[23.0008627] Gebiedsvisie centrum Opmeer-Spanbroek
Tekst van het document
Programma gezonde leefomgeving (2020)
Het programma ‘Gezonde Leefomgeving’ van de provincie Noord Holland wordt invulling gegeven aan de gezondheidsaspecten uit de Omgevingsvisie NH2050. Hiermee wordt invulling gegeven aan artikel 1.3 uit de Omgevingswet: Art. 1.3: Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a) bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en b) doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Daarnaast wordt invulling gegeven aan artikel 2.1 uit de Omgevingswet waarin wordt gesteld dat de provincie de bestuurlijke taak heeft m de fysieke leefomgeving doelmatig te beheren, gebruiken en ontwikkelen ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Hierbij wordt specifiek gerefereerd naar de evenwichtige toedeling van functies, waarbij rekening moet worden gehouden met het beschermen van de gezondheid. De provincie geef taan dat iedereen recht heeft op een gezonde leefomgeving. Specifiek moet de druk op de gezondheid zo laag mogelijk zijn en moet de omgeving zoveel mogelijk een gezonde leefstijl bevorderen. Deze ambitie is vertaald naar 3 deelambities: 1. Gezonde leefomgeving behouden en waar mogelijk verbeteren.
Daarbij wordt gekeken naar milieukwaliteiten bodem, (grond)water, lucht, omgevingsveiligheid, geluidbelasting, geur en (ontwikkelingen in) de ondergrond. Naast het behalen van de wettelijke normen, wordt gestreefd naar het behalen van de WHO-advieswaarden.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
14
2. Huidige milieukwaliteit in beeld en een kennisbron voor onze partners. Het monitoren van de milieukwaliteiten in samenwerking met partners, om o.a. gebieden met een hoge milieudruk in kaart te brengen. 3. Gezondheid bevorderen door het stimuleren van een gezonde leefstijl. Hoewel de gemeenten, GGD’s en marktpartijen hierin het voortouw hebben, is de provincie bereik geld en tijd te investeren in het stimuleren van gezond gedrag. Dit wordt gedaan door het communiceren van de ambities, het agenderen van het onderwerp en het bij elkaar brengen van partijen. De ambities hebben raakvlakken met veel andere beleidsopgaven, o.a. mobiliteit, ruimtelijke ordening en wonen, water (en bodem), groen, energietransitie, klimaatadaptatie en sport. Doorwerking plangebied De provincie stelt dat inwoners recht op een gezonde leefomgeving hebben. Het aspect gezonde leefomgeving heeft raakvlakken met veel beleidsopgaven. Relevant voor Opmeer-Spanbroek is om de koppeling met de gezonde leefomgeving te maken bij het opstellen van de centrumvisie. 2.3.8
Detailhandelsbeleid 2015-2020 (2014)
In het Detailhandelsbeleid 2015-2020 wilt de provincie ruimte bieden aan de ontwikkeling van de detailhandel om een vitale, dynamische en concurrerende structuur te huisvesten, waarbij gekeken wordt naar de lange termijn. Als sector met een ruimtevraag moet er ook oog zijn voor het economische en maatschappelijk belang. Er moet worden gekeken naar de veranderende maatschappij en de behoeftes en wensen van de bewoners en bezoekers. De primaire verantwoordelijkheid voor detailhandel ligt bij gemeenten en regio’s. Gemeenten hebben namelijk op o.a. het gebied van leegstand het bevoegd gezag. De provincie heeft de rol om ontwikkelingen en trends regionaal af te stemmen. De missie van de provincie is ‘het versterken van de detailhandelsstructuur in Noord-Holland’. Hiervoor zijn drie hoofddoelstellingen opgesteld die invulling geven aan planet, people en profit en betrekking hebben op de detailhandelsstructuur:
Gaat uit van duurzaam ruimtegebruik;
Draagt bij aan een vitale regionale economie;
Draagt bij aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving.
Deze hoofddoelstellingen worden uitgewerkt in zes beleidsdoelen: 1. Prioriteit geven aan hoofdwinkelgebieden; 2. Voorkómen van extra leegstand; 3. Internet-afhaalpunten bij voorkeur situeren in bestaande winkelcentra; 4. Een vitale, dynamische en concurrerende detailhandelsstructuur, ruimte geven aan kwaliteit; 5. Primaire detailhandel bereikbaar op een aanvaardbare afstand; 6. Detailhandel die bijdraagt aan aantrekkelijke binnensteden. In de monitor detailhandel 2022 is de stand van zaken met betrekking tot de Noord-Hollandse winkelgebieden op 1 januari 2022 uitgewerkt 1. Geconcludeerd wordt dat de detailhandelsstructuur ten opzichte van het jaar ervoor stabiel is gebleven, mede door de COVID-19 steunmaatregelen. Specifiek over gemeente Opmeer wordt niks geconcludeerd. Voor de regio West-Friesland wordt gesteld dat:
1
Provincie Noord-Holland (2022), Monitor Detailhandel 2021-2022
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
15
Er heeft een lichte krimp in de werkgelegenheid binnen de detailhandel (-128 banen) plaatsgevonden tussen in 2022 ten opzichte van 2021. Dit kan veelal verklaard worden door het verlies van banen in de supermarktbranche. In de rest van de provincie is de werkgelegenheid in de detailhandel branche wel gegroeid;
Na een aantal jaren van sterke groei van het winkeloppervlakte binnen de regio is dit gestabiliseerd;
De leegstand in de regio is 4,7% (2022) een lichte daling van 0,1% ten opzichte van het jaar ervoor;
In West-Friesland zijn 3 winkelgebieden (excl. leegstand) die groter zijn dan 15.000 m 2.
Doorwerking plangebied Relevant uit dit beleid voor de centrumvisie van Opmeer-Spanbroek is de focus van de provincie op het regionaal afstemmen van de behoefte naar detailhandel binnen de veranderende maatschappij en de behoeftes van de bewoners en bezoekers. Deze regionale afstemming is belangrijk, omdat de werkgelegenheid in detailhandelssector in de regio West-Friesland niet mee in gegaan met de groei in de rest van de provincie. De doelen die de provincie stelt met betrekking tot de detailhandelsstructuur zijn op een kleinere schaal ook toepasbaar op het centrum van Opmeer. Bijvoorbeeld: Opmeer is de grootste kern van de gemeente en het centrum speelt een belangrijke rol als winkelgebied. De provincie stelt dat hoofdwinkelgebieden vooral moeten worden geprioriteerd.
Beleid regio Noord-Holland-Noord 2.4.1
Woondeal Noord-Holland Noord (2020)
In de Woondeal Noord-Holland Noord gaat het om de grotere opgaven op het niveau van geheel Noord-Holland Noord (hierna: NHN). NHN en de MRA (Metropool Regio Amsterdam) vullen elkaar aan op het gebied van woningbouwopgaven, verhuisdynamiek, economische ontwikkelingen en mobiliteit. Gezien het feit dat Alkmaar, Heerhugowaard en Hoorn onderdeel uitmaken van het DUS (Daily Urban System) van Amsterdam, is het ook logisch dat op die plekken een deel van de grote woningvraag op de korte termijn binnen de MRA wordt opgevangen. In de Woondeal wordt beoogd dat steden hun eigen karakter behouden en tegelijk flexibel inspelen op de groei van inwoners. Daarom zijn een aantal zaken opgenomen in de woondeal. Bijvoorbeeld de concrete locaties waar woningbouw op de korte en lange termijn versneld raakt. Bij realisatie wordt uitgegaan van de volgende principes:
Prioriteit op binnenstedelijk bouwen bij ov-knooppunten;
De regio ontwikkelt langs de infrastructuurlijnen ten noorden en oosten extra bouwlocaties om te voldoen aan de overlopende vraag en inzet op vereenvoudiging van methodiek en regels dat zo goed mogelijk in de tijd voor elkaar te krijgen;
Als dat niet (snel genoeg) lukt inzet op een regionale ladder onderbouwing en vinden van geschikte (goed bereikbaar, weinig “groene” waarde) uitleglocaties.
Woningen toegevoegd worden die doorstroming tot stand brengen. Bijvoorbeeld in de zin dat bewoners van een veel-kamerwoning naar een appartement verhuizen en de veel-kamer woning voor een gezin beschikbaar komt.
De nadruk ligt op het bouwen van betaalbare woningen voor starters, doorstromers en alleenwonenden.
Doorwerking plangebied Relevant uit dit beleid voor de centrumvisie van Opmeer-Spanbroek is de toevoeging van woningen die doorstroming tot stand brengen. Het bouwen voor ouderen in het centrum, brengt bijvoorbeeld de doelgroep
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
16
dichter tot de voorzieningen en stimuleert de doorstroom in de woningmarkt. Daarnaast biedt een herontwikkeling van het centrum ruimte voor inbreiding van woningen voor o.a. starters. Inbreiding is in lijn met het compacter maken van het centrum van Opmeer, zie hiervoor hoofdstuk 2.5.5 en 2.5.6. 2.4.2
RES Noord-Holland Noord 1.0 (2021)
Omdat lokale besluitvorming op het gebied van maatregelen in het kader van het Klimaatakkoord (2019) en de energietransitie regionale impact kunnen hebben, is Nederland ingedeeld in 30 energieregio’s die elk een Regionale Energiestrategie opstellen (hierna: RES). Het doel van de RES is om plannen op het gebied van wind- en zonne-energieopwekking en de inzet van andere duurzame energietechnieken te maken. Elke 2 jaar wordt deze geactualiseerd. Het doel is dat de energieregio’s gezamenlijk in 2030 samen 35 Terawattuur (TWh) aan grootschalige hernieuwbare elektriciteit op land opwekken. Gemeente Opmeer valt binnen de energieregio Noord-Holland Noord (hierna: NHN). Dit samenwerkingsverband bestaat uit het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, de provincie Noord-Holland en 18 gemeenten2. Daarnaast zijn netbeheerders, bewoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers betrokken. Het figuur op de volgende pagina toont de kaart met daarop de zoekgebieden voor wind- en zonneenergie voor de regio NHN. Voor de concretisering van deze zoekgebieden zijn vier criteria opgesteld in een afwegingskader: 1. Kwantiteit De ambitie van de RES NHN is om 3,6 TWh aan zonne- en windenergie op te wekken voor 2030. Hiervan wordt in de huidige situatie al 2,08 TWh opgewekt.
Bovenop deze ambitie wordt in de Wieringerhoek in het IJsselmeer natuurontwikkeling in combinatie met zonneatollen (een vorm van zonne-energie) gerealiseerd
OpmeerSpanbroek
Figuur 2.1 Zoekgebieden zon- en windenergie en bestaande windturbines in Noord-Holland Noord (bron: RES 1.0 Noord-Holland Noord)
2
Alkmaar, Bergen (NH.), Castricum, Den Helder, Drechterland, Enkhuizen, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Langedijk, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec, Texel en Uitgeest
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
17
met een potentie van 1,1 TWh. De eindverantwoordelijkheid van deze ontwikkeling valt binnen het Rijk en de opbrengsten ervan tellen niet onder de RES. De zoekgebieden (zie figuur 2.1) waar deze energie zal worden opgewekt kunnen worden opgedeeld in verschillende categorieën die elk kansen en uitdagingen bieden. Deze categorieën zijn: zon op dak, zon op parkeerplaatsen, langs infrastructurele lijnen, bij bedrijventerreinen en IJsselmeer en Markermeer. Ook is vastgesteld waar energieopwekking specifiek niet wenselijk is. O.a. in de duinen, andere natuurgebieden of in het open landschap en in gebieden met een hoge cultuurhistorische waarde. 2. Participatie en draagvlak Belangrijk in het opstellen van de RES 1.0 en alle vervolgstappen die nog zullen komen is het bottom-up proces. De overtuiging is dat samenwerking, zorgvuldige participatie en lokaal eigendom van groot belang zijn in het realiseren van de ambitie. Hiermee worden de lusten en de lasten eerlijk en lokaal verdeeld, ontstaat er groter maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak en met goede lokale samenwerking worden kansen beter en sneller benut. 3. Ruimtelijke afwegingen Omdat het opwekken van hernieuwbare energie een ruimtelijke opgave is moet worden gelet op een inpassing in het landschap, gedegen ruimtelijk ontwerp en een koppeling met andere ruimtelijke opgaven (zoals woningbouw en natuurontwikkeling).
Hiervoor is (boven)regionale afstemming van belang, maar ook afstemming op projectniveau. Gesteld wordt dat nieuwe ontwikkelingen de landschappelijke- en natuurwaarde van het gebied moeten verbeteren en dat negatieve effecten op de omgeving en de natuur moeten worden gemitigeerd. 4. Energie-infrastructuur Omdat de klimaatopgave groot is, is systeem-efficiënte van groot belang. Er moet slim worden omgegaan het elektriciteitsnet, om zo min mogelijk gevolgen voor de schaarse ruimte, doorlooptijden en maatschappelijke kosten te maken. Dit heeft ook gevolgen voor het draagvlak, haalbaarheid en kosten voor de regio. Hiervoor moet de capaciteit van het elektriciteitsnet worden vergroot. Daarnaast zijn er 5 ontwerpprincipes: 1. Benut de bestaande energieinfrastructuur optimaal; 2. Combineer opwek en verbruik; 3. Zorg voor een constante productie van energie; 4. Cluster projecten voor duurzame opwek; 5. Gebruik slimme technische oplossingen. Doorwerking plangebied De RES heeft voor 3 deelregio’s dit uitgewerkt. Gemeente Opmeer valt onder de regio Westfriesland, dat inzet op het opwekken van 0,70 TWh aan hernieuwbare energie. Hiervan wordt 0,23 TWh al opgewekt in de huidige situatie. Er wordt in de regio met name ingezet op zonne-energie.
De regio Westfriesland geeft verder aan dat het traditionele karakter van de stadjes, dorpskernen en open ruimtes zoveel mogelijk behouden moet blijven. Verder geldt voor de regio dat:
Het lokale elektriciteitsnetwerk is verouderd en moet worden vernieuwd om te kunnen voorzien in de beoogde ontwikkelingen.
Bij het opwekken van zonne-energie moet rekening gehouden worden met o.a. de weidevogelgebieden, Natuurnetwerk Nederland-gebieden en Natura 2000-gebieden. Maar ook met gebieden met een hoge cultuurhistorische waarde en/of beschermd stadsgezicht.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
18
In Transitievisie Warmte werken gemeente hun visie op restwarmte, Omgevingswarmte/aquathermie en
Opwekking met biomassa telt niet mee voor de ambitie van de RES.
geothermie uit.
Gemeente Opmeer geeft aan geen investeringen in windenergie te doen, zie hiervoor hoofdstuk 2.6.1 en 2.6.3 van deze beleidsscan. Voor elke deelregio is een aparte kaart met zoekgebieden opgesteld. Daarbij geldt dat nieuwe initiatieven buiten de zoekgebieden niet worden uitgesloten. Binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek wordt potentie voor het opwekken van zonne-energie op daken en op parkeerplaatsen aangeduid, zie figuur 2.23. Net buiten het centrum liggen twee zoekgebieden voor verdere plaatsing van zonnepanelen.
Figuur 2 .2 Potententiële locaties opwekking energie in Opmeer-Spanbroek (Bron: Provincie Noord Holland)
Beleid regio West-Friesland 2.5.1
Regionaal OV Toekomstbeeld 2040 (2019)
De gemeenten Amsterdam en Almere, de Vervoersregio Amsterdam en de provincies Noord-Holland en Flevoland hebben in november 2019 een Regionaal OV Toekomstbeeld voor 2040 gepresenteerd. In dit beleidsstuk is de regionale ambitie om het openbaar vervoer, samen met de fiets en de auto, in een geïntegreerd en uitstootvrij systeemonderdeel te laten zijn. Het doel is dat bewoners en bezoekers snel, duurzaam en efficiënt kunnen reizen. Voor het opstellen van dit toekomstbeeld is de regio opgedeeld in verschillende gebieden: Het metropolitane kerngebied Focus ligt sterk op Amsterdam en op verplaatsingen per voet, fiets en OV. Focus ligt ook op de verbinding met regionale kernen, waarmee de bereikbaarheid, agglomeratiekracht en ruimtelijk-economische ontwikkelingen worden versterkt. De uitbreiding van het metronetwerk op regionaal niveau, biedt ruimte voor het benutten van het spoor voor bovenregionale, (inter)nationaal en goederenvervoer.
3
Zie: https://geoapps.noord-holland.nl/GeoWebP/index.html?viewer=RES_Zoekgebieden
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
19
Regionale corridors en steden De focus ligt op de snelheid, comfort en de hoge frequenties van spoor en HOV (hoogwaardig openbaar vervoer). Het OV gaat in deze gebieden een belangrijke rolspelen. Per corridor wordt gezocht naar maatwerkoplossingen. Grote kernen in landelijk gebied De focus ligt hierbij op het verbinden van het landelijk gebied met de grote kernen door middel van het verhogen van de kwaliteit van het HOV-busnetwerk. Kleinere gebieden worden op het onderliggend busvervoer aangesloten of bediend met vraagafhankelijke Ov-systemen. Schiphol: Het OV moet de voornaamste en meest logische mobiliteitsvorm worden om van/naar de luchthaven te reizen. Rekening moet worden gehouden met de rol van internationaal spoorvervoer en een koppeling met regionale ov-netwerken. Samen draagt de ambitie bij aan het oplossen van bereikbaarheidsknelpunten, economische groei en de bereikbaarheid van nieuwe woon- en werklocaties. Daarnaast dragen de ambities bij aan een inclusieve, gezonde en veilige samenleving.
Doorwerking plangebied
Opmeer-Spanbroek
Figuur 2.3 kaart regio Den Helder - Alkmaar/Hoorn uit het Regionaal OV Toekomstbeeld 2040
Opmeer-Spanbroek wordt in het toekomstbeeld niet specifiek aangeduid, zie figuur 2.3. Dichtbij zijnde kernen als Hoorn en Alkmaar worden wel benoemd als belangrijke ov-knooppunten, waarbij wordt gefocust op het verbeteren van de kwaliteit van het HOV. Verbeteringen in het regionale ov-netwerk zullen indirect wel bijdragen aan de verbetering van de bereikbaarheid van Opmeer-Spanbroek, o.a. via de stations van Hoorn en Obdam.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
20
2.5.2
Pact van Westfriesland 7.1 (2020)
De gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec, waarin samen circa 210.000 inwoners wonen, werken samen in het Pact van Westfriesland 7.1: zeven gemeenten, één geluid. Op zes thema’s wordt er gewerkt aan de ambitie om als regio behoren tot de top 10 van meest aantrekkelijke regio’s: Wonen, leefbaarheid en bereikbaarheid De ambitie is om zo snel mogelijk betaalbare, aantrekkelijke en duurzame woningen te bouwen, voor iedereen. Daarnaast is er een focus op regionale bereikbaarheid en het behoud van natuur en landschap. Energietransitie en klimaatadaptatie De ambitie is om 2040 aardgas en energie- en klimaatneutraal te zijn. Hiervoor moeten ruimtelijke ingrepen worden gedaan en eigenaarschap en draagvlak onder inwoners en ondernemers worden gecreëerd. Ondernemen en economie De ambitie is om de regio beter op de kaart te zetten en zo bedrijvigheid aan te trekken. Hiervoor wordt de regio beter geprofileerd en wordt het MKB te gesteund. Daarnaast is er een focus op het toekomstbestendig maken van de agrisector en moet de vraag en het aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten. Arbeidsmarkt en onderwijs De ambitie is om zowel de kwalitatieve als kwantitatieve vraag en aanbod op de regionale arbeidsmarkt aan elkaar te koppelen.
Vrije tijd De ambitie is om een cultureel profiel, regio-marketing en een recreatieve route structuur aan te leggen die sport, recreatie en cultuur aantrekkelijker maakt voor inwoners en bezoekers. Zorg en sociaal domein De ambitie is om een gezonde en inclusieve regio te zijn, waarin iedereen een passend zorgaanbod krijgt. Deze ambitie is in november 2020 opgesteld. Iedere gemeente binnen het pact hebben een uitvoeringsprogramma vastgesteld met de eigen gemeenteraad waar vanuit eigen amendementen en moties worden opgesteld. Doorwerking plangebied Relevant voor de centrumvisie van Opmeer-Spanbroek is de focus op het bouwen van zoveel mogelijk betaalbare, aantrekkelijke en duurzame woningen binnen de regio en de focus op het aantrekken van bedrijvigheid. Het opstellen van de visie biedt kansen bij te dragen in het versterken van de positie van de regio als aantrekkelijke regio. 2.5.3
Regionale Economische Agenda (REA) (2015)
Met de Regionale Economische Agenda wordt gewerkt aan de doelstellingen uit de economische pijler uit het Pact van Westfriesland. De rol van regionale overheden is het faciliteren, verbinden en promoten. De ambitie van de economische agenda is het creëren van een vitale en toekomstbestendige economie op basis van goede samenwerking. Het gewenste effect van deze ambitie is:
Behoud en groei van werkgelegenheid binnen bereisbare afstand en daarmee bestaanszekerheid voor onze inwoners;
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
21
Behoud en groei van investeringen en bestedingen voor het in stand houden van voorzieningen;
Het behouden en versterken van bedrijfstakken/groepen bedrijven die vooroplopen in vernieuwing. Deze fungeren als motor van economische ontwikkeling.
Om dit te bereiken zijn er doelen gesteld op 5 deelthema’s.
Vitale regionale economie: meer duurzame innovatie, aanpassingen die samenhangen met demografische veranderingen, digitalisering en robotisering.
Regionaal afgestemde werkomgevingen en verbeteringen infrastructuur: goede beschikbaarheid van werklocaties, die geschikt zijn voor de vernieuwingen in de economie.
West-Friesland als regionaal gesprekpartner: de regio is een betere en volwaardige gesprekspartner bij het streven naar een niet-fysieke verbetering van het ondernemers/vestigingsklimaat.
Westfriese samenwerking ondernemers, overheid, onderwijs en onderzoek: De regio wilt meer gaan stimuleren en zorgen voor verbinding tussen enerzijds gevestigde organisaties als broedplaatsen.
Positionering Westfriese economie: Het pakken van de regierol op het verbinden en promoten van samenwerken met partijen buiten de regio.
Doorwerking plangebied Een aantal relevante opgaven achter deze ambitie voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
Inzetten op de diversiteit van bedrijvigheid, met een focus op duurzame innovatie, met een lange termijn blik, afgestemd op de demografische ontwikkelingen.
Inzet op de bereikbaarheid van het centrum, om de werklocaties toegankelijker te maken.
Inzet op meer samenwerking tussen actoren: o.a. de gemeente, ondernemers en inwoners.
2.5.4
Structuurschets Westfriesland (2016)
De structuurschets Westfriesland bevat de ruimtelijke uitwerking van de economische en sociale agenda opgesteld door en voor de regio. Daarnaast wordt er een ruimtelijke structuurversterking toegevoegd als derde ambitie. De structuurschets is uitvoeringsgericht, biedt ruimte en flexibiliteit aan initiatieven en integreert het regionale beleid. Daarnaast is deze structuurschets opgesteld ‘in de geest van de Omgevingswet’ en is inhoudelijk en procesmatig input geweest voor de, reeds besproken, provinciale omgevingsvisie. De ambitie met betrekking tot de ruimtelijke structuurversterking in de regio Westfriesland heeft als uitgangspunt de landschappelijke en stedelijke diversiteit. Steden en dorpen moeten robuuster en sterker worden en daarnaast moet worden geïnvesteerd in de kwaliteit van het buitengebied. Een kans hierbij is de ligging aan het water. Deze ambitie is vertaald naar 7 doelstellingen: 1. Het versterken van de leefbaarheid van (kleine) kernen; 2. Het benutten van recreatieve potenties van kust en steden; 3. Het bouwen aan een duurzame, klimaatadaptieve regio; 4. Het zorgen voor woonruimte voor de West-Friese bevolking; 5. Het versterken de externe woonkwaliteit; 6. Het bieden van ruimte voor ondernemen; 7. Het versterken van de agribusiness. Doorwerking plangebied Specifiek over Opmeer-Spanbroek wordt gesteld dat de kern een bovenlokaal verzorgende functie heeft.
Waarvan de kracht ligt in de boodschappenfunctie voor zowel de eigen bevolking en de bevolking in de directe omgeving. Er is ruimte voor twee supermarkten. Hierbij moet rekening worden gehouden met de leefbaarheid in de kleinere kernen: het aanbod moet passend zijn bij de huidige functie van het centrum.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
22
De concentratie van detailhandel, voorzieningen en woningbouw zorgt voor behoud en waar mogelijk versterking van de leefbaarheid. Een aantal relevante doelstellingen uit de structuurschets voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
Het bereikbaar houden vanuit voorzieningen;
Het creëren van robuuste voorzieningen- en detailhandel structuur;
Verduurzamen en transformeren van bestaande woningvoorraad en hiervan een deel het levensloopgeschikt maken;
Bouw nieuwe woningen gericht op alle doelgroepen, deels ook levensloopgeschikt;
Het bouwen van aantrekkelijke, onderscheidende woonmilieus voor (hoger opgeleide) werknemers.
2.5.5
Regionale detailhandelsvisie (2015)
Het doel van de regionale detailhandelsvisie is het opstellen van een regionaal toekomstbestendig perspectief op detailhandel te schetsen. Daarmee valt deze visie binnen de bredere regionale ambitie uit het Pact van Westfriesland. De visie loopt officieel tot 2020, maar biedt een doorkijk tot 2025, wat deze relevant maakt voor onderhavige beleidsscan. De ambitie die wordt gesteld in de regionale detailhandelsvisie heeft drie aspecten:
Het hebben van een aantrekkelijk winkelaanbod die gebonden is aan de inwoners;
Het versterken van de bovenregionale functie van het winkelaanbod op de daarvoor geëigende loca-
Het bieden van ruimte voor ondernemerschap op de daarvoor geschikte locaties.
ties, met name aan de hand van de toeristisch-recreatieve component;
Sleutelwoorden in het verwerken van de detailhandel sector binnen de regio zijn: duurzaam ruimtegebruik, een vitale regionale economie en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Er wordt gesteld dat er vanwege een structureel veranderende winkelmarkt in 2020 minder behoefte is aan winkelmeters dan ten tijde van het opstellen van de visie. Om leegstand te voorkomen, moeten er goed worden gestuurd op vraag en aanbod. Het 8-tal uitgangspunten dat door de regio hiervoor zijn opgesteld zijn: Een optimale binding van de inwoners van West-Friesland aan het dagelijkse winkelaanbod in de regio;
Het zoveel mogelijk op peil houden van de binding van de inwoners van West-Friesland voor de nietdagelijkse aankopen (zowel reguliere als volumineuze aankopen);
Het vergroten van de toeristisch-recreatieve component van de bovenregionale functie van het detailhandelsaanbod in de regio, vooral ten goede komend aan de recreatieve centrumgebieden in WestFriesland;
Het bieden van ruimte voor dynamiek in bij uitstek de centrumgebieden met een regionaal- of streekverzorgende functie;
Kwalitatieve versterking van de bestaande, perspectiefrijke delen van de structuur staat boven het mogelijk maken van ontwikkelingen op nieuwe locaties;
Inzetten op compacte, sterke winkelgebieden die in omvang en samenstelling passen bij de verzorgingsfunctie die ze vervullen;
Het mogelijk maken van transformatie van perspectiefarme (delen van) winkelgebieden naar andere functies dan winkelen;
Gestructureerd en onderbouwd ruimte bieden voor innovatieve ontwikkelingen als pick-up points, pop-up stores, branchevervaging en andere deels niet te voorziene ontwikkelingen. Daarbij is van belang dat deze ontwikkelingen een meerwaarde hebben voor de huidige detailhandelsstructuur en geen afbreuk daaraan doen.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
23
Doorwerking plangebied In de visie wordt gerefereerd naar het centrum van Opmeer-Spanbroek. Met ca. 7.000 m2 WVO is OpmeerSpanbroek de grootste van de zes dorpskernen in West-Friesland. Het winkelaanbod bestaat uit één supermarkt en aanvullend dagelijks aanbod in de vorm van speciaalzaken. Ook is er beperkt niet-dagelijks aanbod en diverse dienstverleners in het centrum gevestigd. In totaal waren er in 2015 28 winkels. Ten tijde van het opstellen van deze visie (2015) was de leegstand in het centrum met 11% relatief groot. In 2020 was de winkelleegstand gegroeid naar bijna 17% 4. Dit aanbod is verspreid over een relatief groot oppervlak. Een aantal relevante punten n.a.v. deze uitgangspunten voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
Een doel uit de visie is dan ook om het gevarieerde winkelaanbod in het centrum van Opmeer-Spanbroek te versterken en completer te maken. Dit ook van belang voor de bovenlokaal verzorgende functie van het centrum.
De inzet op duurzaam ruimte gebruik en naar compacte en sterke winkelgebieden, gezien de ruimte opzet van het huidige centrum;
Om het centrum van Opmeer-Spanbroek vitaal te houden, ten tijde van een veranderende vraag aan winkelaanbod, moet er een goede binding zijn tussen de inwoners en het aanbod;
Om de leefbaarheid in omliggende kernen te beschermen, is het toevoegen van meer dan één (grotere, tot ca. 1.500 m2 WVO) supermarkt niet wenselijk.
2.5.6
Regionale woonvisie Westfriesland (2017)
Zoals beschreven in hoofdstuk 2.2.2 heeft de regio Westfriesland de ambitie om tot de top 10 meest aantrekkelijke regio’s te behoren. In de regionale Woonvisie Westfriesland wordt het aspect ‘wonen’ van deze ambitie uitgewerkt. De speerpunten uit de woonvisie, opgesteld in samenwerkingen met belanghebbenden als woningcorporaties, bewonersverenigingen, zorgpartijen, de provincie, bouwers en ontwikkelaars, zijn als volgt: Bestaande woningvoorraad De woningvoorraad moet betaalbaar, aantrekkelijk en toekomstbestendig op het gebied van duurzaamheid worden gemaakt en worden behouden. Bewoners worden gestimuleerd om bij te dragen aan het verbeteren en het behoud van de kwaliteit van de openbare ruimte. Vitale kernen De bouwmogelijkheden zijn afhankelijk van lokale omstandigheden in woonkernen en worden gericht op kansrijke producten en locaties. Er wordt ingezet op functiemening (wonen en werken) om de leefbaarheid van de regio te verbeteren en in stand te houden. Daarnaast wordt er gekeken naar de (OV-) bereikbaarheid en kansrijke producten en locaties voor voorzieningen en de samenhang met woningbouw om de vitaliteit van kernen te verbeteren. Nieuwbouw De vraag naar woningen (type en hoeveelheid) en de inrichting van de woonomgeving staat centraal in de ontwikkeling. Er wordt vooral ingezet op onderscheidende en complementaire producten.
Het landschappelijk onderscheidend vermogen van Westfriesland wordt benadrukt. Uitgangspunt is daarnaast om gemengde woonmilieus te realiseren met aandacht voor duurzaamheid en zelfvoorzienendheid. Er wordt ingezet op het toepassen van nieuwe woonvormen (o.a. seniorenwoningen, tiny houses, collectieve bouw), vormgeving van zorg (o.a. familiedomeinen, woongroepen en wonen met gelijkgestemden) en ten slotte op nieuwe vormen van opdrachtgeverschap.
4
CBS (2020), Landelijke Monitor Leegstand 2020
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
24
Scheiden wonen en zorg Inwoners moeten zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dit vraagt om passende en betaalbare woningen en het levensloopbestendig maken van de huidige woningvoorraad. Flexibel kader Op regionaal niveau wordt er een afwegingskader gehanteerd voor nieuwbouwplannen. Hierin worden de speerpunten van de regionale woonvisie vertaald naar plannen. Het doel is houvast voor de regio en ruimte voor marktinitiatieven. Doorwerking plangebied Een aantal relevante punten n.a.v. de woonvisie voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
Het centrum van Opmeer-Spanbroek verspreidt zich over een groot oppervlakte. De inzet richting een compacter centrum, biedt kansen voor een verbetering van de bestaande woningvoorraad, een verbetering van de openbare ruimte en op het gebied van functiemenging.
In de prognose van de provincie Noord-Holland wordt gesteld dat de woningbehoefte in de gemeente Opmeer t.o.v. 2021 in 2030 +300 woningen is. Voor 2040 is dit +350 woningen en voor 2050 stijgt dit naar een behoefte aan 450 woningen5. Ten opzichte van het realiseren van deze nieuwbouw, stelt de regio dat de hoeveelheid, het type en de inrichting van de woonomgeving centraal staat. Daarbij moet nieuwbouw de bestaande voorraad diversifiëren (momenteel is er in de regio een eenzijdig aanbod op het gebied van bouwjaar, type en onderscheidende woonmilieus) en versterken van het bestaand stedelijk gebied.
Er moet regionale afweging plaatsvinden bij het doorvoeren van nieuwbouw ontwikkelingen.
2.5.7
Regionaal woonakkoord 2020-2025 (2021)
Het regionale woonakkoord 2020-2025 is gesloten tussen de burgemeester en wethouders uit de bestuurlijke regio Westfriesland en de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (de provincie). Het akkoord loopt tot 1 januari 2026 en vervangt het Regionaal Actie Programma Wonen 2017-2020. De regionale woningbouwprogrammering, zoals uitgewerkt in 2.2.5, blijft toepasbaar en is een apart document bij dit woonakkoord. In het Regionaal Woonakkoord zijn de samenwerkingsafspraken en acties voor bouwen en wonen uitgewerkt, onderverdeeld in de thema’s nieuwbouw, revitalisering bestaande bouw en overige opgaven. Doorwerking plangebied Een aantal relevante samenwerkingsafspraken en acties op het gebied van nieuwbouw voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
De regio wilt jaarlijks minimaal 900 passende woningen bouwen. Deze moeten aansluiten bij de locaties en het type woonmilieu waar behoefte aan is en moeten voldoende betaalbaar zijn. Een deel hiervan wordt binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek gerealiseerd.
De regio zet in op het ontwikkelen van nieuwe woonvormen die passen bij de woningbehoefte en bijdrage aan de woonkwaliteit van de regio. Voorbeeld van nieuwe woonvormen zijn o.a. initiatieven voor senioren of eenpersoonshuishoudens, tiny houses en modulair bouwen. Een deel hiervan zou mogelijk binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek kunnen worden gerealiseerd.
Een aantal relevante samenwerkingsafspraken en acties op het gebied van revitalisering van bestaande bouw voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn:
5
Provincie Noord-Holland (2021), Prognose Noord-Holland 2021-2050
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
25
De regio wilt voor 2030 18.000 woningen verduurzamen (o.a. afkoppelen van het aardgas). Een revitalisering van de woningvoorraad in het centrum draagt bij aan deze doelstelling. Er wordt ingezet op innovatie, in de brede zin, op woning- en wijkniveau.
De regio streeft naar levendige en vitale woonwijken en buurten. Dit uit zich in sloop-nieuwbouw, sociale projecten en fysieke aanpassingen in de openbare ruimte. Stedelijke vernieuwing kan worden gecombineerd met verduurzaming, vergroening en klimaatadaptief ontwerpen. Dit draagt o.a. ook bij aan het stimuleren van een gezonde levensstijl. Ook in de centrumvisie kunnen verschillende opgaven tegelijkertijd worden aangepakt.
Om mensen langer thuis te kunnen laten wonen, moet er een gevarieerd woningaanbod zijn, die ook
De regio wilt buitenlandse werknemers op een kwalitatieve wijze te laten wonen in de omgeving van
geschikt zijn voor mensen met een zorgvraag. hun werk.
Gemeentelijk beleid 2.6.1
Structuurvisie Opmeer 2025 (2012)
In de Structuurvisie 2025 van de gemeente Opmeer worden de hoofdlijnen van het gemeentelijk ruimtelijk beleid. De structuurvisie Opmeer voor 2025 is relatief verouderd (2012). Momenteel is de gemeente bezig met het opstellen van een Omgevingsvisie. Deze is gepland voor 2022-2023 en zal uiterlijk in 2024 gereed zijn. Het doel van de structuurvisie is om ruimte voor ontwikkeling te bieden met respect voor de historischgeografische, cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de gemeente. Vijf kernmerken die gemeente voorzichtzelf stelt zijn ‘nuchter’, ‘ondernemend’, ‘open’, ‘verbonden’ en ‘eigenzinnig’. Deze ‘merkwaarden’ typeren de gemeente. De ambitie die voortkomt uit deze kenmerken is om iedereen (van inwoners, ondernemers tot bezoekers) het gevoel te geven dat ze de ruimte krijgen, om te wonen, werken en te recreëren. Maar ook om zichzelf en anders te zijn, tot rust te komen en actief bezig te zijn in het groen. Doorwerking plangebied De structuurvisie kent de volgende uitgangspunten met betrekking tot de kern en het centrum van OpmeerSpanbroek:
Op het gebied van de historisch-geografische, cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten binnen de gemeente wordt gesteld dat deze zoveel mogelijk moeten worden behouden en versterkt worden.
De ambitie is om de functie van Opmeer-Spanbroek als hoofdkern van de gemeente en centrum met een bovenlokale functie te behouden en uit te breiden.
Een aantal locaties in Opmeer-Spanbroek komt in aanmerking voor herontwikkeling. In en rond het centrum kunnen met name de locaties Koenis, Huijberts en Breestraat-Zuid worden betrokken bij centrumontwikkelingen, inclusief wonen. De locatie Bik komt in aanmerking voor wonen. Op de locatie Slothuis heeft handhaving van de hotelfunctie met als alternatief een maatschappelijke functie de voorkeur van de gemeente.
Wat betreft woningbouw ligt de nadruk in de komende 10 jaar op realisatie van woongebied Heerenweide (ten oosten van de kern) en het benutten van vrijkomende locaties binnen de bestaande dorpen (inclusief Hoogwoud, waaronder locatie Tuk).
De gemeente werkt niet mee aan de realisatie van windturbines in de gemeente. In het kader van de bestemmingsplannen worden afwegingen gemaakt over de aanvaardbaarheid van vormen van duurzame energiewinning.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
26
De gemeente zet zich in voor handhaving en verbetering van de toeristische gebruiksmogelijkheden van
De gemeente wil de bereikbaarheid van Opmeer-Spanbroek via water versterken. De haalbaarheid van
de bestaande dagrecreatie voorzieningen. een aanlegplaats met eventueel faciliteiten wordt onderzocht.
De gemeente wil de routerecreatie in regionaal verband bevorderen en werkt, waar mogelijk en haalbaar, mee aan het realiseren van nieuwe recreatieve en toeristische routestructuren.
2.6.2
Toekomstvisie Opmeer 2030 (2021)
In de toekomstvisie 2030 wordt richting gegeven aan ontwikkelingen binnen de gemeente Opmeer. De visie is opgesteld aan de hand van contact met bewoners, ondernemers, verenigingen, dorpsraden en betrokkenen. Na aanleiding hiervan zijn op 5 onderwerpen ambities opgesteld die aansluiten bij de bestaande identiteit en kwaliteiten van de gemeente Opmeer: Vitale dorpen in een vitale gemeente Een groene leefomgeving waar ruimte is voor jong en oud om te wonen, om betrokken te zijn in de gemeenschap of bij verenigingen. Een zorgzame gemeenschap Goede en bereikbare zorgverlening die dichtbij de mensen staat, mensen zo lang mogelijk in de eigen gemeenschap en dicht bij elkaar laten wonen. Een duurzame toekomst Klimaatmaatregelen worden serieus genomen, energie wordt bespaard en lokaal opgewekt. Werken naar klimaatneutraal in 2050: de energievraag wordt dan regionaal gedekt. De keuzes die worden gemaakt zijn zoveel mogelijk inpasbaar en betaalbaar en hebben respect voor het unieke landschap. Daarnaast is er aandacht voor de agrarische sector. Een aantrekkelijk landschap De gemeente koestert het open landschap, erfgoed en de kenmerkende lintdorpen. Ontwikkelingen moeten passend zijn binnen dit kenmerkende landschap. Een bereikbaar bestuur Betrokkenen worden meegenomen in besluitvorming en er wordt gewerkt aan het versterken van de band tussen gemeentebestuur en haar inwoners.
Er zijn duidelijke afspraken over de rol en positie van dorpsraden t.o.v. het gemeentebestuur. Doorwerking plangebied Over het centrum van Opmeer-Spanbroek (en daarnaast Hoogwoud) stelt de gemeente dat de ambitie is dat centrumfunctie in 2030 sterker zal worden. Er bevinden zich winkels, horeca, ontmoetingsplekken en evenementen plaats. Hiervoor wordt o.a. een buurthuis (het Huis van Opmeer) gerealiseerd met een bibliotheek, koffietent en ruimtes voor activiteiten, waarmee het verenigingsleven ook opbloeit. De bedrijvigheid moet in 2030 meer gebundeld zijn. De ambitie is dat het centrum zo levendig wordt, dat het weer jonge gezinnen richting Opmeer trekt. Daarnaast is de ambitie dat er wordt ingezet in het ombouwen van leegstaande panden tot seniorenwoningen. Ook wordt voorzien dat een deel van het buitengebied van de kern Opmeer bebouwd wordt; deze toekomstige inwoners zullen ook gebruikers van het centrum van Opmeer-Spanbroek worden.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
27
Een groot deel daarvan zijn gezinswoningen, hoewel er ook wat starters- en seniorenwoningen tussen zitten. Door het extra aanbod is ook de doorstroom verbeterd. De ambitie is dat er wordt geïnvesteerd in fietsinfrastructuur, maar de gemeente heeft besloten verder geen vergaande investeringen in de bereikbaarheid van de gemeente te doen. Ook op het gebied van toerisme is het niet de ambitie om veel te investeren. 2.6.3
Coalitieprogramma 2022-2026 (2022)
Het coalitieakkoord 2022-2026 met de naam ‘Vitaal Opmeer’ is opgesteld door de gemeenteraadsfracties van het CDA, VVD en de PvdA/GroenLinks na de verkiezingen in maart 2022. Het akkoord geeft invulling aan de ambities van de Toekomstvisie Opmeer 2030. Daarbij is de ambitie geformuleerd in deze toekomstvisie ook de kernambitie uit het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord worden concrete actiepunten opgesteld op het gebied van; •
Maatschappelijke ontwikkelingen;
•
De woningopgave;
•
Duurzaamheid;
•
De Omgevingswet;
•
Financiën;
•
Organisatie en personeel;
•
De arbeidsmarkt;
•
Sociaal domein;
•
Het gemeentelijk woonbedrijf;
•
Bereikbaar bestuur;
•
Recycletarief.
Doorwerking plangebied Een aantal van de acties die voortkomen uit het coalitieprogramma die hebben betrekking op het centrum van Opmeer-Spanbroek zijn: •
Ter aanvulling van het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan, zoals in paragraaf 2.6.6 is uitgewerkt, wordt er in het coalitieakkoord extra ingegaan op paarkeerproblematiek in oudere wijken en (het waar nodig toevoegen van) veilige voetgangersoversteekplaatsen.
•
Op het gebied van openbare ruimte wordt daarnaast rekening gehouden met een inclusieve inrichting en het toevoegen van laadpunten in de openbare ruimte wordt versneld. Klimaatadaptatieplannen worden verder voortgezet, onder andere moet de openbare ruimte bestand zijn tegen hevige neerslag. De kern Opmeer en andere locaties met hittestress zal vergroening plaatsvinden. Er wordt gekeken of er, in samenspraak met de winkeliersvereniging, mogelijkheden zijn tot het inrichten van een openbaar toilet in het centrum.
•
Het belang van de bibliotheek wordt benoemd als onmisbare voorziening, die in de strijd tegen laaggeletterdheid behouden moet blijven. De bibliotheek blijft zich moderniseren en richten op nieuwe doelgroepen. De gemeente ondersteunt de West-Friese Bibliotheek waar zij kan en mag.
•
Op het gebied van duurzaamheid en elektriciteitsproductie, wordt vastgehouden aan de RES: geen windmolens en gebaseerd op landschappelijke waarden aan de slag met zonne-energie met de laagste ruimtelijke impact. Binnen de RES wordt ruimte gehouden voor energieopwekking met innovatieve nieuwe methoden. Er wordt een energieloket ingericht om mensen bij te staan met advies. Ook bij het ontwikkelen van coöperatieve energiewinning. Iedereen moet worden betrokken bij de uitwerking van de transitievisie warmte.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
28
•
Voor woningbouw wordt in 2022 gewerkt aan het Realisatieplan met de Ontwikkelvisie 2022, die richting en continuïteit zullen bieden aan woningbouw op de lange termijn. Dit mag de woningbouw op korte termijn niet in de weg zitten. In de Ontwikkelvisie wordt beschreven welke woningbouw voor welke doelgroepen wanneer plaats kan vinden, op welke wijze deze gerealiseerd kan worden en welke ambtelijke capaciteit daarvoor benodigd is. Bij de totstandkoming van de ontwikkelvisie wordt aandacht besteed aan de bijzondere beklemming die wordt gevoeld onder jongeren om een woning te vinden en worden oplossingen aangedragen. In de nota Grondbeleid worden concrete ontwikkellocaties in 2022 vastgesteld.
•
In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat er onderzoek ingesteld naar de mogelijkheid om jongerenwoningen voor een maximale termijn van 10 jaar aan te bieden in een vorm van prefab bouw van voldoende kwaliteit. Dit wordt gecombineerd met een locatieonderzoek. Doelstelling is deze groep vlot te laten doorstromen naar een reguliere woning. Daarnaast bezien of ook voor spoedzoekers ten gevolge van bijvoorbeeld scheiding wensen bestaan in deze richting. Op basis van een onderzoek wordt bezien of en op welke manier een dergelijke ontwikkeling wenselijk is.
Het realiseren van een nieuwe centrumvisie wordt in het coalitieakkoord aangehaald. In het centrum maken actuele ontwikkelingen het noodzakelijk om deze op zeer korte termijn op te stellen. Reden is deze veelheid aan ontwikkelingen integraal te kunnen beoordelen en elkaar te laten versterken. Mogelijkheden die nu of op termijn worden gezien moeten worden voorzien van ruimtelijke vergezichten om deze te kunnen verwezenlijken. De hierbij te betrekken ontwikkelingen zijn: •
BIK-terrein;
•
Koenis veevoederfabriek;
•
Koenis-Rabobank gebouw;
•
Herenweg;
•
Amazone;
•
Gebruik Diaconieterrein;
•
Scheringamuseum;
•
Ambities Action voor nieuwe locatie;
•
Ambitie tot herinrichting openbare ruimte Centrum Opmeer;
•
Ambitie tot visie over ontwikkeling van detailhandel;
•
Ambitie voor horeca in centrum en de realisatie van een plein;
•
Verkeersproblematiek in zijn algemeenheid gelet op al deze ontwikkelingen betrekken en de link leggen met het GVVP.
Beleid wordt opgesteld voor een anti-speculatiebeding en een zelfbewoningsplicht bij de aan- en verkoop van nieuwe woningen in de vrije sector en voor zover daar nog niet in is voorzien. Hierbij wordt aangesloten bij nieuwe wetgeving op dit vlak. Alle mogelijkheden worden benut om eigen inwoners in redelijkheid voorrang te kunnen geven. In Opmeer komt een schoollocatie vrij. In 2022 wordt er een ruimtelijk plan opgesteld, aan de hand van een participatietraject, over de invulling hiervan. Daarbij wordt o.a. nagedacht over de realisatie van ouderenen/of jongerenhuisvesting. Een groene omgeving met recreatiemogelijkheden is van belang. 2.6.4
Beleidsvisie Fysieke leefomgeving 2020-2023
In de Beleidsvisie Fysieke Leefomgeving 2020-2023 wordt de basis gelegd voor de programmatische en integrale uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van het omgevingsrecht. Het streven is een veilige,
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
29
leefbare, schone, gezonde en inclusieve leefomgeving. Met het samenbrengen van (regionaal en gemeentelijke) beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving - o.a. wonen, milieu, verkeer en vervoer en groen – wordt geanticipeerd op de komst van de Omgevingswet. Deze visie is de opvolger van het ‘Strategisch beleidsplan omgevingsrecht 2015-2019’. De beleidsaspecten die in deze visie aan bod komen zijn: bouwen en slopen, monumenten, milieu, aanlegkap-reclame-inritten, evenementen, bodem en bouwstoffen, natuurbescherming en ruimtelijke ordening. Daarnaast wordt o.a. ingegaan op (ruimtelijke) ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving, de omgevingswet, duurzaamheid (klimaatadaptatie, circulaire economie en energietransitie) en handhaving-preventie. Doorwerking plangebied Specifiek voor het centrum van Opmeer-Spanbroek wordt gesteld dat de verloedering door leegstand, de intensivering van verkeer en de geur, brandveiligheid en het ontploffingsgevaar van bedrijvigheid een probleem of risico vormen. De ambities m.b.t. de fysieke leefomgeving die specifiek voor dit gebied gesteld worden zijn: •
Voorkomen van leegstand;
•
Comprimeren van winkelgebied met behoud van bovenlokale functie;
•
Verdichting: wonen boven winkels;
•
Aantrekkelijke verblijfsomgeving: gevarieerd, schoon, heel en veilig;
•
Verkeersveilig en bereikbaar;
•
Beperken hinder met mogelijk uitplaatsen hinderlijke bedrijven.
2.6.5
Woonvisie gemeente Opmeer 2018-2022
In de woonvisie ‘gelukkig wonen in Opmeer’ worden de uitgangspunten die gebruikt worden bij het behandelen van vraagstukken over woningbouw, onderhoud aan bestaande bouw en de verbetering van de kwaliteit van wonen. De visie heeft betrekking op de periode 2018-2022 en heeft een doorkijk van 10 jaar. In de Kadernota 2022 stelt de gemeente de wens tot actualisatie van deze woonvisie voor de periode 2023-2026. Op 6 thema’s op het gebied van wonen zijn ambities opgesteld:
Goed wonen in Opmeer; •
Kwaliteit van de bestaande voorraad behouden en vraag-gestuurd bouwen;
•
Stimuleren en faciliteren van de verduurzaming van de woningvoorraad;
•
Vergroten van de flexibiliteit van de bestaande voorraad;
•
(Waar mogelijk) initiatieven faciliteren op het gebied van duurzaam wonen;
•
Kansen creëren voor starters en jonge gezinnen;
•
Verbeteren van doorstroommogelijkheden, zowel in de huur- en koopsegmenten.
Betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen; •
Het gemeentelijke woningbedrijf biedt veel woningen in het sociale segment aan;
•
Inzet om scheefwonen te verminderen en de doorstroming te bevorderen;
•
Het maken van prestatieafspraken met sociale verhuurders op het gebied van o.a. de beschikbaarheid, betaalbaarheid, doorstroming, kwaliteit en duurzaamheid van de woningvoorraad. Maar ook het realiseren van wonen met zorg en ouderenhuisvesting, het huisvesten van urgente doelgroepen en het nakomen van de streefportefeuille.
Vitale kernen en buurtschappen; •
Inzet om het voorzieningenniveau in alle kernen sterk te houden;
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
30
•
Nieuwebouwplannen worden vooral gefaciliteerd daar waar er vraag is en waar zij bestaande voor-
•
Een goede bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen in alle kernen vanuit de hele ge-
zieningen ondersteunen; meente; •
Nieuwbouw wordt passend bij de schaal van iedere kern toegestaan. Er is een voorkeur voor inbreidingsplekken. Bijzondere aandacht vraagt vrijkomende agrarische bebouwing buiten de kernen.
Aantrekkelijke nieuwbouw; •
Ontwikkeling van de Woningbouwprogrammering Opmeer 2018-2030;
•
Woningbehoefteonderzoek en monitor op regionaal niveau;
•
Het hanteren van het regionale afwegingskader;
•
Het aangesloten blijven bij het duurzaam bouwloket voor vragen van mensen;
•
Het opstellen van een energietransitievisie/warmtevisie.
Wonen en zorg en lange zelfstandig wonen; •
Het realiseren van geschikte woningen voor senioren, het vergroten van het bewustzijn van eigenaren om woningen levensloopbestendig te maken;
•
Ruimte bieden in de programmering van nieuwbouwwoningen voor initiatieven gericht op senioren;
•
Het programmeren van levensloopbestendige woningen nabij goed toegankelijke locaties;
•
Het faciliteren van initiatiefnemers en het opheffen van belemmeringen in beleid;
•
Het verkennen van de behoefte aan een nieuw ‘Opplusproject (waarin het verbeteren van de woonkwaliteit in woningen centraal stond);
•
Het houden van goed contact met de adviesraad sociaal domein bij ingrepen in de buurten en wijken en in het bezit van het gemeentelijke woningbedrijf.
De inwoner aan zet: initiatieven van onderop; •
Organiseren bijeenkomst over woonvisie met verschillende belanghebbenden, waaronder bewoners/huurdersorganisatie, dorpsraden en de Raad;
•
Open staan voor initiatieven vanuit bewoners voor nieuwbouw, mits deze voldoen aan de regionale
•
Hanteren Afwegingskader burgerparticipatie bij beleid.
en lokale afwegingskaders;
Doorwerking plangebied Relevant uit dit beleid voor de centrumvisie van Opmeer-Spanbroek is de focus op het verbeteren en uitbreiden van de bestaande woningvoorraad. Inbreiding in het centrum draagt bij aan het compacter maken van het winkelcentrum en het ondersteunen van voorzieningen. Dit is als gevolg goed voor de vitaliteit van de kern. In het woningbouwprogramma van de gemeente Opmeer zijn ca. 380 woningen opgenomen om te realiseren tot 2030. Hiervan valt een kleine 25% (ca. 93 woningen) in het sociale segment en deze woningen zullen allemaal worden gerealiseerd in het plan Heerenweide in Spanbroek. De overige woningen zijn nog niet in plannen vastgelegd. Er hoeven geen sociale huurwoningen in het centrum van Opmeer-Spanbroek te worden gerealiseerd. Er moet een focus zijn op verschillende doelgroepen, o.a. starters, gezinnen en ouderen (met/zonder zorgvraag). Daarnaast is de focus op de inwoner belangrijk: in het opstellen van de centrumvisie zijn deze meegenomen.
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
31
2.6.6
Het gemeentelijke verkeer en vervoersplan 2020-2027
In 2019 is een geactualiseerd gemeentelijk verkeer en vervoersplan (GVVP) vastgesteld voor de periode 2020-2027 voor de gemeente Opmeer, met de naam ‘Opmeer Goed op weg’. De beleidsuitgangspunten die in het GVVP zijn vastgelegd sluiten aan op de (ruimtelijke en maatschappelijke) ambities van de gemeente en passen daarbij binnen de kaders van het Rijks- en Provinciaal beleid. Daarnaast wordt er in het GVVP anticiperend al een link gelegd met de thema’s uit de Omgevingswet, o.a. op het gebied van gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Door deze link zal het eenvoudiger worden om het verkeers- en vervoersbeleid te verankeren in de integrale Omgevingsvisie. Het nieuw beleid in het GVVP focust op drie pijlers, waarbij de ingezet wordt op bereikbaarheid, toegankelijkheid en toekomstbestendigheid. Bereikbaarheid; •
Het oplossen van resterende knelpunten in de wegenstructuur;
•
Een herkenbare inrichting van hoofd- en verblijfswegen;
•
Het duurzaam beheren van de wegen om het functioneren van deze wegen te waarborgen;
•
De realisatie van ontbrekende schakels in het fietsnetwerk;
•
Verankering beleid Veilig oversteken;
•
Onderzoeken snelle fietsroutes;
•
Kwaliteitsverbetering fietspaden (onderhoud, breedte en veiligheid);
•
Goede bereikbaarheid (winkel)centra en voorzieningen.
Toegankelijkheid; •
Meer aandacht voor parkeren van fietsen bij (uitbreiding/ aanpassing van) voorzieningen;
•
Inzet op gedragseducatie;
•
Behoud van het basisnetwerk openbaar vervoer, zowel qua (reguliere) lijnen als frequentie;
•
Een goed toegankelijk openbaar vervoer. We vergroten de toegankelijkheid voor mensen met een fysieke beperking van de wegen en paden naar de haltevoorzieningen toe en zorgen dat deze voldoen aan de richtlijnen die we stellen voor toegankelijkheid;
•
Het parkeerbeleid uitgestippeld in de nota parkeerbeleid wordt verankerd en waar nodig wordt dit aangevuld op specifieke thema’s zoals parkeervoorzieningen voor fietsers en vrachtwagens. Het parkeren van vrachtwagens in de bebouwde kom nabij woningen is ongewenst. Buiten de bebouwde kom of op daartoe aangewezen plekken op bedrijventerreinen is parkeren van vrachtwagens wel toegestaan, zoals op de Veken;
•
Maatwerkoplossingen voor (fiets)parkeerknelpunten waarbij we inzetten op medegebruik van private parkeervoorzieningen (denk aan parkeervoorzieningen bij winkels) alvorens te investeren in nieuwe publieke parkeervoorzieningen. Daarbij mag het belang van groen en leefbaarheid niet uit het oog worden verloren.
Toekomstbestendig •
Uitbreiding van het aantal laadpunten voor elektrische voertuigen en fietsen;
•
Gebruik van elektrische voertuigen bij uitvoering (sommige) gemeentelijke taken;
•
Zorgvuldige afweging van diverse (leefbaarheids-) belangen, alvorens verkeerskundige ingrepen door te voeren;
•
Structurele bijdrage aan het verder verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving op weg naar
•
Burgerparticipatie bij de ontwikkeling van nieuwe initiatieven en het oplossen van knelpunten;
•
Extra stallingsmogelijkheden voor schonere en zuinige (elektrische) voertuigen.
een duurzame Opmeerse toekomst;
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
32
Doorwerking plangebied Het GVVP kent de volgende uitgangspunten met betrekking tot de kern en het centrum van Opmeer-Spanbroek: •
Het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen en winkels, incl. de mogelijkheid tot het parkeren van fietsen en het behoud van het ov-basisnetwerk.
•
Het inzetten op een verbetering van de verkeersveiligheid, specifiek tijdens het oversteken.
•
Het uitbreiden van mogelijkheden tot parkeren en laden van schone en zuinige (elektrische) voertuigen.
2.6.7
Nota uiterlijk van bouwwerken (2020)
In de Nota Uiterlijk van Bouwwerken 2020 zijn afspraken vastgesteld die als doel hebben om de kwaliteit van de gebouwde omgeving te waarborgen. Het biedt de mogelijkheden om bij (ver)bouwplannen het gesprek met de gemeente aan te gaan waarin bepaald wordt of het project aan de ‘redelijke eisen van welstand’ voldoet. Deze nota vervangt de ‘Welstandsnota 2011’. De welstandsbeoordeling is volgens artikel 12a van de Woningwet (Ww) gericht op het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk, en moet zijn gebaseerd op door de gemeenteraad vastgestelde criteria zoals opgenomen in deze nota. Daarnaast heeft deze nota ook betrekking op het beoordelen van eventuele excessen bij bouwwerken (artikel 12, eerste lid en 13a Ww). In artikel 1.3 van de nieuwe Omgevingswet, die waarschijnlijk 1 juli 2023 in werking zal treden, zijn de maatschappelijke doelen van de wet opgenomen. Daarbij is specifiek opgenomen: “bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit”. Daarbij heeft iedereen een zorgplicht voor de fysieke leefomgeving zoals vastgesteld in artikelen 1.6 en 1.7 van de Omgevingswet. Anticiperend op de komst van de Omgevingswet, verschuift de focus bij het beoordelen van bouwplannen van het verbieden (’nee, tenzij…’) naar het bieden van mogelijkheden (‘Ja, mits…’).
Als gevolg hiervan zijn er in de nota geen letterlijke verwoording met betrekking tot het uiterlijk van bouwwerken, maar ligt de focus op beoordelingscriteria. Deze beoordeling vindt plaats aan de hand van de volgende algemene aspecten: •
Het gebouw in zijn omgeving;
•
Het gebouw op zichzelf;
•
De detaillering;
•
Het kleur- en materiaalgebruik.
Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat: •
Het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van het openbaar gebied. Daarbij worden hogere eisen gesteld naarmate het openbare gebruik van het bouwwerk of van de omgeving groter is (relatie tussen bouwwerk en omgeving);
•
Het uiterlijk een relatie heeft met het gebruik ervan, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen samenhang en logica heeft (relatie tussen vorm, gebruik en constructie);
•
Dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt en uitgewerkt, zodat bouwwerken en vormen ontstaan die begrijpelijk zijn (betekenissen van vormen in de sociaal-culturele context);
•
Er structuur is aangebracht, zonder dat het te simpel wordt en daardoor de aantrekkingskracht verloren gaat (evenwicht in helderheid en complexiteit);
•
Het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft in ruimtes, volumes en vlakverdelingen (schaal en maatverhoudingen);
•
Materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke samenhang met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan duidelijk maken (materiaal, textuur, kleur en licht).
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
33
Wanneer deze criteria ontoereikend zijn, kan het college van burgermeester en wethouders, na schriftelijk en gemotiveerd advies van de commissie afwijken van de criteria. Daarbij geldt dat wanneer een gebouw zich sterk van zijn omgeving onderscheidt, er hogere eisen kunnen worden gesteld. Voor (her)ontwikkelingsprojecten die de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek doorbreken zijn geen criteria opgenomen in deze nota. Reden hiervoor is dat deze ontwikkelingen te groot zijn om goed binnen de bestaande omgeving in te passen zijn. Van de ontwerpen wordt dan inspanning verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbouwen. Dit kan zijn in de vorm van een beeldkwaliteitsplan of vergelijkbaar. Doorwerking plangebied Voor grote bouwplannen wordt onderscheid gemaakt in verschillende type gebieden. Voor het centrum van Opmeer-Spanbroek geldt de indeling ‘centrum’ en het beoordelingsniveau ‘Bijzonder’, zie figuur 2.4 en 2.5. Voor een bijzonder beoordelingsniveau geldt dat extra aandacht nodig voor het behouden of verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit.
Figuur 2.4 Gebiedsindeling Opmeer-Spanbroek (bron: gemeente Opmeer)
Figuur 2.5 Beoordelingsniveau Opmeer-Spanbroek (bron: gemeente Opmeer)
Centrum Opmeer-Spanbroek 2023
34
Met betrekking tot het centrum van Opmeer-Spanbroek is de ambitie van de gemeente om de regionale centrumfunctie te behouden en te versterken door het realiseren van meer centrumvoorzieningen. Hierbij moet meer ruimte zijn voor nieuwe kleinschalige detailhandel. Daarbij wordt er ook gekeken naar het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en de openbare ruimte. Daarnaast is gelijktijdig met de herziening van het vigerende bestemmingsplan ‘Centrum Opmeer – Spanbroek’ (d.d. 06 Juli 2017) er een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor het centrumgebied. Hierin is in specifiek ingegaan op de ontwikkeling van de Koenis locatie. Hierin wordt gesteld dat herontwikkeling van dit gebied, in grote mate bepalend is voor de algemene ontwikkelingsrichting van het centrum. De invulling van het Koenis terrein staat nog niet vast, maar van belang is dat er ruimte moet worden gemaakt voor de uitbreiding van de openbare infrastructuur en parkeren op het binnenterrein. Dit inrichting van de openbare ruimte moet dan aansluiten bij die van het kernwinkelgebied zoals die momenteel bestaat in het meest noordelijke deel van de Wuiver. Daarnaast kan er als vervanging van de bestaande voedersilo (23 meter) een hoogteaccent teruggebouwd worden. Ook in dit bestemmingsplan wordt de Koenis locatie aangeduid als ontwikkellocatie, zie hoofdstuk 3.5.
Voor het centrumgebied zal door BRO een apart, nieuw, beeldkwaliteitsplan worden opgesteld. 2.6.8