[22.0007940] Voorjaarsnota 2022 Raad 7 juli 2022
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2022 EERSTE TUSSENRAPPORTAGE
Inhoud Leeswijzer ....................................................................................................................... 3 1. Algemeen.................................................................................................................. 3 2. Autonome ontwikkelingen ........................................................................................... 3 3. Voorjaarsnota 2022 .................................................................................................... 3 4. Investeringskredieten ................................................................................................. 3 5. Reserves en voorzieningen .......................................................................................... 3 1.
Algemeen ................................................................................................................. 4
Voorjaarsnota 2022 ....................................................................................................... 4 Algemene Reserve ......................................................................................................... 4 DeSom ......................................................................................................................... 6 Algemene uitkering gemeentefonds ................................................................................. 6 Corona ......................................................................................................................... 9 Financieel perspectief 2022-2026 ...................................................................................... 13 Ontwikkeling begrotingssaldi 2022-2026104 .................................................................... 13 Uitvoering speerpunten coalitieakkoord ........................................................................... 13 Voorjaarsnota op hoofdlijnen .......................................................................................... 14 Raadsbesluit ................................................................................................................... 15 2.
Autonome ontwikkelingen ......................................................................................... 16
3.
Voorjaarsnota 2022 .................................................................................................. 17
Programma 0 Bestuur en ondersteuning .......................................................................... 18 Programma 1 Openbare orde en veiligheid ....................................................................... 22 Programma 2 Wegen en water ....................................................................................... 23 Programma 3 Economie ................................................................................................. 24 Programma 4 Onderwijs ................................................................................................ 25 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ......................................................................... 26 Programma 6 Sociaal domein ......................................................................................... 27 Programma 7 Duurzaamheid, Volksgezondheid en milieu ................................................... 29 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .................... 31 4.
Investeringskredieten ............................................................................................... 33
Lopende investeringen................................................................................................... 33 Nieuwe investeringen/projecten ...................................................................................... 36 5.
Reserves en voorzieningen ........................................................................................ 38
Pagina 2 van 39
Leeswijzer Deze voorjaarsnota bestaat uit vijf hoofdstukken: 1. Algemeen In dit hoofdstuk is naast de aanbieding van de voorjaarsnota en het raadsbesluit een samenvatting van de financiële effecten in deze voorjaarsnota opgenomen. 2. Autonome ontwikkelingen In dit hoofdstuk komen de technische uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 20232026 aan de orde en worden de ontwikkelingen van het gemeentefonds beschreven. 3. Voorjaarsnota 2022 Per programma vindt u de door ons voorgedragen voorstellen die voortkomen uit nieuwe (opgelegde) regelgeving en mutaties die onvermijdelijk zijn (de zogenoemde autonome mutaties). De mutaties hebben betrekking op dit en komende begrotingsjaren. In de tabel ziet u hoe de lasten over de jaren zijn verdeeld. 4. Investeringskredieten Aanvragen voor nieuwe investeringen en de voortgang van de lopende investeringen worden in dit hoofdstuk in kaart gebracht en toegelicht. 5. Reserves en voorzieningen De stand van de reserves en voorzieningen wijzigt als gevolg van de mutaties in deze voorjaarsnota. Wij laten u het verloop en de nieuwe stand zien.
Pagina 3 van 39
1. Algemeen Voorjaarsnota 2022 Hierbij bieden wij u de Voorjaarsnota 2022 aan. Dit betreft de eerste tussentijdse rapportage over het lopende begrotingsjaar en bevat voornamelijk autonome en niet beïnvloedbare posten die betrekking hebben op ingezet beleid. Vanwege de vorming van een nieuw college en een nieuwe raad is er voor gekozen om dit jaar geen Kadernota met nieuwe beleidsvoorstellen aan te bieden. De Voorjaarsnota bestaat vooral uit beleidsarme, autonome mutaties op de lopende (meerjaren)begroting. Wij zullen nieuwe beleidsvoorstellen bij de behandeling van de Programmabegroting 2023-2026 opnemen. Algemene Reserve Onze Algemene Reserve bestaat uit 2 componenten, namelijk de Risicoreserve en de Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. De Risicoreserve is een buffer om niet kwantificeerbare risico’s af te dekken en is belangrijk om ons weerstandvermogen op peil te houden. De Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen is bedoeld om onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen. Deze voorjaarsnota wordt in de gemeenteraad voorafgegaan door de behandeling van de jaarrekening 2021. Deze jaarrekening geeft een fors positief rekeningresultaat van ruim € 2 miljoen om daarmee de Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen aan te vullen waarmee onze Algemene Reserve conform het zogenaamde ratio weerstandsvermogen goed is. Wij worden in 2022 vooral geconfronteerd met incidentele tegenvallers.
Het college stelt voor om in deze Voorjaarsnota 2022 een beroep te doen op de aangevulde Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. Op deze wijze wordt de Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen ook gebruikt waarvoor deze is bedoeld, nl in te zetten voor onvoorziene gebeurtenissen. Na deze ingreep op de reserve blijft het ratio weerstandsvermogen nog steeds goed. Bovendien is het de verwachting dat de gemaakte kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne zal worden gedekt uit extra inkomsten van het Rijk. Deze inkomsten van het Rijk zullen worden verrekend met de uitgaven van het Noodfonds Oekraïne en het overschot zal weer terugvloeien naar de Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. De tabel hieronder geeft het verloop van de Algemene Reserve weer:
Pagina 4 van 39
Reserve Onvoorziene ontwikkelingen
Stand op 1 januari 2022
1.193.000
Bij: Resultaat jaarrekening 2021 Af: Geraamde onttrekkingen opgenomen in de begroting 2022 Af: Voorgestelde onttrekkingen in de Voorjaarsnota 2022 - Inhuur voor vacatures waar wij geen personeel voor kunnen vinden
1.268.000 -85.000
342.000
- Vervanging wegens langdurig ziekteverzuim
335.000
- Oplossing voor knelpunten in de organisatie wegens toegenomen taken
200.000
- Noodfonds Oekraine
200.000
-1.077.000 Saldo Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen na Voorjaarsnota
1.299.000
Risicoreserve
2.870.000
Saldo Algemene Reserve na mutaties Voorjaarsnota 2022
4.169.000
Coalitieprogramma Deze Voorjaarsnota is de eerste Voorjaarsnota van het nieuwe college. Veel grote onderwerpen zoals Klimaat en Duurzaamheid maar ook implementatie Omgevingswet zijn overigens in de vorige coalitieperiode gestart en worden voortgezet. In de begroting 2023 zal het coalitieprogramma volledig zijn opgenomen. Belangrijk aandachtspunt bij deze Voorjaarsnota 2022 is dat er keuzes moeten worden gemaakt omdat én de financiële middelen beperkt zijn én omdat de uitvoerbaarheid door de ambtelijke organisatie en de samenwerkende partners ook grenzen heeft. De pandemie lijkt voorbij. De oorlog met Oekraïne is gekomen. De komst van vluchtelingen uit Oekraïne legt ook op onze gemeente een zware wissel. Daarom wordt in deze Voorjaarsnota voorgesteld een Noodfonds Oekraïne ad € 200.000 in te stellen. Coalitie programma Vitaal Opmeer 2022-2026 Het coalitie programma geeft uitwerking aan de ambities van de Toekomstvisie: 1. Vitale dorpen in een vitale gemeenschap 2. Een zorgzame gemeenschap 3. Een duurzame toekomst 4. Een aantrekkelijk landschap
5.
Een bereikbaar bestuur
Daarbij blijven we dus dicht bij de wensen vanuit de Toekomstvisie 2030. We kunnen niet alle ambities direct oppakken. Daarbij maken wij keuzes obv landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Ook de haalbaarheid qua uitvoering speelt een belangrijke rol en de financiële middelen die we ter beschikking hebben en/of krijgen van het Rijk. Belangrijke grote items zijn Woningopgave, Duurzaamheid, Omgevingswet en de toenemende Zorgvraag in het Sociaal Pagina 5 van 39
Domein. In de programmabegroting 2023-2026 zal een eerste vertaling plaatsvinden van ons coalitie programma. Organisatieontwikkeling In aansluiting op de toekomstvisie Thuis in Opmeer is ook de organisatievisie uit 2021 opnieuw bekeken en aangepast naar de nieuwe organisatievisie 2025 “Met elkaar maken wij de toekomst!” Deze ligt momenteel voor advies bij de Ondernemingsraad. De komende jaren zal gewerkt worden aan de drie veranderlijnen: 1. Het invoeren van het werkconcept opgavegericht werken; 2. Het invoeren van het leerconcept waarbij ervaren medewerkers jong talent coachen on the job; 3. Het versterken van onze regiekracht. Dit is ook passend in het berenschotrapport “beheergemeente onder druk” waarin werd aanbevolen een toekomstvisie te maken en op basis daarvan keuzes te maken voor de taken in regionaal verband en te gebruiken voor de nieuwe organisatievisie. Tevens werd aanbevolen rekening te houden met het toenemen van de ambities en opgaven op termijn. Zo is sprake van diverse wettelijke en maatschappelijke ontwikkelingen die bestuurlijke impact hebben en dus ook consequenties hebben voor de ambtelijke ondersteuning. VNG-congres Op dinsdag 28 en woensdag 29 juni 2022 vindt het VNG Jaarcongres in de regio Westfriesland plaats. Westfriesland zou in 2020 al de gastregio zijn voor het jaarlijkse congres van de VNG.
Door de uitbraak van het coronavirus is toen door de VNG en regio Westfriesland samen besloten om het congres te verzetten naar 2021 en uiteindelijk 2022. Minstens 2600 burgemeesters, wethouders, raadsleden, griffies en gemeentesecretarissen uit heel Nederland komen naar onze regio voor het VNG Jaarcongres. Een mooie kans om onze regio en in het bijzonder onze gemeente van zijn beste kant te laten zien. Door het twee jaar uitstellen van het congres door de toen geldende coronamaatregelen vallen de kosten voor de organisatie hoger uit. Wij verwachten onze bijdrage aan deze kosten te kunnen opvangen binnen de huidige budgetten. DeSom Een onderzoek van de rekenkamer rondom de informatiebeveiliging is vertaald naar een onderzoek door het onderzoeksbureau Hoffman. Recent zijn de uitkomsten van dit onderzoek bekend geworden. De uitkomsten geven aan dat er bij de gemeente Opmeer én bij DeSom diverse verbeterslagen moeten worden gemaakt. Momenteel is nog onduidelijk welke acties tot welke extra uitgaven zullen leiden. Deze verwachting is er echter wel. Daarom kunnen deze acties concreet nog niet vertaald worden in deze Voorjaarsnota en in de begroting van DeSom. Mogelijke extra uitgaven zullen in een specifiek voorstel en/of in de Najaarsnota 2022 tot uitdrukking komen. Algemene uitkering gemeentefonds Eind december 2021 is de decembercirculaire verschenen.
Deze afsluitende circulaire zorgde voor een aantal taakmutaties, waarover wij u in deze Voorjaarsnota verder informeren. Belangrijker en spannender wordt de meicirculaire 2022. Deze verschijnt eind mei en is daarmee te laat om te kunnen verwerken in deze Voorjaarnota. Al lange tijd wordt gesproken over de herijking van het gemeentefonds. De beheerders van het gemeentefonds - de minister van BZK en de staatssecretaris van Financiën - hebben besloten om de nieuwe, herijkte verdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 in te voeren. Bij de meicirculaire zal duidelijk worden wat dit financieel betekent voor Opmeer. Pagina 6 van 39
Op 10 januari jl. heeft het kabinet de Startnota aan de Tweede Kamer aangeboden met daarin de financiële vertaling van de afspraken uit het coalitieakkoord. Tot en met 2025 wordt de opschalingskorting afgeschaft en dit geeft extra ruimte. Maar hoe hoog de nieuwe accressen als gevolg van de hogere inflatie en rente worden is nog ongewis. Daarnaast heeft het kabinet al aangegeven dat zij de budgettaire tegenvallers (defensie, opvang vluchtelingen, vermogenstaks enzovoort) ergens moeten terughalen. De financiering rondom de Jeugdzorg is ook nog actueel. De uitspraak van de arbitragecommissie zou moeten leiden tot meer financiële tegemoetkoming. Het Rijk heeft hieraan een hervormingsagenda gehangen met consequenties voor alle partijen. Inmiddels heeft het kabinet besloten om zelf de verantwoordelijkheid te dragen voor de extra bezuinigingen op de jeugdzorg uit het coalitieakkoord. Hierdoor is de rekening en het risico voor deze extra bezuiniging voor het rijk en ligt dit niet meer bij gemeenten. Hoe de verdere bijdrage in het gemeentefonds voor de Jeugdzorg er uit gaat zien is nog onbekend. De algehele verwachting voor het gemeentefonds is dat de jaren 2023-2025 een positief beeld geven, maar dat vanaf 2026 voor alle gemeenten grote tekorten gaan ontstaan onder andere als gevolg van kortingen op het accres en (her)invoeren opschalingskorting.
Vooralsnog komt het Kabinet niet met een passende oplossing. Bij het uitkomen van de meicirculaire zullen wij u over de uitkomsten informeren, zodat u deze kunt gebruiken bij het behandelen van de Programmabegroting 2023-2026. Oekraïne Het Veiligheidsberaad heeft op 8 maart jl. de opdracht van het Kabinet gekregen om per veiligheidsregio minimaal 2.000 opvangplekken te realiseren. Dit aantal is inmiddels opgehoogd naar 3.000 plekken, per 23 juni 2022. Deze taakstelling is inmiddels behaald. De opvang van vluchtelingen in Opmeer worden ofwel bij particulieren opgevangen ofwel via gemeentelijke opvang. Opmeer heeft voor de gemeentelijke opvang gekozen om 2 woningen van het gemeentelijk Woningbedrijf uit de verkoop te onttrekken en 1 woningen uit de huurvoorraad te halen. Ook is er inmiddels nabij Sportpark De Weijver een grotere opvanglocatie voor circa 40 personen gerealiseerd. Daarnaast blijkt de kracht van de Opmeerse samenleving uit de vele inwoners die opvang bieden aan Oekraïense vluchtelingen. Ook zijn vele vrijwilligers in touw om de vluchtelingen wegwijs te maken en een helpende hand te bieden. Het is onduidelijk wanneer de oorlog in Oekraïne eindigt. Het is dus ook onduidelijk hoe lang Nederland opvang dient te realiseren. Een inschatting van de kosten die hiermee gemoeid gaan is moeilijk te maken.
Het Kabinet heeft als uitgangspunt meegegeven dat de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten van rijkswege integraal worden vergoed. Zo heeft het Veiligheidsberaad op 9 mei jl. aangekondigd dat er een specifieke uitkering komt voor gemeenten (SPUK) en voor Veiligheidsregio’s, GGD-en en gemeenten met een regionale functie. De vergoeding voor de gemeenten betreft het type vergoeding dat de decentrale overheden ontvangen voor: •
Normbedrag voor opvang. Bedrag wordt indien nodig bijgesteld op basis van een monitoronderzoek.
•
Vergoeding op basis van werkelijke kosten voor transitie, verbouwing en realisatie van gebouwen op basis van –globale –business cases. Pagina 7 van 39
•
Uitzonderingsbepaling om gemeenten die excessieve kosten hebben gemaakt voordat de regeling gepubliceerd is te kunnen compenseren op basis van werkelijke kosten.
•
Normbedrag voor vergoeding uitvoeringskosten verstrekkingen (leefgeld) in de POO
De compensatieregelingen worden momenteel uitgewerkt en de komende tijd krijgen wij meer duidelijkheid. Tot wij hierover meer duidelijkheid hebben stellen wij u voor een Oekraïne noodfonds in te stellen van € 200.000 ten laste van de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen om de eerste nood te ledigen. Deze post zullen wij onder andere inzetten voor het realiseren van noodopvang/huisvesting, verstrekking van leefgeld en inhuur ambtelijke ondersteuning bij de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De Oekraïense vluchtelingen worden door medewerkers van de gemeente bezocht en er wordt hulp geboden op allerlei gebieden. Dit trekt een wissel op de organisatie: medewerkers werken over en komen voor een deel niet aan hun geplande werkzaamheden toe. We zoeken hiervoor naar oplossingen. De oorlog heeft ook een bredere impact. Zo zijn de prijzen van bijvoorbeeld energie en bouwmaterialen flink gestegen. Ook zijn bouwmaterialen niet altijd beschikbaar. We houden er daarom al rekening mee dat projecten duurder zullen uitvallen. We onderzoeken wat de impact precies zal zijn en hoe we daar als gemeente mee om moeten gaan. Jeugd Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdstelsel en de structurele financiën. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng.
Het Rijk en de VNG, in samenwerking met andere betrokken partijen (onder andere cliënten, aanbieders en professionals), committeren zich aan het opstellen van een hervormingsagenda, die bestaat uit een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Deze hervormingsagenda omvat zowel afspraken over maatregelen die passen binnen het huidige stelsel, als het starten met de voorbereiding van aanpassing in nationale wet- en regelgeving. Het is aan een nieuw kabinet om over de hervormingsagenda te besluiten. Het jaar 2022 staat voor de gemeente Opmeer in het teken van het schrijven en vaststellen van het jeugdbeleid. In 2021 is de nota sociaal domein vastgesteld. In het jeugdbeleid borduren we voort op wat de rode draad is in de nota sociaal domein: preventieve inzet voor de jeugd. Vanuit het Rijk zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor onder andere activiteiten voor en door jongeren tijdens de coronacrisis, NPO middelen voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona en extra jeugdgelden voor tekorten en knelpunten in de jeugdzorg. Er is reeds invulling gegeven aan de regionale inzet van de NPO middelen, een lokaal plan van aanpak zal in 2022 opgesteld worden. Wmo Vanaf 1 januari 2022 verandert de bekostiging van de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ).
De DBC-systematiek (Diagnose Behandel Combinatie) is in januari 2022 komen te vervallen. Vanaf dit jaar moeten inwoners die via de Zorgverzekeringswet (Zvw) dagbesteding krijgen bij het Wmoloket aankloppen. In de gemeente Opmeer zijn deze aantallen nihil, waardoor er geen financiële veranderingen zijn. Pagina 8 van 39
Per 1 januari 2022 is er gestart met de doorcentralisatie van beschermd wonen. Gemeente Opmeer heeft over de inzet voor inwoners die in aanmerking komen voor beschermd wonen regionale afspraken gemaakt in Westfriesland. De bedoeling was dat het woonplaatsbeginsel (WPB) per 1 januari 2023 zou worden ingevoerd, dit is landelijk niet meer haalbaar. Middels het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen wordt geregeld dat gemeenten voortaan verantwoordelijk zijn voor beschermd wonen voor de eigen inwoners en daartoe ook in staat zijn, omdat ze middelen ontvangen. Door de lange duur van de formatie van het nieuwe kabinet kon het wetsvoorstel niet op tijd ingediend worden. 1e kwartaalrapportage Sociaal Domein Uit de 1e kwartaalrapportage Sociaal Domein blijkt dat we voor Jeugd fiancieel schommelen tussen een klein voordeel bij het bestcase scenario en een tekort bij het worstcase scenario. Voor de WMO zien we zowel bij het bestcase scenario als bij het worstcase scenario een nadeel. De 1e kwartaalrapportage 2022 is vooral gebaseerd op gegevens uit 2021 en een klein deel 2022 en is vooral bedoeld om enig inzicht in de ontwikkeling van de indicaties te geven. Het is op dit moment te prematuur om te zeggen hoe deze gegevens zich gaan ontwikkelen. De cijfers uit de 2e kwartaalrapportage zullen een realistischer beeld vormen voor de rest van dit boekjaar.
Daarom zullen wij voor nu uitgaan van het bestcase scenario (zie programma 6) en u bij de Najaarsnota verder informeren en eventueel voorstellen het budget (verder) bij te stellen. Corona Inmiddels hebben we de lange periode van de Coronacrisis achter ons liggen. Eind februari 2022 zijn er veel maatregelen opgeheven. De maatschappelijke gevolgen van de crisis zijn zeker nog merkbaar. Bij de gemeenteraadsverkiezingen 2022 zijn tevens kosten gemaakt die verband hielden met het Coronavirus. In de jaarrekening 2021 wordt voorgesteld bij de resultaatbestemming om het restantbedrag van € 217.000 beschikbaar te stellen voor 2022. In dit voorjaar willen we nog met onze burgers terugkijken op de Coronapandemie. Daarvoor wordt een specifieke bijeenkomst gepland. Kindcentrum De bouwkosten zijn aanzienlijk gestegen door aanscherping van de eisen die de overheid stelt voor het programma Frisse Scholen als gevolg van corona, een sterkere stijging van de kosten van bouwmaterialen dan waarmee in 2020 rekening kon worden gehouden en marktwerking in de bouw. Bovendien speelt nu ook de oorlog in Oekraïne een rol. Het is onduidelijk wanneer er sprake zal zijn van een stabilisatie van de bouwprijzen. Over de meest recente informatie hebben wij u geïnformeerd middels een Raadsinformatiebrief op 7 april jl en de notitie ‘Stand van zaken Kindcentrum Opmeer-Spanbroek maart 2022’.
Invoering Omgevingswet Met de verwachting dat de Omgevingswet (OW) per 1 januari 2022 ingevoerd zou gaan worden zijn in de tweede heeft van 2021 diverse besluiten door de gemeenteraad genomen over enkele essentiële bouwstenen om uitvoering te kunnen geven aan deze wet. In dat najaar is echter duidelijk geworden dat onvolkomenheden van met name het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) noodzaakten om de invoering van de OW wederom uit te stellen tot 1 juli 2022 of 1 januari 2023. Inmiddels is duidelijk dat de nieuw te behalen deadline voor de invoering van de OW is gesteld op 1 januari 2023. Dit uitstel door het Rijk biedt Opmeer de mogelijkheid om zich verder voor te Pagina 9 van 39
bereiden op de invoering van de OW en dat blijkt in de praktijk een lastige opgave voor onze organisatie. In regionaal verband is de voorbereiding voortvarend opgepakt, waardoor de noodzakelijke instrumenten voor handen zijn om de ambtelijke organisaties op te leiden en te trainen. Voor de ambtelijke organisatie van Opmeer blijkt deze voorbereiding op de invoering van de OW, door personele wisselingen en de afhankelijkheid van externe deskundigheid, bepaald geen sinecure te zijn. Vanzelfsprekend wordt alles-op-alles gezet om onze organisatie tijdig gereed te laten zijn voor de invoering van de OW per 1 januari 2023. Het succes van de implementatie is echter afhankelijk van de mogelijkheden om bestaande vacatures te kunnen invullen en externe expertise om het proces te begeleiden te kunnen inhuren. Op dit moment ontbeert de organisatie een procestrekker OW en is er sprake van onvoldoende capaciteit en ervaring binnen de organisatie om aan de kwaliteitscriteria VTH te voldoen. De voorbereiding op de OW zal daardoor met ‘kunst en vliegwerk’ gedaan moeten worden. Klimaatbeleid De gemeenteraden van West-Friesland hebben in het Pact van West-Friesland 7.1 de ambitie WestFriesland energieneutraal in 2040 vastgesteld.
Het afgelopen anderhalf jaar is samen met het bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen en woningcorporaties in West-Friesland gewerkt aan het Uitvoeringsprogramma energieneutraal WestFriesland 2021-2025, in opdracht van het Pact 2.0. Het uitvoeringsprogramma richt zich op de periode 2021-2025 en bevat een eerste overzicht van activiteiten die bijdragen aan een energieneutraal West-Friesland in 2040. Het uitvoeringsprogramma beschrijft niet de volledige route naar een energieneutraal West-Friesland, maar geeft richting aan de regionale aanpak waarbij het programma zowel nieuwe activiteiten bevat als activiteiten die voortbouwen op bestaand lokaal of regionaal beleid. Daarbij zijn in de afgelopen jaren al diverse zaken in gang gezet, waaronder de ontwikkeling van de Regionale Energiestrategie Noord- Holland Noord (RES), Duurzaam Ondernemend West-Friesland en de Actieagenda Circulair West-Friesland. Circulair West-Friesland is primair gericht op bedrijven, organisaties en overheden. We zetten praktisch in op inkoop & aanbesteden, onderlinge kennisdeling, partijen verbinden en concrete gezamenlijke projecten. Tot en met 2022 richt de actieagenda zich op sectoren waar de milieu-impact groot is. Denk aan de bouw, industrie, landbouw en horeca/recreatie.
Provincie, gemeentes, ondernemers en kennisinstellingen werken in deze sectoren samen in concrete circulaire verbeterprojecten, zoals kennissessies en kosteloze afvalinzamelingsacties, om organisaties en bedrijven bewust te maken en te ondersteunen bij het circulair maken. De gemeentes worden dit jaar voorgesteld om de samenwerking ook in 2023 en 2024 te continueren. Om uitvoering te geven aan de ambitie van de RES, het voor 2030 in de regio opwekken van 3,6 TWh aan hernieuwbare elektriciteit met zon en wind, is begin 2022 een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Ook dit kwam tot stand na overleg met diverse partijen waaronder provincie, gemeentes en waterschapen. In het programma staan de stappen die genomen gaan worden, zoals het vastleggen van de zoekgebieden in omgevingsbeleid. Bijna iedere gemeente heeft een zoekgebied voor zon en/of wind, Opmeer heeft twee zoekgebieden aangewezen voor zonneenergie. Om initiatieven goed te kunnen beoordelen wordt regionaal een afwegingskader voor ruimtelijke inpassing van initiatieven opgesteld en wordt een enquête onder burgers gehouden om een goed beeld te krijgen van het draagvlak voor alternatieve energievormen.
Pagina 10 van 39
Na de vaststelling op 30 september 2021 van de Transitievisie warmte (TVW) is gestart met het proces om de startwijk te bepalen door het organiseren van Webinars en Expertmeetings voor geïnteresseerde bewoners. Daarbij is gebruik gemaakt van de deskundigheid van extern bureau Buurkracht. Om het draagvlak voor de individuele maatregelen van de TVW te vergroten wordt in 2022 ingezet om de contacten met en ondersteuning van de bewoners te vergroten. Daarbij zal worden bepaald welke collectieve maatregelen de beste kans van slagen hebben en kunnen rekenen op een groot draagvlak. Dit geheel moet leiden tot een wijkfaseringsplan met de startwijk en de planning voor de opvolgende wijken. Echter, uit de bijeenkomsten in Hoogwoud, Opmeer en Spanbroek blijkt de animo voor participatie voor de trekkersrol niet aanwezig of erg beperkt. In samenspraak met het bureau wordt nagedacht op welke wijze de participatie vergroot kan worden en op welke wijze en in welke mate de gemeente in coördinerende en faciliterende rol moet gaan innemen.
Woningbouw Al meerdere jaren wordt binnen onze gemeente gesproken over de grote behoefte onder jongeren en starters aan (betaalbare) woningen en onder de senioren aan appartementen bij de centra van de dorpskernen Hoogwoud en Opmeer/Spanbroek. Nu de realisatie van de laatste fase (3d) van woningbouwlocatie Heerenweide een feit is, zet de gemeente actief in op de ontwikkeling van zogenaamde inbreilocaties, zoals de vrijkomende schoollocaties in Hoogwoud en Opmeer, en het diaconieterrein, en de ontwikkeling van de uitleglocatie Hoogwoud-Oost. Daarnaast faciliteert de gemeente vanuit een positieve grondhouding tal van (collectief) particuliere initiatieven voor de realisatie van appartementen en woningen binnen en rondom alle de kernen binnen de gemeente. Voorafgaand aan de ruimtelijke procedures en realisatie van de woningbouwopgaven zal bestuurlijk afstemming met de regio en provincie moeten plaatsvinden over de regionale verdeling van de woondeal van 16.000 woningen oftewel de bouwproductie van tenminste 900 woningen per jaar. Om grootschalige ontwikkeling te stroomlijnen is voor zowel voor het centrum van Opmeer – Spanbroek als voor Hoogwoud-Oost in de zomer van 2022 gestart met de ontwikkeling van een gebiedsvisie.
Deze visies hebben als doel een integraal ontwikkelingsperpectief te vormen voor deze locaties en daarmee bij te dragen aan zowel de Omgevingsvisie voor geheel Opmeer als basis voor de Omgevingsplannen die voor deze locaties en geheel Opmeer opgesteld gaan worden. Om te voorkomen dat allerlei ontwikkelingen in het centrumgebied Opmeer – Spanbroek elkaar in de weg kunnen zitten, is in mei een voorbereidingsbesluit genomen waarmee de huidige ruimtelijke situatie tijdelijk wordt bevroren tot het moment dat een nieuw bestemmingsplan is vastgesteld. Voor de tijdelijke huisvesting van Oekraïense vluchtelingen zijn in 2022 onderkomens geplaatst bij sportpark De Weijver in Hoogwoud en is – onder regie van de provincie Noord-Holland – gestart met de inventarisatie van locatie voor tijdelijke huisvesting. Onder aanvoering van de provincie kan haalbaarheidsonderzoek worden uitgevoerd om de voorkeurslocaties te bepalen en indien deze binnen onze gemeente liggen de planologische procedure te starten. Voor de huisvesting van buitenlandse medewerkers is in West-Fries verband een vergelijkbaar initiatief genomen om locaties te inventariseren voor (tijdelijke) huisvesting. Bij zowel de opvang van vluchtelingen als de huisvesting van buitenlandse medewerkers zullen de mogelijkheden worden nagegaan om deze te combineren met de huisvesting van jongeren. Pagina 11 van 39
In de raadsvergadering van 10 november 2021 is de motie aangenomen “Plan van aanpak aanjagen woningbouw”, waarmee het college de opdracht heeft gekregen om vóór het zomerreces een voorstel te laten vaststellen met een plan van aanpak inclusief kostenraming. Gelet op de omvang van het grote aantal initiatieven van particulieren en projectontwikkelaars, is meer tijd nodig voor het plan van aanpak en de verwachting is om dit na het zomerreces aan de raad voor te kunnen leggen. Nu al kan worden vermeld dat één van de belangrijkste knelpunten wordt gevormd dat de organisatie zich voor de behandeling van ruimtelijke procedures en (Wabo)vergunningverlening nagenoeg volledig moet verlaten op inhuur van externe capaciteit en uitbesteding aan externe bureaus. De huidige arbeidsmarkt biedt momenteel nagenoeg geen aanbod om de bestaande vacatures in te vullen en ook de mogelijkheden voor inhuur staat sterk onder druk.
Inflatie/ stijging prijzen Als gevolg van de gestegen bouwkosten, gasprijzen en de oorlog in Oekraïne zijn de prijzen voor het levensonderhoud en daarmee de inflatie sterk gestegen. Dit heeft flinke gevolgen voor een aantal op handen zijnde geplande investeringen, waaronder nieuwbouw bij het woningbedrijf en de twee Kindcentra, maar ook voor de opgenomen reguliere budgetten in de lopende begroting. Wij volgen de inflatie met de nodige zorg. Het inflatiecijfer bedroeg in januari 2022 6,4% en in april 2022 was deze opgelopen naar 9,6%. Bij het behandelen van de Kadernota 2022 heeft de raad het inflatiecijfer medio maart 2021 vastgesteld. Dit percentage bedroeg 1,4%. We zien nu dat de prijzen sterker stijgen dan waarmee rekening is gehouden bij het opstellen van de begroting. Hoeveel dat is, is in sommige gevallen al duidelijk. Hierover wordt u in deze Voorjaarsnota geïnformeerd. Voor veel budgetten kunnen wij de gevolgen nog niet goed inschatten. Mocht dit nodig blijken, dan zullen wij hierover rapporteren bij de Najaarsnota 2022.
Pagina 12 van 39
Financieel perspectief 2022-2026 Ontwikkeling begrotingssaldi 2022-2026104 In onderstaande tabel ziet u de verwachte ontwikkeling van de begrotingssaldi voor 2022-2026, na verwerking van de autonome mutaties in hoofdstuk 3. Een toelichting op hoofdlijnen vindt u op bladzijde 14. Alle bedragen x € 1.000 Negatieve bedragen is een nadeel Positieve bedragen is een voordeel 2022
2023
2024
2025
2026
Primaire vaststelling MJB 2022 - 2026 Mutaties voorjaarsnota Programma 0 Bestuur en ondersteuning Programma 1 Openbare orde en veiligheid Programma 2 Wegen en water Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal Domein Programma 7 Volksgezondheid Programma 8 VHROSV Mutaties voorjaarsnota per saldo
482
104
124
26
26
162 -4 -2 -60 -163 -118 -13 -2 -199
-17 -19 -2 -53 -46 -124 -13 -2 -275
48 -19 -2 -53 -46 -124 -13 -2 -211
48 -19 -2 -53 -46 -124 -13 -2 -211
48 -19 -2 -59 -46 -124 -13 -2 -217
Vaststelling MJB na voorjaarsnota
283
-171
-87
-184
-191
Voor een toelichting op deze cijfers verwijzen wij u naar hoofdstuk 3, waar wij per programma verder inzoomen op de mutaties. Uitvoering speerpunten coalitieakkoord Onderstaande tabel geeft inzicht in de besteding (besluitvorming) van deze middelen tot nu toe over de raadsperiode 2018-2022. Daarnaast is er vanaf 2023 € 150.000 toegevoegd voor nieuw beleid. Het totaal kan ingezet worden voor de periode 2022-2026. Onderwerp
2022
2023
2024
2025
2026
Originele stelpost raadsprogramma 2018-2022
100.000
100.000
100.000
100.000
100.000
Ingezet voor: Led verlichting sportvereningingen (raadsbesluit 9-5-2019) Molenaarsbedrijf nabij de Lastendrager (raadsbesluit 12-2-2020)
-3.458
-2.430
-2.430
-2.430
-2.430
-2.000
-2.000
-2.000
-2.000
-2.000
Raadsbesluit IKC Hoogwoud juli 2020
-6.380
-6.380
-6.380
-6.380
-6.380
-81.354
-81.354
Raadsbesluit IKC Opmeer/Spanbroek okt. 2020 Kadernota 2022 lagere kosten IKC's (eigen investering Berend Botje)
-
-
-
19.000
19.000
Aanpak Ondermijning
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
Uitbreiding handhaving (amendement begroting 2022)
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
Onderzoek sportfaciliteiten
-25.000
-
-
-
-
Totaal ingezet t.e.m. besluitvorming 2021
-86.838
-60.810
-60.810
-123.164
-123.164
Restant stelpost raadsprogramma 2018-2022
13.162
39.190
39.190
-23.164
-23.164
150.000
150.000
150.000
150.000
189.190
189.190
126.836
126.836
Stelpost uitvoering van het coalitieakkoord 2022-2026
Saldo stelpost na besluitvorming Kadernota 2022
13.162
Pagina 13 van 39
Voorjaarsnota op hoofdlijnen De belangrijkste posten in deze Voorjaarsnota: •
In de huidige krappe arbeidsmarkt is het soms niet mogelijk snel een vacature op te vullen of komt er tijdelijk werk op de gemeente af. In die gevallen wordt door inhuur uitvoering gegeven aan de taakstellende verplichtingen. Dit zorgt voor een extra last in 2022 van ongeveer € 342.000. Wij stellen u voor dit te dekken vanuit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. (programma 8)
•
Wegens vervanging van langdurige ziekte moet het calamiteitenfonds verhoogd worden met € 335.000. Wij stellen u voor dit te dekken uit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. (programma 0)
•
Oplossing personele knelpunten € 200.000. Voorgesteld wordt dit te dekken uit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. (programma 0)
•
Noodfonds Oekraïne € 200.000. Wij stellen u voor dit te dekken uit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. (programma 6)
•
Op basis van de eerste kwartaalrapportage Sociaal Domein verwachten we een tekort op de WMO van € 200.000. Wij stellen u voor dit te dekken uit het corona noodfonds. (programma 6)
•
Aanschaf professioneel softwareprogramma voor berekeningen planmatig onderhoud gebouwen en woningen € 130.000. Dekking wordt gevonden door onttrekking uit de reserve Woningbedrijf. (programma 8)
Pagina 14 van 39
Raadsbesluit De raad van de gemeente Opmeer, gelet op artikel 71 van de Gemeentewet; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 31 mei 2022;
besluit: 1. De Voorjaarsnota 2022 vast te stellen; 2. Alle posten van de Voorjaarsnota 2022 te verwerken in een begrotingswijziging 2022; 3. De structurele doorwerking uit het onderdeel Voorjaarsnota mee te nemen bij het opstellen van de Programmabegroting 2023; 4. De financiële gevolgen zoals opgenomen in hoofdstuk 5 met betrekking tot de nieuwe en lopende investeringen vast te stellen en deze te verwerken in de Programmabegroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2026;
Aldus besloten in de raadsvergadering van 7 juli 2022.
voorzitter
griffier
G.J. van den Hengel
M. Versteeg
Pagina 15 van 39
2. Autonome ontwikkelingen Financiële uitgangspunten Bij de opstelling van de begroting houden wij rekening met een inflatiecorrectie. Wij gaan hierbij uit van prijsindexcijfers (CPI), zoals gepubliceerd door het Centraal Economisch Planburo (CPE) medio maart 2022. Deze indexcijfers zijn voor 2023 voor de loonontwikkeling 3,4% en voor prijsinflatie 2,4%. Het werkelijke percentage voor inflatie bedroeg in januari 2022 6,4% en in april 2022 was deze opgelopen naar 9,6%. De financiële gevolgen hiervan zullen wij bij de opstelling van de begroting 2023 in beeld brengen, zodat u dan een afgewogen besluit kunt nemen over welke inflatiecorrectie noodzakelijk is in relatie tot de uitkomsten uit de meicirculaire en de benodigde middelen voor nieuw beleid.
Pagina 16 van 39
3. Voorjaarsnota 2022
Pagina 17 van 39
Programma 0 Bestuur en ondersteuning Toelichting op de mutaties Taakveld 0.2 Publiekszaken Verkiezingen Voorgesteld wordt om het budget voor verkiezingen incidenteel te verhogen met € 10.000. De kosten zijn hoger als gevolg van alle Corona maatregelen die genomen moesten worden. Hiervoor hebben we van het rijk een extra vergoeding in de algemene uitkering ontvangen. Taakveld 0.4 Overhead Bijdrage de Som Voorgesteld wordt om de bijdrage aan SSC deSom vanaf 2022 structureel te verhogen met € 15.000 omdat er geen rekening is gehouden met een klein deel kostenverhogende BTW. Personeel servicecentrum De bezetting binnen het rooster van de servicemedewerkers ligt op 100% waardoor er geen ruimte voor vervanging is. Wij stellen u voor een budget van € 10.000 structureel beschikbaar te stellen om vervanging van verlof bij het Servicecentrum mogelijk te maken. Kosten voormalig personeel De kosten voor voormalig personeel (WW-uitkeringen) zijn voor 2022 hoger dan geraamd. Deze kosten zijn vooraf moeilijk in te schatten. Voorgesteld wordt om incidenteel een bedrag van € 10.000 op te nemen. Taxatie gebouwen Vanwege de brandverzekering moeten de gebouwen in eigendom van de Gemeente Opmeer opnieuw getaxeerd worden. De kosten hiervan bedragen eenmalig € 6.000. Inhuur interim management Wij kampen met langdurige ziekte op verschillende posities binnen het management.
Voor de vervanging worden interim managers ingehuurd. Omdat het managementfuncties betreft zijn de kosten van vervanging hoog. Naar verwachting is dit nog het gehele jaar 2022 nodig en bedragen de extra lasten € 335.000. Wij stellen u voor om deze kosten te dekken uit de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. Thuiswerkvergoedingen In de nieuwe Cao Gemeenten is bepaald dat werknemers in 2022 voor de dagen dat er thuis wordt gewerkt een thuiswerkvergoeding wordt verstrekt van € 2 netto per dag. De opname van deze vergoeding in de Cao was bij het opstellen van de begroting niet bekend. Voorgesteld wordt om hiervoor een bedrag van € 20.000 op te nemen. Voor de dagen dat men naar kantoor komt ontvangt men een reiskostenvergoeding woonwerkverkeer van € 0,19 per kilometer. Ook al komen medewerkers minder vaak naar kantoor dan eerder ontstaat er toch geen besparing op de kosten van het woon-werkverkeer. Dat komt doordat de vergoeding van deze reiskosten hoger is dan de oorspronkelijke regeling die uitging van € 0,10 Pagina 18 van 39
per kilometer. Dit bedrag werd gedurende de COVID19 pandemie verhoogd naar € 0,19 per kilometer. Deze verhoging was budgettair gezien mogelijk omdat werknemers minder vaak naar kantoor reisden. Het leidde dus niet tot een besparing op deze kosten: medewerkers reisden weliswaar minder naar kantoor, ze kregen een hogere vergoeding per kilometer. De onvoorziene uitgave van de thuiswerkvergoeding kan derhalve niet bestreden worden uit een besparing op de kosten van het woon-werkverkeer. Stelpost organisatiekosten nieuwe taken vanuit het Rijk In de decembercirculaire 2021 hebben wij voor “Verbetering van de dienstverlening aan alle mensen, als gevolg van de toeslagenaffaire” structureel een normbedrag ontvangen. In 2022 bedraagt deze € 41.000. Omdat het hier een taakstellende opdracht betreft stellen we voor een raming op te nemen voor de te maken kosten ter hoogte van de inkomsten uit de decembercirculaire. Organisatieontwikkeling Zoals in het overdrachtsdocument is aangegeven staat de organisatie onder druk. Door nieuwe wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen is de werkdruk hoog en is er organisatie breed sprake van diverse personele knelpunten waarbij deze Voorjaarsnota een incidentele oplossing geeft voor het lopende jaar en de meerjarenbegroting een structurele oplossing moet bieden.
Immers zoals Berenschot heeft aangegeven, is de eerdere formatie uitbreiding 2020/2021 om de basis op orde te krijgen. Door genoemde ontwikkelingen constateert het college knelpunten zowel bij de primaire afdelingen als de ondersteunende afdeling. Daarbij wordt ingestoken op de wettelijke taken, de taken die de gemeente Opmeer zelf moet uitvoeren en dus bijvoorbeeld niet door de andere Pact gemeenten, en overhead werkzaamheden. Teneinde de kwetsbaarheid en de continuïteit meer te waarborgen wordt de samenwerking met name met Koggenland intensiever. Daarom wordt voorgesteld om voor 2022 een budget van € 200.000 te voteren voor oplossing van personele knelpunten en dit ten laste te brengen van de Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. Taakveld 0.7 Algemene Uitkering De decembercirculaire 2021 was dit jaar uitgebreider dan we de laatste jaren gezien hebben. Normaliter zijn er nog wat verrekeningen over het lopende jaar. Dit keer werden ook enkele mutaties voor het jaar 2022 bekend gemaakt. Zo is er in het kader van Corona geld beschikbaar gesteld voor (verlengde) verkiezingen.
Er zijn structureel middelen beschikbaar gesteld om de gestegen salarissen in de zorg te compenseren en er komt een (bijna) structurele compensatie vanaf 2021 voor verbetering van de gemeentelijke dienstverlening aan alle mensen, als uitvloeisel van het rapport ‘ongekend onrecht’ over de toeslagenaffaire kinderopvang. Dit alles zorgt voor een positieve toename van het Gemeentefonds. Voor 2022 bedraagt de toename € 97.000.
Pagina 19 van 39
Effecten decembercirculaire 2021 Toename Algemene Uitkering na doorrekening decembercirculaire
2022
2023
2024
2025
97.000
80.000
78.000
79.000
Wij stellen u voor dit bedrag te bestemmen aan onderstaande taken, waarvoor wij in het betreffende taakveld een toelichting hebben opgenomen. Verkiezingen (taakveld 0.2)
10.000
-
-
-
De compensatie voor salarissen in de zorg (taakveld 6.6/6.71/6.72/6.82)
43.000
43.000
43.000
43.000
Verbetering van de gemeentelijke dienstverlening aan alle mensen, a.g.v. de toeslagenaffaire kinderopvang (taakveld 0.4)
41.000
40.000
38.000
39.000
Het financiele effect komt dan op
3.000
-3.000
-3.000
-3.000
De meicirculaire verschijnt te laat om de uitkomsten daarvan mee te nemen in deze Voorjaarsnota. We zullen hier separaat een voorstel voor aanleveren. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten Energiekosten Door de oorlog in de Oekraïne stijgen de energietarieven. De gemeente betrekt de energie van HVC aandeelhoudersenergie. De tarieven zijn gebaseerd op de gemiddelde eindedagprijs over een periode van 2 jaar van 1 oktober tot en met 30 september. Dit betekent dat het tarief voor 2022 vastligt en hier geen rekening gehouden hoeft te worden met stijging van het tarief. Helaas geldt dit niet voor het tarief van 2023. Op dit moment is 75% van het inkooptarief bekend en kan er een voorzichtige raming van de meerkosten gemaakt worden. De totale raming (exclusief woningbedrijf) is € 64.200 meerkosten voor 2023. Bij het opstellen van de begroting 2023 zullen we bedragen onder de juiste taakvelden opnemen. De ontwikkeling van de tarieven is de komende jaren is niet in te schatten. Daarom is alleen de stijging voor 2023 opgenomen. Groot onderhoud gebouwen De meerjarenraming van het onderhoud van de gebouwen wordt jaarlijks aangepast op basis van inspecties. De daarbij behorende mutaties (€ 72.600) worden verwerkt per programma. De dekking vindt plaats uit de reserve groot onderhoud gebouwen.
In 2022 worden er nieuwe inspecties uitgevoerd, waarna in 2023 het nieuwe gebouwenbeheerplan opgesteld kan worden. We ramen de kosten hiervoor in 2022 en 2023 op incidenteel € 10.000 en dit kan worden onttrokken aan de reserve groot onderhoud gebouwen. Gemeenschappelijke regelingen Conform de ‘Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen Noord-Holland Noord’ worden de bijdragen aan de Gemeenschappelijke regelingen met 2,3% verhoogd. Uw raad heeft hierover een positieve zienswijze afgegeven bij de behandeling van de Kadernota’s van de individuele regelingen. Wij nemen hiervoor een stelpost op van € 53.000.
Pagina 20 van 39
Stelposten Voor de indexatie van de inkooptarieven van WMO en jeugd wordt voorgesteld de stelpost indexatie voor prijsstijging producten en diensten in te zetten. Het gaat om een totaalbedrag van € 54.500. Tevens zijn als gevolg van de verhoging van de OZB-tarieven de kosten voor belastingen van de gemeentelijke gebouwen hoger geworden. De daarbij horende mutaties (€ 31.000) worden verwerkt per programma. Dekking hiervan komt uit de stelpost indexatie prijsstijging producten en diensten. Eveneens wordt voorgesteld om de raming voor de Werkkostenregeling (WKR) te verhogen met € 15.000 ten laste van de stelpost prijsstijging producten en diensten. Taakveld 0.10 Mutaties reserves Voor groot onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt € 72.600 onttrokken aan de reserve groot onderhoud gebouwen Daarnaast wordt in 2022 en 2023 incidenteel € 10.000 onttrokken voor de inspecties en opstellen gebouwenbeheerplan. Voor de dekking van de inzet van interim-management stellen wij u voor om € 335.000 te onttrekken aan de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen.
0.2 0.4 0.4 0.8 0.8
Mutaties Lasten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
Publiekszaken Overhead Overhead Overige baten en lasten Overige baten en lasten Toename Lasten VJN 2022
10.000 531.900 101.000 10.000 -100.500 552.400
80.000 74.200 -47.500 106.700
78.000 -47.500 30.500
79.000 -47.500 31.500
Incidenteel / Structureel I I 79.000 S I -47.500 S 31.500
Mutaties Baten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
2026
535.000 82.600 97.000 714.600
10.000 80.000 90.000
78.000 78.000
79.000 79.000
0.10 Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen 0.10 Reserve Onderhoud gebouwen 0.7 Gemeentefonds Toename Baten VJN 2022
2026
Incidenteel / Structureel I I 79.000 S 79.000
Pagina 21 van 39
Programma 1 Openbare orde en veiligheid Toelichting op de mutaties Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Opleiding gemeentepersoneel Voor de professionalisering van de gemeentelijke organisatie, in de vorm van het trainen en opleiden van personeel welke deel uitmaakt van de gemeentelijke crisisorganisatie, is structureel € 12.500 benodigd. Hierbij worden de trainingen, opleidingen en oefeningen gegeven door externen, omdat de gemeente deze kennis niet bezit. Denk hieraan het bij het opleiden van de functionarissen van het Gemeentelijk Beleidsteam (GBT) en medewerkers die piketdiensten draaien. Dit betreft een meerjarig Opleiden Trainen Oefenen traject, waarbij jaarlijks de kennis en kunde van de functionarissen op peil wordt gehouden. Controle Coronatoegangsbewijzen Voor de controle op Corona toegangsbewijzen hebben we een rijksbijdrage ontvangen van € 46.000. De verenigingen en horecazaken konden hun uren bij de gemeente declareren van de werkzaamheden die zij uitgevoerd hebben op het gebied van naleving, controle en handhaving van de coronamaatregelen met daarbij specifiek aandacht voor de controle van het coronatoegangsbewijs (CTB). De ramingen voor baten en lasten hiervan zijn opgenomen in deze Voorjaarsnota.
1.1 1.1 1.2
1.2
Mutaties Lasten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
Crisisbeheersing en brandweer Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Toename Lasten VJN 2022
-15.000 18.500 46.000 49.500
18.500 18.500
18.500 18.500
18.500 18.500
Incidenteel / Structureel I 18.500 S I 18.500
Mutaties Baten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
2026
Openbare orde en veiligheid Toename Baten VJN 2022
46.000 46.000
-
-
-
-
2026
Incidenteel / Structureel I
Pagina 22 van 39
Programma 2 Wegen en water Toelichting op de mutaties Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer In de raadsvergadering van 12 mei 2021 is besloten om op 1 januari 2023 de buitenwegen, nu nog in beheer bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, aan de gemeente over te dragen en daarbij een eenmalig bedrag beschikbaar te stellen van € 75.000 voor de implementatiekosten. Ter voorbereiding van de overname zullen notariële en kadastrale kosten worden gemaakt. Ook is het wenselijk om het personeel voor de overdacht in huis te hebben, zodat zij kunnen bijdragen aan de implementatie. Dit bedrag is nog niet opgenomen in de begroting 2022. De kosten worden gedekt uit de reserve Wegen. De structurele lasten en baten worden opgenomen in de begroting 2023. Taakveld 0.10 Mutaties reserves De implementatiekosten voor de overdracht van de buitenwegen door het HHNK voor € 75.000 worden gedekt uit de reserve Wegen.
2.1 2.1
Mutaties Lasten VJN 2022
2022
Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer Toename Lasten VJN 2022
75.000 2.000 77.000
Mutaties Baten VJN 2022
2022
0.10 Reserve Onderhoud wegen Toename Baten VJN 2022
75.000 75.000
2023 2.000 2.000
2024 2.000 2.000
2025 2.000 2.000
Incidenteel / Structureel I 2.000 S 2.000
2026
2023
2024
2025
2026
-
-
-
-
Incidenteel / Structureel I
Pagina 23 van 39
Programma 3 Economie Geen financiële bijstellingen op de begroting.
Pagina 24 van 39
Programma 4 Onderwijs Toelichting op de mutaties Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Vanwege het toegenomen aantal groepen op de Bonifatius is begin 2022 middels een nieuwe leerlingenprognose nagegaan of er een eenmalige piek is of dat deze toename blijft doorzetten. Uit de geactualiseerde leerlingenprognose blijkt (naast de verschuiving naar de Bonifatius) ook een toename van het totaal aantal kinderen dat naar school gaat in Opmeer-Spanbroek op de langere termijn. Voor het onderwijs gedeelte wordt daarom rekening gehouden met extra 100 m². Hierdoor zullen de afschrijvingslasten (medio 2026) op basis van de oorspronkelijke berekening toenemen met € 6.100. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de te verwachte toename van de bouwkosten. Hiervoor zullen wij u een apart raadsvoorstel aanbieden zodra de extra kosten hiervoor in beeld gebracht zijn. Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid & leerlingzaken Leerlingenvervoer Voor vervoer wordt landelijk de NEA index gebruikt. Vanaf 2020 zijn de budgetten niet met de NEA indexatie verhoogd. Voor 2020 was dit 6,7%. Deze forse stijging was vooral het gevolg van afschaffing van de BPM (Belasting voor Personenauto’s en Motorrijwielen). In 2021 was de index 1% en dit jaar is dat voorlopig gesteld op 3,5%.
Hierdoor stijgen de lasten met € 24.100 die voor een bedrag van € 3.000 kan worden opgevangen binnen de stelpost prijsindexatie zoals opgenomen in de begroting 2022 (1,4%). Leerplichtambtenaar De werkzaamheden m.b.t. leerplicht worden door de gemeente Hoorn uitgevoerd. Voorgesteld wordt om hier een structureel budget van € 20.000 beschikbaar voor te stellen. Onderwijs achterstandenbeleid (OAB) De rijksbijdrage voor het onderwijsachterstandenbeleid is voor 2022 hoger bevoorschot dan in de begroting is opgenomen. De extra vergoeding voor dit jaar bedraagt € 43.500, de verwachting is dat dit structureel is. Deze middelen dienen alleen voor onderwijsachterstanden te worden ingezet, waardoor ook het budget aan de lastenkant dient te worden opgehoogd, en het financiële effect dus budgetneutraal is.
4.2 4.3 4.3
4.3
Mutaties Lasten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Onderwijsbeleid en leerlingzaken Toename Lasten VJN 2022
9.000 6.900 87.600 103.500
9.000 87.600 96.600
9.000 87.600 96.600
9.000 87.600 96.600
Incidenteel / Structureel 15.100 S I 87.600 S 102.700
Mutaties Baten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
2026
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Toename Baten VJN 2022
43.500 43.500
43.500 43.500
43.500 43.500
43.500 43.500
2026
Incidenteel / Structureel 43.500 S 43.500
Pagina 25 van 39
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Toelichting op de mutaties Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Het beheer en onderhoud van sporthal de Weijver is sinds 2021 aan de gemeente overgedragen. Voor dagelijks onderhoud is structureel € 17.000 nodig. Er valt € 6.200 vrij op de kapitaallasten van de "Vervanging kunstgrasvelden Grasshoppers-VVS". Voor een toelichting hierop verwijzen we u naar Hoofdstuk 4 (Investeringen). Taakveld 5.4 Musea Voor de instandhouding (onderhoud) van de vijf monumentale molens in onze gemeente verstrekken wij onder voorwaarden subsidie op grond van ons subsidiebeleid. Er is nu een aanvraag ingediend voor de jaren 2019, 2020 en 2021. We willen alsnog tot uitbetaling van deze subsidie overgaan (€ 11.600) om te voorkomen dat er achterstallig onderhoud gaat ontstaan. Taakveld 5.7 Openbaar groen en openluchtrecreatie Door uitbreiding van areaal is er onvoldoende capaciteit om de wegen goed onkruidvrij te houden. Door structureel een borstelmachine in te zetten (€ 25.000) kan aan het gewenste straatbeeld worden voldaan.
5.2 5.2 5.3 5.4 5.6 5.6 5.7 5.7
Mutaties Lasten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
Sportaccommodaties Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Media Media Openbaar groen en openluchtrecreatie Openbaar groen en openluchtrecreatie Toename Lasten VJN 2022
112.800 18.800 1.000 13.100 4.100 1.000 -13.100 25.000 162.700
18.800 1.000 1.000 25.000 45.800
18.800 1.000 1.000 25.000 45.800
18.800 1.000 1.000 25.000 45.800
Incidenteel / Structureel I 18.800 S 1.000 S I I 1.000 S I 25.000 S 45.800
2026
Pagina 26 van 39
Programma 6 Sociaal domein Toelichting op de mutaties Taakveld 6.1 Samenkracht & burgerparticipatie Het Veiligheidsberaad heeft op 8 maart jl. de opdracht van het Kabinet gekregen om per veiligheidsregio minimaal 2.000 opvangplekken te realiseren voor opvang van Oekraïense vluchtelingen. Dit aantal is inmiddels opgehoogd naar 3.000 plekken. Op basis van de verdeelsleutel in de VRNHN betekent dit voor de gemeente Opmeer dat zij per medio mei voor 54 opvangplekken moet zorgen. Op dit moment worden er in de gemeente Opmeer ruim 50 vluchtelingen opgevangen. Het grootste gedeelte hiervan is gehuisvest bij particulieren, 5 daarvan worden opgevangen in een gemeentelijk woning. De gemeente heeft ervoor gekozen om twee woningen van het gemeentelijk Woningbedrijf uit de verkoop te halen en 1 woning uit de verhuur. Daarnaast is er nabij het Sportpark De Weijver een grotere opvanglocatie gerealiseerd voor circa 40 personen. De opvang van de vluchtelingen brengt kosten met zich mee. Het Kabinet heeft als uitgangspunt meegegeven dat zij (het Kabinet) van rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal worden vergoed. Wij stellen u voor een Oekraïne noodfonds in te stellen van € 200.000 ten laste van de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen. Als hiervoor middelen beschikbaar worden gesteld door het Rijk worden deze middelen weer terug gestort in de reserve.
Taakvelden 6.6 Maatwerkvoorziening (WMO), 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ (WMO), 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- en 6.82 Geëscaleerde zorg 18Regionaal zijn de inkooptarieven voor 2022 vastgesteld. De indexatie is uitgekomen op 3,27%. De lasten verhogen daarmee met € 121.800. Dit kan voor een bedrag van € 51.500 gedekt worden door de stelpost voor indexatie zoals opgenomen in de begroting 2022 (1,4%). Daarnaast worden we vanaf 2022 in de Algemene Uitkering (decembercirculaire 2021) gecompenseerd voor salarisverhogingen in de zorg. Hiervoor is een structureel bedrag van € 43.000 beschikbaar gesteld. Per saldo wordt een extra budget gevraagd van € 27.300. Onderwerp Taakveld 6.6 Maatwerkvoorziening (WMO) Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ (WMO) Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18Totaal Dekking stelpost indexatie Dekking vanuit AU salariscompensatie Saldo ten laste van algemene middelen
Totale indexatie € 8.400 € 42.500 € 56.600 € 14.300 € 121.800 - € 51.500 - € 43.000 € 27.300
Pagina 27 van 39
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Uit de 1e kwartaalrapportage Sociaal Domein zien we bij het bestcase scenario een nadeel van € 200.000. Dit nadeel is mede ontstaan doordat het rijk de abonnementstarieven voor hulp bij het huishouden heeft aangepast: er vindt geen inkomenstoets meer plaats, waardoor het beroep op deze WMO-voorziening is gestegen. Tevens blijkt uit landelijke prognoses dat het aandeel ouderen in Opmeer per jaar met 4 tot 5% toeneemt. Daarnaast is de toename een gevolg van de corona-crisis. We zien hierdoor een toename in cliënten maar ook dat aflopende indicaties moeten worden voortgezet of dat tijdelijk zwaardere zorg nodig is. Dit beeld is ook landelijk te zien. Verwacht wordt dat het beroep op de psychische ondersteuning na verloop van tijd weer zal afnemen, maar dat de nasleep van de crisis nog zeker enige jaren merkbaar zal zijn. Op grond van het bovenstaande stellen wij voor het budget WMO met € 200.000 bij te ramen en deze kosten te dekken uit het corona-noodfonds.
Taakveld 0.10 Mutaties reserves Voor de dekking van het Oekraïne noodfonds wordt € 200.000 onttrokken aan de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen.
Mutaties Lasten VJN 2022 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.82 Maatwerk geëscaleerde zorg 18Toename Lasten VJN 2022
Mutaties Baten VJN 2022 0.10 Reserve Onvoorziene Ontwikkelingen Toename mutaties Baten VJN 2022
2022
2023
2024
2025
194.100 2.000 8.400 42.500 56.600 14.300 317.900
2.000 8.400 42.500 56.600 14.300 123.800
2.000 8.400 42.500 56.600 14.300 123.800
2.000 8.400 42.500 56.600 14.300 123.800
Incidenteel / Structureel I 2.000 S 8.400 S 42.500 S 56.600 S 14.300 S 123.800
2022
2023
2024
2025
2026
-
-
-
-
200.000 200.000
2026
Incidenteel / Structureel I
Pagina 28 van 39
Programma 7 Duurzaamheid, Volksgezondheid en milieu Toelichting op de mutaties Taakveld 7.1 Volksgezondheid Vanuit het Rijk zijn middelen beschikbaar gesteld voor meningokokken- en HVP vaccinatie, toezicht en handhaving gastoudergezinnen en prenataal huisbezoek opgenomen, die uitgekeerd zijn in de algemene uitkering, maar waarvan we de kosten nog niet hebben meegenomen in de begroting. Daarnaast viel de nieuwe aanbesteding van de AED's door indexatie iets hoger uit. Voorgesteld wordt om het budget voor deze taken in totaal € 13.000 structureel toe te voegen aan de begroting. Taakveld 7.2 Riolering Energieprijzen De energieprijzen stijgen ieder jaar iets meer dan indexatie, de begroting wordt hier periodiek op aangepast, dit is bij deze post niet gebeurd en wordt er structureel € 10.000 bijgeraamd. Door de oorlog in Oekraïne stijgen de energieprijzen extra. Dit gaan we merken in 2023 en mogelijk in de jaren erna. Hierdoor nemen we voor 2023 nog eens incidenteel € 10.800 op. Onderhoud IBA’s Bij de aanleg van de IBA's is afgesproken de onderhoudskosten 50%-50% te verdelen met het Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier (HHNK) waarbij de kosten ingeschat werden op ca. € 400 per gemaal.
De werkelijke onderhoudskosten liggen veel hoger, er is nu afgesproken de kosten te verdelen op basis van de werkelijk kosten (2022 € 22.900, 2023 € 12.700, 2024 € 800, 2025 - €10.900 en voor 2026 - € 22.800). Personeel De ervaring van de afgelopen planperiode heeft ons geleerd dat de werkzaamheden onder druk staan bij de bestaande formatie. Door onderbezetting is een achterstand opgelopen in geplande werkzaamheden en kwamen we niet altijd toe aan de juiste taken. Deze achterstand dient in deze planperiode ingehaald te worden. Daarnaast hebben we de ambitie om aan de slag te gaan met een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Voor 2022 bedragen de organisatiekosten voor 3 maanden incidenteel € 20.000 en vanaf 2023 jaarlijks € 80.000 structureel. Dekking Het taakveld riolering is budgettair neutraal. De bovenstaande posten verrekend met de voorziening riolering.