[25.0015218] Bijlage 2: Bijlagenboek Bestemmingsplan Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
Tekst van het document
• • • Parkeren en laden & lossen
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Detaillering aanbrengen t.b.v. de verfijning en ter versterking van het dorpskarakter, gebruik bestaande sculpturale gevels in het centrum als inspiratie Detaillering ondersteunt een eigen-tijdse invulling van het architectonische concept en is passend bij de Westfriese bouwstijl.
• •
Parkeren waar mogelijk uit het zicht van de belangrijkste openbare ruim-tes en/of achter bouwvolumes. Laden en lossen uitsluitend op het nieuwe achter-/parkeerterrein of inpandig (niet in straatbeeld van belangrijkste openbare ruimtes (B. de Leeuwplein en Herenweg)
25
Hoogwaardige West-friese architectuur in een woonstraat
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
26
10 Richtlijnen openbare ruimte 10.1
Openbare ruimte
Met een nieuw centrumstructuur van linten en ontmoetingsplekken krijgt het centrum van Opmeer een duidelijke hoofdstructuur. Het rode lint, het blauwe lint en het groene lint vormen de structuurdragers. De sleutelplekken waar de linten samenkomen vormen de ontmoetingsplekken voor bewoners en bezoekers. Elk lint en elke ontmoetingsplek heeft zijn eigen identiteit. • Rood lint Breestraat: historisch centrum en dorpsentree • Rood lint Wuiver: winkelstraat nieuwe stijl • Blauw lint: Koninginneweg/Waterkant/Lindengracht met de Wijzend • Groen lint: Gruttostraat/Kievitstraat als groene langzaam verkeersverbinding • Ontmoetingsplek kruispunt Wuiver-Waterkant: cultureel waterplein • Ontmoetingsplek B. de Leeuwplein: groen horecaplein
10.2 Uitgangspunten openbare ruimte
Algemeen: traditionele en historiserende bestrating • Hoogwaardige vormgeving en materialisering van openbare ruimte versterkt het dorpskarakter •
• •
•
• •
Hierin zijn gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten domint als basismateriaal om de eenheid en herkenbaarheid van het centrumgebied te versterken Bestaande klinkers zo veel mogelijk hergebruiken Specifieke bijzondere plekken in de openbare ruimte (zoals pleinen en centrumentrees) verbijzonderen en uitlichten; indien mogelijk uitvoeren in natuursteen of onderscheidende klinkers; indien mogelijk verhoogd uitvoeren (snelheidsremmend) Gebruik van asfalt en betonmaterialen zoals betontegels en betonklinkers worden beperkt (grasbeton en betonnen opsluitbanden zijn wel mogelijk) Opsluitbanden beperken of ondergeschikt maken Parkeerterreinen en voetgangerspassages zijn onderdeel van cen-
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
• • • • •
trumgebied qua uitstraling en bestrating Wegmarkeringen zijn bij voorkeur uitgesloten Aparte fietsstroken zijn bij voorkeur uitgesloten Eventuele fietsstroken zijn vormgegeven als fietssuggestiestroken in afwijkend verband t.o.v. de rijbaan Eventuele trottoir zo veel mogelijk op gelijke hoogte als rijbaan, uitvoeren in afwijkend verband t.o.v. de rijbaan Eventuele 'intermediaire zone' (Hollandse stoep) mogelijk in onderscheidende uitstraling om overgang privé-openbaar te benadrukken
• • • • • •
Algemeen: klimaatadaptief groen en water • Zo veel mogelijk vergroenen van openbare ruimte • Groenvakken met diverse boom- en plantensoorten, zo veel mogelijk inheemse soorten (biodiversiteit) • Groenvakken bij voorkeur op maaiveldniveau • Bomen krijgen maximale groeiruimte (voldoende grootte van boomspiegels) • Gesloten gevels en platte daken zo veel mogelijk vergroenen • Parkeervakken- en terreinen vergroenen met hagen, bomen en pergola’s • Parkeerterreinen met zicht op de belangrijkste openbare ruimte
•
Extra richtlijnen: Cultureel waterplein (kruispunt Wuiver-Waterkant) • • • •
overdekken met pergola’s (hoog genoeg maken voor busjes e.d.) Beeldbepalende bomen en structuurbepalende boomrijen behouden Beeldbepalende hagen behouden (Paardenmarkt) en doorzetten bij (andere) parkeerterreinen Geveltuinen
• •
Algemeen: traditionele en historiserende inrichtingselementen • Hoogwaardige, historiserende en traditionele vormgeving en materialisering van inrichtingselementen • Straatmeubilair en andere inrichtingselementen zoals straatverlichting, afvalbakken, hekwerken, fietsbeugels, stoelen en banken in traditionele uitstraling met slanke vloeiende lijnen en rondingen als
•
• • •
stijlvorm Straatmeubilair en andere inrichtingselementen combinatie van houten materialen en zwart staal Benadrukken van beeldbepalende bomen door ronde zitelementen rondom en verlichting Accentueren van belangrijke bomen op maaiveld Materiaaleigen kleuren gebruiken zoals gebakken klinkers of hout Typisch Westfriese kleuren en tinten gebruiken, zoals Westfries groen Sluit aan bij kleuren van historisch Opmeer en bij geveltinten van de historiserende gebouwen Keien en andere oneigelijke materialen zijn uitgesloten
• •
Hoogwaardige inrichting als pleinruimte met verblijfsfunctie Mogelijk als verhoogde pleinruimte (snelheidsremmend en markering van de pleinruimte) Accentuering pleinruimte door onderscheidend hoogwaardige bestrating zoals natuursteen of onderscheidend klinkerverband Shared space inrichting van pleinruimte (auto te gast) Op pleinruimte zijn parkeervakken uitgesloten Met pleinruimte anticiperen op doortrekken van Wijzend door goede relatie met het water te creëren Met pleinruimte anticiperen op mogelijk culturele functie in de plint van aangrenzende bebouwing 'Intermediaire zone' (overgang privé-openbaar) zorgvuldig vormgeven Ruimte voor de markt, terras en culturele activiteiten (etaleren in buitenruimte)
Extra richtlijnen: Groen horecaplein (B. de Leeuwplein) • Hoogwaardige inrichting als pleinruimte met verblijfsfunctie • Mogelijk als verhoogde of verlaagde pleinruimte
27
• • • • • • • • •
Driehoekig middenplein is autovrij Shared space inrichting rondom het middenplein (auto te gast) Accentuering pleinruimte door onderscheidend hoogwaardige bestrating zoals natuursteen of onderscheidend klinkerverband Pleinruimte van gevel tot gevel (indien mogelijk) Geen/minimaal parkeren aan de randen van pleinruimte Met pleinruimte anticiperen op mogelijk horecafunctie in de plint van aangrenzende bebouwing 'Intermediaire zone' (overgang privé-openbaar) zorgvuldig vormgeven Ruimte voor terras, groen en bomen (Platanen vanuit Wuiver doorzetten) Mogelijke knip voor autoverkeer tussen Herenweg-Wuiver
Algemeen bestrating
Extra richtlijnen: Koenis-terrein • Traditionele straatinrichting aansluitend bij de dorpslinten • Aangevuld met agro-industrieel accenten in de openbare ruimte, zoals de toepassing van industriële betonplaten • Groen en bomen passen bij agro-industriële karakter
Rijbaan
•
Rijbaan uitvoeren in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal
Voetpaden
• • • •
Trottoir uitvoeren in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal Asfalt en betonmaterialen zoals betontegels en betonklinkers worden beperkt Betonnen opsluitbanden zijn mogelijk indien deze ondergeschikt zijn Trottoir zo veel mogelijk op gelijke hoogte als rijbaan
Passages
•
Voetgangerspassages in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal
Fietsstrook
• • •
Aparte fietsstroken zijn bij voorkeur uitgesloten Eventuele fietsstroken uitvoeren als fietsstuggestiestroken in afwijkend verband t.o.v. de rijbaan Eventuele fietsstroken in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal
Intermediaire zone
• •
Eventuele 'intermediaire zone' (Hollandse stoep) mogelijk in onderscheidende uitstraling en vormgeving om overgang privé-openbaar te benadrukken. Geveltuinen zijn hieronderdeel van. Eventuele 'intermediaire zone' (Hollandse stoep) is maximaal 1,5m (uitgezonderd op de pleinruimtes)
Langsparkeren
• • •
Parkeervakken uitvoeren in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal Parkeervakken ook mogelijk uit te voeren in grasbeton of natuursteen Parkeervakken worden ingepast in het groen (groenvakken/hagen/bomen)
Parkeerterreinen
• • •
Parkeerterreinen uitvoeren in gebakken klinkers in gemêleerde donker roodbruine tinten als basismateriaal Parkeervakken ook mogelijk uit te voeren in grasbeton of natuursteen Parkeerterreinen worden ingepast in het groen (hagen/bomen) en bij voorkeur overdekt met pergola's
Detaillering
•
•
Hoogteverschillen in het straatprofiel van de openbare ruimte zijn uitgesloten (m.u.v. gemarkeerde plekken zoals pleinruimtes en centrumentrees); onderscheid tussen rijbaan-trottoir-parkeren wordt gemaakt door opsluitbanden, groen, verschil in materiaalgebruik en toepassingen van verschillende klinkerverbanden Wegmarkeringen zijn bij voorkeur uitgesloten Eventuele 'intermediaire zone' (Hollandse stoep) mogelijk in onderscheidende vormgeving om overgang privé-openbaar te benadrukken Hemelwaterafvoer bij voorkeur zichtbaar in openbare ruimte; gebruik maken van groenvakken en Wijzend
Groenvakken
•
Groenvakken zijn dominant in het straatbeeld en worden uitgevoerd op maaiveldniveau
Beplanting, hagen en bomen
• • • • •
Toepassing van diverse boom- en plantensoorten, zo veel mogelijk inheemse soorten (biodiversiteit) Bomen krijgen maximale groeiruimte (voldoende grootte van boomspiegels) Beeldbepalende hagen, bomen en structuurbepalende boomrijen behouden en doorzetten Gesloten gevels en platte daken zo veel mogelijk vergroenen Bomen opkronen voor behoud van zicht op ooghoogte
Gracht Lindengracht/ Koninginneweg/Waterkant
•
(Deels) terugbrengen Wijzend als gracht in Waterkant/Koninginneweg/Lindengracht - mogelijk gecombineerd als recreatieve route Historiserende kades met eenzijdige groene oevers en een bomenrij bomen (geen kale kadeprofielen) Bruggen over de gracht zijn traditioneel en in West-friese stijl Afhankelijk van diepte van gracht, gracht afschermen met hoogwaardige hekwerken van max 1,20m hoogte die passen bij de historiserende stijlvorm van andere inrichtingselementen Indien mogelijk is een fysieke relatie met het water wenselijk, bijvoorbeeld trappen naar het water creëren (bij voorkeur ter hoogte van Koenisterrein of cultureel waterplein)
• •
Extra richtlijnen: kades Wijzend Waterkant •
• • •
• •
(Deels) terugbrengen Wijzend als traditionel gracht in Waterkant/Koninginneweg/Lindengracht - mogelijk gecombineerd als recreatieve route Historiserende kades met eenzijdige groene oevers en bomenrij Kale kadeprofielen zonder groen en bomen dienen voorkomen te worden Afhankelijk van diepte van gracht, gracht afschermen met hoogwaardige hekwerken van max 1,20m hoogte die passen bij de historiserende stijlvorm van andere inrichtingselementen Traditionele bruggen over de gracht in West-friese stijl Indien mogelijk is een fysieke relatie met het water wenselijk, bijvoorbeeld trappen naar het water creëren (bij voorkeur ter hoogte van Koenisterrein of cultureel waterplein)
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Algemeen groen en water
• • • •
28
Algemeen inrichtingselementen
Cultureel waterplein
Groen horecaplein
Koenis-terrein
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Stijlkenmerk
•
Straatmeubilair en andere inrichtingselementen zoals straatverlichting, afvalbakken, hekwerken, fietsbeugels, stoelen en banken in traditionele uitstraling met slanke vloeiende lijnen en rondingen als stijlvorm
Materiaalkeuze en kleuren
• • • •
Straatmeubilair en andere inrichtingselementen combinatie van houten materialen en zwart staal Materiaaleigen kleuren gebruiken zoals gebakken klinkers of hout Typisch Westfriese kleuren en tinten gebruiken, zoals Westfries groen Sluit aan bij kleuren van historisch Opmeer en bij geveltinten van de historiserende gebouwen
Detaillering
• • •
Benadrukken van beeldbepalende bomen op maaiveld door ronde zitelementen rondom en verlichting Laadpalen bij voorkeur integreren in bijvoorbeeld lantaarnpalen Keien en andere oneigelijke materialen zijn uitgesloten
Bestrating
• • • • • •
Pleinruimte uitvoeren in natuursteen of onderscheidend gemêleerde gebakken klinkers als basismateriaal (onderscheidend klinkerverband of kleur t.o.v. omliggende straten) Op pleinruimte zelf zijn hoogteverschillen uitgesloten Pleinruimte is shared space ingericht: onderscheid in rijbaan, fiets en troittor is uitgesloten Asfalt en betonmaterialen zoals betontegels en betonklinkers worden beperkt tot opsluitbanden Wegmarkeringen zijn uitgesloten Parkeervakken zijn uitgesloten
Detaillering
• • • • •
Pleinruimte is mogelijk als geheel verhoogd Pleinruimte kent een sterke fysieke relatie met het water Ruimte voor de markt, terras en culturele activiteiten 'Intermediaire zone' (overgang privé-openbaar) zorgvuldig vormgeven Op het plein staan bomen
Bestrating
•
• • • • • •
Pleinruimte uitvoeren in natuursteen of onderscheidend gemêleerde gebakken klinkers als basismateriaal (onderscheidend klinkerverband of kleur t.o.v. omliggende straten) Pleinruimte is onderverdeeld in een verhoogd/verlaagd 'driehoekig middenplein' dat autovrij/parkeervrij is en omliggende pleinruimte dat autoluw is Geen/minimaal parkeren aan de randen van pleinruimte Pleinruimte als geheel is ingericht van gevel tot gevel Pleinruimte is shared space ingericht: onderscheid in rijbaan, fiets en troittor is uitgesloten Asfalt en betonmaterialen zoals betontegels en betonklinkers worden beperkt tot opsluitbanden Wegmarkeringen zijn uitgesloten Parkeervakken zijn uitgesloten
Detaillering
• • • • •
Autovrije driehoekig middenplein biedt ruimte voor terras, groen en bomen Platanen vanuit Wuiver bij voorkeur doorzetten op driehoekig middenplein Pleinruimte kent een sterke relatie met horecafuncties in de aangrenzende plinten 'Intermediaire zone' (overgang privé-openbaar) zorgvuldig vormgeven Mogelijke knip voor autoverkeer tussen Herenweg-Wuiver
Aanvullende inrichting
• •
Agro-industrieel accenten in de openbare ruimte, zoals de toepassing van industriële betonplaten Groen en bomen zijn onderscheidend en passen bij agro-industriële karakter
•
29
Traditionele, dorpse en hoogwaardige centruminrichting en traditionele uitstraling van straatprofielen
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
30
Traditionele dorpse stijl in vormgeving, bestrating, materialisering en straatmeubilair
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
31
Vergroening van pleinruimtes, parkeren en (winkel)straten
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
32
Water Koninginneweg/Lindengracht/Waterkant
Figuur 15: Historische foto van de Wijzend met bomenrij
Figuur 14: Gracht in het dorpscentrum
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Figuur 16: Typisch West-friese brug over de Wijzend
33
Markering intermediaire zone (overgang privé-openbaar) van circa 1,5m
Figuur 17: Voorbeeld van levendige voetgangerspassage
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
34
Pleinruimtes 'Cultureel Waterplein' en 'Groen Horecaplein'
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
35
Koenis-terrein als traditioneel dorps woonstraatje met agro-industriële referentie
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
36
11 Toekomstgericht bouwen 11.1
Duurzaam
Duurzaam bouwen en duurzaam inrichten van de openbare ruimte betekent dat nieuwbouw en de buitenruimte ruimte ingericht en gebruikt worden met respect voor mens en milieu. Het gaat niet alleen om energiebesparing, maar bijvoorbeeld ook om het gebruik van duurzame materialen die rekening houden met het milieu en de gezondheid en veiligheid van bewoners, bezoekers en ondernemers. Daarnaast is het van belang dat nieuwbouw en de openbare ruimte ook een meerwaarde biedt in de toekomst. Voor nieuwbouw is de bedoeling is dat duurzame maatregelen zoals groendaken, groengevels en duurzame energieopwekking tevens functionele en visuele meerwaarde hebben. Lukt dit niet, dan is de richtlijn om de duurzame maatregelen niet zichtbaar te plaatsen vanuit de openbare ruimte van de belangrijkste openbare ruimtes.
• • • • • • • • • • •
Biobased bouwen (nieuwbouw en straatmeubilair) Ingemetselde nestkasten voor vleermuizen en vogels Insectenmuur Verduistering van lichtbronnen voor nachtdieren Vogel-, vlinder- en bijvriendelijke bloemen en struiken Groenvakken met diverse inheemse boom- en plantensoorten Kruidenrijke vegetatie Pergola's boven parkeerterreinen Maximale groeiruimte bomen (voldoende grootte van boomspiegels) Bestaande bomen behouden Oppervlaktewater
11.3
Klimaatadaptief
In de openbare ruimte ligt de nadruk met name op het vergroenen van de buitenruimte. Ook wordt bewegen (fietsen en wandelen) gestimuleerd en het gebruik van auto te ontmoedigd (minder uitstoot). Zo wordt
Rekening houdend met het veranderende klimaat is het van belang om de inrichting van de openbare ruimte en gebouwen dusdanig te ontwerpen dat problematiek op het gebied van wateroverlast door neerslag, droogte en hittestress zo veel mogelijk wordt vermeden voor de leefbaarheid van het centrumgebied. Voorbeelden van maatregelen zijn: • Groendaken • Goede isolatie en ventilatie nieuwbouw en bestaande bebouwing • Zonnepanelen op daken en boven parkeerterreinen
bijgedragen aan een gezonde leefomgeving. Qua bestrating dient zo veel mogeljik worden ingezet op hergebruik van bestaande gebakken klinkers en andere hoogwaardige materialen.
• • •
11.2 Natuurinclusief
• • • • • • • •
Natuurinclusief bouwen is een vorm van bouwen waarbij zodanig gebouwd en ingericht wordt dat een bouwwerk en de openbare ruimte bijdraagt aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. Natuurinclusief bouwen draagt ook bij aan de kwaliteit van de leefomgeving waaronder de gezondheid van bewoners en bevordering van sociale ontmoeting. Voorbeelden van maatregelen zijn: • Grondgebonden gevelgroen • Groendaken
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Hemelwater op eigen percelen opvangen Hemelwater in openbare ruimte opvangen Afvoer koppelen op groenstroken, wadi's en water i.p.v. afvoeren van riolering Maximaal oppervlakte groen Maximale groeiruimte bomen (voldoende grootte van boomspiegels) Bestaande bomen behouden Oppervlaktewater Waterberging Waterdoorlatend bestrating Pergola's boven parkeerterreinen Halfverharde parkeervakken (bijvoorbeeld grasbeton)
37
Figuur 18: Toekomstgericht bouwen: mogelijke duurzaamheidsmaatregelen
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
38
Toekomstgericht bouwen: duurzaam, natuurinclusief en klimaatadaptief
Figuur 23: Parkeerterrein met groen en zonnepanelen
Figuur 19: Groene gevel
Figuur 20: Ingemetselde nestkasten voor vleermuizen en vogels
Figuur 24: Groene parkeervakken met grasbeton
Figuur 21: Insectenhotel
Beeldkwaliteitsplan - centrum Opmeer-Spanbroek
Figuur 22: Vogel-, vlinder- en bijvriendelijke bloemen en struiken
Figuur 25:
Groendaken met zonnepanelen
39
Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99
Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400
Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl
bestemmingsplan Centrum Opmeer - Spanbroek 2023
Bijlage 2 Stedenbouwkundig kader Koenis terrein
Bijlagen toelichting (vastgesteld)
45
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein Opmeer, gemeente Opmeer
colofon
projectnaam Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein datum september 2025 projectnummer P08597 opdrachtgever Gemeente Opmeer Movares projectleider TvG projectteam LVi, JVo bron kaft Movares review JVo
Willemsplein 2 5211 AK ‘s-Hertogenbosch +31 (0)73 208 91 55
Inhoudsopgave 1
Doel
4
2
Koenis terrein in de omgeving
5
3
Ruimtelijke kaders voor herontwikkeling
12
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14
Kleinschalige (historisch) linten 6 Het huidige centrumgebied 7 De Planetenbuurt 8 Toekomstige verkeersafwikkeling centrumgebied 9 Koenis als verbindende schakel van de omgeving 10
Ontstaansgeschiedenis Koenis terrein Identiteit van het Koenis terrein Koenis terrein als verbindingen van de omgeving Afronding centrum met helder bouwblok Fasering bouwblok Heldere looproute rondom bouwblok Achterterrein als rauwe functionele wereld Leefbare straten Herkenbare entrees aan dorpslinten Hoogteaccenten en markante herkenningspunten Verkeersontsluiting Identiteiten van het bouwblok Oriëntatie van het bouwblok Bouwhoogte en kapvormen
4
Stedenbouwkundig concept met referentiebeelden 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
Karakter kleinschalig dorpslint koesteren Eigenheid Koenis behouden Verbinding met de omgeving Leefbare straten Beeldkwaliteit beeldbepalende gebouwen Mogelijke schets achterterrein
26
27 28 30 31 32 34
12 14 15 16 17 18 19 19 20 21 22 23 24 25
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
3
1
Doel
Dit document dient als doel om de juiste stedenbouwkundige handvaten voor de herontwikkeling Koenis terrein te bieden. Het document betreft geen plan, maar biedt kaders om tot een plan te komen. Dit document doet uitspraak over bepalende onderdelen zoals bouwmassa, korrelgrootte, positionering, oriëntatie uitstraling, bouwhoogte, verkeersafwikkeling, ontmoeting, groen, verbijzonderingen, doorwaadbaarheid, doorgangen, hoogteaccenten, zichtlijnen, overgang privé-openbare ruimte, plint, entrees en voor/achterkanten. Dit vormt de basis voor de verdere architectonische uitwerking van het ontwerp.
Figuur 1: Locatie van Koenis terrein in centrum Opmeer
Figuur 2: Centrumvisie Opmeer
Figuur 3: Plan Koenis terrein 2025 (Breddels architecten)
Zicht vanuit Koninginneweg
1453
Supermarkt en wo
Koninginneweg 75
Herkenbare elementen komen terug in de nieuwe silo.
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
Nieuwbouw
4
2
Koenis terrein in de omgeving
Om te komen tot de juiste kaders voor herontwikkeling van Koenis terrein wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de positie van het Koenis terrein in de omgeving. Vanuit die positionering worden de onderdelen benoemd waarbij het Koenis terrein als verbindende schakel in de directe omgeving en als meerwaarde van de omgeving kan dienen in de toekomst. De omliggende gebieden zijn: • Kleinschalig (historische) linten • Nieuw centrum • Planetenbuurt • Koenis terrein (als verbindende schakel van de omgeving) De planetenbuurt
Historische linten Koenis terrein
Nieuw centrum
Figuur 4: Gebieden rondom Koenis terrein
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
5
2.1
Kleinschalige (historisch) linten
Het historisch centrum is het oudste deel van Opmeer met historische en kleinschalige lintbebouwing die het dorpskarakter van het straatbeeld bepalen. De historische dorpslinten van Opmeer vormen de kwaliteitsdragers van het centrum. Deze zijn cultuurhistorisch waardevol. Daarnaast is Opmeer ontstaan langs de historische watergang de Wijzend. Daarmee vormt de Wijzend een belangrijke cultuurhistorische identiteitsdrager van Opmeer. Het winkelgebied ligt op het kruispunt van het historische landelijke lint (Breestraat-Wuiver) en het waterlint (Koninginneweg-Lindengracht) van de Wijzend.
Legenda Lintbebouwing Historische bebouwing Cultuurhistorisch beeldbepalende bebouwing Oudste deel dorpshart Opmeer
ris
to His
2.1.1 Kenmerkende eigenschappen • Opmeer is ontstaan langs de historische watergang Wijzend. • Hierlangs liggen de oude dorpslinten met veelal een hoogwaar-
• •
n
nte
li che
nd
ze Wij
dige beeldkwaliteit en kleinschalige pandsgewijze opbouw en voorzieningen. Langs het lint zijn vanuit vroeger uit agrarische industriële incidenten aanwezig zoals o.a. het Koenis terrein en de typerende silo. Het oude centrum is ontstaan op het snijpunt van de oostwest-noordzijde verbinding ter hoogte van de Wijzend en uiteindelijk gezorgd voor het dempen van de watergang.
Koenis terrein
Historisch centrum
2.1.2 Principes voor toekomst • Koenis terrein dient aan te sluiten bij het kleinschalige dorpslint Koninginneweg en Breestraat m.b.t. architectuur, korrelgrootte, maat, schaal, bouwhoogte, oriëntatie, uitstraling. • Agrarische industriële incidenten zoals de silo meenemen. • Minimale onderbrekingen van de straatwanden (met zichtbare parkeerterreinen).
sch
ri isto
H
en
nt e li
nd
ze Wij
Figuur 5: Kleinschalig (historisch) linten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
6
2.2
Het huidige centrumgebied
In de loop der tijd verplaatst het centrumgebied zich meer ten zuiden van de Wijzend. Dit komt mede doordat de kernen Opmeer en Spanbroek steeds meer naar elkaar toegroeien en er een gezamenlijk centrumgebied ontstaat. Het nieuwere winkelgebied heeft met de grote massa’s van bebouwing, parkeerterreinen en bredere wegprofielen een grootschaliger karakter dan het historisch lint. 2.2.1 Kenmerkende eigenschappen • Na-oorlogse nieuwbouw in het centrum van Opmeer heeft geleid tot meer grootschaligheid. • Het centrum met winkels is langgerekt en noordzuid georiënteerd. • Het kleinschaligere historische dorpslint is oostwest georiënteerd. • Wijzend is als identiteitsdrager verloren gegaan in het centrum. • Verblijfsplekken zoals het plein en de bibliotheek liggen aan de randen van het centrum. 2.2.2 Principes voor toekomst • Kleinschalig dorpskarakter aan linten (grootschalige panden dienen te worden voorkomen). • Grootschalige panden beter inpasbaar op achterterrein. • Koenis terrein als noordelijke afronding van centrumgebied. • Verbinding/relatie met Wuiver en Wijzend versterken.
Figuur 6: Het huidige centrumgebied
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
7
2.3
De Planetenbuurt
De Planetenbuurt in Opmeer is ontstaan in de jaren ‘60 en ‘70 van de 20e eeuw. Deze periode kenmerkte zich door een sterke groei van woonwijken in Nederland, vaak gericht op het huisvesten van de snel groeiende bevolking na de Tweede Wereldoorlog. 2.3.1 Kenmerkende eigenschappen • De Planetenbuurt is ontworpen volgens het principe van woonerven, waarbij de nadruk ligt op verkeersluwe straten en een veilige leefomgeving voor kinderen en weerspiegelen de stedenbouwkundige en architectonische trends van die tijd. • De architectuur is functioneel en eenvoudig met een focus op praktische indelingen van de woningen. • Er is veel aandacht besteed aan groenvoorzieningen en openbare ruimtes dat resulteert in een prettige woonomgeving en robuuste groenstructuren aan de randen van de buurt. • De enige route voor alle verkeersgebruikers naar het centrum is via de Aardebaan, Breestraat naar de Wuiver. Er zijn geen langzaamverkeer verbindingen. 2.3.2 Principes voor toekomst • Veilige langzame verbinding tussen Planetenbuurt en centrum. • Groene structuur aan zuidzijde van Planetenbuurt afronden.
Figuur 7: De Planetenbuurt
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
8
Het verkeerscirculatieplan (en de kaartjes) laat de gewenste verkeersstromen zien, en zeggen niks over de inrichting van de wegen. De inrichting van de wegen beïnvloed de route die wordt gereden natuurlijk wel. 2.4
Toekomstige verkeersafwikkeling centrumgebied
Beschrijving In deze variant: ▪ Koninginneweg gedeeltelijk autovrij; ▪ is Breestraat, Wuiver en Lindengracht 3.2 Variant 2 - Autovrij centrum éénrichtingsverkeer; ▪ zijn parkeerterreinen via de gebruikelijke routes te bereiken; 3.2.1 Verkeerscirculatieplan ▪ wordt autoverkeer ontmoedig Op basis van deNoord-zuid gebiedsvisie is een verkeerscirculatieplan opgesteld. Bij variant 2 is de focus gelegd len zodra sprake is van een nieuwe ontsluiting via (voormalig) omambities via het centrum rijden; op hoe de die in de gebiedsvisie geformuleerd zijn gerealiseerd kunnen worden. De vier Koenis-terrein • Parkeerterreinen uitsluitend achterterreinen of ondergronds in beoorHet principe uit de centrumvisie is op in het verkeerscirculatieplan ▪ rijdt autoverkeer uit het zuiden door de strategische ambities zijn: verkeerssegment 1 (zo min mogelijk in straatbeeld) deeld en vertaald naar twee varianten. Alle wegen blijven toegankelijk Gruttostraat, Pastoor Mercuriusstraat en ▪ Vitaal en levendig centrum; • Minimale straatparkeren in verkeerssegment 2 en 3: uitsluitend voor voor de autokortparkeren (variant 1)enenmindervaliden. het autovrijHet maken van een deel van het de Paardenmarkt om op de Breestraat te ▪ Cultuurhistorie als inspiratie; aantal straatparkeerplaatsen centrum (variant 2). De conclusie uit het onderzoek is dat variant 2 de aan Koninginneweg, Lindengracht, Wuiver en B.
de Leeuwplein komen; ▪ Klimaatadaptief centrum; Figuur 8. Variant 1 vermindert. mogelijk door het gebruik van de het parkeervoorkeur heeft omdat Dat eenwordt grotendeels autovrij centrum beste past ▪ komt er ook een fietsroute van de ▪ Verkeersveilig centrum. terreinen te optimaliseren door een duidelijke parkeerroute voor bij de ambities van de gemeente. Naast dat hiermee de leefbaarheid in Aardebaan richting Koninginneweg. autoverkeer en door (nieuwe) goede loopverbindingen tussen de het centrum parkeerterreinen verbeterd, wordt erwinkelgebied ok een veilige fietsroute door het cenBeschrijving en het te creëren. Uit het parkeeronderzoek Met blijkt een dat hier veel overcapaciteit is vaneen het aantal parkeertrum gerealiseerd. autovrije zone wordt aantal kruispunten InVoordelen deze variant: plaatsen, ook op drukke momenten. Zo blijft het winkelgebied goed omgezet naar T-splitsingen. Dit verbetert ook de verkeersveiligheid. Het centrum per auto is van alle en windrichtingen bereikbaar; ▪ ▪ Wuiver, Breestraat, Lindengracht bereikbaar.
▪ Koninginneweg Het parkeerterrein ten oosten van de Wuiver bereikbaar vanuit het noorden en oosten; zijn gedeeltelijk autovrij; • In Wuiver en Gruttostraat (winkels) parkeervakken in groen inpas2.4.1 Neerslag opkortparkeren Koenis terrein sen voor en invalideparkeerplaatsen Aan het Koninginneweg, voor de ontwikkeling van het Koenisterrein, kan hoge ▪ ▪ blijven de einde erven van in dede Lindegracht en • Huidige parkeerterreinen in het terrein centrum betekent worden behouden Voor de ontwikkeling van het Koenis dit datenonderstaanruimtelijkemet kwaliteit worden toegevoegd aan de openbare ruimte; Breestraat een eigen parkeergeoptimaliseerd de principes moeten worden meegenomen in de planvorming: ▪ Tevens zorgt deze afsluiting voorziening bereikbaar met de voor auto;autoverkeer ervoor dat de route van de Koninginneweg via • In de uitwerking van de centrumvisie dient aandacht te zijn voor vol• Een autoluw (ofoplaadpalen. zelfs vrij) centrum is gewenst, dat betekent een ruide Wuiver naarmet de bewoners Spanbroekerweg ▪ wordt er samen van de minder intensief gebruikt wordt. De route over de Hertog doende • Nieuwe parkeerterreinen worden toegevoegd op de achterterreinen me verkeersstructuur door het plan. Willemsweg Spanbroekerweg Wuiver gezochtennaar een passende wordt hierdoor prettiger en daardoor gangbaarder.
Dit is bij nieuwe ontwikkelingen (Herenweg en Koenis-terrein) • Het centrum wordt getypeerd door brede en smalle straten. Dit is gunstig voor Wuiver –met Spanbroekerweg. Dit kruispunt is onderdeel ven de studie oplossing voorde de kruising toegankelijkheid de • Bij nieuwbouw parkeren bij voorkeur ondergronds oplossen onderdeel van de identiteit en beeldkwaliteit van de straat. Het cre“Verkeersmaatregelen Opmeer”. Het zicht vanuit de Wuiver op de Spanbroekerweg is beperkt auto van hun terrein; • Bus behoud vooralsnog de huidige route, in overleg met OV-maatwordt bekeken om de route(Breestraat, om te leggen via Verzetstraat ëren vanschappij overzichtelijke kruispunten Koninginneweg en vanwege bebouwing op door de ijbaan. Door deze maatregelen neemt het verkeer dat uit de ▪ rijdt autoverkeer uit hetdicht zuiden de (i.p.v. Gruttostraat) fietsroute Aardebaan) dient in harmonie te zijn waarbij de voorkeursWuiver de Spanbroekerweg op komten hoogstwaarschijnlijk af. Gruttostraat, Pastoor Mercuriusstraat Figuur 9. Variant 2 variant uit het verkeerscirculatieplan oplossingen voor biedt. ▪ de Laaden loslocatie via de Pastoor Meriusstraat.
Paardenmarkt ombereikbaar op de Breestraat te • Een nieuwe fietsverbinding over de weg tussen het centrum en komen, en visa versa; de Planetenbuurt is gewenst waarbij de verkeersveiligheid wordt Nadelen ▪ komt er ook een fietsroute van de Gebiedsvisie centrum Opmeer-Spanbroek - Gemeente Opmeer 49 gewaarborgd. ▪ Aardebaan Doordat derichting Breestraat toegankelijk blijft voor autoverkeer zal de leefbaarheid ter hoogte van Koninginneweg. kruising Breestraat – Koninginneweg niet verbeteren. Ook de eerder genoemde knelpunten op Figuur 8: Hoofdrouting autoverkeer met parkeren uit de gebiedsvisie en de varianten uit het verkeerscirculatieplan (routes kunnen inmiddels gewijzigd zijn)gebruik de Breestraat en Lindengracht blijven grotendeels bestaan omdat alledeels modaliteiten Voordelen blijven maken van van dezede wegen; ▪ Het autovrij maken Wuiver zorgt voor een overzichtelijke, kwalitatieve verblijfszone en ▪ een Doorgaand verkeer van veilige doorgang voorNoordoost fietsers; (Lindengracht / Breestraat) naar Zuidwest (Koninginneweg Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer 9 / Wuiver) wordt door de nieuwe route door het toe centrum.
Hetéén is echter nog steeds ▪ De veiligheid vanontmoedigd het kruispunt Wuiver / Herenweg neemt doordat aansluiting voor mogelijk om door Spanbroek te rijden (dit verkeer kan veelal als sluipverkeer getypeerd autoverkeer vervalt; In de centrumvisie is er onderscheidt gemaakt tussen 3 verkeerssegmenten. Hierin verschuift de balans tussen auto en verblijf. In het bui12.1.4 Routing autoverkeer en parkeren tenste segment van het centrum is de auto dominant, maar naarmate • Hoofdontsluiting uitsluitend in verkeerssegment 1 (zie roze lijn op je naar binnen toegaat, worden andere modaliteiten (fietsers en voetkaart) gangers) •en Hoofdontsluiting functies (verblijven, belangrijker. is tevens recreëren parkeerroute,en ter winkelen) ontsluiting van de parkeerterreinen in verkeerssegment 1 In de gebiedsvisie wordt gestreefd naar het bereiken van deze balans, • Autoverbinding Koninginneweg-Wuiver kan komen te vervalzonder wegen voor autoverkeer af te sluiten.
2.5
Koenis als verbindende schakel van de omgeving
Grotendeels is het plangebied (met name het achterterrein) decennia lang als achtergebied beschouwd en heeft altijd een praktische functie gekend. Wanneer we met een brede blik de locatie schouwen zien we echter dat het een belangrijk onderdeel kan zijn in de ruimtelijke opzet in zijn directe omgeving. Tot op heden heeft het altijd een visuele verbinding gehad met de omgeving door de hoogteaccent van de silo. De herontwikkeling maakt het mogelijk om nieuwe fysieke verbindingen te leggen.
k
wij
oon
gw
din
De planetenbuurt
bin ver
2.5.1 Verbindende principes voor toekomst • Langzame verbinding tussen Planetenbuurt en centrum; • Groene structuur aan zuidzijde van Planetenbuurt afronden; • Kleinschalige lintbebouwing aan omliggende dorpslinten; • Hoogteaccent als zichtverbinding in dorp; • Zichtrelatie vanuit Wuiver.
Historische linten
s
ver
r
ng
e terk
r
tuu
ruc
st oen
Koenis terrein gtehoo nt acce
in
kle
int
ig l
al sch
tlijn
zich uit
van trum
cen
Nieuw centrum
Figuur 9: Koenis als verbindende schakel van de omgeving
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
10
Historisch lint
De Wijzend
Bouwplaats Breestraat 22
Stolp bibliotheek
Open ruimte Koninneweg
Historisch lint
De Wuiver naar plangebied
Figuur 10: Analyse van het gebied a.d.h.v. foto’s
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
11
3
Ruimtelijke kaders voor herontwikkeling
3.1
Ontstaansgeschiedenis Koenis terrein
Het Koenis terrein zoals hedendaags nog aanwezig is in Opmeer vindt zijn oorsprong rond 1928 toen het bedrijf zich vanuit Hoensbroek verplaatste naar Opmeer. Hier lag destijds de haven van midden WestFriesland. Door toenemende vraag was uitbreiding noodzakelijk en in 1968 kwam de bouw van de fabriek gereed die tot de sluiting actief gebruikt is en een belangrijke rol speelde in de lokale economie.
Aa
rd
e
a ba
n
a Pa
rd
e
a nm
rk
t
Br e es tra
Voorafgaand was het terrein in dienst als tramhalte voor de Nederlandse Tramlijn Wognum-Schagen. Halte Opmeer-Spanbroek werd geopend op in 1898 en gesloten in 1930. Bij de halte was een stationsgebouw aanwezig, oorspronkelijk een houten station dat later dienst deed als opslagplaats. In 1922 werd een nieuw stationsgebouw geopend dat tot eind-20e eeuw heeft bestaan.
at
Lin
Ko
n in
n g in
ew
de
rac ng
ht
eg
Wu ive r
Figuur 12:
De ontwikkeling van Koenis BV
Figuur 11: Plankaart met huidige situatie
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
12
a nm
Zi c
ht f
i
de ar Pa r 11 g uu
rk
t
Br e es
Figuur 13: Stationsgebouw Opmeer 1922
tra at
Lin
Ko
n in
n g in
ew
de
rac ng
ht
eg
Wu ive r
Figuur 14: Breestraat met de tramwegovergang (rechts staat de stolp waar de bibliotheek in is gevestigd)
Figuur 15: Plattegrond uit 1935 van Opmeer met het voormalig spoorlijn, tramhalte en stationsgebouw uit 1922
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
13
3.2 •
•
Identiteit van het Koenis terrein Het Koenis terrein kent drie identiteiten: 1. Het gezicht van Koenis aan het kleinschalige dorpslint (Breestraat en Koninginneweg) met kleinschalige individuele lintbebouwing zoals de kenmerkende klokgevel (Breestraat is herkenbaar met de vele stolpen/ boerderijtypologieën). 2. Herkenbare entree met de agro-industriële silo als markant punt in het centrum en als hoogteaccent van het dorp. 3. Het rauwe functionele achterterrein met werkplaatsen, magazijnen, loodsen en waar in het verleden het spoor liep en station was. Het is en was een eigen wereld van werken en expeditie. Deze drie identiteiten dienen herkenbaar te blijven in de toekomst.
Aa
e rd
ba
an
a Pa
rd
e
a nm
rk
t
Br e es tra at
Lin
r
i
g
ive
Figuur 16:
ng
we
ht
Wu
K
i on
e nn
de
rac ng
Koenis terrein met drie identiteiten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
14
3.3 • • • •
Koenis terrein als verbindingen van de omgeving
Verbinden van Planetenbuurt met centrum middels een herkenbare langzaam verkeersroute (noord-zuid verbinding). Verbinden van de noordelijke groenstructuur met het groen rondom stolp bibliotheek (oost-west verbinding). Terugbrengen van een bruisende plek op het snijpunt van het historisch lint en de wijzend. Het toevoegen van groen in het plangebied zelf, is van meerwaarde voor de beleving van de ruimte, maar ook op het gebied van klimaatadaptatie. Hierbij geldt dat er: - voldoende ruimte onder- en bovengronds is voor nieuwe bomen; - voldoende ruimte voor waterberging, waar nodig technisch; - geen smalle groenstroken of kleine plantvakken worden aangelegd maar wordt gebundeld en geconcentreerd. Hiermee kunnen de beoogde groenstructuren robuust worden gemaakt.
Aa
e rd
ba
an r Ve
d bi n
a Pa
rd
e
a nm
rk
t
tra at
Lin
u Br
n ise
p de
de
rac ng
ht
le k
Wu ive r
i
g
tr
n
e es
n
Figuur 17:
ng
we
g
ns
re
Br
sse tu te o u um r r sr e e c e nt rk ve t en am r z a b uu n g en L a n et Pla
K
i on
e nn
en
e ro
tu uc
Verbindingen maken met omgeving
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
15
3.4 • • •
• •
• • •
Afronding centrum met helder bouwblok Afronden aaneengesloten bouwblok met lucht en groen rondom. Het bouwblok is alzijdig. Streven van 15m breedte tussen Koninginneweg 73 en het nieuwe bouwblok kan geborgd worden door danwel het bouwblok op te schuiven in oostelijke richting, danwel de footprint van Koninginneweg 73 in westelijke richting te positioneren, of in combinatie. Het creëren van één bouwblok zorgt voor herkenbare afronding van het centrumgebied. Zo veel mogelijk behouden van de footprint van pand Koninginneweg 73 zodat de zichtbaarheid van het achtergelegen parkeerterrein wordt beperkt vanaf Koninginneweg. Daarbij dient rekening gehouden te worden dat het kruispunt voldoende overzicht biedt voor (vracht)verkeer. Gebouw Koninginneweg 73 dient qua uitstraling aan te sluiten op de lintbebouwing. Een trafostation zou hierin mogelijk zijn. Toevoegen van een kavel ter hoogte van het gesloopte pand Breestraat 22 ter bevordering van lintbebouwing aan Breestraat. Nieuwe zichtlijn op stolp (bibliotheek).
Aa
rd
e
a ba
Stolp (bibliotheek)
n
eu Ni
N
ie u
w
pr
r og
am
w
m
pr
o
a gr
m
m
a Pa
a
a
kt ar m n de 22 rBreestraat
Lin
de
rac ng
ht
Koninginneweg 73
r
i
g
ive
Figuur 18:
ng
we
Wu
K
i on
e nn
Afronding centrum met helder bouwblok
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
16
3.5 •
Fasering bouwblok
Het gehele bouwblok zal niet in een keer worden ontwikkeld: 1. Fase 1 zijn de supermarkt, parkeergarage, winkels, woningen, Koninginneweg 73 en de openbare ruimte. 2. Fase 2 is de ontwikkeling bij Breestraat 22 en het stationsgebouw. Hierbij is afstemming met de buren van belang, ivm met privacy. Er is een nadrukkelijke relatie tussen de volgende fase, vanwege privacy en een goede aanheling van de gebouwen aan elkaar. Dit vraag om een goede afstemming. 3. Fase 3 is de rest van het bouwblok. Het is ook voorstelbaar dat fase 2 en 3 deels met elkaar worden gekoppeld. Als er zich ontwikkelingen aandienen zullen hier aanvullende kaders voor moeten worden opgesteld.
Aa
rd
e
a ba
Stolp (bibliotheek)
n
Ni
eu
w
p
ro
a gr
m
m
a
a Pa
kt ar m n de 22 rBreestraat
2
3 1
N
ie u
w
pr
r og
am
m
a
Lin
de
rac ng
ht
Koninginneweg 73
r
i
g
ive
ng
we
Wu
K
i on
e nn
Figuur 19: Fasering van (mogelijke) ontwikkelingen
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
17
3.6 • •
•
Heldere looproute rondom bouwblok Een helder aaneengesloten afgerond bouwblok met een heldere looproute rondom het bouwblok. Doordat het programma op het ‘achterterrein’ aan één zijde geclusterd is (namelijk als onderdeel van het bouwblok) hoeft maar aan één zijde van het achterterrein een stoep gelegd te worden; dit zorgt voor een heldere afbakening. Looproutes sluiten aan op de omgeving.
Aa
e rd
ba
an
h Ac
ter
ter
re
in
N
pr
m
a
rd
e
Lin
de
rac ng
ht
r
i
g
w
am
w
r
a Pa
a
t
ive
ng
we
ie u
r og
eu
og
m
rk
Wu
K
i on
e nn
Ni
pr
am
a nm
Figuur 20: Heldere looproute rondom bouwblok
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
18
3.7 • •
• • • •
Het rauwe functionele achterterrein blijft een eigen wereld van werkplaatsen, expeditie en parkeren. Het clusteren van parkeerplaatsen tot één groter parkeerterrein op het achterterrein: 1. past bij de identiteit van het achterterrein; 2. zorgt voor minder parkeerdruk op de aansluitingen met de dorpslinten Koninginneweg en Breestraat (daarmee kan de footprint van Koninginneweg 73 behouden blijven); 3. zorgt voor de mogelijkheid om een duidelijk langzame verkeersverbinding tussen Planetenbuurt en het centrum te maken. Scheiding van expeditieroute (op achterterrein) en de langzaam verkeersroute (verbinding met centrum en Planetenbuurt). Tramspoor aanbrengen in bestrating om expeditieroute te begeleiden en als verwijzing naar het voormalige tramspoor. Parkeren onder hoofdgebouw. Inpandig laden en lossen (vrachtverkeer).
3.8 •
Achterterrein als rauwe functionele wereld
Aa
e rd
ba
an
a Pa
e
rk
t
Expeditieroute Eén groter parkeerterrein
Leefbare straten
Lin
de
rac ng
ht
Langzame verkeersroute tussen Planetenbuurt en centrum Koninginneweg 73
i
g
r
Figuur 21:
ng
we
ive
K
i on
e nn
Wu
Het maken van duidelijke keuzes waar programma, groene kwaliteiten en parkeren worden neergezet zorgt voor het achterterrein als leefbare straat: 1. Aan één zijde van het achterterrein zijn woningen en plinten (is niet nodig dat aan twee zijden woningen staan; het kiezen van woningen aan één zijde biedt lucht voor groen op het achterterrein); 2. Eén zijde van het achterterrein kent een groene rand als prettige afronding van het terrein; 3. Scheiding van expeditieroute en de langzaam verkeersroute zorgt dat woningen en supermarkt goed is aangehaakt op het centrum en Planetenbuurt.
rd
a nm
Achterterrein als rauwe functionele wereld
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
19
3.9 •
•
•
Herkenbare entrees aan dorpslinten Groene en smalle entrees aan dorpslinten Koninginneweg en Breestraat, voor een niet te grote onderbreking van het lint. Echter dienen de kruispunten vanuit verkeersveiligheid overzichtelijkheid te zijn. Een breedte van 15 meter is daarbij een optimum. Het zo veel mogelijk behouden van de footprint van pand Koninginneweg 73 zorgt voor een beperkt zicht vanaf Koninginneweg op het achtergelegen parkeerstrook, dat is positief. Echter zorgt het ook voor een smalle aansluiting op het dorpslint Koninginneweg. In verband met verkeersveiligheid dient bij sloop/ nieuwbouw het pand 1,5-2,5 meter opgeschoven/verkleind te worden in de richting van nr. 69/71. Zo blijft het kruispunt overzichtelijk voor (vracht)verkeer. Daarbij dient qua footprint rekening gehouden te worden met de inpassing van een (inpandige) trafostation. Toevoegen van nieuw (smaller) lintgebouw ter hoogte van het gesloopte pand Breestraat 22 zorgt voor een wenselijke kwalitatieve inpassing voor een alzijdig kruispunt van het dorpslint langs de Breestraat.
Aa
e rd
ba
an
a Pa
kt ar m n de 22 rBreestraat
Lin
de
rac ng
ht
Koninginneweg 73
r
i
g
ive
ng
we
Wu
K
i on
e nn
Figuur 22: Herkenbare entrees aan dorpslinten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
20
3.10 • • • • •
Hoogteaccenten en markante herkenningspunten
Koenis terrein blijft een eigen wereld in Opmeer, maar met subtiele verbindingen en markante herkenningspunten naar de omgeving. Agro-industriële silo nieuwe stijl als hoogte accent van het dorp. Hoogteaccent op achterterrein zorgt voor verbinding met Planetenbuurt. Hoogteaccent op achterterrein biedt antwoord op de maat en schaal van het parkeerterrein en de groene rand. Nieuwe zichtlijn vanaf achterterrein op stolp (bibliotheek).
Aa
e rd
ba
an
a Pa
Hoogteaccent achterterrein
rd
e
a nm
Lin
de
rk
t
rac ng
ht
Agro-industriële silo
r
i
g
ive
Figuur 23:
ng
we
Wu
K
i on
e nn
Hoogteaccenten en markante herkenningspunten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
21
3.11
Verkeersontsluiting
Doorgaande verkeersroute rondom centrum wordt afgevangen via Koenis-terrein. In het verkeerscirculatieplan zijn twee varianten opgenomen waarbij het centrum autoluw óf autovrij wordt. • In alle gevallen zal de belangrijkste routing voor vrachtverkeer door de Breestraat - Koenis terrein - Koninginneweg (zie dikke lijn op kaart) zijn. • Kruispunten moeten verkeersveilig zijn met voldoende overzicht, bochtstralen moeten geschikt zijn voor vrachtwagens en nood- en hulpdiensten. - Streven circa 15m breedte aansluiting Koninginneweg-Koenishof ten behoeve van overzichtelijke kruispunt. • Waar nodig een wegprofiel van 6.5 meter hanteren, om fietser, auto en vrachtwagen goed in te passen.
Br
•
e es tra at
Aa
e rd
ba
an a Pa
Lin
ht
r
i
g
rac ng
t
ive
ng
we
de
e
rk
Wu
K
i on
e nn
rd
a nm
Figuur 24: Verkeersontsluiting
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
22
3.12
Identiteiten van het bouwblok
Het bouwblok behoudt de drie identiteiten van het Koenis terrein: 1. Het gezicht van Koenis aan het kleinschalige dorpslint (Breestraat en Koninginneweg) met kleinschalige individuele lintbebouwing zoals de kenmerkende klokgevel (Breestraat is herkenbaar met de vele stolpen/boerderijtypologieën). • Nieuw lintgebouw op hoek op Breestraat met Mansardekap nieuwe stijl. • Klokgevel nieuwe stijl op plek van huidige klokgevel. • Entree supermarkt zichtbaar in verlengde van Wuiver. 2. Herkenbare entree met de agro-industriële silo als markant punt in het centrum en als hoogteaccent van het dorp. • Agro-industriële silo nieuwe stijl als hoogte accent van het dorp. 3. Het rauwe functionele achterterrein met werkplaatsen, magazijnen, loodsen en waar in het verleden het spoor liep en station was; het is en was een eigen wereld van werken en expeditie. • Het industiële achterterrein wordt gekenmerkt met een pakhuis-typologie als hoogteaccent op het achterterrein (biedt antwoord op de maat en schaal van het parkeerterrein en de groene rand). • Station-typologie op achterterrein is mogelijk (zie voormalige stations van Opmeer). • •
Korrelgrootte van individuele gebouwen in het bouwblok zijn opgenomen in de naastgelegen kaart. Groen daktuin opnemen in bouwblok.
Figuur 25: Identiteiten van het bouwblok
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
23
3.13 •
Oriëntatie van het bouwblok
Het bouwblok is alzijdig, hierin zijn een aantal accenten: • Pakhuis-typologie op hoek achterterrein heeft belangrijkste voorgevel aan het parkeerterrein. • Silo-typologie heeft primair de oriëntatie op Koninginneweg. • Lintbebouwing-typologie op hoek Breestraat heeft kopgevel aan Breestraat. • Lintbebouwing-typologie Koninginneweg 73 heeft kopgevel aan Koninginneweg.
*
* Aandacht voor zichtoriëntatie i.r.t. privacy bestaande achtertuin(en). Geen galerij, balkons, e.d. langs bestaande achtertuinen.
*
* *
*
Figuur 26: Oriëntatie van het bouwblok
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
24
3.14 •
Bouwhoogte en kapvormen
Zie bouwhoogtes en kapvormen op naastgelegen kaart, hierin zijn een aantal accenten: • Pakhuis-typologie op hoek achterterrein heeft pakhuis-kap. • Stations-typologie 2 bouwlagen met plat dak (zie voormalig stationsgebouw). • Lintgebouw-typologie op hoek Breestraat heeft mansardekap. • Koninginneweg 73 behoudt huidige kapvorm (mansarde-typologie). • Straatwand aan Koninginneweg kent afwisselende kapvormenen oriëntaties. • Bebouwing tussen het Pakhuis en de silo heeft een kap of plat dak, deel terugliggend. • De aangegeven bouwlagen zijn inclusief kap (mits sprake van kap).
kap/plat kap/plat
Figuur 27: Bouwhoogte en kapvormen
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
25
4
Stedenbouwkundig concept met referentiebeelden
Het stedenbouwkundig concept is een vertaling van de stedenbouwkundige kaders voor herontwikkeling naar de belangrijkste uitgangspunten/ doelen: • Karakter kleinschalig dorpslint koesteren. • Eigenheid Koenis behouden. • Verbinding met de omgeving. • Leefbare straten. Onderstaande referentiebeelden bieden het juiste houvast qua sfeer en uitstraling.
Figuur 28:
Stedenbouwkundig concept
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
26
4.1
Karakter kleinschalig dorpslint koesteren
• •
Kleinschalig karakter lint, passend bij bestaande architectuur. Goede doorzichten en zichtrelaties.
Verblijfsplek
Stolp bibliotheek
Historisch lint
De Wijzend
Historisch lint
Oud en nieuw
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
27
4.2 • •
Eigenheid Koenis behouden Relatie met verleden zoals station, spoor, agro-industriële werkgebied en Opmeerse pakhuizen terug laten komen Functionele zone met ruimte voor parkeren in het groen
Hoogteaccent
Parkeren
Station 1922
19ᵉ-eeuws station
Industiële identiteit
Spoor in bestrating
Groene straten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
28
Opmeerse pakhuizen
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
29
4.3
Verbinding met de omgeving
• • • • •
Afronding centrum Zichtlijnen omgeving (stolp bieb) Hoogteaccenten als markeringen Groenstructuren benutten Langzaamverkeerverbinding woonwijk-centrum
(loop)verbinding met groenstructuur rondom de Planetenbuurt
Flexibiliteit herontwikkeling versterken entree en rk ste r e v ur ctu ru t s en gro
langzaamverkeerroute Planetenbuurt met centrum en vanuit ontwikkeling naar speeltuin
r We n ge nin ar zie ikba r o vo bere n jve
bli
r
pa
ke
o
ch
ers
v ren
len
ter
h ac
de
ts
a pla
k
gr
e oen
t
en
cc
ea gt
o
Ho
e
re nt
e
n
s
ree
or
d lijn
oi
Ro ent
en
nd
pa
n ere uin t rk pa nen s n d i ër t on op b r g ree r ven de k c en o l on t bo g b an uw me bo erg en e ov d on sch afr logi
it
e tit
ide
e nd
a
sta
be
d vel m o eer rk rond a n p mte plex e o gr t rui com t ef ge groo
zicht op cultuurhistorische stolp boerderij vanaf plangebied
int
psl
ij nb lei t p s d m d en o uis nk zen Br ame wij s en t lin
Figuur 29: Verbinding met de omgeving
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
30
4.4 • • • • • • •
Leefbare straten Aan een zijden voorkanten. Voldoende lucht. Ruimte voor groen, dit is een meerwaarde voor het gebied. Zicht op groen. Parkeren niet dominerend of in balans met groen. Vriendelijke steeg maken. Streven circa 15m aansluiting Koninginneweg-Koenishof ten behoeve van overzichtelijke kruispunt.
Vriendelijke steeg maken
Vriendelijke steeg maken
*Maten in dwarsprofielen zijn indicatief Figuur 30:
Dwarsprofielen leefbare straten
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
31
4.5
Beeldkwaliteit beeldbepalende gebouwen
De Silo • De Silo verwijst naar de huidige silo en vormt een ranke hoogteaccent van het dorp. • De Silo bestaat uit een twee geschakelde volumes, conform de huidige silo, waarbij: • Het voorste (gezien vanaf Koninginneweg) volume maximaal 8 bouwlagen is, in grijstinten is uitgevoerd, op ranke poten/pilaren op de grond staat, en horizontale geleed is. • Het achterste volume maximaal 9 à 10 bouwlagen is, in rode baksteen is uitgevoerd, het volume direct op de grond staat (een kleine sprong in de gevel is mogelijk), en verticaal geleed is. • Voorkom in de geveluitwerking de suggestie van een generieke appartemententoren. • Voorkom balkons die de twee ‘silogebouwen’ aan elkaar smeden. • Zorg dat het verbindende deel (trappenhuis/liftopbouw) zo licht/rank mogelijk is door juiste diepteligging, transparantie en materialisering. De twee geschakelde volumes dienen duidelijk apart te blijven en zo min mogelijk aan elkaar te kloeken.
Het Opmeers Pakhuis • Het Pakhuis vormt het gezicht van de agro-industriële rauwe achterzijde. • Het Pakhuis vormt m.b.t. hoogte, uitstraling en rooilijn een accent ten opzichte van aangrenzende volumes. • Het Pakhuis wordt uitgevoerd als pakhuis-typologie met een kenmerkende Opmeers pakhuisgevel en dak- of lijstvorm, hoofdzakelijk in typisch Opmeers rood/paars getinte baksteen. • De belangrijkste voorgevel is geörienteerd naar de noordzijde, aan het collectieve parkeerterrein (aan het Koenishof). • Balkons en andere op- en aanbouwen dienen mee-ontworpen te zijn als onderdeel van de pakhuis-identiteit; het Pakhuis kenmerkt zich door de eenvoud van het hoofdvolume. • Kenmerkende elementen zoals een hijsbalk versterkt de identiteit.
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
De Klokgevel • De Klokgevel verwijst naar de huidige klokgevel en dient qua uitstraling, vormgeving en materialisering vergelijkbaar te zijn. • Balkonnen, aanbouwen, dakkapellen, e.d. zijn uitgesloten. • Het gebouw staat vol op de grond, zonder ‘poten’/pilaren, e.d.
32
Stationsgebouw • Het Stationsgebouw verwijst naar het voormalige station van Opmeer-Spanbroek uit 1922. • Het Stationsgebouw bestaat uit maximaal 2 bouwlagen met plat dak, is opgebouwd uit baksteen en kenmerkt zich door de lijst rondom het dakvlak. • Geen galerij, balkons, e.d. op verdieping langs bestaande achtertuinen i.v.m. privacy. Achtertuinen op maaiveld zijn wel mogelijk. • Het Stationsgebouw onderscheidt zich van de rest van de architectuur.
Koninginneweg 73 • Koninginneweg 73 kan danwel blijven behouden, danwel sloop-nieuwbouw. • In geval van nieuwbouw dient sterke relatie te zijn met de architectuur van het huidige gebouw, als lintbebouwing-typologie met kopgevel aan Koninginneweg, bij voorkeur met behoud van huidige kapvorm (mansarde-typologie) en 1 bouwlaag met kap. • In geval van nieuwbouw dient de footprint met opgeschoven/versmalt te worden t.o.v. de silo in verband met het creëeren van een overzichtelijk kruispunt aan Koninginneweg. • Voorkeur met functie als trafo. • Geen woning, geen tuin met erfafscheiding.
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
Hoekpand Breestraat (Breestraat 22) • Nieuwbouw dient als lintgebouw-typologie uitgevoerd te worden en te verwijzen naar het reeds gesloopte lintgebouw op de hoek van de Breestraat. • 1 bouwlaag met kap en de mansardekap is daarbij kenmerkend.
33
4.6
Mogelijke schets achterterrein
Figuur 31: Draaicirkel vrachtwagen t.h.v. Koninginneweg 73 (in en uitdraaiend)
Figuur 32: Mogelijke schets achterterrein met woningen binnen bouwblok
Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Koenis terrein - Opmeer, gemeente Opmeer
34
bestemmingsplan Centrum Opmeer - Spanbroek 2023
Bijlage 3 Nota beantwoording zienswijzen
50
Bijlagen toelichting (vastgesteld)
Nota beantwoording zienswijzen ontwerpbestemmingsplan Centrum Opmeer-Spanbroek Het ontwerpbestemmingsplan heeft vanaf 14 december 2024 voor zes weken ter inzage gelegen. Er zijn bijna 30 zienswijzen binnengekomen. Hieronder treft u een samenvatting van de ingediende zienswijzen, de beantwoording en of dit tot aanpassing heeft geleidt. Sommige zienswijzen waren vrijwel identiek en zijn daarom in gezamenlijkheid beantwoordt.
Wijzigingsbevoegdheid 1 (Koenis veevoederfabriek) (meerdere zienswijzen van omwonenden in de omgeving Aardebaan) Zienswijzen De wijzigingsbevoegdheid kent een uitwerking van een stedenbouwkundig plan met een maximale bouwhoogte van 16,5 m1 en een goothoogte van 11 m1. Wij hebben in de basis weinig moeite met de komst van woningbouw achter onze huizen. Wij zijn hierbij voorstander van het bouwen van betaalbare woningen voor onze eigen inwoners en jeugd. Wel maken wij ons ernstig zorgen over de genoemde bouwhoogte van 16,5 m1. Wij zouden graag van u de toezegging ontvangen dat de goothoogte van 11 m1 en de bouwhoogte van 16,5 m1 geen betrekking heeft op dat deel van het plangebied aan de noordzijde. Wij maken ons zorgen over inkijk op met name de verdieping van onze woning en in onze tuin. Maar ook zaken als toename in schaduwwerking spelen hierbinnen een rol. Wij zijn huiverig over de exacte positionering van balkons en evt. galerijen of gelijke bouwdelen. In deze zone dient de garantie te worden ingebouwd in de wijzigingsbevoegdheid dat hier lager gebouwd zal gaan worden. Wij verzoeken u tot aanpassing van de omschrijving van de wijzigingsbevoegdheid op dit punt. Wij verzoeken u tevens tot bijstellen van hoofdstuk 6 van het Beeldkwaliteitsplan. Daar hier binnen de regels actief naar wordt verwezen kent deze bij aanname van het bestemmingsplan automatisch rechtskracht toe.
Reactie gemeente Een maximale goothoogte van 11 m1 en bouwhoogte van 16,5 m1 aan de noordzijde vinden wij ook te hoog in relatie tot de daarachter gelegen woningen. In overleg met de initiatiefnemer zijn de plannen gewijzigd. Inmiddels is ook het stedenbouwkundig kader vastgesteld. Er komen geen woningen achter de Aardebaan. De groenstrook blijft gehandhaafd en wordt doorgetrokken richting de Breestraat.
Aanpassingen De Verbeelding en Regels worden hierop aangepast.
Wijzigingsbevoegdheid 1 (inwoners/winkelier omgeving Breestraat) Zienswijzen Mijn bezorgdheid richt zich met name op de voorgestelde verkeersontsluiting en de gevolgen voor mijn woon-winkelpand. Mijn pand is opgenomen in wijzigingsbevoegdheid 1. Voor de in de gebiedsvisie opgenomen verkeersontsluiting van het Koenis terrein op de Breestraat lijkt mijn woonwinkelpand te zijn vervangen door een inrit. De consequenties voor mijn pand blijven onduidelijk. Ik verzoek u daarom, voordat het definitieve bestemmingsplan wordt vastgesteld, meer inzicht te verschaffen in de plannen met betrekking tot mijn eigendom. Graag treedt ik in overleg met de gemeente en/of initiatiefnemer. Ik ben bereid om in overleg te gaan over verkoop van het gehele perceel en een alternatieve woon- en winkelruimte in het ontwikkelgebied.
Reactie gemeente Terechte zorgen. Eerdere tekeningen waren helaas ongelukkig geprojecteerd over uw eigendom. Wij zijn niet voornemens de nieuwe ontsluiting door uw pand te laten aansluiten op de Breestraat. De nieuwe verkeersontsluiting komt op ongeveer 10 meter van betreffend pand. Gesprekken hebben inmiddels plaatsgevonden. Hierover kan op dit moment nog niets concreets worden gezegd.
Aanpassingen Met de initiatiefnemer is afgesproken om meer afstand tot het pand aan te houden. Tussen het perceel en de nieuwe ontsluitingsweg komt ongeveer 10 meter afstand. De eigenaar van het inmiddels gesloopte naastgelegen pand heeft een bouwkundige vooropname laten maken en maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat er geen schade aan naastgelegen eigendom ontstaat tijdens sloop-, graaf- en/of saneringswerkzaamheden.
Ik krijg graag zo spoedig mogelijk duidelijkheid, mede omdat mijn pand grenst aan het te slopen pand aan de Breestraat.
Algemeen (Dorpsraad) Zienswijzen Wat voor de DSO belangrijk is, dat het een autoluw gebied wordt zoals voorgesteld en buiten het gebied een goede mogelijkheid komt om te parkeren. Belangrijk is een veilige nieuwe ontsluiting vanaf de Breestraat en Koninginneweg naar het centrum en rekening houdend met aan- en afvoer van winkels. Wat wij als DSO belangrijk vinden, is dat bij
Reactie gemeente Dank voor de opmerkingen. Deze komen overeen met onze visie op het geheel en zijn passend binnen de betreffende bestemmingen. Bij nadere uitwerking van de plannen worden direct belanghebbenden betrokken.