[22.0007870] Volkshuisvestingverslag en jaarrekening 2021
Tekst van het document
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf Gemeente Opmeer
Inhoudsopgave Volkshuisvestingsverslag 2021 Inleiding
1
2
3
4
5
6
7
5
Woningbedrijf
5
Lokale Woonvisie
5
Strategisch voorraadbeleid
5
Opbouw Volkshuisvestingverslag
6
Huisvesting primaire doelgroep
7
1.1
Woningtoewijzing en doorstroming
7
1.2
Betaalbaarheid
10
Huisvesting bijzondere doelgroepen
13
2.1
Ouderen met specifieke zorg- en huisvestingsbehoefte
13
2.2
Personen met een (lichamelijke, psychiatrische of verstandelijke) beperking
14
2.3
Overige huishoudens
14
2.4
Pilot Uitstroom
15
Kwaliteit van woningen en woningbeheer
16
3.1
Woningkwaliteit
16
3.2
VvE beheer
17
3.3
Kwaliteit dienstverlening
17
3.4
Energie en duurzaamheid
18
(Des)investeringen in vastgoed
20
4.1
Nieuwbouw
20
4.2
Verkoop
20
Kwaliteit van wijken en buurten
21
5.1
Leefbaarheid
21
5.2
Wijk- en buurtbeheer
21
5.3
Aanpak overlast
21
De organisatie
23
6.1
Governance
23
6.2
Personele inzet
23
6.3
Resultaat
24
6.4
Genormaliseerd resultaat
24
Verklaring besteding middelen
28
Jaarrekening 2021 Inleiding
30
1
Kengetallen
31
2
Balans (na resultaatbestemming)
32
3
Winst- en verliesrekening
34
4
Toelichting waarderingsgrondslagen
35
4.1
Verslaggevingsvoorschriften
35
4.2
Balanswaardering
35
4.3
Resultaatbepaling
38
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 2
5
6
Toelichting balans
40
5.1
Materiële vaste activa
40
5.2
Vorderingen
41
5.3
Liquide middelen
42
5.4
Eigen vermogen
43
5.5
Voorzieningen
44
5.6
Langlopende schulden
44
5.7
Kortlopende schulden
45
Toelichting winst- en verliesrekening
46
6.1
Analyse
46
6.2
Bedrijfsopbrengsten
46
6.3
Bedrijfslasten
48
6.4
Financiële baten en lasten
51
6.5
Belastingen
Bijlage: overzicht woningen
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 3
51 52
Volkshuisvestingsverslag 2021
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 4
Inleiding
Woningbedrijf Het Woningbedrijf is onderdeel van de gemeente Opmeer en voorziet per 31 december 2021 in de gemeente in de exploitatie van 912 sociale huurwoningen tot en met liberalisatiegrens (€ 752,33 in 2021) en 1 woning boven liberalisatiegrens. Woningen onder de liberalisatiegrens worden gezien als Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB). Op dit moment zijn er 5 gemeentelijke woningbedrijven actief in Nederland.
Lokale Woonvisie De lokale Woonvisie 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ (vastgesteld door de Gemeenteraad op 13 december 2018) is richtinggevend voor de activiteiten van het gemeentelijk Woningbedrijf Opmeer. Deze Woonvisie is de uitwerking van de op 8 juni 2017 vastgestelde Regionale Woonvisie West-Friesland en het Regionaal Actieprogramma WestFriesland (RAP) voor de periode 2017-2020. Speerpunten van de Woonvisie zijn: -
kwaliteit van de bestaande voorraad
-
betaalbaarheid en beschikbaarheid woningen
-
vitale kernen en buurtschappen
-
aantrekkelijke nieuwbouw
-
wonen en zorg en langer zelfstandig wonen
Strategisch voorraadbeleid Afgeleid van de lokale Woonvisie heeft de Gemeenteraad op 12 december 2019 het Strategisch voorraadbeleid (SVB) 2020 vastgesteld. Het SVB 2020 vormt het kader waarbinnen de begroting en meerjarenraming van het Woningbedrijf wordt uitgewerkt. Uitgaande van de strategieën voor de woningvoorraad (verkopen, aanhouden zonder verduurzamingsmaatregelen, verbeteren installatie, verbetering isolatie, renoveren en sloopnieuwbouw) geven wij invulling aan ons beleid van: -
betaalbaarheid
-
beschikbaarheid
-
verkoop (versnipperde woningvoorraad)
-
verduurzaming van bestaande woningvoorraad
-
duurzaamheidstoepassingen in nieuwbouw
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 5
Opbouw Volkshuisvestingverslag Het Woningbedrijf maakt deel uit van de gemeente Opmeer en valt onder de richtlijnen van de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Door de verslaglegging van het Woningbedrijf te baseren op de Woningwet 2015 en de uitwerkingen in het Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting (Btiv) en de Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting (Rtiv) maken wij de prestatie deels vergelijkbaar met die van woningcorporaties. Het Volkshuisvestingsverslag gaat uit van de volgende prestatievelden: -
huisvesting van de primaire doelgroep (woningtoewijzing en doorstroming, betaalbaarheid);
-
huisvesting van de bijzondere doelgroepen (ouderen met specifieke zorg- en
-
kwaliteit van woningen en woningbeheer (woningkwaliteit, VvE-beheer, kwaliteit
huisvestingsbehoefte, personen met een beperking, overige huishoudens, pilot uitstroom); dienstverlening, energie en duurzaamheid); -
(des)investeringen in vastgoed (nieuwbouw, verkoop);
-
kwaliteit van wijken en buurten (leefbaarheid, wijk- en buurtbeheer, aanpak overlast).
Daarnaast wordt de organisatie van het Woningbedrijf toegelicht aan de hand van governance, personele inzet en resultaat. Via het Volkshuisvestingsverslag leggen wij verantwoording af over het door ons gevoerde beleid en beheer. De huurders en het gemeentebestuur kunnen op basis hiervan zich een oordeel vormen over hetgeen wij behoren te doen gedurende het boekjaar.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 6
1 Huisvesting primaire doelgroep
1.1 Woningtoewijzing en doorstroming Strategisch Voorraadbeleid Het geactualiseerde beleid geeft richting aan de strategie van onze woningportefeuille en houdt rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Daarnaast gaat het in op het beheer van de bestaande voorraad, de verkoop en nieuwbouwactiviteiten. Verduurzaming van de bestaande voorraad is een belangrijk item. De wensportefeuille en het streefhuurbeleid spelen ook een belangrijke rol. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie e.d. Op basis van deze ontwikkelingen zijn de strategische doelen voor het Woningbedrijf geformuleerd. Beschikbaarheid woningen In 2021 zijn 62 bestaande woningen (2020: 68) en 20 nieuwbouwwoningen (2020: 20) beschikbaar voor verhuur gekomen. De mutatiegraad ligt in 2021 op 6,9% (2020: 7,8%). Woonruimteverdeling Op het gebied van woonruimteverdeling werkt het Woningbedrijf samen met alle verhuurders in de regio West-Friesland. Het gezamenlijke woningverdeelsysteem Woonmatch is gebruiksvriendelijk voor zowel klant als verhuurder. Met het gebruik van dit systeem worden alle woningen in de regio via hetzelfde aanbodmodel aangeboden aan woningzoekenden.
Het voordeel voor de woningzoekende is dat zij slechts in één systeem ingeschreven hoeft te staan om op vrijkomende huurwoningen in de regio te kunnen reageren. Europese staatssteunregeling In het kader van de staatssteunregeling geldt voor de toewijzing van DAEB woningen dat minimaal 80% wordt verhuurd aan huishoudens met lage inkomens, maximaal 10% wordt verhuurd aan de middeninkomens en maximaal 10% wordt verhuurd aan de hoge inkomens (vrije toewijzingsruimte). In 2021 zijn 82 huurovereenkomsten (2020: 88 huurovereenkomsten) gesloten. Hiervan is 94% toegewezen aan de lage inkomens, 4% toegewezen aan de middeninkomens en 2% toegewezen aan de hoge inkomens. Het Woningbedrijf heeft op basis van deze gegevens voldaan aan de geldende norm. Huishoudinkomen
Norm
2021
2020
Lage inkomens (t/m € 40.024)
≥ 80%
94%
89%
Middeninkomens (€ 40.025 t/m € 44.655)
≤ 10%
4%
8%
Hoge inkomens (vanaf € 44.656)
≤ 10%
2%
3%
100%
100%
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 7
Keuzevrijheid voor doelgroepen Per 31 december 2021 bedraagt de woningvoorraad 913 woningen (2020: 895 woningen). In 2021 zijn 20 nieuwbouwwoningen (20 beneden- en bovenwoningen in Heerenweide fase 2) (2020: 20) opgeleverd en zijn 2 woningen (2020: 1) verkocht. De voorraad is als volgt gespecificeerd. Woningtype
2021
2020
Jongerenwoning
65
65
Seniorenwoning
259
259
Standaardwoning
589
571
913
895
Het uitrustingsniveau van de ouderen (55+) en senioren (65+) woningen is vergelijkbaar. Beide woningtypes hebben de slaap- en badkamer op hetzelfde niveau als de woonkamer. Het verschil tussen de beide types zit in de afstand van de woning tot de centrale voorzieningen. In de praktijk blijkt het moeilijk 65-plussers te huisvesten in woningen die verder zijn gelegen dan 500 meter van de centrale voorzieningen. Daarom worden deze (senioren)woningen ook aan 55-plussers aangeboden. Wachtlijst De gemiddelde zoekduur is 3,44 jaar in 2021 (2020: 3,60 jaar). Dit is inclusief woningtoewijzingen uit hoofde van zorgwoning (2), urgentie (7), woningruil (2), maatschappelijke uitstroom (2), vergunninghouder (4) en overig (1). Woningtype
Huur-
Gemidd.
Gemidd.
Gemidd.
Toewij-
overeen-
reacties/
zoekduur
inschrijf-
zing via
komsten
woning
(jaar)
duur (jaar)
bemid-
(aantal)
(aantal)
deling (aantal)
Jongerenwoning t/m 22 jaar
11
24
1,72
3,48
2
Seniorenwoning vanaf 55 jaar
6
32
2,40
8,51
0
Seniorenwoning vanaf 65 jaar
17
12
1,99
7,69
3
Standaardwoning
48
130
4,48
7,15
13
82
84
3,44
6,87
18
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 8
Populariteit Uit de top-10 reacties bij de vrijkomende woningen blijkt dat eengezinswoningen in Hoogwoud, en bovenwoningen in Opmeer en Spanbroek populair zijn. Adres
Plaats
Type
Aantal reacties
Burgemeester Heijmansstr 43
Hoogwoud
Eengezinswoning
582
Albrecht van Beierenstr 51
Hoogwoud
Eengezinswoning
426
Oeverwal 24
Hoogwoud
Benedenwoning
382
Pinksterbloem 42
Opmeer
Bovenwoning
381
Meerkoet 32
Spanbroek
Bovenwoning
348
Boenluif 7
Hoogwoud
Eengezinswoning
203
K. Komensingel 47
Spanbroek
Bovenwoning
157
K. Komensingel 49
Spanbroek
Bovenwoning
157
K. Komensingel 51
Spanbroek
Bovenwoning
157
K. Komensingel 53
Spanbroek
Bovenwoning
157
Urgentie In de regionale Huisvestingsverordening staan de regels voor het toekennen van urgentie. In 2021 zijn 21 aanvragen (2020: 29) voor een urgentie bij de onafhankelijke Regionale urgentie commissie (RUC) ingediend. Hiervan zijn 8 aanvragen (2020: 10) toegewezen, 8 aanvragen (2020: 11) afgewezen en 5 aanvragen (2020: 8) aangehouden. Van de 8 toewijzingen in 2021 hebben 7 personen een woningen toegewezen gekregen en volgt er nog 1 persoon in 2022. Regio breed zijn 400 aanvragen (2020: 529) ingediend waarvan 132 (2020: 412) zijn toegewezen, 181 afgewezen en 87 aangehouden. Leegstand Het streven is aansluitend te verhuren, zonder enige leegstand. Indien het Woningbedrijf kleinschalige werkzaamheden uitvoert aan de woningen, worden deze niet vrij van huur gehouden. Indien er werkzaamheden op grote schaal plaatsvinden of niet tijdig een nieuwe huurder wordt gevonden voor een vrijgekomen woning, wordt huurderving geleden. De huurderving wegens leegstand in 2021 is uitgekomen op 0,51% (2020: 0,49%) van de bruto huuropbrengsten als gevolg van mutatiewoningen waaraan veel moet gebeuren en verkoopwoningen. Een derving van 0,30% (2020: 0,08%) is toe te schrijven aan de leegstaande verkoopwoningen gedurende het verkoopproces.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 9
Maatregelen voor specifieke doelgroepen Onder deze doelgroep vallen Opmeerder versus niet-Opmeerder, jongeren of ouderen en statushouders. -
Opmeerder versus niet-Opmeerder Van de 82 vrijgekomen Aantal toewijzingen
woningen is 88% aan woningzoekenden binnen West-Friesland –
10 West-Friesland (Opmeer)
waarvan 50% aan woningzoekenden uit
41
Opmeer – en 12% aan
31
woningzoekenden buiten
West-Friesland (overig) Buiten West-Friesland
West-Friesland toegewezen. -
Statushouders Onder de Huisvestingswet en Vreemdelingenwet kunnen asielzoekers met status zich vrij in Nederland vestigen en zelfstandig woonruimte zoeken. Gemeenten zijn verplicht om mee te werken aan de huisvesting van deze groep mensen. Elk half jaar legt het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een taakstelling op. Landelijk gezien is sprake van een achterstand. Huisvesting statushouders
Tot 1-1-2021
Taakstelling Gehuisvest Cumulatief saldo
0 voorstand
Eerste helft
Tweede helft
2021
2021
10
8
10
10
0 voorstand
2 voorstand
In 2021 zijn in totaal 20 personen (2020: 11) gehuisvest. Voor deze 20 personen zijn 4 woningen (2020: 2) beschikbaar gesteld. Geen van hen is na-reiziger.
1.2 Betaalbaarheid Huurprijsbeleid De verhuurders mogen jaarlijks de netto huurprijzen per 1 juli verhogen/verlagen. In 2021 is de reguliere huurverhoging maximaal 0% voor een sociale huurwoning en maximaal 2,4% (1% plus inflatie) voor een vrijesectorwoning. Per 1 juli 2021 is een gemiddelde huurverhoging van -0,5% (2020: 2,7%) doorgevoerd in verband met de uitvoering van de Wet eenmalige huurverlaging 2021. Om onze woningvoorraad binnen het DAEB vastgoed te behouden, worden alle huurprijzen afgetopt op de liberalisatiegrens van € 752,33 (2020: € 737,14) en de netto huurprijzen van de jongerenwoningen afgetopt op € 442,46 (2020: € 432,51). Bij mutatie worden alle huurprijzen geharmoniseerd op 70% van de maximaal redelijke huur (streefhuur), met uitzondering van de appartementen in woon-zorgcomplex De Schakel in Spanbroek en 16 woningen in Spanbroek en Hoogwoud (75% van de maximaal redelijke huur). Door de verhoging van de Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 10
streefhuur van 16 woningen in Spanboek en Hoogwoud bij mutatie tot 75% van de maximaal redelijke huur, komt de huurprijs uit boven de liberalisatiegrens. Huren boven de streefhuur krijgen een huurverlaging over een periode van 3 jaren. Onze gemiddelde maandhuur bedraagt € 562 in 2021 (2020: € 563). Volgens de Aedesbenchmark 2021 bedraagt de gemiddelde maandhuur (DAEB) € 548 in 2020 (2019: € 535) in de woningmarktregio Noord-Holland Noord. Kernvoorraad(beleid) De omvang van de kernvoorraad (betaalbare huurwoningen) blijft een aandachtspunt van het rijksbeleid. Het behoud van deze voorraad is van groot belang en het is de taak van overheden en woningcorporaties/verhuurders om bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid expliciet aandacht te besteden aan een voldoende omvang van de kernvoorraad. Onder de goedkope woningvoorraad vallen alle woningen met een huur tot en met de kwaliteitskortingsgrens (2021: € 442,46). Dit betreft doorgaans jongerenwoningen. De betaalbare voorraad wordt gevormd door woningen met een huur tot en met de 2e aftoppingsgrens (2021: € 678,66). De huurtoeslaggrens is vastgesteld op € 752,33. Het Woningbedrijf heeft nagenoeg alleen woningen tot en met de huurtoeslaggrens (liberaliseringsgrens). De verdeling van onze woningvoorraad over de huurprijsklassen per 31 december 2021 volgt in onderstaande tabel.
Ter vergelijking is de landelijke verdeling uit de Aedes-benchmark 2021 (rekening 2020) weergegeven. Huurprijs (€)
Huurprijsklasse
Opmeer
Opmeer
Aedes-
(aantal)
(%)
benchmark 20201 (%)
Tot en met kwaliteitsgrens
t/m 442,46
75
8,2
Tot en met 1e aftoppingsgrens
442,47 t/m 633,25
590
64,6
Tot en met 2e aftoppingsgrens
633,26 t/m 678,66
138
15,1
68,2
Tot en met huurtoeslaggrens
678,67 t/m 752,33
109
12,0
12,2
752,34 en hoger
1
0,1
6,1
913
100,0
100,0
Boven huurtoeslaggrens
13,5
Overige woonlasten In het kader van beperking van de woonlasten treft het Woningbedrijf energiebesparende maatregelen die voor 50% worden doorbelast aan de huurders. Op deze manier wordt bijgedragen aan een verlaging van de woonlasten. In 2021 zijn geen energiebesparende ingrepen uitgevoerd. Aanpak huurachterstanden De huurachterstanden worden nauwlettend gevolgd. Maandelijks beoordelen wij de niet ontvangen huren en benaderen actief de huurders met een betalingsherinnering, aanmaning en zo nodig een sommatie. Indien mogelijk wordt een betalingsregeling getroffen. Met ingang van 1 januari 2022 wordt de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening van kracht. Deze vervangt de pilot Vroeg Erop Af. Inhoudelijk is de werkwijze gelijk. Hierbij wordt een 1
Geen recente gegevens beschikbaar in benchmark 2021. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 11
huurachterstand van 1 maand of een betalingsregeling die niet wordt nagekomen gemeld aan de preventiemedewerker (schuldhulpverlening) van het Wijkteam. Dit om te voorkomen dat betalingsachterstanden uitmonden in problematische schuldenproblematiek. De preventiemedewerker krijgt 30 dagen de tijd om contact te leggen met de huurder en concrete betalingsafspraken te maken óf door te leiden naar de schuldhulpverlening. Indien er geen contact kan worden gemaakt óf de huurder geen hulp wenst, dan wordt de vordering overgedragen aan een incassobureau. Indien dit alsnog niet tot betaling van de verschuldigde huur leidt, wordt het gerechtelijke traject gestart. De huurachterstand ultimo 2021 is afgenomen tot 0,38% (2020: 0,68%) na een stijging in 2018. Uitzettingen In 2021 is in totaal 1 vonnis (2020: 2) tot ontbinding huurovereenkomst en ontruiming van de woning uitgesproken. Dit vonnis is op basis van huurachterstand (2020: 2) en is eind december 2021 betekend. De daadwerkelijke ontruiming heeft niet in 2021 plaatsgevonden, dit was in 2022. De landelijke trend van het aantal vonnissen tot huisuitzettingen en huisuitzettingen is verder gedaald. Uit de Aedes-benchmark 2021 (rekening 2020) is gebleken dat het aantal vonnissen tot huisuitzettingen is afgenomen met 44% tot 6.750 (2018: 12.000) en het aantal huisuitzettingen is afgenomen met 43% tot 1.720 (2018: 3.000).
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 12
2 Huisvesting bijzondere doelgroepen
2.1 Ouderen met specifieke zorg- en huisvestingsbehoefte De decentralisatie in het Sociaal Domein leidt ertoe dat onder meer de zorg voor ouderen een gemeentelijke verantwoordelijkheid is geworden. In de prestatieafspraken met de gemeente Opmeer is aandacht voor wonen in combinatie met zorg. Voor de beschikbare huisvesting van ouderen heeft het Woningbedrijf 259 ouderen- en seniorenwoningen beschikbaar (zie paragraaf 1.1 keuzevrijheid voor doelgroepen). Daarnaast beschikken wij over de volgende ouderenvoorzieningen. De Lindehof (Hoogwoud) De voorzieningen die in het Wijksteunpunt De Lindehof aan de Graaf Willemstraat te Hoogwoud zijn ondergebracht, geven een positieve impuls aan zelfstandig wonende ouderen die op enigerlei wijze behoefte hebben aan een vorm van ondersteuning en begeleiding. Hierdoor kan bij ouderen de behoefte aan de langdurige 24-uurs verzorging bij huisvesting in een intramurale voorziening (zorginstelling) afnemen c.q. worden uitgesteld. In het Wijksteunpunt zijn diverse activiteiten opgenomen: een algemene ruimte voor recreatieve en educatieve activiteiten, dagopvang, (kantoor)ruimte voor zorgaanbieders, paramedische voorzieningen en maaltijdverstrekking. De Schakel (Spanbroek) In Spanbroek vervult wijksteunpunt De Schakel een belangrijke rol. Jong en oud zijn welkom voor ontmoeting, ondersteuning of activiteiten.
In De Schakel is een gevarieerd activiteitenaanbod: van muzikale bijeenkomsten en workshops tot soos-middagen en cursussen. Er is bijvoorbeeld op de dinsdag een inloopochtend, waar men elkaar kan ontmoeten, een praatje kan maken, een kopje koffie/thee kan drinken of een spelletje kan doen. Het consultatiebureau bevindt zich ook in het wijksteunpunt. Vanwege de zorgfunctie van het gebouw zijn de 14 huurappartementen van het Woningbedrijf bestemd voor 65-plussers met een zorgbehoefte. De zorgplaatsen (4 woongroepen), die door De Omring worden geëxploiteerd, zijn bestemd voor mensen met vergaande dementie die vanwege deze ziekte, handicap of ouderdom continu extra zorg nodig hebben. Pastoor Meriusflat (Spanbroek) In Spanbroek vervult de Pastoor Meriusflat op bescheidener schaal een rol voor ouderen. Zo worden spelletjes- en kaartmiddagen gehouden. Ook paramedische voorzieningen zoals een pedicure en kapper, komen regelmatig langs. Graaf Florisstraat (Hoogwoud) en Van Roozendaalstraat (Spanbroek) Deze 2 in 2015 opgeleverde seniorencomplexen hebben een ontmoetingsruimte die toegankelijk is voor de bewoners. Bewoners worden gestimuleerd om gezamenlijk deze ruimte te gebruiken. Regelmatig ontvangen we leuke berichten over de activiteiten die plaatsvinden.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 13
2.2 Personen met een (lichamelijke, psychiatrische of verstandelijke) beperking Het Woningbedrijf heeft 7 aangepaste woningen in haar bezit voor huurders met een WMOindicatie voor een gelijkvloerse of aangepaste woning. Bij mutatie wordt – conform de procedurebeschrijving woningmutatie aangepaste woning – een geschikte woningzoekende binnen de gemeente Opmeer gezocht bij de aangepaste woning. Wanneer dit geen geschikte kandidaat oplevert, wordt de woning op Woonmatch aangeboden, waarbij wordt aangegeven dat voorrang wordt gegeven aan woningzoekenden met een WMO-indicatie. Naast de 7 bestaande aangepaste woningen is een aantal woningen relatief eenvoudig aan te passen voor mensen met een WMO-indicatie. Denk aan de seniorenwoningen op de Boenluif en 6 appartementen aan de Zomertaling te Spanbroek (begane grond). De 16 seniorenappartementen aan de Oeverwal te Hoogwoud (2007), de 16 appartementen aan de Oeverwal te Hoogwoud (2010), de 11 appartementen aan de Graaf Florisstraat te Hoogwoud (2015) en de 19 appartementen aan de Van Roozendaalstraat te Spanbroek (2015) zijn al geschikt voor mensen met een beperking. Individuele aanvragen voor een woningaanpassing in het kader van de WMO worden behandeld door het Wijkteam.
Een aantal voorzieningen – zoals een verhoogd toilet (6+) en thermostatische douchemengkraan – wordt door het Woningbedrijf aangebracht, mits de aanvrager huurder is van een seniorenwoning van het Woningbedrijf. Bij keukenvervanging in een seniorenwoning worden standaard ladekasten geplaatst. Deze voorzieningen gelden als minimale kwaliteitseisen voor seniorenwoningen.
2.3 Overige huishoudens Van woningcorporaties en woningbedrijven wordt een inspanning gevraagd ten aanzien van wonen en zorg. Zo moet worden gedacht aan de realisatie van woon-zorgcomplexen en vormen van begeleid wonen. Ook op kleinere schaal kunnen woningcorporaties en woningbedrijven aandacht besteden aan wonen en zorg, zoals aan de toegankelijkheid en bruikbaarheid van woningen en woongebouwen. Per 1 januari 2015 zijn er op landelijk niveau veel regels rondom zorg veranderd: ook wel ‘de kanteling’ genoemd. In Opmeer is het Wijkteam actief. Hun taken zijn het bieden van toegang tot jeugdzorg, bieden van (ambulante) lokale zorg, het bieden van consultatie aan de professionals, het activeren en versterken van eigen kracht en netwerk, het werken met ééngezin-één-plan, het inzetten van specialistische zorg voor jeugdzorg, begeleiding volwassenen en kortdurend verblijf volwassenen en het beschikken van de 'oude’ WMO-voorzieningen. Inwoners van Opmeer komen zowel met kleine als met grote vragen naar het Wijkteam. Het Woningbedrijf verwijst door en vice versa, waar nodig weet men elkaar te vinden. Indien het Woningbedrijf zorgen heeft over huurders, dan stuurt het Woningbedrijf aan dat contact wordt gelegd tussen de betrokken huurder en het Wijkteam Opmeer dan wel met het OGGZMeldpunt Vangnet en Advies.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 14
2.4 Pilot Uitstroom Per 1 juli 2018 is de samenwerkingsovereenkomst ‘Pilot Uitstroom maatschappelijke opvang/beschermd wonen’ van kracht. De Westfriese woningcorporaties en gemeenten hebben samen met zorgorganisaties deze overeenkomst opgesteld met als doel om een tweejarige Pilot Uitstroom te starten, tot en met 2020. Aanleiding is dat partijen signaleren dat de uitstroom van bijzondere doelgroepen uit beschermd wonen en uit de maatschappelijke opvang stagneert. Het uitstroomproces wordt versneld zodat geen kostbare plekken bezet worden gehouden in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Het voorkomt dakloosheid door jongeren (18+) met een zorgbehoefte, waaronder oud-Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (oud-AMV’ers). De Westfriese woningcorporaties hebben toegezegd 100 woningen in totaal per jaar beschikbaar te stellen voor de genoemde doelgroepen. De woningen worden onder de corporaties verdeeld op basis van inwonertal per gemeente. Het Woningbedrijf Opmeer stelt jaarlijks maximaal 5 woningen beschikbaar. Uit de evaluatie van de pilot uitstroom in 2020 is gebleken dat er uiteindelijk minder uitstromers waren dan werd aangenomen. De taakstelling van 100 woningen wordt dan ook naar beneden bijgesteld tot 5 woningen. De pilot is inmiddels omgezet naar een reguliere samenwerkingsovereenkomst.
De samenwerkingsovereenkomst is getekend door de gemeenten, woningcorporaties en een aantal zorginstanties. In 2021 zijn 2 huurwoningen (2020: 2) beschikbaar gesteld aan maatschappelijk uitstromers.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 15
3 Kwaliteit van woningen en woningbeheer
3.1 Woningkwaliteit De samenstelling van de voorraad naar bouwjaar is als volgt: Geografische
1946-
1956-
1966-
1976-
1986-
1996-
2006-
Totaal
kern
1955
1965
1975
1985
1995
2005
2021
Aartswoud
6
2
13
8
4
4
0
33
De Weere
4
2
17
4
18
0
0
45
Hoogwoud
8
13
78
68
58
24
68
317
Opmeer
3
2
26
155
53
0
0
239
Spanbroek
24
14
107
0
38
42
54
279
45
33
241
235
171
66
122
913
De woningvoorraad per 31 december 2021 bedraagt 913 verhuureenheden (vhe). De technische meerjarenraming van het Woningbedrijf vermeldt per woningcomplex het jaartal en de geraamde kosten van planmatige onderhoudswerkzaamheden. In 2021 zijn de volgende planmatige onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd: Complex
Adres
Aantal
Werkzaamheden
woningen 01
Middelweg 16, 18 en 20 Opmeer
3
Buitenschilderwerk
04
Wuiver 51 t/m 81 Spanbroek
16
Buitenschilderwerk
09
Van Roozendaalstraat 47 t/m 53 (o) en
8
Buitenschilderwerk
3
Badkamerrenovatie
60 t/m 66 (e) Spanbroek 17
Pastoor Meriusstraat 5 t/m 99 Spanbroek
29
Klaproos 17 t/m 43 Opmeer
14
Buitenschilderwerk
34
Schoolstraat 36a t/m 36h Aartswoud
8
Buitenschilderwerk
44
De Glazen Wagen 2 t/m 28 Opmeer
14
Buitenschilderwerk
49
Koetenburg 6 t/m 12 Aartswoud
4
Buitenschilderwerk
50
Meerkoet 20 t/m 42 en Roerdomp 11
24
Privacyschermen op balkon
51
t/m 33 Spanbroek
vervangen
Graaf Willemstraat 29 t/m 51 Hoogwoud 12
Luifel behandelen
Algemeen Diverse complexen
Straatwerk, CV-ketels vervangen (110) en keukens vervangen (4)
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 16
3.2 VvE beheer Het Woningbedrijf heeft bezit in 2 woningcomplexen waar sprake is van gemengde koop en huur: woon-zorgcomplex De Schakel te Spanbroek en appartementencomplex aan de Oeverwal te Hoogwoud. De gemeente verzorgt de controle van de kascommissie van De Schakel. Het Woningbedrijf levert voor beide complexen een actieve bijdrage aan de periodieke ledenvergaderingen van de Verenigingen van Eigenaren.
3.3 Kwaliteit dienstverlening Informatievoorziening aan huurders Twee maal per jaar komt het bewonersblad uit. Huurders worden via het bewonersblad en via de website www.woningbedrijfopmeer.nl op de hoogte gebracht van de onderwerpen die voor hen van belang zijn. Ook is het Woningbedrijf op werkdagen bereikbaar voor huurders. Informatieverstrekking naar de bewoners vindt plaats door het uitbrengen van de Woonkostenkrant, de Energiekrant en de Huurkrant. In de Woonkostenkrant en de Energiekrant wordt informatie gegeven over de mogelijkheden tot het beheersbaar houden van de woonlasten, bijvoorbeeld door het aanvragen van huurtoeslag of bijzondere bijstand en het besparen van energie. De Huurkrant geeft onder andere informatie over de jaarlijkse huurverhoging en over de huurtoeslag. Bewonerscommissie Sinds 2004 is voor het Woningbedrijf een bewonerscommissie actief. De bewonerscommissie bestaat uit 4 leden. In 2021 heeft er (in verband met Covid) een keer overleg met de voltallige commissie plaatsgevonden. De ambitie is om de bewonerscommissie zoveel mogelijk bij beleidsaanpassingen te betrekken. Dit is in 2021 niet aan de orde geweest. Bezwaren Commissie Urgentie voor de behandeling van bezwaarschriften (op grond van de Huisvestingsverordening) De woningzoekenden kunnen zich wenden tot de Bezwaren Commissie Urgentie (BCU).
Deze commissie adviseert het College van burgemeester en wethouders over de afwikkeling van een bezwaarschrift dat is gericht tegen het al dan niet verstrekken van een urgentie voor een sociale huurwoning. In 2021 heeft de BCU 2 bezwaren (2020: 5) voorgelegd gekregen. Hiervan zijn 2 bezwaren ongegrond verklaard. Interne klachtenregeling/Huurcommissie Men kan zich beroepen op de interne klachtenregeling van de gemeente als men zich niet kan verenigen met het handelen of nalaten van handelingen door het Woningbedrijf. In 2021 zijn bij de interne klachtencoördinator van de gemeente 7 klachten (2020: 5) over woningzaken ontvangen. Deze klachten hebben vooral te maken met werkzaamheden die worden uitgevoerd. In deze tijd is het lastig hierover goede afspraken met de huurders te maken, omdat er vaak vertraging optreedt bij de uitvoering. Dat is ook wat de huurders constateren. Het is daarom van belang hierover duidelijk te communiceren met de huurders en ze ook op de hoogte te houden van de ontwikkelingen. Dit brengt extra werk met zich mee voor de betreffende medewerkers. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 17
Daarnaast is er door een huurder een verzoek bij de huurcommissie ingediend in verband met huurverlaging op grond van onderhoudsgebreken. Dit verzoek is niet-ontvankelijk verklaard omdat het voorschot van de leges door de aanvrager niet (tijdig) is voldaan. Waardering door huurders Huurders die hun huurovereenkomst opzeggen, zijn verzocht een exitformulier in te vullen. De redenen voor de verhuizing kunnen hierop worden aangegeven, samen met een beoordeling van de kwaliteit van de woning, de woonomgeving en de contacten met het Woningbedrijf. Opmerkingen en suggesties kunnen ook worden aangetekend. Naast een beter inzicht in de verhuisredenen wordt op deze manier ook de tevredenheid gepeild. Van de 62 vertrekkende huurders (2020: 68) hebben 20 personen (2020: 12 personen) het exitformulier teruggestuurd. De gemiddelde beoordeling is redelijk tot goed. Minder goede beoordelingen worden veelal toegelicht in de ruimte voor opmerkingen en suggesties. De bruikbare opmerkingen en suggesties worden door het Woningbedrijf doorgegeven aan de betreffende afdeling van de gemeente of worden gebruikt om tot aanpassingen van het beleid te komen. Service-abonnement In 2003 is het service-abonnement ingevoerd. Met dit abonnement kan het Woningbedrijf tegen een maandelijkse betaling van € 5,00 een deel van het onderhoud uitvoeren, dat normaal gesproken voor rekening van de huurder komt.
Dit betreft voornamelijk geringe en dagelijkse reparaties die vaak betrekking hebben op veel voorkomende kleinere beschadigingen die het gevolg zijn van normaal gebruik. Overigens is het serviceabonnement niet alleen bedoeld voor de oudere huurders maar voor alle huurders. Per 31 december 2021 hebben 111 huurders (2020: 88 huurders) een serviceabonnement.
3.4 Energie en duurzaamheid Met ingang van 1 januari 2021 geldt een nieuwe methodiek voor het berekenen van de energieprestatie van een gebouw, namelijk de NTA 8800. Met de NTA 8800 wordt voldaan aan de Europese richtlijn om de energieprestatie van een gebouw uit te drukken in kilowattuur per vierkante meter per jaar (kWh/m².jaar). Deze methodiek vervangt de rekenmethode Nader voorschrift dat de energetische prestatie van een woning uitdrukt in Energie-Index (EI). De nieuwe methodiek kent een nieuwe labelklassenindeling, waarbij eveneens geldt dat hoe lager de waarde hoe beter de energieprestatie is. Een energielabel is 10 jaar geldig. Dus ieder jaar worden woningen opgenomen, waarvan de label is verlopen. Door de jaarlijks wijzigende meetmethode kan het voorkomen dat een label wordt gewijzigd terwijl de woning hetzelfde is gebleven. In onderstaande tabel is de energielabelklasse op basis van EP-2 en EI opgenomen.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 18
Energielabelklasse A++++
EP-2
EI
Woningen
Woningen
Woningen
(kWh/m².jaar)
2021 (aantal)
2021 (%)
2020 (%)
≤0
20
2,19
54
5,91
A+++
0,01 – 50,00
A++
50,01 – 75,00
< 0,61
A+
75,01 – 105,00
0,61 - 0,80
A
105,01 – 160,00
0,81 - 1,20
296
32,42
32,51
B
160,01 – 190,00
1,21 - 1,40
303
33,19
36,42
C
190,01 – 250,00
1,41 - 1,80
190
20,81
20,34
D
250,01 – 290,00
1,81 - 2,10
30
3,29
2,91
E
290,01 – 335,00
2,11 - 2,40
14
1,53
1,34
F
335,01 – 380,00
2,41 - 2,70
3
0,33
0,34
G
> 380,00
> 2,70
3
0,33
0,45
913
100,00
100,00
2,23 3,46
De energielabel van het Woningbedrijf is uitgedrukt in deels EP-2 en deels EI. De gemiddelde EP-2 is 155,15 en de gemiddelde EI is 1,19 in 2021 (2020: 1,22), hetgeen op label A uitkomt. Hiermee voldoet het Woningbedrijf aan de landelijke ambitie van gemiddeld label B in 2021. De leden van Aedes hebben afgesproken eind 2021 hun woningen te verbeteren naar gemiddeld energielabel B. Dit is een Energie-Index (EI) van 1,40 onder het Nader Voorschrift (NV). De benchmark toont een verdere verbetering tot een gemiddelde EI van 1,51 in 2020 (2019: 1,57). Op basis van de ontwikkeling van de gemiddelde EI NV tussen 2016 en 2020 wordt dit eind 2021 gerealiseerd.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 19
4 (Des)investeringen in vastgoed
4.1 Nieuwbouw De nieuwbouw van 20 beneden- en bovenwoningen van fase 2 van Heerenweide te Spanbroek is in december 2021 opgeleverd. De gemeenteraad heeft op 8 juli 2021 een bouwkrediet beschikbaar gesteld voor de bouw van 28 appartementen op basis van het schetsontwerp (Heerenweide fase 3). Het bouwteam met architectenbureau Rietvink en aannemingsbedrijf Kuin is daarna gestart. In november is de omgevingsvergunning afgegeven voor het plan. De offerte van de aannemer wordt in week 10 van 2022 verwacht. De bouw van deze woningen past in de investeringsvoornemens van het Woningbedrijf en de gemaakte afspraken in de grondexploitatieopzet Heerenweide. Tevens voldoen wij hiermee aan de woningbehoefte voor jongeren en kleine huishoudens. Alle nieuw te bouwen huurwoningen in Heerenweide worden aardgasvrij gebouwd. Sinds 1 juli 2018 mogen nieuwbouwwoningen al niet meer aangesloten worden op het gasnet. Het Woningbedrijf geeft hiermee tevens invulling aan de voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid.
4.2 Verkoop In 2021 zijn 2 woningen (complex 21 en 27) verkocht (2020: 1) aan huurders van het Woningbedrijf. De verkoopopbrengst bedraagt € 427.500. Op 12 december 2019 is het verkoopbeleid als onderdeel van het Strategisch voorraadbeleid vastgesteld. Bij het vrijkomen van de voor verkoop aangewezen woningen worden deze aangeboden aan alle huurders van het Woningbedrijf. Levert dat geen koper op dan worden de woningen in de vrije verkoop gebracht.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 20
5 Kwaliteit van wijken en buurten 5.1 Leefbaarheid Het Woningbedrijf draagt financieel bij aan projecten die de leefbaarheid verbeteren. Dit volgt uit een raadsbesluit dat bij toekomstige investeringen telkens een afweging wordt gemaakt over een mogelijke bijdrage van het Woningbedrijf in het kader van de leefbaarheid. Het Woningbedrijf draagt gemiddeld € 53 per woning bij aan leefbaarheid in 2021. De bijdrage aan leefbaarheid is gelijk aan 2020 en bestaat uit de volgende elementen: -
bijdrage van € 30.000 aan leefbaarheid algemeen (maatschappelijk aspect);
-
bijdrage van € 11.577 aan openbare verlichting van de voetgangerspaden bij de huurwoningen;
-
bijdrage van € 7.500 aan speelvoorzieningen.
Een onderscheid wordt gemaakt in de maatschappelijke en fysieke aspecten van leefbaarheid. In 2021 is voor maatschappelijke aspecten een bedrag van € 30.000 en voor fysieke aspecten een bedrag van € 19.077 besteed (zie paragraaf 6.3 bedrijfslasten van de Jaarrekening).
5.2 Wijk- en buurtbeheer De integrale aanpak woonoverlast wordt sinds 2021 door de Bemiddelingskamer uitgevoerd. Daarnaast is voor 8 uur per week capaciteit vanuit het Woningbedrijf beschikbaar, zodat meer sturing komt op wijk- en buurtbeheer. De volgende taken krijgen extra aandacht: tuinonderhoud van huurwoningen, (vroeg)tijdige signalering van bijvoorbeeld vervuilde woningen, multi-problematiek en verwarde personen. Door meer aanwezig te zijn in de wijken kan de medewerker woonoverlast signalen oppakken met als doel het inperken van woonoverlast. Extra aandacht krijgen de buurten/wijken Hoogwoud Zuid (’t Vierkant) in Hoogwoud en Bloemenwijk in Opmeer.
5.3 Aanpak overlast OGGZ Meldpunt Vangnet en Advies In 2021 is er op individueel casusniveau overleg geweest met het OGGZ Meldpunt Vangnet en Advies van GGD Hollands Noorden (verder: het Meldpunt). Meldingen over een zorgwekkende situatie kunnen altijd worden doorgegeven aan het Meldpunt. Overlast Overleg Gemeentebreed In 2021 is het periodiek Overleg overlast Sociaal Domein (OSD) opgegaan in het Overlast Overleg Gemeentebreed (OOG). Dit overleg staat onder toezicht van het Veiligheidshuis. Hierbij zijn aanwezig de afdelingen Openbare Orde en Veiligheid, Zorg en Welzijn, de politie en
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 21
het Woningbedrijf. Eventueel andere relevante ketenpartners zijn op uitnodiging aanwezig. In 2021 zijn 10 situaties (2020: 10) besproken in OOG-overleggen. Individueel Casus Overleg In aanvulling op het OOG is er een gemeente breed Individueel Casus Overleg (ICO), waarin zware overlastzaken op individueel niveau worden besproken. Eveneens dit overleg staat onder toezicht van het Veiligheidshuis. In dit overleg worden duidelijke afspraken gemaakt over de te behalen doelen en wordt een behandelplan opgesteld. In 2021 zijn er geen ICOoverleggen (2020: 5) geweest. Overige overlastzaken Naast de OOG en ICO gerelateerde zaken heeft het Woningbedrijf in 2021 te maken gehad met 18 kleinere overlastgevallen (2020: 28 gevallen) waarbij andere (hulpverlenende) organisaties zijn betrokken. Hieronder valt ook achterstallig tuinonderhoud. Woonfraude wordt minimaal gemonitord. Landelijke ontwikkeling Uit de Monitor 2 woonoverlast in coronatijd van Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) (26-2-2021) blijkt dat de meldingen van overlast zijn gestegen vanaf 1 september 2020. Geluidsoverlast wordt het meest gemeld (87%), gevolgd door intimidatie, bedreigingen, pesten, geweld en/of vernieling (70%) en vervuiling en/of verwaarlozing van de woning of tuin van de buren (52%).
De grootste belemmeringen voor de aanpak van structurele woonoverlast ten tijde van Covid zijn dat veel werkzaamheden, zoals huisbezoeken niet fysiek kunnen plaatsvinden en telefonisch, online beeld bellend en per mail worden gedaan (56%), gebrek aan handhaving, capaciteit en prioritering (41%) en beperkte bereikbaarheid van partners (34%). Het fysieke contact, de bezoeken aan huis van bijvoorbeeld hulpverlening of andere professionals en de mogelijkheid om op locatie te handhaven zijn van belang om woonoverlast in de kiem te smoren.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 22
6 De organisatie
6.1 Governance Het Woningbedrijf is een van de 5 gemeentelijke woningbedrijven die in Nederland actief zijn. Voor het Woningbedrijf wordt een separate administratie gevoerd met een eigen begroting en jaarrekening, die vervolgens wordt geïntegreerd in de financiële administratie van de gemeente Opmeer. De Gemeenteraad fungeert als toezichthouder van het Woningbedrijf. Het College van burgemeester en wethouders is belast met het dagelijkse beleid en beheer. De taken die samenhangen met het gemeentelijk woningbezit zijn ondergebracht bij de sector Grondgebiedzaken, waaronder de afdeling Realisatie en beheer valt.
6.2 Personele inzet De personeelsinzet van het Woningbedrijf is als volgt opgebouwd: Functie
Formatie
Bezetting
Bezetting
2021 (fte)
2021 (fte)
2020 (fte)
Management
0,20
0,20
0,20
Beleidsmedewerker (o.m. verhuur- en bewonerszaken)
1,00
1,00
1,00
Medewerker huisvesting
0,67
0,67
0,58
Medewerker woonoverlast
0,22
Technisch medewerker (klacht- en mutatieonderhoud)
1,00
1,00
1,00
Technisch medewerker (planmatig onderhoud)
0,89
0,89
0,89
Medewerker huurincasso/huurtoeslag
0,41
0,41
0,41
Medewerker financiële administratie
0,66
0,66
0,66
Administrateur2
0,50 4,83
4,74
5,55
Woningcorporaties van vergelijkbare omvang (categorie tot 1.000 woningen) hebben een bezetting van 8,1 fte in 2019 (bron: Aedes-benchmark 2020). Hierbij dient rekening te worden gehouden dat de overhead (zoals receptie en facilitaire diensten) in de bezetting is inbegrepen. Bij het Woningbedrijf wordt de bijdrage aan personeel en overhead van de gemeente Opmeer verantwoord in de overige bedrijfslasten van het Woningbedrijf (zie paragraaf 6.3 overige bedrijfslasten van de Jaarrekening). De invulling van medewerker overlast en administrateur is verantwoord onder inhuur specifieke expertise.
2
Met ingang van 2017 zijn de werkzaamheden van de administrateur overgebracht van de afdeling Financiën naar het gemeentelijk Woningbedrijf. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 23
6.3 Resultaat Het resultaat na bestemming bedraagt € 5.293.732 positief in 2021 (2020: € 5.945.258 negatief). Ten opzichte van de rekening 2020 is dit € 11.238.990 hoger en ten opzichte van de begroting 2021 is dit € 9.179.940 hoger (zie hoofdstuk 6 toelichting winst- en verliesrekening van de Jaarrekening). Onderstaand is de verantwoording van het bovenstaande resultaat in de gemeentelijke rekening 2021. In de gemeentelijke rekening is de waardeverandering vastgoed in ontwikkeling (nieuwbouw) en waardeverandering vastgoed in exploitatie (afwaardering naar lagere bedrijfswaarde) buiten beschouwing gelaten (zie inleiding en paragraaf 6.3 waardeveranderingen materiële vaste activa van de Jaarrekening) en worden de mutaties reserves pas verwerkt na vaststelling van de jaarrekening. Begroting na
Rekening
Verschil
wijziging 2021
2021
Baten
6.502.000
6.604.520
102.520
Lasten
-5.429.408
-5.162.582
310.826
Resultaat voor bestemming
1.072.592
1.441.938
413.346
Mutaties reserves 2020
-135.889
-135.889
0
Resultaat na bestemming
936.703
1.306.049
413.346
6.4 Genormaliseerd resultaat Het genormaliseerd resultaat is het resultaat uitgezonderd de (buitengewone) baten en lasten die geen deel uitmaken van de feitelijke bedrijfsvoering (verkoopresultaat, waardeveranderingen van het vastgoed en belastingen). Hiermee wordt de onderlinge vergelijkbaarheid van de reguliere bedrijfsvoering van woningcorporaties bevorderd.
Bedrijfsopbrengsten
Begroting
Rekening
Rekening
2021
2021
2020
6.182.000
6.177.020
6.034.592
Bedrijfslasten -
Afschrijvingen
-1.042.566
-1.104.289
-1.094.465
-
Onderhoud
-1.321.000
-893.773
-1.140.987
-
overige bedrijfslasten3
-2.308.606
-2.449.747
-2.039.321
-
sanerings- en verhuurderheffing
-590.000
-550.603
-726.571
-
financiële baten en lasten
-142.236
-125.645
-130.305
-5.404.408
-5.124.057
-5.131.649
3
De lonen en salarissen van het Woningbedrijf wordt doorbelast door de gemeente Opmeer (bijdrage aan personeel) en verantwoord in de overige bedrijfslasten. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 24
Begroting
Rekening
Rekening
2021
2021
2020
777.592
1.052.963
902.944
Genormaliseerd resultaat Correcties -
netto verkoopresultaat MVA
295.000
388.976
13.770
-
waardeveranderingen MVA
-1.757.000
7.053.594
-9.212.918
-
belastingen
0
0
2.486.836
-684.408
8.495.532
-5.809.369
Mutaties reserves
-3.201.800
-3.201.800
-135.889
Resultaat na bestemming
-3.886.208
5.293.732
-5.945.258
Resultaat voor bestemming
Het genormaliseerd resultaat van het Woningbedrijf bedraagt € 1.052.963 in 2021 (2020: € 902.944). Dit is € 150.019 hoger dan in 2020 en wordt vooral veroorzaakt door lagere onderhoudslasten en verhuurderheffing naast hogere overige bedrijfslasten. Niet-beïnvloedbare lasten Onder de niet-beïnvloedbare lasten vallen de belastingen en heffingen waar een organisatie geen invloed op heeft, zoals verhuurderheffing, onroerendezaakbelasting (OZB) en overige gemeentelijke belastingen. Voor het Woningbedrijf zijn de niet-beïnvloedbare lasten per verhuureenheid (vhe) als volgt: 2021
2020
Aedes-benchmark 2021
Verhuurderheffing
603
812
768
OZB en Waterschapsbelasting
322
249
341
Belastingen en heffingen
925
1.061
1.109
-12,8%
+1,7%
+9,5%
Ontwikkeling t.o.v. voorgaand jaar
De niet-beïnvloedbare lasten beslaan ruim 1,5 maand huuropbrengst van het Woningbedrijf. Na de toename vanaf 2019 zijn deze in 2021 afgenomen met 13% (2020: +2%) tot € 925 per vhe (2020: € 1.061) als gevolg van de korting verhuurderheffing nieuwbouw Heerenweide fase 1D. Zonder deze korting waren de niet-beïnvloedbare lasten toegenomen met 7,8% in 2021. Over de periode 2013-2021 zijn de niet-beïnvloedbare lasten van het Woningbedrijf toegenomen met 371% door het effect van de verhuurderheffing. Ter vergelijking wordt de ontwikkeling van woningcorporaties uit de Aedes-benchmark 2021 (rekening 2020) gepresenteerd. De hogere lasten uit de Aedes-benchmark komt in belangrijke mate door de stijging van de verhuurderheffing in 2020 (€ 86 per vhe). Over de hele linie zijn de niet-beïnvloedbare bedrijfslasten gestegen door een verdere toename van de WOZ-waarde. Over de periode 2013-2020 zijn de niet-beïnvloedbare lasten van woningcorporaties toegenomen met 210%. Vennootschapsbelasting Een ander onderdeel van niet-beïnvloedbare bedrijfslasten in de Aedes-benchmark is de vennootschapsbelasting. Het gemeentelijk Woningbedrijf is niet vennootschapsbelastingplichtig (zie paragraaf 6.5 belastingen van de Jaarrekening).
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 25
Beïnvloedbare bedrijfslasten De beïnvloedbare bedrijfslasten komt tot uiting in de overige bedrijfslasten. Deze lasten staan onder druk door de bijdrage aan de Algemene dienst ten behoeve van de ombuigingsopgave en toenemende niet-beïnvloedbare bedrijfslasten en veranderende wet- en regelgeving. Ter vergelijking wordt de beïnvloedbare bedrijfslasten van het Woningbedrijf gepresenteerd naast de Aedes-benchmark 20214. Woningbedrijf
Aedes-benchmark 2021
2021
2.683
(+17,7%)
2020
2.279
(+22,9%)
846
(+2,2%)
2019
1.854
(+0,2%)
828
(+5,5%)
2018
1.850
(+33,6%)
785
(+2,7%)
2017
1.385
(-3,2%)
764
(-3,3%)
2016
1.431
(-41,7%)
790
(-7,4%)
2015
2.456
(+43,9%)
853
(-7,6%)
2014
1.707
(+13,4%)
923
(-10,0%)
2013
1.505
1.025
De beïnvloedbare bedrijfslasten van het Woningbedrijf zijn toegenomen met 78% vanaf 2013. De grootste stijging (57%) volgt uit de bijdrage aan Algemene dienst ten behoeve van de ombuigingsopgave vanaf 2018 (2021: € 854 per vhe, hetgeen overeenkomt met ruim 1,5 maand huuropbrengst). Het Woningbedrijf toont een afwijkende trend ten opzichte van de Aedes-benchmark. Uit de Aedes-benchmark is naar voren gekomen dat de beïnvloedbare bedrijfslasten per vhe in omvang en in ontwikkeling (2020: +2,2% tot € 846 per vhe) sterk achterblijven (corporaties met minder dan 1.000 vhe: € 1.067). De stijging in 2020 bij woningcorporaties komt met name door de toename van het aantal fte’s en is in lijn met de inflatie. Onderhoudslasten De onderhoudslasten zijn in 2021 afgenomen met 22% (2020: -19%) tot € 979 per vhe (2020: € 1.275). Dit hangt vooral samen met de onderhoudscyclus van planmatig onderhoud en uitstel van een dakrenovatie (na inspectie), CV-installatie en luchtbehandelingsinstallatie. Ter vergelijking wordt de ontwikkeling van woningcorporaties uit de Aedes-benchmark 2021 (rekening 2020) gepresenteerd.
De hogere onderhoudslasten uit de Aedes-benchmark wordt deels verklaard door de toerekening van organisatiekosten aan onderhoud (conform functioneel model van de winst- en verliesrekening), dat niet voorkomt in de cijfers van het Woningbedrijf (categoriaal model van winst- en verliesrekening). 2021
2020
Aedes- benchmark 20215
Reparatieonderhoud
242
324
408
Mutatieonderhoud
61
152
230
Preventief onderhoud
123
123
Planmatig onderhoud
553
676
944
Onderhoud
979
1.275
1.582
-22%
-19%
4,2%
Ontwikkeling t.o.v. voorgaand jaar 4
In verband met het hanteren van het categoriaal model van de winst- en verliesrekening door het Woningbedrijf zijn onze beïnvloedbare bedrijfslasten in omvang beperkt maar in ontwikkeling redelijk vergelijkbaar met die van woningcorporaties (functioneel model). 5 Dit is het onderhoud van woningcorporaties met minder dan 1.000 vhe. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 26
De stijging van onderhoud bij woningcorporaties lijkt gestabiliseerd in 2020. Woningcorporaties blijven hun woningen verder verduurzamen. Voor het Woningbedrijf wordt de verduurzamingsopgave voorzien in de komende jaren.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 27
7 Verklaring besteding middelen Het College van burgemeester en wethouders verklaart hierbij dat de middelen die in 2021 aan het Woningbedrijf ter beschikking hebben gestaan, uitsluitend in het belang van de volkshuisvesting en de ombuigingsopgave van de gemeente Opmeer zijn besteed.
de heer M. Winder
de heer G.J. van den Hengel
secretaris
burgemeester
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 28
Jaarrekening 2021
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 29
Inleiding Uitgangspunten Activanota 2019 Vanuit de Activanota 2019 van de gemeente Opmeer (zie paragraaf 4.4.3 waardering Woningbedrijf) maakt het Woningbedrijf een tweetal jaarrekeningen op: -
jaarrekening conform verkrijgings- of vervaardigingsprijs (BBV);
-
jaarrekening conform actuele waarde (historische kostprijs (verkrijgings- of vervaardigingsprijs) of lagere bedrijfswaarde);
Het uitgangspunt van de gemeente Opmeer is dat het Woningbedrijf wordt verantwoord in de jaarrekening van de gemeente Opmeer. In de jaarrekening van de gemeente Opmeer wordt voldaan het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Dit houdt in dat de historische kostprijs (verkrijgings- of vervaardigingsprijs) wordt toegepast. Bij nieuwbouw is duurzame waardeverandering (onrendabele top) van toepassing in de rekening van de gemeente, indien de marktwaarde van materiële vaste activa met een economisch nut (zoals huurwoningen) lager is dan de boekwaarde (Notitie waardeverandering vastgoed door Commissie BBV). Een fiscale jaarrekening is met ingang van 2020 niet meer opgesteld, omdat het gemeentelijk Woningbedrijf niet vennootschapsbelastingplichtig is (zie paragraaf 6.5 belastingen). Bijzondere positie Woningbedrijf Het Woningbedrijf neemt een bijzondere plaats in met betrekking tot de waardering van de materiële vaste activa (vastgoed in exploitatie en vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie). Het Woningbedrijf hanteert de bedrijfswaarde – die rekening houdt met toekomstige inkomsten en uitgaven – om uit oogpunt van opbrengstpotentieel (verdiencapaciteit) en continuïteit (bij) te sturen.
Vanuit het voorzichtigheidsprincipe vindt afwaardering van het vastgoed plaats indien de bedrijfswaarde lager uitkomt dan de historische kostprijs (verkrijgings- of vervaardigingsprijs) minus afschrijvingen. De afwaardering wordt in mindering gebracht op de overige reserves (eigen vermogen). Hierdoor is er sprake van een lager risicoprofiel. In lijn met het BBV wordt de onrendabele top van nieuwbouw (waardeverandering) in de jaarrekening van het Woningbedrijf bepaald door het verschil tussen de WOZ-waarde (marktwaarde) en de stichtingskoten (boekwaarde). Consequenties Doordat er géén afwaardering van het bestaand vastgoed naar lagere bedrijfswaarde plaatsvindt in het BBV, resulteert dit in een hogere balanspositie van het vastgoed (materiële vaste activa) en overige reserves (eigen vermogen) in vergelijking met het bedrijfswaardemodel van het Woningbedrijf. Dit verschil bedraagt € 10,40 miljoen per 31 december 2021 door afwaardering naar lagere bedrijfswaarde. Met andere woorden, de reservevorming op basis van de gemeente is € 10,40 miljoen hoger dan de reservevorming op basis van het Woningbedrijf. De lagere overige reserves van het Woningbedrijf geeft echter een reëlere benadering van de financiële positie. Dat komt doordat deze is ontleend aan toekomstige handelingen in tegenstelling tot de reservevorming van de gemeente Opmeer die is gebaseerd op het verleden.
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 30
1 Kengetallen 2021
2020
In exploitatie
895
876
In ontwikkeling
20
20
Aantal in ontwikkeling
28
20
Aantal opgeleverd
20
20
Aantal overgenomen
0
0
Aantal verkocht
-2
-1
Aantal gesloopt of samengevoegd
0
0
In exploitatie
913
895
In ontwikkeling
28
20
1
1
0,38%
0,68%
0,47%
0,49%
Eigen vermogen
€ 26.040
€ 8.461
Totaal opbrengsten
€ 7.192
€ 6.758
Kapitaallasten
€ 1.347
€ 1.368
€ 979
€ 1.275
Overige bedrijfslasten
€ 3.084
€ 2.900
Jaarresultaat
€ 5.798
-€ 6.643
Aantal woningen en woongebouwen (aanvang boekjaar)
Mutaties in het woningbezit
Aantal woningen en woongebouwen (ultimo boekjaar)
Aantal onroerende zaken niet zijnde woningen Opslagruimten (Pastoor Meriusflat) Het verhuren van woningen Huurachterstand in % van de te ontvangen jaarhuur (incl. vergoedingen en excl. derving) Huurderving in % van de jaarhuur (incl. vergoedingen) Balans en winst- en verliesrekening (per woning)
Onderhoudslasten
Financiële continuïteit6 Interest Coverage Ratio (ICR) – liquiditeit (norm ≥ 1,4)
23,0
33,9
Solvabiliteit – vermogen (norm ≥ 15%)
91%
42%
Loan to Value (LtV) – vermogen (norm ≤ 85%)
7%
15%
Dekkingsratio – onderpand (norm ≤ 70%)
2%
2%
6
In lijn met de (meerjaren)begroting van het Woningbedrijf beoordelen wij de financiële continuïteit op basis van de normen in het gezamenlijk beoordelingskader van de Aw en het WSW. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 31
2 Balans (na resultaatbestemming) ACTIVA
31-12-2021
31-12-2020
Vaste activa
22.809.308
13.492.791
Materiële vaste activa Vastgoed in exploitatie
22.664.587
12.938.994
144.721
553.797
0
0
Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor exploitatie Activa ten dienste van exploitatie
Vlottende activa
22.809.308
13.492.791
3.428.568
4.631.732
Vorderingen Huurdebiteuren
3.017
2.051
Overlopende activa
89.598
2.519.175 92.615
2.521.226
3.335.953
2.110.506
26.237.876
18.124.523
Liquide middelen Banksaldo
Totaal activa
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 32
PASSIVA
31-12-2021
31-12-2020
Eigen vermogen
23.774.869
7.572.548
Reserves Herwaarderingsreserve Overige reserves
0
0
23.774.869
7.572.548 23.774.869
7.572.548
0
0
2.463.007
10.551.975
Voorzieningen Overige voorzieningen Vreemd vermogen Langlopende schulden Leningen overheid Leningen kredietinstellingen Waarborgsommen
0
0
1.660.802
1.856.010
0
0 1.660.802
1.856.010
Kortlopende schulden Rekening courant saldo met Algemene dienst Overlopende passiva
Totaal passiva
0
7.640.985
802.205
1.054.980 802.205
8.695.965
26.237.876
18.124.523
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 33
3 Winst- en verliesrekening Begroting 2021 na
Rekening
Rekening
wijziging
2021
2020
6.025.000
6.007.042
5.884.009
119.000
140.420
125.958
vastgoedportefeuille
295.000
388.976
13.770
Overige bedrijfsopbrengsten
38.000
29.558
24.626
6.477.000
6.565.996
6.048.362
-1.042.566
-1.104.289
-1.094.465
vaste activa
-1.757.000
7.053.594
-9.212.918
Onderhoudslasten
Bedrijfsopbrengsten Huuropbrengsten Opbrengst servicecontracten Netto verkoopresultaat
Bedrijfslasten Afschrijvingen op materiële vaste activa Waardeveranderingen materiële -1.321.000
-893.773
-1.140.987
Leefbaarheid
-49.077
-49.077
-49.077
Lasten servicecontracten
-119.000
-135.616
-121.188
-2.730.529
-2.815.657
-2.595.627
-7.019.172
2.055.182
-14.214.262
-542.172
8.621.178
-8.165.900
Rentebaten
0
0
0
Rentelasten
-142.236
-125.646
-130.305
-142.236
-125.646
-130.305
-684.408
8.495.532
-8.296.205
0
0
2.486.836
-684.408
8.495.532
-5.809.369
Mutaties reserves7
-3.201.800
-3.201.800
-135.889
Resultaat na bestemming
-3.886.208
5.293.732
-5.945.258
Overige bedrijfslasten
Bedrijfsresultaat Financiële baten en lasten
Resultaat voor belastingen Belastingen Resultaat voor bestemming
7
Conform raadsbesluit worden toevoegingen en onttrekkingen aan reserves verwerkt in de jaarrekening. Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 34
4 Toelichting waarderingsgrondslagen
4.1 Verslaggevingsvoorschriften De grondslagen voor waardering van activa en passiva en resultaatbepaling volgen in beginsel de voorschriften van de gemeente Opmeer (Besluit begroting en verantwoording). Bij de samenstelling van de jaarrekening is rekening gehouden met de verslaggevingsvoorschriften zoals deze gelden voor Toegelaten instellingen volkshuisvesting (woningcorporaties). Deze eisen zijn geformuleerd in de Woningwet, het Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting, Titel 9 Boek 2 BW, Richtlijn 645 Toegelaten instellingen volkshuisvesting en stellige uitspraken van de overige hoofdstukken van de Richtlijn van de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ). In de Richtlijn 645 zijn onder meer specifieke modellen voor de balans en de winst- en verliesrekening opgenomen en specifieke presentatie, waardering- en verslaggevingsvoorschriften voor de sector geformuleerd. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat berusten op de grondslag van verkrijgings- of vervaardigingsprijs respectievelijk nominale waarde, tenzij hierna anders vermeld. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben.
4.2 Balanswaardering Classificatie Het vastgoed in exploitatie wordt op objectniveau geclassificeerd naar DAEB (Diensten van algemeen economisch belang) en niet-DAEB, rekening houdend met de criteria van de Beschikking van de Europese Commissie d.d. 15 december 2009 aangaande de staatssteun voor Toegelaten instellingen. Op grond van deze criteria omvat het DAEB vastgoed de woningen met een huurprijs tot aan de huurliberaliseringsgrens (huurtoeslaggrens) op contractdatum, het maatschappelijk vastgoed en het overige DAEB (sociaal) vastgoed. Het Woningbedrijf heeft nagenoeg uitsluitend DAEB vastgoed in exploitatie. Het (niet-)DAEB vastgoed in exploitatie is gewaardeerd tegen historische kostprijs, verminderd met de afschrijvingen en ontvangen investeringssubsidies. De afschrijvingen zijn bepaald op basis van verwachte economische levensduur en technische slijtage en zijn berekend volgens het lineair systeem. Op de aanschafwaarde van de grond wordt niet afgeschreven. Complexindeling Het (niet-)DAEB vastgoed is opgedeeld naar financieel complex in lijn met de voorschriften van de Woningwet en het Handboek marktwaardering in verhuurde staat. De indeling naar kasstroom genererende eenheden per geografische kerngebied (Aartswoud, Hoogwoud, Opmeer, Spanbroek en De Weere) is met ingang van 2017 niet meer gehanteerd. De componentenmethode wordt integraal toegepast.
Hierbij is het materialiteitsbeginsel van toepassing, hetgeen inhoudt dat indien de financiële omvang van de componenten inrichting
Volkshuisvestingsverslag en jaarrekening 2021 Woningbedrijf 35
en installaties individueel dan wel gezamenlijk minder dan 10% van de totale investeringen van de woning uitmaakt, een onderscheid naar deze componenten achterwege blijft. Investeringen kleiner dan € 5.000 per woning worden niet geactiveerd. In 2012 is de economische levensduur herzien naar aanleiding van richtlijn RJ 645. Tevens is toen overgegaan op 1 afschrijvingstermijn per complex. Waardering bij eerste verwerking Onder 'eerste verwerking' wordt verstaan het verwerven van (niet-)DAEB vastgoed dat gereed is voor onmiddellijke eigen exploitatie, ongeacht of dit (niet-)DAEB vastgoed in een aan- of verkooptransactie van derden is verworven of het (niet-)DAEB vastgoed in eigen beheer is ontwikkeld. Bij eerste verwerking wordt het (niet-)DAEB vastgoed in exploitatie gewaardeerd tegen kostprijs. De kostprijs omvat de verkrijgings- of vervaardigingsprijs en de hieraan direct toerekenbare overige kosten. Investeringssubsidies worden in mindering gebracht op het geïnvesteerde bedrag.
Vastgoed vervaardigd in eigen ontwikkeling waarvan in de periode van de eigen ontwikkeling is vastgesteld dat de bedrijfswaarde van vastgoed in ontwikkeling naar verwachting lager zal zijn dan de (verwachte) vervaardigingsprijs van het vastgoed in ontwikkeling, wordt bij eerste waardering als (niet-)DAEB vastgoed in exploitatie de betreffende bijzonder waardeveranderingen eveneens in mindering gebracht op de vervaardigingsprijs. Waardering na eerste verwerking Na eerste verwerking wordt het (niet-)DAEB vastgoed in exploitatie per complex gewaardeerd op actuele waarde, onder aftrek van lineaire afschrijvingen gebaseerd op de verwachte gebruiksduur en rekening houdend met de componentenbenadering. Indien de afschrijvingsmethode, gebruiksduur en/of restwaarde van de opstallen in de loop van de tijd wijzigingen ondergaan, worden deze als een schattingswijziging verantwoord. Als actuele waarde hanteert het Woningbedrijf de bedrijfswaarde. Jaarlijks wordt de bedrijfswaarde berekend. Een eventuele lagere bedrijfswaarde dan boekwaarde wordt in de jaarrekening toegelicht. Uitgaven na eerste verwerking Uitgaven na eerste verwerking ten behoeve van het vastgoed, die voldoen aan de algemene activeringscriteria, worden geactiveerd.
Ter beoordeling of en in hoeverre hierbij sprake is van een bijzonder waardeverandering wordt uitgegaan van de additionele kasstromen die deze uitgaven tot gevolg hebben. Voor zover deze kasstromen lager zijn, wordt het verschil met de uitgaven na eerste verwerking ten laste van de winst- en verliesrekening gebracht en verantwoord onder Waardeveranderingen materiële vaste activa. Afschrijving Afschrijving vindt per complex plaats gedurende de periode van exploitatie van het (niet-) DAEB vastgoed. Voor de bepaling van de afschrijvingslast wordt onderscheid gemaakt in componenten van het (niet-)DAEB vastgoed met een verschillende levensduur. Hiermee wordt afgeweken van de RJ 645. Op grond wordt niet afgeschreven. De restwaarde betreft de verwachte waarde van het (niet-)DAEB vastgoed op moment van verkoop dan wel geschatte grondwaarde op het moment van sloop.