oer-IJ, droogmakerij de Schermer en het Rijk der Duizend Eilanden) en pittoreske dorpen. Daarvoor is ook een aantrekkelijk aanbod aan voorzieningen nodig voor dag-, verblijfs- en waterrecreatie. 76

77 Westfriesland is een onlosmakelijk onderdeel van het daily urban system van de MRA en het Stedelijk Netwerk Nederland en fungeert het als essentiële schakel in het spreiden van de stedelijke groei. De ambitie is om in de Westfriese verstedelijkingsas ruim 15.000 woningen te realiseren, inclusief ruimte voor meer bedrijvigheid Op de lange ter- mijn ligt deze ambitie hoger. Vanuit de Woondeal Noord-Holland Noord heeft Westfriesland een forse woningbouwopgave gekregen. We zien deze opgave als een impuls om de regio op alle fronten te versterken. Door de agglomeratiekracht te vergro- ten draagt Westfriesland in de toekomst nog meer bij aan het Stedelijk Netwerk Nederland. De regio werkt daarbij vanuit zijn eigen kwaliteiten. In het bij- zonder de nationale opgave van ‘Voedselzekerheid en een duurzame voedsel- en agroproductie’ is daarmee gediend. Met de agrifood-sector en Seed Valley beschikt Westfriesland immers over innova- tieve economische complexen in deze sector. Versterken van de ruimtelijke structuur Voorwaardelijk voor het vergroten van de agglome- ratiekracht zijn goede verbindingen in een heldere ruimtelijke structuur. Dan komen alle stedelijke, economische en landschappelijke functies het best tot hun recht.

Aan de basis staat het model van de bandstad: de verstedelijkingsas van Enkhuizen via Bovenkarspel en Hoogkarspel naar Hoorn (en van daaraf verder naar Dijk en Waard). Deze bandstad willen we verder intensiveren. Woningbouw en ander stedelijk programma concentreren we aan de ov-knooppunten in deze as, waarbij elk knooppunt bijdraagt aan een divers aanbod aan economische activiteiten en voorzieningen. De kwaliteit van het leefmilieu in deze steden is mede afhankelijk van het omliggende landschap en de toegankelijkheid daarvan. Dwars op de verste- delijkingsas, tussen de stedelijke gebieden in, willen we de landschappelijke verbindingen versterken. Recreatieve routes over deze verbindingen leiden via een fijnmazig netwerk naar recreatie- en natuur- gebieden in het hoofdzakelijk agrarische landschap. Verspreid in dit landschap liggen woonkernen, waarvan we er een aantal ontwikkelen als vitale voorzieningenkern. De regio voorziet daarmee in een ruim, meer gedifferentieerd en betaalbaar woningaanbod in onderscheidende en hoogwaar- dige leefomgevingen vanuit de identiteit van haar kernen en landschappen. Economie in de pas Aan de basis van de regionale economie staan unieke, toonaangevende economische clusters zoals Seed Valley, Greenport NHN en de MKB- maakindustrie. Ook de kenniseconomie rondom de knooppunten vervult een belangrijke rol.

Met een afgestemd aanbod van wonen, werken en onderwijs willen we talent aan de regio binden. 4.5 Verstedelijkingsas Westfriesland

78 De regio vervult een cruciale rol in de agrarische productie met Seed Valley en Greenport NHN. Vanwege het nationale belang heeft het land- en tuinbouwcluster in Noord-Holland Noord de status van ‘greenport’ gekregen. Greenport NHN werkt aan het toekomstbestendig maken van de regionale agribusiness door te investeren in innovatie, kennis- deling en het verbinden van praktijk en onderwijs. Om het economische ecosysteem verder te verster- ken, stimuleren we samenwerking in Seed Valley. Het MKB in de maakindustrie en de agri- en food- business zijn twee sectoren die elkaar versterken. Uitbreiding van het areaal bedrijventerrein is nodig om groei van economische activiteiten te faciliteren en daarmee voldoende ruimte voor bedrijvigheid te bieden. Dit doen we door te intensiveren op be- staande bedrijventerreinen, functies te mengen en door ruimte te bieden op nieuwe bedrijventerreinen. Noord-Holland Noord biedt voldoende mogelijkhe- den voor uitbreiding van bedrijventerreinen. Keuzes hierover vragen coördinatie op het niveau van de regio of de drie basisregio’s. Gemeenten nemen vervolgens de concrete ruimtelijke besluiten. Voor een gebalanceerde ontwikkeling van de regio Westfriesland, maken we ook in onze gebieds- ontwikkelingen ruimte voor nieuwe economische functies.

Dit doen we in combinatie met het versterken van het onderwijs en gespecialiseerde seed-technologische kennisinstituten om talent aan de regio te binden en te behouden. Afgestemd op deze economische kracht en de arbeidsmarkt in Verstedelijking en gezonde leefomgeving + Economie Infrastructuur + Netwerken voor energie en circulaire economie Water en bodem + Landbouw en natuur De ontwikkeling van de verstedelijkingsas Westfriesland in verschillende lagen. Disclaimer: er is uitgegaan van het regioadvies, 79 Westfriesland wordt het onderwijsaanbod versterkt. Hiervoor is samenwerking tussen Rijk en regio wenselijk. Infrastructuur voor mobiliteit en energie Om deze impuls van wonen en economie mogelijk te maken, moet de infrastructuur voor mobiliteit en energie meegroeien. Westfriesland gaat regionaal voorzien in de toekomstige eigen energievoorzie- ning, het opwaarderen van energienetwerken en het zoeken naar gebiedsgerichte oplossingen. Indien het regioadvies door het Rijk wordt gevolgd bete- kend een versterking van het stroomnet concreet de komst van een 380 kV-verbinding door Koggenland en langs Opmeer, een 150 kV-transformatorstation nabij Hoorn en een aantal onderstations. De 380 kV-verbinding is noodzakelijk om het Noord- Hollands elektriciteitsnetwerk klaar te maken voor de toekomst.

Het levert economische kansen voor Noord-Holland Noord op, maar heeft ook een grote en langdurige impact op de leefomgeving van de inwoners en het landschap langs Opmeer en dwars door Koggenland. Een goede bereikbaarheid, zowel over de weg, maar ook over spoor en met een goede OV- en fietsontsluiting, is een belangrijke randvoorwaarde om de regio verder te ontwikkelen, leefbaar te houden en leidt samen met de netverstrerking tot een extra meerwaarde. Middelen voor infrastructuur worden zo doelmatiger ingezet en daardoor kunnen verschillende beleidsdoelen tegelijkertijd worden gerealiseerd. Groei van werkgelegenheid en onder- wijsaanbod helpen om meer inwoners in de eigen regio te kunnen bedienen en meer evenwicht te krijgen in de vervoersstromen van en naar de MRA. Wonen, werken en voorzieningen worden zoveel als mogelijk in elkaars nabijheid gerealiseerd en op goed bereikbare plekken. Voor de bereikbaarheid werken Rijk en regio samen aan passende mobiliteitsmaatregelen. Rijk en regio werken aan het versterken van de corridor Amsterdam-Hoorn (A7/A8). De A7 is behalve als noord-zuidverbinding ook belangrijk als aansluit- punt voor de oost-westverbindingen in de regio. Daarnaast verdient de frequentie op het spoor aandacht. T reinen moeten vaker rijden naarmate de verstedelijking groeit en het gebruik van het spoor toeneemt.

Hiermee wordt het mogelijk om de reistijd per openbaar vervoer te verbeteren. Om dat gebruik te versterken werkt de regio ook aan verbindingsroutes en doorfietsroutes naar de stations en de ontwikkeling van hubs. De ver- schuiving naar openbaar vervoer, de fiets en lopen vraagt naast fysieke mobiliteitsmaatregelen ook om gedragssturing. Recreatief en klimaatadaptief landschap Het landschap met het fijnmazige netwerk van kernen, vaarwegen en linten vormt de ruimtelijke identiteit van de regio. De landbouw, met name de vollegrondsteelt, veeteelt en de fruitteelt, is beeldbepalend. Dit landschap kan verder versterkt worden als integraal onderdeel van een gezonde leefomgeving voor mens en natuur en van een omgeving die is voorbereid op de gevolgen van de klimaatverande- ring. Het watersysteem vraagt aandacht: de zoetwa- terbeschikbaarheid voor de landbouw en drinkwater kan in de toekomst bij lange droge zomers een probleem worden. De klimaatbuffer die PWN wil aanleggen in het IJsselmeer bij Andijk heeft een belangrijke rol in een toekomstbestendige drink- watervoorziening voor een groot deel van Noord- Holland en kan een landschappelijke en ecologische verrijking opleveren. Waardevolle landbouwgrond blijft zoveel mogelijk in agrarisch gebruik bij de landbouw.

De focus in de ontwikkeling ligt op recreatieve routes en ecolo- gische verbindingen in een groen-blauw netwerk, veelal langs herkenbare structuren zoals dijken, vaarten en groene linten. Dit netwerk legt ook de dwarsverbindingen tussen de open landschappen ten zuiden en ten noorden van de verstedelijkingsas. Rondom de kernen wordt geïnvesteerd in toegan- kelijke natuur en recreatie dichtbij huis – niet alleen rond de nieuwe gebiedsontwikkelingen; ook vanuit bestaande wijken vraagt de recreatieve waarde aandacht. Aanvullend worden op strategische plekken grotere recreatiegebieden ontwikkeld om de regionale recreatiedruk op te vangen. 80

81 Een stabiele en betaalbare voedselvoorziening stijgt met stip op de bestuurlijke agenda. ’Voedselzekerheid en een duurzame voedsel- en agroproductie’ is een van de nationale opgaven die de Ontwerp-Nota Ruimte noemt. Het kabinet heeft een Strategische Agenda Voedselzekerheid in voorbereiding die zich zal richten op het versterken van de veerkracht van het voedselsysteem, het verminderen van strategische afhankelijkheden en het vergroten van crisisparaatheid. Ook de Europese Commissie beschouwt landbouw en voedsel als strategische sectoren en wil dat het concurrentievermogen en de duurzaamheid van agri & food op lange termijn wordt gewaarborgd, met aandacht voor innovatie en de bescherming van natuurlijke hulpbronnen.32 Met zijn traditie van agrarische vernieuwing, is Noord-Holland Noord bij uitstek een regio die hier invulling aan kan geven. Het is van belang om hierop te acteren door de innovatiekracht van het agri- en foodcomplex te benutten en te versterken, en de agrarische ontwikkeling te benaderen in samenhang met de andere opgaven in het landelijk gebied. Een productief en toekomstbestendig landschap vraagt immers ook om ecologische versterking, recreatieve waarde en ruimte voor water; en het landschap is een belangrijke drager van de regionale identiteit.

Natuurherstel kan doorwerken in de randvoorwaarden voor bestaande en toekomstige gebruiksfuncties in het landelijk gebied. Het succes ervan is mede afhankelijk van de aanpak van drukfactoren zoals stikstofdepositie, verdroging, versnippering, slechte waterkwaliteit, verontreiniging, invasieve soorten en recreatiedruk. Rondom kwetsbare of overbelaste natuurgebieden kan dit vragen om een gebiedsgerichte aanpak waarin natuurherstel, landbouwperspectief, water, bodem en ruimtelijke keuzes in samenhang worden afgewogen. Het landelijk gebied vraagt kortom om een integrale aanpak. De provincie Noord-Holland is de trekker voor deze integrale ontwikkeling. De Waddenbaai en Waddenkust hebben een bijzondere plaats in het landschap van Noord-Holland Noord. Als kustzone vormt het Waddengebied een van de troeven in de regio en als wereldwijd uniek, relatief ondiep getijdensysteem met grote natuurwaarden is het aangewezen als Unesco Werelderfgoed. Agrarische innovatie De landbouw krijgt te maken met sterk veranderende condities. Een toekomstbestendige sector anticipeert op de gevolgen van klimaatverandering en draagt bij aan een goede kwaliteit van bodem, water en natuur. Agrariërs kennen hun land als geen ander en zijn, vanuit de traditie van familiebedrijven, gewend om in generaties te denken.

Innoverende agrarische ondernemers in deze regio zijn goed in staat zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Het land- en tuinbouwcluster in Noord-Holland Noord heeft, vanwege zijn nationale betekenis, de status van ‘greenport’ . Dit cluster vormt een belangrijk onderdeel van het regionale economische ecosysteem en levert een substantiële bijdrage aan nationale opgaven, zoals voedselvoorziening, innovatie en verduurzaming. Het agri & foodcomplex in de regio is sterk georganiseerd. Dat bevordert het innovatief vermogen. Greenport NHN speelt een verbindende en aanjagende rol door innovatie te stimuleren, kennisuitwisseling te organiseren en de samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid te versterken. Daarmee draagt Greenport NHN bij aan een toekomstbestendige en hoogwaardige agribusiness in Noord- Holland Noord. Een voorbeeld van een regionaal praktijknetwerk is het Fieldlab Bol, dat werkt aan een toekomstbestendige bloembollenteelt. Een ander platform is Vertify, een onderzoek- en kennisnetwerk waarvoor op verzoek van innoverende agrarische ondernemers voor bloemen- en bloembollenteelt en vollegrondgroente nieuwe toepasbare kennis wordt ontwikkeld. 4.6 Aanpak landelijk gebied 82 ‘Groene’ biotechnologie ligt aan de basis van onze kennisintensieve productielandbouw.

Met precisietechnologie, veredeling en duurzamere teeltmethoden wordt onze voedselvoorziening zowel duurzamer als zekerder. Binnen de groene biotechnologie behoren Nederlandse bedrijven actief in de groenteveredeling tot de absolute top. Van de twaalf grootste zaadbedrijven ter wereld komen er twee uit Seed Valley in Noord-Holland Noord: Bejo Zaden en Enza Zaden. T echnologische innovaties in deze sector zijn cruciaal. Niet alleen groene biotechnologie wordt belangrijk, maar ook agrotechnologie, waarbij AI en robotica worden ingezet voor een toekomstbestendig voedselsysteem. Hiermee worden productieprocessen in de land- en tuinbouw efficiënter, duurzamer en minder arbeidsintensief. In Noord-Holland Noord worden deze hoogwaardige technieken al in hoge mate toegepast, bijvoorbeeld met zelfrijdende robots die scannen welk plantje ziek is, en aan een laserstraal of een microdosis gewasbestrijding genoeg hebben om de ziekte te bestrijden. In de regionale glastuinbouwgebieden Het Grootslag (Westfriesland), Alton (Dijk en Waard) en Agriport (Wieringermeer) hebben ondernemers ruimte voor groei nodig om te kunnen investeren in verduurzaming, automatisering en robotisering. Die ruimte is er niet altijd. Of de regio bereid is om meer ruimte te maken voor de regionale behoefte is onderwerp van gesprek.

T echnologische ontwikkelingen, waaronder in de agritech, gaan vaak sneller dan de wet- en regelgeving die daarvoor ruimte moet bieden. Om het Nederlandse concurrentievermogen – waaronder dat van agrarische ondernemers – te versterken en tegelijkertijd voortgang te boeken op de grote maatschappelijke transities, is in wet- en regelgeving meer ruimte nodig om innovatie te stimuleren in plaats van af te remmen. De regio wil graag onderzoeken of er ruimte mogelijk is voor meer innovatie en experiment. Daarbij kan gedacht worden aan ruimte voor experimenteerlocaties, zoals op het gebied van water en bodem voor open teelten. Zo kunnen agrarisch ondernemers sneller bijdragen aan maatschappelijke doelen – verdere reductie van de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen en een betere waterkwaliteit – en werken zij toe naar een duurzaam voedselsysteem. Gebiedsgerichte aanpak Het blijft van groot belang dat een voldoende groot areaal landbouwgrond beschikbaar blijft om een stabiele en betaalbare voedselvoorziening te kunnen realiseren. Dat neemt niet weg dat er in het landelijk gebied ook veel andere opgaven liggen, met name op het gebied van natuur, recreatie, bodem, water en landschappelijk erfgoed.

Veranderende condities Langzaam en weinig veranderende condities Veranderende condities waar anticipatie nodig is Snel veranderende condities waar aanpassing noodzakelijk is Zie Concept Provinciale Omgevingsvisie Noord-Holland 83 Voor een integrale aanpak van het landelijk gebied werkt de provincie aan het Programma Landelijk Gebied (PLG). Daarbij ligt de nadruk op wettelijke opgaven en haalbare maatregelen op korte termijn op het gebied van: • natuur en stikstof (verbeteren van Natura 2000 natuurkwaliteit, stikstofdruk verminderen, herstelmaatregelen in natuurgebieden), • waterkwaliteit (het halen van doelen uit de Kaderrichtlijn Water, het verminderen van nutriënten en vervuiling uit landbouw en het herstel van watersystemen), • bodem en klimaat (omgaan met bodemdaling in veenweidegebieden, klimaatadaptatie en waterbeheer), • landbouwperspectief (verduurzaming van landbouw en vrijwillige transitie via innovatie, extensivering, verplaatsing), • een beleefbaar landelijk gebied (recreatieruimte en erfgoed). Het PLG kan daarnaast helpen om het Natuurnetwerk Nederland (NNN) sneller of slimmer te realiseren, bijvoorbeeld door natuurontwikkeling te koppelen aan watermaatregelen of landbouwtransitie. Het PLG richt zich in Noord-Holland Noord in het bijzonder op gebieden waar landbouw, water en natuur elkaar raken en waar relatief snel stappen gezet kunnen worden.

In de binnenduinrand ligt daarbij een duidelijke prioriteit, met de Weidse Polders bij Bergen als belangrijk voorbeeld. Hier werken provincie, gemeente, hoogheemraadschap en terreinbeheerders samen aan een gebiedsvisie, onder meer gericht op natuurherstel, verbetering van waterkwaliteit, perspectief voor de landbouw en versterking van het landschap en recreatiemogelijkheden. Dit gebied kan uitgroeien tot een voorbeeld van hoe landbouw en natuur elkaar kunnen versterken in een open polderlandschap. Ook in andere delen van de regio, zoals de Eilandspolder, werken betrokken partijen aan het beschermen van weidevogels (bijvoorbeeld via het Aanvalsplan Grutto) en andere kwetsbare soorten en aan het verbeteren van de kwaliteit van natuur- en landbouwgebieden. Daarbij ligt de nadruk op het versterken van de groenblauwe dooradering van het landschap: meer samenhang tussen sloten, oevers, natuurgebieden en agrarische percelen. Deze verbindingen vergroten de biodiversiteit en dragen tegelijk bij aan waterkwaliteit, klimaatadaptatie en een aantrekkelijk landschap. Ook de overgangen tussen duinen en het achterliggende polderlandschap bieden kansen om natuurgebieden beter te verbinden met het agrarisch gebied en zo het Natuurnetwerk Nederland verder te versterken.

Elders in de regio, buiten de zogenaamde prioritaire gebieden van het PLG, kiezen provincie en de PLG-partners in veel gevallen voor een aanpak die uitgaat van vrijwilligheid en initiatieven uit het gebied. Nieuwe natuur- en landschapsmaatregelen worden waar mogelijk gekoppeld aan andere opgaven, zoals waterbeheer, klimaatadaptatie, recreatie of agrarische bedrijfsontwikkeling. In plaats van grootschalige integrale gebiedsprocessen wordt in veel gevallen gewerkt met een lichtere vorm van samenwerking: gebiedsprocessen ‘light’ , waarin overheden, agrarische ondernemers, natuurorganisaties en andere betrokkenen samen zoeken naar kansen die passen bij het gebied. Op die manier ontstaat ruimte voor lokale initiatieven en maatwerk, terwijl tegelijk stap voor stap wordt gewerkt aan een sterker ecologisch fundament onder het agrarische landschap van Noord-Holland Noord. Waddenkust en Waddenbaai Ook de ontwikkeling van de Noord-Hollandse Waddenkust en Waddenbaai past binnen de bredere regionale koers naar een toekomstbestendig en productief landschap, een gezonde leefomgeving en sterke recreatieve en groenblauwe netwerken. Met het Ontwikkelperspectief geven wij ook richting aan keuzes over recreatie, omgevingskwaliteit, natuur, water en recreatieve verbindingen in dit deel van de regio. We sluiten onder andere aan op de Agenda voor het Waddengebied 2050.

Daarin zijn breed gedragen denkrichtingen en strategieën geformuleerd voor de ecologische, recreatieve en economische ontwikkeling van het gehele Waddengebied. Dat is ook van belang voor de regionale ontwikkeling van 84 Noord-Holland Noord, omdat hoge regionale ambities voor bijvoorbeeld wonen en werken ook extra inzet vragen op recreatieve en groenblauwe netwerken, natuurontwikkeling en het watersysteem – wezenlijke onderdelen van de kwaliteit van de leefomgeving. Zo verbinden wij de Waddenkust en Waddenbaai sterker met het gezamenlijke verhaal van Noord-Holland Noord. Onder meer via de versterking van ecologische en recreatieve verbindingen langs de Noordboog van Noordzeekust naar Wieringen en het rondje Waddenbaai wordt uitvoering gegeven aan de ambities van Noord-Holland Noord en het Waddengebied. Verstedelijking en gezonde leefomgeving + Economie + Infrastructuur + Netwerken voor energie en circulaire economie Water en Bodem + Natuur Landbouw en Landschap T exel is een ideale proeftuin voor toepassen en testen van landbouwinnovaties. 5 Na het onderschrijven van het Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord beschikt de regio over een gezamenlijke koers voor de ruimtelijke ontwikkeling.

Om deze koers de komende jaren vast te vasthouden en gezamenlijk bij te sturen wordt hieronder het advies gegeven om de bestuurlijke samenwerking in NHN te verstevigen met een integraal bestuurlijk platform. De regio NHN werkt op dit moment aan haar regionale samenwerking via het proces van de kwartiermaker. Door een integraal bestuurlijk platform in te richten kunnen de basisregio’s samen met de trekkers van de thematische platforms in Noord-Holland Noord de staat van de regio en de ontwikkeling van deze koers bespreken, koers houden en bijsturen waar en wanneer dat nodig is. T evens wordt geadviseerd om hierbij ook het hoogheemraadschap en het Rijk, t.w. het coördinerende ministerie van BZK/VRO, onderdeel te maken van dit Integrale bestuurlijke platform. Met een integraal bestuurlijk platform als bestuurlijke opdrachtgever kan dit Ontwikkelperspectief NHN concreet worden uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda Noord-Holland Noord. Hoofdstuk 5 Koers houden en uitvoeren 86 Koers houden Noord-Holland Noord heeft al enige jaren ervaring in het werken als één gezamenlijke regio. Eind november 2025 hebben de zeventien gemeenten en de provincie een bestuurlijke stap gezet. De regio bestendigt haar samenwerking met een publieke stuurgroep als opdrachtgever. De bestuurlijke samenwerking staat stevig met drie bestuurlijke platforms voor de thema’s wonen, mobiliteit en economie.

Daarbij kent de regio NHN ook haar eigen energieregio als bestuurlijk platform voor dit thema. Een integrale koers vasthouden en bijsturen zoals hier beschreven in dit Ontwikkelperspectief NHN vraagt om periodiek bestuurlijk overleg. Daarom wordt geadviseerd om tweemaal per jaar een integraal bestuurlijk platform te organiseren waarbij de trekkers van de thematische platforms samen met wethouders ruimte uit de basisregio’s, de gedeputeerde en de hoogheemraad gezamenlijk de ‘Staat van de Regio’ te bespreken en richting te geven. De thematische platforms zijn onze speerpunten en blijven thematisch verantwoordelijk, maar met een integraal platform kan de regio gezamenlijk sturen op samenhang en integrale aanpak. In een integraal bestuurlijk overleg gaat het in essentie om de volgende vragen: ligt de regio NHN op koers? Waar staan wij met thema’s als woningbouw, mobiliteit, economie en energie? Waar loopt het goed, en waar loopt het vast? En waar moeten wij dan de komende periode extra aandacht aan geven? Dit integrale overleg over de staat van de regio zal bij voorkeur tweemaal in het jaar plaatsvinden. Eenmaal waarin de regio zelf de stand van zaken opmaakt, eenmaal samen met het Rijk om vanuit integraal perspectief deze koers van Rijk en regio levendig te houden en waar mogelijk een impuls te geven aan deze gezamenlijke aanpak en ambitie.

Dit advies wordt aangeboden aan de kwartiermaker die verantwoordelijk is voor het proces om met de regio NHN de regionale samenwerking stap voor stap op te bouwen. Figuur: Het advies vanuit dit Ontwikkelperspectief is om de komende jaren integraal koers te houden en bij te sturen met behulp van een Integraal bestuurlijk Platform NHN. 87 Uitvoeren Om de ambities van dit Ontwikkelperspectief uit te voeren, wordt deze koers voor de komende jaren uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda NHN. Deze uitwerking wordt gedaan in samenwerking met de thematische platforms, die met thematische hoofdstukken cruciale bouwstenen leveren voor deze integrale Uitvoeringsagenda NHN. De thema’s wonen en mobiliteit hebben de afgelopen jaren al een stevige basis gelegd voor regionaal handelingsperspectief. Voor woningbouw liggen meer dan voldoende plannen klaar die worden uitgewerkt tot project- en investeringsbesluiten. Zodra aan alle voorwaarden is voldaan, kan tempo worden gemaakt in de uitvoering. Vanuit het Platform Mobiliteit kunnen we samen met het Rijk stap voor stap toewerken naar het verbeteren van de bereikbaarheid in Noord-Holland Noord, gebaseerd op reële behoeften en verwachte ontwikkelingen.

De Bereikbaarheidsvisie NHN met de bereikbaarheidsagenda, en de kansenkaart uit de ‘Analyse regionale weerbaarheid en veerkracht Noord-Holland Noord’ leggen daarvoor de basis en met het Ontwikkelperspectief NHN leggen we de stip aan de horizon nog wat verder in de toekomst. Voor Economie wordt in deze koers een grote ambitie neergelegd, die vraagt om verdieping, uitwerking, en een duidelijke positionering van het economische domein binnen de bredere regionale samenwerking in NHN.33 Om als regio de ambitie richting meer werkgelegenheid waar te maken, is voor economie een sterkere inhoudelijke agenda nodig waarmee intensief wordt samengewerkt met vele partijen vanuit het (beroeps)onderwijs, de arbeidsmarkt en het bedrijfsleven. Platform Economie is hierin de aanjager en coördinator zoals bijvoorbeeld bij het behouden en ontwikkelen van bedrijventerreinen en werklocaties. Besluitvorming vindt uiteindelijk plaats in gemeenteraden en provinciale staten waar de ruimtelijke bevoegdheden zijn belegd. Het Rijk kan deze richting steunen als zich concrete kansen voordoen, bijvoorbeeld kansen voor het versterken van innovatieclusters of kansen die ontstaan via nationale opgaven. Het Rijk kan bijdragen aan het verzilveren van zulke kansen.

Kortom, het vaststellen van dit Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord is slechts een eerste stap die vraagt om vervolg: enerzijds inrichting van integrale regionale samenwerking met aanhaking van het Rijk, en anderzijds uitwerking van deze koers tot een integrale Uitvoeringsagenda NHN. Daar gaat de regio NHN in 2027 verder mee aan de slag. 88 Bijlage 1: Eerste bestuurlijke atelier over Energie en Economie 6 Bijlagen 89 Bijlage 2: Tweede bestuurlijke atelier over landbouw en klimaatverandering

90 Bijlage 3: Derde bestuurlijke atelier over koers en nationale opgaven 91 Bijlage 4: Verslag van het congres Krachtig Noord-Holland Noord Op vrijdag 14 november 2025 kwamen bestuurders, politici, ambtenaren en vertegenwoordigers van bedrijven en organisaties bijeen tijdens het congres Krachtig Noord- Holland Noord. Centraal stond de intensieve samenwerking tussen de regio’s Kop van Noord- Holland, Regio Alkmaar, Regio Westfriesland, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en de provincie Noord-Holland. Onder het motto ‘samenwerken, ruimte maken en aanpoten’ werden de grote regionale uitdagingen besproken: woningbouw, bereikbaarheid, landbouw, water, natuur, economie, energie en defensie. De uitkomsten van de gesprekken vormen de basis voor het Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord, waarin partijen vastleggen hoe zij de komende jaren samen optrekken. Keuzes maken Tijdens de opening schetste Esther Rommel, gedeputeerde van de Provincie Noord-Holland, de urgentie: “Als we alle ambities willen realiseren, komen we 27% aan grondoppervlakte tekort. ” Petra Bais, wethouder van Den Helder en voorzitter van de stuurgroep van het Ontwikkelperspectief, benadrukte dat het daarom belangrijk is om keuzes te maken. Dat moet in gezamenlijkheid gebeuren: “Deze opgaven overstijgen gemeentelijke en regionale grenzen. We moeten het samen doen.

” Anja Schouten, burgemeester van Alkmaar en voorzitter van Krachtig Noord-Holland Noord, voegde toe dat democratische borging cruciaal is: “We moeten gemeenteraden en Provinciale Staten goed betrekken bij deze besluiten. ” Cultureel geograaf Lisa Timmerman van Stichting Mooi Noord-Holland wees op de rijke geschiedenis van het gebied. Het uitdagende landschap heeft door de eeuwen heen een cultuur van “lef, inventiviteit en aanpoten” gevormd. Die mentaliteit kan van pas komen bij het aanpakken van de ruimtelijke uitdagingen van nu. Ugur Pekdemir, coöperatief directeur van de Rabobank Noord-Holland Noord, hield een inspirerend betoog waarin hij de regio’s opriep om de krachten te bundelen. Volgens hem zit de kracht in een combinatie van ‘leiderschap en coalitievorming’ en is het hard nodig om allemaal hetzelfde verhaal te gaan vertellen. Succesvolle samenwerking In het afsluitende panel deelden sprekers uit Congres Krachtig Noord-Holland Noord : “Samenwerken, ruimte maken en aanpoten” 14 november 2025 andere regio’s hun ervaringen. Arie Slob, speciaal gezant van de Regio Zwolle, benadrukte dat intrinsieke motivatie de sleutel is: “Je moet echt gemotiveerd zijn om vol voor samenwerking te gaan. ” Emiel Reiding, voormalig directeur van de Metropoolregio Amsterdam (MRA), voegde toe: “Gemeenten moeten inzien dat wat goed is voor de regio, ook goed is voor henzelf.

” Lousanne Boeijen, directeur van het programmabureau Noordzeekanaalgebied (NZKG), riep de aanwezigen op om te werken aan een gemeenschappelijk verhaal: “Zorg dat iedereen uit de regio dat verhaal straks kan vertellen, met duidelijke doelen. ” Vervolg De komende periode gaan de gesprekken verder, met als doel te komen tot een Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord. Dit document zal als leidraad dienen voor de samenwerking in de regio op de grote thema’s. De betrokken partijen blijven in gesprek om de ambities waar te maken. 92 Congres Energie Congres Landbouw en Water 93 Dit is een product van de regio NHN, opgesteld, met betrokkenheid van het Rijk, in opdracht van de volgende partijen: Gemeenten in de Regio Alkmaar: • Gemeente Alkmaar • Gemeente Bergen • Gemeente Castricum • Gemeente Dijk en Waard • Gemeente Heiloo • Gemeente Uitgeest Gemeenten in de Regio Kop van Noord-Holland: • Gemeente Den Helder • Gemeente Hollands Kroon • Gemeente Schagen • Gemeente T exel Gemeenten in de Regio Westfriesland: • Gemeente Drechterland • Gemeente Enkhuizen • Gemeente Hoorn • Gemeente Koggenland • Gemeente Medemblik • Gemeente Opmeer • Gemeente Stede Broec Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Provincie Noord-Holland Met medewerking van: • PosadMaxwan, • Bureau Westerlengte, • MOOI Noord-Holland • en iedereen die heeft bijgedragen in gesprekken en werkateliers. Colofon

Noten 1Zie tekst BOL september 2026 | 8Zie rapport Raboresearch ‘Noord-Holland Noord als tuin van Innovatie’ | 16In deze kaart worden Bedrijventerreinen getoond waar de komende (2023) waarin het MKB wordt beschreven als ‘hidden champion’ van | jaren uitbreiding kansrijk is, of besproken kan worden. Het is niet de 2Zie tekst BOL september 2026 | deze regio. | taak van een regionaal document om hierin te besluiten, dat besluit is aan gemeenteraden. Vandaar dat deze kaart alleen een overzicht 3Een regio in balans is mede van belang vanwege de capaciteit van de | 9Gezonde leefomgeving en kwetsbaarheid Noord-Holland Noord: een | van mogelijke kansen toont, die via regionale afstemming voor lokale verkeersverbindingen naar het zuiden, en dan vooral de tunnels onder | ruimtelijke analyse, RIVM (december 2024); https://geoapps.noord-hol- | besluitvorming kunnen worden voorgedragen. het Noordzeekanaal. Het Rijk geeft aan op lange termijn geen middelen | land.nl/app/glo_nhn/documents/glo_Noord_Holland_Noord.pdf te hebben om de infrastructuur richting de MRA te versterken. Vooral | 17Scenexus en Arup, Knelpunten infrastructuur en bereikbaarheid, rond het Noordzeekanaal zijn dan zeer kostbare investeringen nodig. | 10Bij een gezonde leefomgeving hoort ook het veilig gebruik van | analyse regionale weerbaarheid en veerkracht Noord-Holland Noord.

In het Vista-model van de Ontwerp-Nota Ruimte beschrijft het Rijk | gewasbeschermingsmiddelen, zodat agrariërs en omwonenden geen | Definitief rapport, 5 juni 2026. Noord-Holland Noord als regio om in de toekomst verder te ‘versterken’. | nadelige gevolgen ervaren voor hun gezondheid. In Noord-Holland is Daarin wordt voor woningbouw ingezet op ‘passend bij de veranderende | onrust ontstaan over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. | 18https://www.westfriesebedrijvengroep.nl/ demografische omstandigheden en de toekomstige werkgelegenheid’. | Ten tijde van het opstellen van het RIVM-rapport was er onvoldoende | kansenkaart-voor-bestuurders-sed-gemeenten/ De regio Noord-Holland Noord betreurt dit, en heeft in haar reactie aan | kennis om een relatie te leggen tussen gewasbeschermingsmiddelen en het Rijk gevraagd om ook op langere termijn gestimuleerd te worden | gezondheid op populatieniveau. | 19Bereikbaarheidsvisie Noord-Holland Noord (2025). volgens de strategie ‘stimuleren’ van het Vista-model, gericht op ‘doorontwikkelen naar meer complete regio’s met evenwichtige mix aan | 11TwynstraGudde e.a., ‘De spoorlijn Amsterdam - Heerhugowaard als | 20Witteveen + Bos, CLM en Decisio, Economisch onderzoek landbouw wonen, werken, voorzieningen en groen’.

In dit Ontwikkelperspectief | Regionale Ontwikkelingsas’ (2024): “Kenmerkend voor de corridor is de | Noord-Holland Noord (2025). beslechten wij deze tegenstelling nog niet, maar scharen wij regio en | asymmetrische belasting: waar in de ochtendspits zuidwaarts de bezet- Rijk achter een gemeenschappelijke opgave, het verbeteren van de | ting piekt tussen de 90 en 100 procent, blijft de noordwaartse capaciteit | 21Witteveen + Bos, CLM en Decisio, Economisch onderzoek landbouw woon-werkbalans – als noodzakelijke voorwaarde om een toekomstige | onderbenut met slechts 30 tot 40 procent bezetting.” Ook in de richting | Noord-Holland Noord (2025). generatie de keuze te bieden om in de toekomst meer of minder | Hoorn-Enkhuizen is sprake van zo’n asymmetrische belasting. woningen in deze regio te ontwikkelen. | 22Deze wettelijke verplichtingen vloeien voort uit regelgeving waarover 12De Voorzet, Ruimtelijk Economische Agenda voor Holland boven | op Europees niveau afspraken zijn gemaakt, bijvoorbeeld aan de 4Voor meer inzicht: lees het rapport ‘Noord-Holland Noord als tuin van | het Noordzeekanaal (2026). Economisch Forum. In deze Voorzet gaan | Natuurherstelverordening, de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. innovatie’ (2023) van RaboResearch. | ondernemende partijen dieper in op de economische kansen in deze regio en de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn.

| 23De provinciale Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (2018) geeft 5Idem | gebiedsgerichte en ontwikkelingsgerichte beschrijvingen en biedt 13Deze aanpak op meerdere lagen is gebaseerd op ‘The New Geography | daarmee toepasbare informatie over de manier waarop ruimtelijke 6RaboResearch draagt In het rapport ‘Groeien en bloeien in de tuin | of Jobs’ (2013) van Enrico Moretti. Moretti maakt onderscheid tussen | ontwikkelingen kunnen bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. van innovatie’ (2025) het thema weerbaarheid voor als verbindend | werk op basis van verdienvermogen. In innovatiesectoren is het ver- narratief voor de regio Noord-Holland Noord. In ‘Op weg naar een | dienvermogen het hoogst. Het geld dat daar verdiend wordt, creëert de | 24Bijvoorbeeld het Natuurnetwerk Nederland, de Bijzondere Ontwikkelperspectief voor NHN’ maken wij daarin een eerste stap. Deze | economische basis voor andere sectoren zoals productieve, consump- | Landschappen in het provinciale beleid en de Unesco- kan in het definitieve Ontwikkelperspectief NHN nadrukkelijker worden | tieve en verzorgende diensten. The New Geography of Jobs verklaart | werelderfgoedstatus van de Waddenzee. uitgewerkt. | hiermee de magneetwerking van werkgelegenheid in gebieden met grote innovatiekracht van de nieuwe economie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://opmeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9bc99239-723e-4da2-93f9-f85bf0221dad?agendaItemId=1ceca5e5-8d33-424b-84fa-82a51aa2ab99