312018001.23.226 Gemeente Opmeer Accountantsverslag 2022 WG (002).pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Opmeer
Geachte leden van de raad, Aan de raad van de gemeente Opmeer Postbus 199 1715 ZK SPANBROEK
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van de gemeente Opmeer is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 24 mei 2023 hebben wij de controlebevindingen besproken met uw managementteam.
Onderwerp Accountantsverslag 2022
Bij de jaarrekening 2022 hebben wij op 7 juni 2023 een goedkeurende controleverklaring afgegeven voor getrouwheid. Voor rechtmatigheid hebben wij een verklaring met beperking afgegeven.
Datum 7 juni 2023
Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2022. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Kenmerk 312018001.23.226
Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag (de was getekend-versie) te publiceren via de agenda’s van de raadscommissies en de gemeenteraad. Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V. Was getekend: A. Booij RA ValidSigned door A. Booij RA op 07-06-2023
Op alle opdrachten verricht door Publieke Sector Accountants B.V. zijn de ‘Algemene Voorwaarden Publieke Sector Accountants’, gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 69411409, van toepassing. Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.
Inhoudsopgave
Contact
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij ....................... 2 De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag: Arie Booij
2. Financiële positie en resultaat.................................................. 7 3. Bevindingen eindejaarscontrole ............................................. 12
Tel: 06 – 1509 2689
4. Interne beheersing ................................................................. 31
Jan Scholten
5. Overige aangelegenheden...................................................... 36
Tel: 06 – 2832 1383
1.
Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij
312018001.23.226 - 1
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging van 5 oktober 2022 (kenmerk 312018001.22.277) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van de gemeente Opmeer. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het door de gemeenteraad op 13 december 2018 vastgestelde (meerjarige) controleprotocol en de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Materialiteitsbepaling is overeenkomstig het vastgestelde controleprotocol
De wijze waarop wij de materialiteit bepaald hebben, sluit aan op de door de gemeenteraad op 13 december 2018 vastgestelde (meerjarige) controleprotocol, inclusief het op 15 december 2022 vastgestelde normenkader 2022. De maximaal toe te passen marges voor de accountantscontrole zijn vastgelegd in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (het Bado). In uw controleprotocol heeft u geen lagere marges vastgesteld. De bij onze controle van de jaarrekening 2022 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve:
Bron: jaarrekening 2022 Goedkeuringsmaterialiteit
Fouten
Onzekerheden € 393.000
€ 1.179.000
De gemeenteraad heeft in het controleprotocol de rapporteringstolerantie gelijkgesteld op het bedrag van de goedkeuringstolerantie, derhalve € 393.000.
312018001.23.226 - 2
Onze aanpak is gericht op risico’s
Voor de jaarrekeningcontrole 2022 onderkennen wij een aantal risico’s en aandachtspunten, die een verhoogd (bruto) risico met zich mee (kunnen) brengen op een materiële fout in uw jaarrekening en die een mogelijke impact op de bedrijfsvoering kunnen hebben. De risico’s en aandachtspunten zijn hieronder weergegeven. Opname van een risicogebied of aandachtspunt in deze opsomming betekent niet dat daadwerkelijk sprake is van risico’s die zich daadwerkelijk voordoen, maar zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij hier tijdens onze controle (extra) aandacht aan hebben besteed. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
▪ ▪ ▪ ▪
Voortgang investeringsplanning en beheersing van investeringskredieten. De waardering en risico-inschatting met betrekking tot lopende grondexploitaties, inclusief de geldende regels rondom het tussentijds winstnemen en de impact van inflatie en kostenontwikkelingen. Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels, mede in relatie tot afwijkingen in 2021 voor een bedrag van € 413.000. De status van de actualisatie van het beheerplan voor groot onderhoud aan uw gebouwen en het vormen van een voorziening. (financiële) Ontwikkelingen Woningbedrijf Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder de afwikkeling van de over boekjaar 2021 gerapporteerde onzekerheden rondom de prestatielevering Wmo en Jeugd ad € 270.000. Management override of controls. Dit betreft de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen, bijvoorbeeld door memoriaalboekingen of het schattingsproces. De specifieke aandacht voor dit risico is voorgeschreven vanuit de controlerichtlijnen en is niet uniek voor de gemeente Opmeer. Wij hebben op dit moment geen indicaties dat dit zich heeft voorgedaan. De follow-up ten aanzien van eerder gerapporteerde aandachtspunten vanuit de interne en externe controle. De actualisatie van de (fraude-)risicoanalyse. De kwaliteit van de IT-omgeving en de aandacht hiervoor in de (verbijzonderde) interne controle.
De voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne beheersing in relatie tot de af te geven collegeverklaring rechtmatigheid (over boekjaar 2023).
Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden beheersmaatregelen getroffen. Wij hebben ons bij de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving, die deze risico’s moeten verkleinen. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘Bevindingen eindejaarscontrole’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.
De baten en lasten, alsmede Op basis van uw controleprotocol hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente gecontroleerd. Hierbij zijn materiële afwijkingen bij de juiste toepassing van Europese aanbestedingsregels geconstateerd voor een bedrag van € balansmutaties, zijn niet 430.000. rechtmatig Onze conclusie is derhalve dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties, in materiële zin, niet aan de rechtmatigheidscriteria voldoen. 312018001.23.226 - 3
De jaarrekening voldoet aan het BBV
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente Opmeer. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente Opmeer zijn uiteengezet in de jaarstukken 2022 in de paragraaf “Grondslagen waardering en resultaatbepaling”. In de jaarrekening 2022 hebben zich ten opzichte van 2021 geen wijzigingen van materieel belang voorgedaan in de toegepaste verslaggevingsgrondslagen, die een aanzienlijke invloed hebben gehad op de baten en lasten en/of de financiële positie van de Gemeente Opmeer. Wij hebben het door het college toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).
Geen resterende materiële getrouwheidsfouten en tekortkomingen in de jaarstukken
Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole, resteren er geen van materieel belang zijnde ongecorrigeerde afwijkingen of onzekerheden. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn derhalve niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring), maar zijn naar onze mening vooral van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de niet materiële fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.
Goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid. Voor rechtmatigheid geven wij een oordeel met beperking
Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Opmeer een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva van de gemeente Opmeer op 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 niet in alle van materieel belang zijnde aspecten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022 zoals deze op 1 december 2022 door de raad is vastgesteld. De onrechtmatigheden hebben betrekking op afwijkingen van Europese aanbestedingsregels voor een bedrag van € 430.000. Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken.
312018001.23.226 - 4
Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.
312018001.23.226 - 5
2.
Financiële positie en resultaat
312018001.23.226 - 6
2. Financiële positie en resultaat De vermogenspositie van uw gemeente neemt zowel in absolute als in relatieve zin toe
In het Bbv, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2022 bedraagt € 4.743.000 voordelig. Per saldo is tussentijds € 470.000 aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 € 5.213.000 voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2022
2021
2020
2019
2018
Eigen vermogen per 1 januari
51.017
48.217
44.201
45.257
45.069
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 470
-/- 991
-/- 238
-/- 511
-/- 633
Gerealiseerd resultaat
5.213
3.791
4.253
-/- 545
821
Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)
4.743
2.800
4.015
-/- 1.056
188
Eigen vermogen per 31 december
55.760
51.017
48.217
44.201
45.257
NB: door afronding op € 1.000 kunnen geringe afrondingsverschillen of afwijkingen van de jaarstukken ontstaan.
De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 67,4 % van het balanstotaal (2021 65,6 % van het balanstotaal). Zowel in absolute zin als in relatieve zin is het eigen vermogen toegenomen. In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2022. Wij verwijzen u naar deze toelichting. 312018001.23.226 - 7
Resultaat 2022 is beïnvloed door reservemutatie(s)
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente Opmeer ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
41.620
Totale lasten
36.877
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
4.743
Af: stortingen in reserves
2.463
Bij: onttrekkingen aan reserves
2.933
Saldo mutaties reserves Gerealiseerd resultaat (voordelig)
470 5.213
De exploitatie over 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 4.743.000 zien, ten opzichte van een begroot (na wijziging) voordelig saldo van € 485.000, en is daarmee € 4.285.000 voordeliger uitgevallen. Het gerealiseerde voordelig resultaat ad € 5.213.000 is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen, en is als volgt samengesteld:
312018001.23.226 - 8
Resultaat 2022 (in € 1.000) Resultaat algemene dienst
3.414
Resultaat Woningbedrijf
1.799
Gerealiseerd resultaat
5.213
In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Voor de verschillenanalyse verwijzen wij u tevens naar de toelichting op de programmaverantwoording (onderdeel “wat heeft het gekost”) en de toelichting op het overzicht van baten en lasten. Het voordelig exploitatieresultaat 2022(vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.
Het college van burgemeester en wethouders kwalificeert het beschikbare weerstandsvermogen als goed om de onderkende risico’s af te kunnen dekken
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling, zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing) heeft het college bepaald op € 6,2 miljoen (2021: € 9,7 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is derhalve ten opzichte van 2021 gedaald met circa € 3,5 miljoen, wat als volgt verklaard kan worden:
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een opsomming gegeven van de top 10 van de ingeschatte risico’s. Deze cumuleren voor 2022 tot een bedrag van € 1.158.000 (2021: € 848.000). De totale uitkomst van de risicosimulatie geeft een totaalbedrag van ingeschatte risico’s van € 1.400.000 (2021 € 1.001.000). Ten opzichte van 2021 is sprake
312018001.23.226 - 9
van een stijging van de van de gekwantificeerde risico’s. Het college verwacht op basis van de actualisatie van de risicoanalyse een bedrag van maximaal € 5.000.000 nodig te hebben, maar omdat niet alle risico’s zich tegelijk zullen voordoen volstaan kan worden met een lager bedrag. De risicoreserve bedraagt ultimo 2021 € 2.869.000. Op basis van deze omvang lijkt het beschikbare weerstandsvermogen volgens het college toereikend te zijn. De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen. Daarbij wordt een inzicht gegeven in de (naar de inschatting van het college) belangrijkste risico’s voor uw gemeente. Ook zijn de aan deze risico’s gekoppelde beheersingsmaatregelen opgenomen en wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van grootste risico’s. Het college heeft op basis van deze risico-inventarisatie en de beschikbare weerstandscapaciteit een kwalificatie aan het weerstandsvermogen gegeven. Deze kwalificatie is gebaseerd op een ratio waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld wordt door het benodigde weerstandsvermogen (gekwantificeerde risico’s).
Het college kwalificeert het weerstandsvermogen in de jaarstukken 2022 als “goed”. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie, de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan verwijzen wij u naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van uw jaarstukken 2022. Overigens merken wij hierbij op dat deze cijfers niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.
312018001.23.226 - 10
3.
Bevindingen eindejaarscontrole
312018001.23.226 - 11
3. Bevindingen eindejaarscontrole Uw grondexploitaties zijn geactualiseerd
Een belangrijk risico dat wij onderkennen in het kader van de jaarrekeningcontrole is de waardering van de grondexploitaties. De grondexploitaties hebben ultimo 2022 een (netto) boekwaarde van circa € 791.000 “nadelig”. Nadelig omdat de totale kosten die zijn geïnvesteerd in de grondexploitatie per saldo hoger zijn dat de opbrengsten die tot en met heden zijn gerealiseerd. De boekwaarde is ten opzichte van 2021 circa € 1.401.000 afgenomen. De afname van de boekwaarde (mutatie onderhanden werk) is het saldo van de gemaakte kosten in 2022 ad € 468.000, de gerealiseerde verkopen ad € 2.684.000 in 2022 en de tussentijdse winstneming Heerenweide van € 815.000. Omdat de waarde van de lasten (NB: tussentijdse winstneming wordt in de grondexploitatie ook als last verantwoord) in 2022 lager is dan de gerealiseerde verkopen, neemt de boekwaarde van de voorraad grond af. Dat is een positieve ontwikkeling. De grootste mutaties zien we bij het complex Heerenweide. De grondexploitatie is één van de posten die het meest gevoelig is voor de economische ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld een stagnerende vraag of dalende prijzen. Hierdoor kan het verwachte resultaat van een project (fors) afnemen of zelfs omslaan in een verwacht verlies, maar bij een voorspoedige realisatie van verkopen (voorlopen op plan) is juist weer sprake van een voordelig effect.
Voor een nadere onderbouwing van de ontwikkelingen met betrekking tot de grondexploitaties verwijzen wij naar de paragraaf “Grondbeleid” in het jaarverslag. Daarin worden ontwikkelingen in de complexen, de prognoses voor de komende jaren en de mogelijke risico’s nader toegelicht. Op basis van onze controle brengen wij het volgende onder uw aandacht: Waardering grondexploitaties geeft momenteel een positief beeld Wanneer de gerealiseerde kosten hoger zijn dan de gerealiseerde baten, wordt een grondexploitatie als een positief bedrag op de balans verantwoord. Voor de waardering van de grondexploitatie is het dan van belang dat op basis van een zo betrouwbaar mogelijke inschatting van de nog te maken kosten en de nog te realiseren opbrengsten over de resterende planperiode, door het college wordt beoordeeld wat de verwachte eindwaarde is. Wanneer dat een positief getal is (inschatting dat de totale gemaakte kosten en nog te maken kosten samen hoger zijn dan de gerealiseerde opbrengsten en nog te realiseren opbrengsten) kwalificeert een complex als verlieslatend en moet een voorziening worden getroffen. Bij de exploitaties die in uw gemeente momenteel lopen, is dat volgens de inschatting van het college niet het geval. Dit blijkt uit het volgende overzicht (bedragen x € 1.000): Complex
De Veken IV, fase 1 Terrein Loos Heerenweide Totaal
Balanswaarde 31-122022 2.692 160 -/- 2.061 791
Inschatting nog te maken kosten 4.602 48 1.518 6.832
Inschatting nog te realiseren opbrengsten 10.182 217 0 11.884
Verwacht resultaat
-/- 2.888 -/- 8 -/- 543 -/- 3.439
312018001.23.226 - 12
Gelet op de actualisatie van de grondexploitatie en de meest recente inschatting van het college, is bij elk van de 3 lopende exploitaties sprake van een verwacht voordelig eindresultaat. Ten aanzien van De Veken IV, fase 1 zijn tot op heden alleen nog maar kosten gemaakt en moeten de opbrengsten nog gerealiseerd worden. Gelet op de gunstige ligging van de exploitatie heeft het college ingeschat dat de risico’s ten aanzien van de nog te realiseren opbrengsten gering zijn. Met betrekking tot Terrein Loos zijn, gelet op de relatieve kleinschaligheid van deze exploitatie, de risico’s vooralsnog beperkt. Ten behoeve van de jaarrekening 2022 heeft het college ook de grondexploitatie Heerenweide geactualiseerd. Op basis van deze actualisatie is een tussentijdse winst genomen van € 815.000. Op grond van de afspraken met de projectontwikkelaars met wie u samen deze grondexploitatie uitvoert wordt een bedrag van € 301.000 uitgekeerd aan de projectontwikkelaars. Het resterende bedrag ad € 514.000 maakt onderdeel uit van het resultaat van het grondbedrijf over 2022 en is toegevoegd aan de reserve grondexploitatie. Kostenontwikkeling blijven onder druk staan.
Blijf alert Wat wij momenteel nog steeds breed zien in de praktijk is dat de ramingen van nog te maken kosten momenteel niet toereikend zijn, omdat de vraag naar aannemers en het aanbod van bouwmaterialen momenteel voor aanzienlijke prijsstijgingen zorgt. Bij de actualisatie van de grondexploitaties per 1-2-2023 heeft het college hier zo goed als mogelijk rekening mee gehouden en deze, naar huidige inzichten, voorzichtig doorgerekend. Met name bij De Veken en bij Heerenweide wordt nog voor een fors bedrag (in totaal € 6.120.000) aan kosten geraamd voor de komende jaren. Omdat het complex Heerenweide naar verwachting in 2024 zal worden afgerond en voor (een deel van) de nog te maken kosten ook al verplichtingen zijn aangegaan, is de restraming daar “harder” dan bij De Veken. Daar wordt de afronding in 2026 voorzien. Gelet op de langere doorlooptijd is daarom (per definitie) sprake van een grote schattingsonzekerheid. Het kan voorkomen dat de kostenstijgingspercentages die in de huidige plannen zijn opgenomen, in de huidige markt wellicht niet meer passend zijn. Wij adviseren u om hier in de komende actualisatie en tussentijdse informatievoorziening rekening mee te houden.
Onderhoudsvoorzieningen worden mogelijk vanaf 2023 weer gevormd
In de jaarrekening 2022 zijn diverse bestemmingsreserves voor groot onderhoud aan uw kapitaalgoederen opgenomen. De reden hiervan is dat u tot en met heden niet beschikt over beheerplannen die voldoen aan de vereisten zoals opgenomen in het BBV om een voorziening voor groot onderhoud te vormen. Het is tijdelijk toegestaan om voor meerjarig grootonderhoud een bestemmingsreserve aan te houden, maar het is wel de bedoeling dat hier, op basis van een recent en adequaat beheerplan, zo spoedig mogelijk weer een voorziening voor wordt gevormd. Vanuit het oogpunt van risicobeheersing en inzicht in de financiële positie is het overigens aan te raden altijd zorg te dragen voor recente en adequate beheerplannen. In de raadsvergadering van 10 november 2022 is het Wegenbeheerplan 2023-2026 vastgesteld. Op basis van dit besluit zal in 2023 weer een voorziening gevormd worden. Deze voorziening zal voor een deel gevoed worden uit de huidige bestemmingsreserve wegen. Voor het onderhoud aan woningen en gebouwen worden in 2023 inspecties uitgevoerd die meer inzicht moeten geven in de staat van het (uit te voeren) onderhoud. Dit zal waarschijnlijk doorlopen tot in 2024, zodat voor dit onderdeel eerst in 2024 weer een voorziening getroffen zal kunnen worden. 312018001.23.226 - 13
Wat wij momenteel breed zien is dat de prijs die u betaalt aan de partijen die het onderhoud voor u uitvoeren, als gevolg van inflatie en schaarste fors hoger worden. Daarnaast blijkt ook regelmatig dat een gepland werk in een latere periode pas uitgevoerd wordt of hoeft te worden. Met name de prijsstijgingen momenteel vragen om alertheid bij het jaarlijks beoordelen van de toereikendheid van de voorzieningen of de meerjarendotatie. Wanneer de meerjarendotatie in voorgaande jaren tegen een lagere prijs is ingerekend dan waar momenteel het onderhoud voor wordt uitgevoerd, kan dat een indicatie zijn dat de meerjarendotatie mogelijk te laag is (geworden). Daarom is het van belang dat u periodiek aandacht besteed aan het (blijvende) voorspellende karakter van uw plannen. Uw onderhoudsplannen bevatten straks ook aannames (bijvoorbeeld lengtes, dieptes, mate van verontreiniging et cetera) om tot een inschatting van deze kosten te komen in de komende jaren. Om de plannen actueel te houden, is het van belang deze aannames periodiek te toetsen. Een belangrijk instrument hierbij is het zogenaamde “backtesting”. Dit betekent dat nadat een onderhoudsactiviteit heeft plaatsgevonden, u een vergelijking maakt tussen de werkelijke kosten voor het groot onderhoud en de geplande kosten en op de gerealiseerde hoeveelheden ten opzichte van het plan.
Hiermee krijgt u inzicht of het opgenomen bedrag in de voorziening toereikend was. Eventuele afwijkingen kunnen immers een indicatie zijn dat gemaakte schattingen onjuist zijn. Omdat u vanaf 2023 weer voornemens bent om onderhoudsvoorzieningen te treffen, adviseren wij u met bovenstaande rekening te houden.
Voorziening pensioenafspraken
Op de balans is overeenkomstig het BBV een voorziening gevormd om de toekomstige pensioenverplichtingen van (voormalig) wethouders te kunnen dekken. In 2022 is een bedrag van € 24.000 aangewend als gevolg van in 2022 uitbetaalde pensioenen en € 91.000 vrijgevallen onder andere door de gestegen rekenrente van 0,528% naar 2,472% (wettelijk bepaald). De voorziening heeft ultimo 2022 een saldo van € 580.000. In hoofdlijnen is de voorziening uit 2 onderdelen opgebouwd. Uw gemeente betaalt, in ieder geval tot en met 2022, premies aan een verzekeraar, Loyalis/ASR, voor (gewezen) wethouders in de periode voor het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Met deze premiebetaling bouwt de verzekeraar een kapitaal op, wat toereikend zou moeten zijn om vanaf het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, de pensioenuitkeringen te kunnen dekken. Ultimo 2022 bedraagt het “gespaarde” bedrag wat bij Loyalis/ASR uitstaat circa € 374.000. Op het moment van bereiken van de pensioengerechtigde door een (gewezen) wethouder, laat uw gemeente het opgebouwde kapitaal aan de gemeente uitkeren en wordt dat bedrag gestort in de pensioenvoorziening. Voor reeds ingegane pensioenen is een bedrag van circa € 206.000 beschikbaar in de voorziening per ultimo 2022.
Loyalis/ASR heeft inmiddels aangegeven dat zij stopt met haar dienstverlening, met uitzondering van het beheren van het opgebouwde beleggingstegoed ad € 374.000. Dat houdt in dat uw gemeente vanaf 2023 zelf zal moeten nagaan wat de benodigde omvang van de pensioenvoorziening moet zijn en op basis daarvan zal moeten beoordelen of, en zo ja in welke mate de pensioenvoorziening moet worden aangepast. Wij adviseren u daartoe om jaarlijks alle toekomstige pensioenverplichtingen van (voormalig) wethouders te onderbouwen middels een actuariële berekening.
312018001.23.226 - 14
Voorziening verlofsparen gevormd – deze zal de komende jaren waarschijnlijk toenemen
Medewerkers kunnen op basis van de CAO Gemeenten vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Met dit 'verlofsparen' kunnen medewerkers passend bij hun levensfase hun bovenwettelijke vakantie-uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning. Deze vakantie-uren verjaren niet. Dit kan gaan leiden tot verlofstuwmeren die bijvoorbeeld ingezet gaan worden om eerder met pensioen te gaan. Aangezien er bij verlofsparen sprake is van arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en daarmee ook onvoorspelbare afbouw kennen, dient hier volgens de Commissie BBV een voorziening voor gevormd te worden. De hoogte van deze voorziening hangt onder andere af van de mate waarin medewerkers gebruik gaan maken van deze regeling. In de jaarrekening 2022 heeft het college een voorziening getroffen voor een bedrag van € 10.000. Deze voorziening is bepaald door het verlof te kwantificeren van de medewerkers die zich hebben aangemeld voor “verlofsparen”. Medewerkers kunnen vanaf 1 januari 2022 “verlofsparen”. Niet al uw medewerkers hebben hier gebruik van gemaakt, waardoor de omvang van de voorziening relatief van beperkte omvang is. Mogelijk dat dit in de komende jaren het beroep op deze mogelijkheid vanuit uw medewerkers groter gaat worden.
Wij adviseren u hier alert op te zijn en blijven, omdat dit niet alleen financiële gevolgen kan hebben (het treffen van een voorziening), maar ook kan betekenen dat verloftegoeden significant kunnen gaan toenemen, met als gevolg dat u (eerder) personeel moet gaan vervangen. Op het moment dat medewerkers het tegoed aan “verlofsparen” opnemen zal de voorziening voor het deel dat opgenomen wordt vrijvallen, waardoor budget beschikbaar komt om eventueel een vervanger aan te trekken. Voor de komende jaren adviseren wij u dit goed te blijven volgen en te analyseren, omdat enerzijds u de risico’s zult moeten voorzien, maar anderzijds geen sprake mag zijn van een arbeidskosten gerelateerde verplichting met gelijkblijvende omvang. De Commissie BBV adviseert hierbij om na te gaan of u in de toekomst mogelijk gebruik kunt maken van ervaringscijfers.
Voorziening riolering
In 2021 is het gemeentelijk rioleringsplan voor de periode 2022-2027 opgesteld. Een nieuw plan was nodig omdat de planperiodes van de bestaande plannen waren verstreken. Op basis van het geactualiseerde plan was het de bedoeling op in de jaarrekening 2022 de volgende (nieuwe) voorzieningen te treffen: ▪ ▪
Een egalisatievoorziening voor het groot onderhoud aan de riolering; en Een spaarvoorziening voor toekomstige investeringen in de riolering.
Voor het vormen van deze twee voorzieningen was het uw plan om vanuit de huidige voorziening riolering (middelen van derden waarvoor de bestemming gebonden is) een bedrag van € 4 miljoen direct over te hevelen naar de spaarvoorziening voor toekomstige investeringen in de riolering en deze in de komende drie jaar ook direct ter dekking te brengen voor dan uit te voeren (vervangings)investeringen. In dit verband was het van belang dat u aan kon tonen dat de middelen van derden waarvoor bestemming gebonden is ook daadwerkelijk vanuit een spaarcomponent zijn gerealiseerd en daarmee direct ingezet mogen worden op nieuwe investeringen. De 312018001.23.226 - 15
voorziening kon niet, zonder deze onderbouwing, direct worden overgeheveld en op de door u gewenste wijze worden ingezet. Omdat het niet mogelijk was tot een goede onderbouwing te komen, heeft het college de vraag aan de commissie BBV voorgelegd of het mogelijk was om vanuit de voorziening riolering de geraamde kapitaallasten per investering over te kunnen hevelen naar een te vormen bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten en deze kapitaallasten dat direct te kunnen dekken vanuit de gevormde bestemmingsreserve. De commissie BBV heeft hierop geantwoord dat dit niet mogelijk is, omdat de middelen die nu in de voorziening zitten, beklemd zijn en niet aan een reserve kunnen worden toegevoegd. De middelen uit de voorziening kunnen alleen als ‘dekkingsmiddel’ voor de kapitaallasten en exploitatielasten van het product riolering in de begroting/jaarrekening worden ingezet. Hierop heeft het college besloten om in de jaarrekening 2022 geen veranderingen door te voeren. In 2023 zal vervolgens een spaarvoorziening worden gevormd, welke gevoed wordt uit het deel van het tarief voor rioolrechten wat daartoe ook is aangewezen. Voor de komende jaren is het van belang dat u administratief goed onderscheid blijft maken tussen de spaarcomponent en de onderhoudscomponent van de uitgaven aan de riolering.
De verantwoording van het Woningbedrijf
In de jaarrekening (Volkshuisvestingsverslag) van het Woningbedrijf over het verslagjaar 2022 is een stelselwijziging doorgevoerd. Deze stelselwijziging houdt in dat de baten en lasten en de balansmutaties en balansstanden vanaf 2022, net als de cijfers van de Algemene Dienst, overeenkomstig het BBV worden gepresenteerd. Dat betekent dat vanaf 2022 de waardering van de jaarrekeningposten gelijk is en er geen administratieve verschillen meer bestaan tussen de cijfers zoals deze tot en met 2021 in het Volkshuisvestingsverslag werden gepresenteerd ten opzichte van hoe deze in de jaarrekening van de gemeente staan. Dat betekent dat niet langer een afzonderlijk financieel verslag (Winst- en verliesrekening en balans) in het Volkshuisvestingsverslag wordt opgenomen. De cijfers staan immers ook al in de jaarrekening van de gemeente. Het Volkshuisvestingsverslag bevat daarom vanaf 2022 uitsluitend nog informatie over het gevoerde beleid en beheer. Wellicht ten overvloede vermelden wij dat wij geen accountantscontrole hebben uitgevoerd op het Volkshuisvestingsverslag van het Woningbedrijf. Wij hebben kennisgenomen van dit document en deze als “andere informatie” beschouwd en betrokken bij de controle van de jaarstukken van de gemeente Opmeer.
Hierbij hebben wij vastgesteld dat het Volkshuisvestingsverslag van het Woningbedrijf verenigbaar is met de informatie die hieromtrent is opgenomen in de jaarrekening van de gemeente.
Europese aanbestedingen: rechtmatigheidsfouten van in totaal € 430.000 werken niet door in het rechtmatigheidsoordeel
In het kader van de rechtmatigheidscontrole is het onder meer van belang dat u tijdig vaststelt dat aanbestedingen overeenkomstig de geldende wet- en regelgeving zijn gedaan. Op grond van het normenkader zijn voor de rechtmatigheidscontrole de Europese aanbestedingen van belang. Uit de uitgevoerde (interne) controlewerkzaamheden voor de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn onrechtmatigheden vastgesteld voor een bedrag van € 430.000. Hiervan heeft een bedrag van € 377.000 betrekking op
312018001.23.226 - 16
verplichtingen die in de algemene dienst zijn aangegaan en een bedrag van € 53.000 aan verplichtingen die door het Woningbedrijf zijn aangegaan. Gelet op de omvang van dit bedrag heeft deze rechtmatigheidsfout effect op de strekking van de controleverklaring. De fouten hebben betrekking op contracten welke Europees aanbesteed hadden moeten worden, die (in voorgaande jaren) zijn aangegaan en in 2022 nog doorlopen of verlengd zijn. Wij verwijzen u ook naar ons accountantsverslag bij de jaarrekening 2020, waarin wij u aandacht vroegen voor de rechtmatige aanbesteding van contracten. In het accountantsverslag 2020 hebben wij een aantal adviezen gegeven, welke wij hierna herhalen. De opvolging van deze adviezen is van belang om het risico op fouten te beperken in 2023 en verder. De adviezen zijn: ▪ ▪
▪ ▪ ▪
Onzekerheden sociaal domein – prestatielevering (nog) niet vastgesteld
Bewustwording in de gehele organisatie creëren en kennis van de EU Aanbestedingsregels te verdiepen en te verbreden bij alle budgethouders. Gebruik voor de opdrachtverlening altijd een startformulier, dat aansluit op de vragen die relevant zijn bij het beoordelen dat de juiste keuze wordt gemaakt, inclusief documentatie/onderbouwing. Dit moet gebeuren in de 1e lijn, door het team dat de opdracht verstrekt. Wij adviseren ook de controle op de spendanalyse bij de 2e lijn, inkoopadviseurs/ kwaliteitsmedewerkers inkoop, te beleggen. Zorg ervoor dat er altijd een reële opdrachtraming beschikbaar is. Voer de verbijzonderde interne controle op dit onderwerp zo spoedig mogelijk weer in 2023 uit. Ons voorstel is om de verbijzonderde interne controle over de eerste helft van 2023 in juli 2023 uit te laten voeren, het derde kwartaal 2023 in oktober 2023 en het vierde kwartaal 2023 in januari 2024.
Het vaststellen dat de prestaties in het kader van de Wmo ZIN en Jeugdwet ZIN zijn geleverd, wordt op twee manieren vastgesteld, namelijk: ▪
Enerzijds via de productieverantwoordingen van de zorginstelling die zijn voorzien van een controleverklaring met goedkeurend oordeel van de accountant van de zorginstellingen. Zorginstellingen zijn op basis van het “Algemeen accountantsprotocol financiële productieverantwoording Wmo en Jeugdwet 2022” verplicht bij productieverantwoordingen boven de € 125.000 een controleverklaring van de accountant van de zorginstelling toe te voegen. De accountant stelt bij de controle onder andere vast dat de zorg is geleverd.
▪
Anderzijds door bij productieverantwoordingen zonder controleverklaring, of in die gevallen waar geen goedkeurende controleverklaring is verstrekt, het college van burgemeester en wethouders aanvullende controles uit te laten voeren om vast te stellen dat de prestatie zijn geleverd. Dit kan bijvoorbeeld door middels een telefonische enquête vast te stellen dat de cliënt de zorg heeft ontvangen.
312018001.23.226 - 17
Over 2022 is in totaal € 128.000 aan bestedingen in het kader van de Wmo ZIN en in totaal € 381.000 aan bestedingen in het kader van Jeugdwet ZIN (nog) niet voorzien van een productieverantwoording met (goedkeurende) controleverklaring van de accountant van de zorginstelling. Omdat het college van burgemeester en wethouders geen aanvullende controles heeft uitgevoerd in 2022 ten aanzien van deze bestedingen is er geen zekerheid verkregen dat prestaties daadwerkelijk geleverd zijn. Wij hebben daarom in totaal € 128.000 aan bestedingen in het kader van Wmo ZIN en € 381.000 aan bestedingen in het kader van Jeugdwet ZIN als onzeker aangemerkt. Deze cumulatieve onzekerheden passen binnen grenzen voor goedkeuring. Overigens geldt dat voor een deel van deze aanbieders het nog wel de verwachting is dat hiervoor op korte termijn nog zekerheid verschaft kan worden. Daarmee zijn de door ons genoemde onzekerheden maximale bedragen en zullen deze, naarmate de tijd verstrijkt, lager gaan worden. Voor 2023 en verder adviseren wij u om na te denken hoe u de afhankelijkheid van zorginstellingen en de door hen afgegeven productieverantwoordingen met controleverklaring, kan beperken en door zelfstandig onderzoek uit te voeren de onzekerheden kan verminderen. Wij denken hierin graag met u mee.
Onzekerheden Pgb’s (Wmo en Jeugdwet)
Bij de controle op de Persoonsgebonden budgetten (Pgb’s) voor de Wmo en de Jeugdwet is het van belang om de rechtmatigheid van de lasten vast te stellen. Uw gemeente kent de Pgb’s toe voor jeugdzorg en Wmo. De Pgb-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt vanwege diverse rechtmatigheidsafwijkingen. De SVB beoordeelt een deel van de bestedingen ten laste van de pgb-budgetten als onrechtmatig. Voor uw gemeente gaat dit om verwaarloosbare bedragen. De Auditdienst SVB controleert niet de prestatielevering die ten grondslag dient te liggen aan de Pgb's, omdat de SVB niet op prestatielevering toetst. Daarom dient de gemeente zelfstandig onderzoek naar de prestatielevering uit te voeren, bijvoorbeeld aan de hand van de BADO-notitie "PGB-verantwoording/controle door gemeenten" d.d. 13 maart 2018, om vast te stellen dat er daadwerkelijk prestaties aan de Pgb's ten grondslag liggen. Uw college heeft, net als voorgaand jaar, een dergelijk onderzoek naar de prestatielevering van de Pgb's niet uitgevoerd. Op basis hiervan hebben wij de gehele massa aan Pgb’s (€ 45.600) als onzeker gekwalificeerd. Dit betekent overigens niet dat wij fouten hebben geconstateerd.
Begrotingsrechtmatigheid is adequaat toegelicht in de jaarrekening
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022 hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het
312018001.23.226 - 18
begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 (welke van toepassing is op de jaarrekening 2022) van de Commissie BBV. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen op het niveau waarop de gemeenteraad de begroting autoriseert. In uw geval is dat op programmaniveau, waarbij over 2022 uitsluitend bij programma 5 “Sport, cultuur en recreatie”, sprake is van een overschrijding (€ 25.000) van de geraamde lasten. Omdat deze overschrijding passend is binnen uw beleid, werkt deze fout niet door in ons rechtmatigheidsoordeel. Naast overschrijdingen van lasten per programma, zijn ook op onderdelen meer baten gerealiseerd dan begroot. Over de baten rapporteren wij in deze paragraaf niet, omdat dit geen onderdeel uitmaakt van het criterium begrotingsrechtmatigheid zoals de richtlijnen voorschrijven. De begrotingsrechtmatigheid omvat ook de overschrijdingen op investeringskredieten. Deze hebben zich in 2022 voor een totaalbedrag van € 6.000 voorgedaan. Gelet op de omvang van dit bedrag heeft deze afwijking geen impact op ons rechtmatigheidsoordeel.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de toelichtingen die zijn opgenomen in de jaarrekening en de paragraaf “Begrotingsrechtmatigheid” welke in de toelichting op het overzicht van baten en lasten is opgenomen. Hierin is een analyse van de (begrotings-)afwijkingen en de begrotingsrechtmatigheid 2022 opgenomen.
Wet normering topinkomens (WNT)
De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over 2022 van € 216.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Met ingang van boekjaar 2018 dienen ook de ontvangen vergoedingen die bij andere WNT plichtige instellingen zijn ontvangen te worden verantwoord in de WNT-verantwoording. Aangezien het voor ons niet mogelijk is de volledigheid vast te stellen van de dienstbetrekkingen en de ontvangen vergoedingen, is in de Regeling Controleprotocol WNT opgenomen dat wij de 312018001.23.226 - 19
anticumulatiebepaling niet hoeven te controleren. In onze controleverklaring is dit ook als zodanig toegelicht. De naleving van de anticumulatiebepaling maakt derhalve geen onderdeel uit van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden. In 2022 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. Bij de controle van de WNT-verantwoording 2022 stelden wij vast dat geen zichtbare interne controle op de opgestelde WNTverantwoording heeft plaatsgevonden. Wij adviseren u dit in 2023 op te pakken. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2023 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2022 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.
Geen fouten en onzekerheden met betrekking tot de SiSabijlage
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag in hoofdstuk 6 over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 onder SiSa vallen. Wij doen dit met een tabel, die ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa (en de door de gemeenteraad vastgestelde aandachtspunten jaarrekeningcontrole 2022). In overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa is de tabel leeg als er geen bevindingen zijn. Hierna treft u deze tabel aan. Fouten en onzekerheden 2022 Nr Volgnr Specifieke uitkering of overig A13
1
A13
2
A16
1
A16
2
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout of onzekerheid Fout
Financiële omvang in euro's
Toelichting fout/onzekerheid
Onzekerheid Fout Onzekerheid
312018001.23.226 - 20
B2
1
Fout
1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Aanpak energiearmoede
B2
2
C55 C55
2
Aanpak energiearmoede
Onzekerheid
C62
1
Fout
C62
2
D8
1
D8
2
D14
1
D14
2
E44B
1
E44B
2
G2
1
G2
2
G2
3
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen Regeling specifieke uitkering inhalen COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022
Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
312018001.23.226 - 21
G2
4
G2A
1
G2A
2
G2A
3
G2A
4
G3
1
G3
2
G3
3
G3
4
G3
5
G3
6
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2021 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2021 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
312018001.23.226 - 22
G3
7
G3
8
G3
9
G3
10
G3A
1
G3A
2
G3A
3
G3A
4
G3A
5
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004_totaal 2021 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004_totaal 2021 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_ totaal 2021 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_ totaal 2021 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_ totaal 2021
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout
312018001.23.226 - 23
G3A
6
Onzekerheid
5
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 (exclusief BOB)_totaal 2021 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar 2021 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar 2021 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar 2021 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022 Tozo 2_ gemeentedeel 2022
G3A
7
G3A
8
G3A
9
G3A
10
G4
1
G4
2
G4
3
G4
4
G4 G4
6
Tozo 2_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G4
7
Tozo 3_gemeentedeel 2022
Fout
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
312018001.23.226 - 24
G4
8
Tozo 3_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G4
9
Tozo 4_gemeentedeel 2022
Fout
G4
10
Tozo 4_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G4
11
Tozo 5_gemeentedeel 2022
Fout
G4
12
Tozo 5_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G4
13
Fout
G4
14
G4
15
G4
16
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2022 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2022 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2022 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
312018001.23.226 - 25
G4A
1
Fout
5
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_totaal 2021 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_totaal 2021 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen_totaal 2021 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen_totaal 2021 Tozo 2_totaal 2021
G4A
2
G4A
3
G4A
4
G4A G4A
6
Tozo 2_totaal 2021
Onzekerheid
G4A
7
Tozo 3_totaal 2021
Fout
G4A
8
Tozo 3_totaal 2021
Onzekerheid
G4A
9
Tozo 4_totaal 2021
Fout
G4A
10
Tozo 4_totaal 2021
Onzekerheid
G4A
11
Tozo 5_totaal 2021
Fout
G4A
12
Tozo 5_totaal 2021
Onzekerheid
G4A
13
Fout
G4A
14
G4A
15
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2021 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2021 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie
Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout
312018001.23.226 - 26
G4A
16
G10
1
kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar 2021 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar 2021 Wet inburgering_ gemeentedeel 2022
G10
2
Wet inburgering_ gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G12
1
Fout
G12
2
G12
3
G12
4
G12A
1
G12A
2
G12A
3
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T_ gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar 2021
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout
312018001.23.226 - 27
G12A
4
Onzekerheid
1
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar 2021 Aantal gedupeerden (zoals omschreven in artikel 1 van de Regeling specifieke uitkering compensatie van de kosten die verband houden met het kwijtschelden van publieke schulden binnen het SZW-domein van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire toeslagen)_2021 Aantal gedupeerden (zoals omschreven in artikel 1 van de Regeling specifieke uitkering compensatie van de kosten die verband houden met het kwijtschelden van publieke schulden binnen het SZW-domein van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire toeslagen)_2021 Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2022 Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2022 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2022 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2022 Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling Sportakkoord 2020-2022
G12A
5
G12A
6
G13
1
G13
2
G13
3
G13
4
H4
1
H4
2
H8 H8
2
Regeling Sportakkoord 2020-2022
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
Strekking controleverklaring rechtmatigheid: verklaring met beperking Strekking controleverklaring getrouwheid: goedkeurend
312018001.23.226 - 28
Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) en die, zoals voorgeschreven via de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa, gerapporteerd moeten worden.
M&O-beleid inzake de Wet Inburgering 2021 niet formeel vastgesteld
Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door uw gemeente. Van uw gemeente wordt verwacht dat, in aanvulling op het bestaande M&O-beleid, specifiek aandacht wordt besteed aan de Wet Inburgering 2021. Van de externe accountant wordt verwacht dat zij de opzet van het M&O-beleid van de gemeente inzake de Wet Inburgering controleert of het toereikend is. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente over een M&O-beleid beschikt. Er is echter geen sprake van een formeel vastgesteld M&O-beleid specifiek voor de Wet Inburgering 2021.
312018001.23.226 - 29
4.
Interne beheersing
312018001.23.226 - 30
4. Interne beheersing Kernboodschappen interim- Naar aanleiding van de interim-controle hebben wij op 24 januari 2023 een managementletter uitgebracht. Voor een nadere duiding van onze opmerkingen en aanbevelingen uit de managementletter 2022 verwijzen wij daarnaar. Hieronder hebben wij de controle 2021 managementsamenvatting uit de managementletter opgenomen.
312018001.23.226 - 31
Rechtmatigheidsverantwoording wordt met ingang van 2023 ingevoerd
In de meicirculaire 2018 (en de daarna verschenen informatie en besluiten) heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (hierna ministerie BZK) aangegeven dat met ingang van het boekjaar 2023 het college een rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening moet afgeven. Tot en met de jaarrekening 2022 geeft de accountant bij de jaarrekening van uw gemeente een controleverklaring af, met daarin een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid. Dat tweede oordeel, de rechtmatigheid, verdwijnt vanaf de jaarrekening 2023. Het ministerie van BZK heeft via de nieuwsbrief IBI (nummer 109, juni 2022) aangegeven dat de introductie van de rechtmatigheidsverantwoording uitgesteld wordt tot in ieder geval de jaarrekening 2023. Inmiddels is duidelijk dat dit ook het definitieve invoeringsjaar is. Dit betekent dat vanaf dan onze controleverklaring alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die door het college in de jaarrekening wordt opgenomen) bevat. Vanaf het verslagjaar 2023 moet het college zichzelf over rechtmatigheid verantwoorden. In de jaarrekening dient daartoe de rechtmatigheidsverantwoording te worden opgenomen. In de paragraaf Bedrijfsvoering kan een uitgebreidere toelichting op rechtmatigheidsbevindingen door het college worden gegeven.