20211201_05_Rapportage 3e kwartaal 2021 sociaal domein Opmeer.pdf
Tekst van het document
Sociaal Domein gemeente Opmeer Rapportage 3e kwartaal 2021
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Voorwoord Voor u ligt de 3e kwartaalrapportage over de realisatie van de zgn. cliëntgebonden kosten1 in de Wmo en de jeugdhulp, vergeleken met de begroting 2021 en de inzet die hiervoor vanuit ons eigen wijkteam plaatsvindt. Ook zoomen we in de rapportage in op de ombuigingsopdracht die de raad voor 2021 voor het sociaal domein (specifiek voor Jeugd) heeft gegeven. De kwartaalrapportages bieden de raad naast de Voor- en Najaarsnota inzicht in hoe deze uitgaven zich ontwikkelen ten opzichte van de begroting, welke verklaringen daarvoor zijn en welke trends er zichtbaar zijn. Ook kunnen we in de rapportages aanpassingen van beleid en uitvoering verwerken. Nieuwe afspraken n.a.v. overleg met afvaardiging van de raad op 23 september 2021 Met ingang van het 1e kwartaal 2022 wordt ook informatie over de schuldhulpverlening aan de kwartaalrapportages toegevoegd. Bij significante en naar verwachting structurele afwijkingen van de begroting worden ook (mogelijke) oplossingen/maatregelen opgenomen in de rapportages.
1
Betreft kosten die direct aan een cliënt ten goede komen voor hulp of ondersteuning.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Inhoudsopgave Samenvatting .......................................................................................................................... 4 Hoofdstuk 1. Inleiding .............................................................................................................. 5 1.1
Aanleiding en doel ...................................................................................................... 5
1.2
Reikwijdte, beperkingen en uitgangspunten ................................................................... 5
1.3
De methodiek voor de financiële prognoses ................................................................... 5
Hoofdstuk 2. Wmo ................................................................................................................... 6 2.1
Algemeen.................................................................................................................. 6
2.2
Prognose en toelichting ............................................................................................... 6
Hoofdstuk 3. Jeugd ................................................................................................................. 10 3.1
Algemeen................................................................................................................. 10
3.2
Prognose en toelichting .............................................................................................. 10
Hoofdstuk 4. WIJkteam OpMEER ............................................................................................... 14 4.1
Algemeen................................................................................................................. 14
4.2
Aanmeldingen Wijkteam ............................................................................................ 14
4.3
Openstaande casussen Wijkteam ................................................................................ 15
4.4
Ambulante trajecten jeugd ......................................................................................... 16
Hoofdstuk 5. Stand van zaken realisatie ombuigingen 2021 ......................................................... 17 Bijlage 1 ................................................................................................................................ 19 Bijlage 2 ................................................................................................................................ 23 Bijlage 3 ................................................................................................................................ 25
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Samenvatting Wmo
In de rapportage over het 2e kwartaal werd bij de Wmo rekening gehouden met een nadeel over 2021 van € 350.000 bij het worst case scenario en een nadeel van € 250.000 bij het best case scenario. Het gemiddelde bedrag van beide scenario's, te weten € 300.000, is als begrotingswijziging verwerkt in de Najaarsnota 2021. De Najaarsnota is/wordt op 10 november 2021 behandeld door de gemeenteraad. Op basis van de gegevens tot en met het 3e kwartaal bedraagt het verwachte nadeel over 2021 na de verwerkte begrotingswijziging uit de Najaarsnota volgens het worst case scenario € 9.000 en volgens het best case scenario een voordeel van € 29.000. Het gemiddelde bedrag van beide scenario's levert een verwacht voordeel op van € 10.000. In hoofdstuk 2 kunt u hier meer over lezen. Jeugd In de rapportage over het 2e kwartaal werd bij de uitgaven Jeugd, inclusief de effecten van de ombuigingen, rekening gehouden met een voordeel van € 250.000. Dit voordeel is verwerkt in de Najaarsnota 2021 ter gedeeltelijke compensatie van de hogere uitgaven voor de Wmo. Op basis van de gegevens tot en met het 3e kwartaal bedraagt het verwachte nadeel ten opzichte van de Najaarsnota een bedrag van € 131.000. In hoofdstuk 3 kunt u hier meer lezen. In hoofdstuk 5 informeren wij u over de realisatie van de besparingen.
Verwerking uiteindelijke realisatie Wmo en Jeugd in Jaarrekening 2021 Op basis van deze rapportage over het 3e kwartaal 2021 kunnen we ons een beter beeld vormen van de uiteindelijke realisatie in 2021 ten opzichte van de begroting 2021. De uitgaven in de resterende maanden van 2021 kunnen echter nog voor aanzienlijke veranderingen zorgen. Verder zal de definitieve afrekening van het sociaal domein, en dus ook de cliëntgebonden kosten, zeker nog voor wijzigingen zorgen. Deze afrekening vindt in de loop van het 2e kwartaal van 2022 plaats. Dit heeft o.a. te maken met de aanlevering van productie- en /of accountantsverklaringen door de zorgaanbieders. Pas in het traject voor de Jaarrekening 2021 beschikken we dus over de werkelijk gerealiseerde uitgaven.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Hoofdstuk 1. Inleiding 1.1
Aanleiding en doel
Net als de meeste gemeenten in Nederland zijn er ook in Opmeer grote zorgen over de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet en de daarmee gepaard gaande kosten. Om die reden gaf de raad het college de opdracht2 om vanaf het 1e kwartaal 2021 financiële kwartaalrapportages te gaan leveren. Ook verstrekte de raad bij de programmabegroting 2021 en de meerjarenraming 2021-2024 een ombuigingsopdracht voor de uitgaven in het sociaal domein voor de periode 2021–2024. Voor 2021 gaat het om een bedrag van € 201.000. De kwartaalrapportages bieden de raad inzicht in hoe de uitgaven zich ontwikkelen ten opzichte van de begroting, welke verklaringen daarvoor zijn en welke trends er zichtbaar zijn. Dezelfde punten gelden voor de realisatie van de ombuigingsopdracht. Ook kunnen we in de rapportages aanpassingen van beleid en uitvoering en landelijke ontwikkelingen verwerken. 1.2
Reikwijdte, beperkingen en uitgangspunten
Het college heeft de inhoud van de kwartaalrapportages op 26 januari en 23 september 2021 afgestemd met een afvaardiging van de raad. Die kon zich ook vinden in het motto: keep it short, keep it simple (KISS). Hiermee kan rekening worden gehouden met de (beperkte) mogelijkheden van de ambtelijke organisatie qua capaciteit en specifieke inzet voor deze extra rapportages naast de Voor- en Najaarsnota en de Jaarrekening, en wordt daardoor ook vooral gefocust op dynamische en (mogelijk) beïnvloedbare kosten. In bijlage 3 staan nog andere kaders/uitgangspunten die met de afvaardiging van de raad zijn overeengekomen. 1.3
De methodiek voor de financiële prognoses
Voor de kwartaalrapportages baseren we ons in eerste instantie op de tot nu toe gerealiseerde resultaten. Daarnaast passen we een prognose toe op basis van onder andere de verplichtingen die we kennen, ervaringen uit eerdere jaren en verwachtingen en ontwikkelingen voor de resterende periode van 2021. Daarmee komen we uit op een geprognotiseerde realisatie voor 2021. Maar we benadrukken dat er gedurende het jaar veel onzekerheden zijn (zie ook bijlage 3, onder punt e) en herhalen (zie de samenvatting) dat pas in het 2e kwartaal van 2022 de uiteindelijke realisatie bekend wordt. Ook kan op basis van de financiële prognoses op den duur inzichtelijk gemaakt worden in hoeverre ombuigingen worden gerealiseerd. In hoofdstuk 5 is een tabel opgenomen met daarin de voortgang van de ombuigingsacties.
2
Met een unaniem aangenomen motie van 5-11-2020.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Hoofdstuk 2. Wmo 2.1
Algemeen
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Ook regelt de wet dat mensen met een beperking mee kunnen doen in de samenleving. Onder de Wmo vallen diverse voorzieningen, zoals huishoudelijke ondersteuning, begeleiding, woningaanpassing en hulpmiddelen (bijv. een rolstoel of scootmobiel). Conform afspraak beperkt deze rapportage zich tot de cliëntgebonden kosten voor begeleiding3 en huishoudelijke ondersteuning. 2.2
Prognose en toelichting
Bij deze prognose hebben wij gebruik gemaakt van een best/worst case scenario. De reden hiervoor is dat we verandering zien in de cijfers, maar het niet met zekerheid te zeggen is of deze cijfers in eenzelfde lijn blijven stijgen of afvlakken. In het best case scenario gaan we ervan uit dat de cijfers niet constant blijven stijgen, maar dat er een afvlakking zal plaatsvinden in aantallen. Bij het worst case scenario gaan we ervan uit dat het resterende deel van dit jaar de stijgende trend nog zal worden voorgezet. Verder gelden hier de gebruikelijke risico's die benoemd zijn in de weerstandparagraaf van de programmabegroting. Best case scenario:
Prim begroting
Begroting na Njn
Begroting 2021
€
1.296.000
€
1.596.000
Totaal realisatie en prognose 2021
€
1.567.000
€
1.567.000
Saldo
€
Worst case scenario:
Prim begroting
Begroting 2021
€
1.296.000
€
1.596.000
Totaal realisatie en prognose 2021
€
1.605.000
€
1.605.000
Saldo
€
271.000 N
309.000 N
€
29.000 V Begroting na Njn
€
9.000 N
Vanuit het best case scenario verwachten we momenteel een onderschrijding van € 29.000. Bij het worst case scenario verwachten wij een overschrijding van € 9.000. Als we kijken naar de aantallen cliënten in het derde kwartaal zien we nog steeds een stijgende lijn (zie figuur 3). De in de Q2 rapportage beschreven toename van het aantal inwoners met psychosociale problematiek lijkt minder toe te nemen, waardoor de prognose van het worst case scenario naar beneden is bijgesteld. VNG en VWS bespreken maatregelen tegen toenemende kosten abonnementstarief Wmo De gestegen uitgaven zijn niet alleen een (tijdelijk) effect van de coronacrisis, maar (zeer waarschijnlijk) ook deels het gevolg van de invoering van het abonnementstarief. Uit CBS- cijfers, die onderdeel zijn van de Monitor abonnementstarief Wmo 2021 van oktober 2021, blijkt dat de kosten
3 Het gaat om begeleiding in het dagelijkse leven (individueel), begeleiding bij persoonlijke verzorging, en
begeleiding in een groep (zoals dagbesteding).
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer van het abonnementstarief in de Wmo zijn toegenomen. Demissionair minister de Jonge heeft naar aanleiding daarvan in het bestuurlijk overleg met de VNG laten weten dat er maatregelen nodig zijn, zoals financiële compensatie en beleidsmaatregelen in de Wmo. De VNG heeft daarom met het ministerie van VWS afgesproken om op korte termijn voorstellen uit te werken voor de formatietafel. Het gaat daarbij in eerste instantie vooral om aanvullende compensatie voor gemeenten. Beleidsinhoudelijke maatregelen voor het abonnementstarief, die gemeenten meer sturing moeten geven bij de toegang, vragen meer tijd. Beide beslissingen moeten door het nieuwe kabinet worden genomen. Wij volgen deze ontwikkelingen en verwachten u daar in het 1e halfjaar van 2022 meer over te kunnen melden. Figuur 1 In deze grafiek ziet u de betaalde declaraties voor de cliëntgebonden zorg Huishoudelijke Ondersteuning (HO) en Begeleiding (BGL) voor 2019 en 2020 en de prognose voor 2021 op basis van een best- en worst case scenario.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer Figuur 2 In deze tabel ziet u het gemiddelde bedrag aan betaalde declaraties per maand van de cliëntgebonden zorg Huishoudelijke ondersteuning (HO) en Begeleiding (BGL) voor 2019 en 2020 en de prognose voor 2021 op basis van het worst case scenario. De stijging van het gemiddeld maandbedrag per cliënt wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van het aantal cliënten met psychosociale problematiek of psychische problematiek.
Figuur 3 In deze grafiek ziet u, op verschillende peildata, het aantal cliënten in de Wmo, dat Huishoudelijke ondersteuning (HO) en Begeleiding (BGL) ontvangt. In het lopende jaar kan het zijn dat de aantallen licht fluctueren. Dit wordt veroorzaakt door achteraf toegekende of beëindigde beschikkingen.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Hoofdstuk 3. Jeugd 3.1
Algemeen
Binnen de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen en jongeren (jeugdigen) en hun ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Hieronder vallen de volgende hulpvormen:
Zorg- en hulp bij opvoedingsproblemen. Hieronder valt bijvoorbeeld ambulante jeugdhulp en pleegzorg.
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ), ook in het kader van jeugdstrafrecht. Hieronder valt bijvoorbeeld behandeling van psychische problemen, dyslexiezorg, verblijf in een instelling maar ook forensische zorg.
Zorg bij een lichamelijke of verstandelijke beperking.
Individuele begeleiding en dagbesteding in groepsverband.
Vervoer bij begeleiding en vervoer naar een instelling.
Persoonlijke verzorging, zoals hulp bij het opstaan, wassen en aankleden.
Kinderbescherming en jeugdreclassering.
Gesloten jeugdzorg.
3.2
Prognose en toelichting
Bij jeugd zien we op dit moment een rustig, stabiel beroep op zorg. Daarom gaan we voor jeugd uit van één prognose en nemen we geen best en worst case scenario op in deze rapportage. Verder gelden ook hier de gebruikelijke risico's die benoemd zijn in de weerstandparagraaf van de programmabegroting. Prim. Begroting
Begroting na NjN
Begroting 2021
€
2.527.000
€
2.277.000
Totaal realisatie en prognose 2021
€
2.408.000
€
2.408.000
Saldo
€
119.000 V
€
131.000 N
Momenteel is de verwachting dat de te maken kosten voor jeugd zullen uitkomen op een overschrijding op het budget van €131.000. De overschrijding ten opzichte van de Najaarsnota 2021 is een gevolg van een drietal zaken: 1. Aanpassing van de waarde van herstelarrangementen (zie voor uitleg bijlage 3 onder e, 7e aandachtstreepje); Met terugwerkende kracht zijn er herstelarrangementen toegekend die niet in de voorgaande rapportage waren meegenomen. Hierdoor wordt de verwachte waarde van de verstrekte herstelarrangementen aangepast met € 68.000,-. Actie: we onderzoeken hoe het kan dat er arrangementen met terugwerkende kracht worden ingezet en welke afspraken hierover gemaakt kunnen worden. 2. De inzet van een product voor Hoog-specialistische traumadiagnostiek; Dit is een duur product, ingezet voor 2 kinderen vanaf mei 2021 voor de rest van het jaar. (tarief van €2.200,- per maand per kind; in totaal dus ongeveer €35.000,- voor het jaar 2021) Daarnaast zijn er nog enkele andere extra arrangementen afgegeven voor deze kinderen ad
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer € 15.000,-. In totaal maakt dit €50.000,- voor het jaar 2021. Deze nieuwe uitgaven illustreren dat het deels niet mogelijk is om alle kosten te begroten en dat er dus een mate van onvoorspelbaarheid in de ontwikkeling van deze kosten zit. 3. De tariefsverhoging van de gezinsgerichte aanpak bij de Jeugdbescherming Regio Amsterdam (JBRA): De JBRA heeft een Early Warning4 aangevraagd. Het resultaat hiervan is dat het tarief van de gezinsgerichte aanpak bij de JBRA is gestegen met terugwerkende kracht per 1 januari 2021. In totaal gaat het om een bedrag van ongeveer €7.000,-. Daarnaast zijn er enkele bijstellingen gedaan in de uitgaven van de jeugdbescherming, wat tot een totaalbedrag van €13.000,- komt. In de vorige kwartaalrapportage stond beschreven dat er een toename van het aantal cliënten verwacht werd. Hoewel dit in het derde kwartaal nog niet is gebeurd (zie figuur 6), is wel de prognose dat de toename in het aantal cliënten nog zal komen. Verwacht wordt namelijk dat er een inhaalslag zal ontstaan van jongeren die het zoeken van reguliere jeugdhulp hebben uitgesteld vanwege corona. Daarnaast wordt een toename voorzien van jongeren waarbij juist door corona problemen zijn ontstaan.
De eventuele toename van deze cliënten wordt opgevangen door de extra inzet van wijkteammedewerkers vanuit de corona-gelden, zoals aangegeven in de tweede kwartaalrapportage. Figuur 4 In deze grafiek ziet u de betaalde declaraties in het desbetreffende jaar (alle zorgvormen), inclusief prognoses.
Figuur 5 In deze tabel ziet u het gemiddeld bedrag aan betaalde declaraties per maand van de cliëntgebonden zorg Jeugd (alle zorgvormen).
4
Early warning is een instrument dat ingezet wordt door de jeugdhulpaanbieder om tijdig signalen en problemen te kunnen melden die tot continuïteitsproblemen van cruciale Jeugdhulp kunnen leiden.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer De bedragen die per maand, per cliënt worden uitgegeven kunnen erg verschillen. Zo zijn er cliënten voor wie het totale hulpverleningstraject minder dan €2.500 kost maar ook cliënten bij wie dit meer dan €100.000 kost. Dit maakt ook dat de gemiddelde kosten en de prognoses hiervan sterk kunnen wisselen (zie ook figuur 11 in bijlage 1). Uit landelijk onderzoek is gebleken dat de oorzaak van de stijging van het gemiddelde bedrag is dat jeugdigen steeds langer in jeugdzorg blijven. Daarnaast is de intensiteit van trajecten toegenomen5.
In bijlage 1 is informatie over de 10 duurste zorgtrajecten in 2019 en 2020 opgenomen. Figuur 6 In deze grafiek ziet u, op verschillende peildata, het aantal cliënten dat zorg ontvangt binnen de Jeugdwet. In het lopende jaar kan het zijn dat de aantallen licht fluctueren. Dit wordt veroorzaakt door achteraf toegekende of beëindigde beschikkingen.
Bijlage 1 Met de afvaardiging van de raad is overeengekomen om nog een aantal grafieken/tabellen (10A t/m 13) te presenteren. Deze zijn opgenomen in bijlage 1. Ze bevatten gegevens/data over o.a. afgelopen jaren die wel meer inzicht bieden in de uitgaven in het kader van de jeugdwet, maar waar we verder niet of nauwelijks invloed op hebben.
5
Bron: AEF rapport ‘Stelsel in Groei’.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Hoofdstuk 4. WIJkteam OpMEER
4.1
Algemeen
Het WIJkteam OpMEER vormt voor inwoners de toegang tot zorg op basis van onder andere de Jeugdwet, Wmo, maatschappelijk werk en het minimabeleid. Dit hoofdstuk richt zich op de hulpvragen aan het Wijkteam welke gericht zijn op jeugdhulp. Op basis van de gestelde hulpvraag wordt, in geval van de Jeugdwet, door de toegang (het Wijkteam) de afweging gemaakt om zelf ambulante hulpverlening in te zetten dan wel te kiezen voor inzet van een ingekochte gespecialiseerde zorgaanbieder (regievoering). De cijfers in dit hoofdstuk kunnen over beide routes gaan. Per onderdeel wordt dan ook toegelicht of het eigen inzet dan wel regievoering betreft. 4.2
Aanmeldingen Wijkteam
Figuur 7. In onderstaande overzicht vindt u een overzicht van het aantal hulpvragen gericht aan het Wijkteam.
2018 2019 2020 2021
Q1 18 18 19 16
Q2 20 15 16 26
Q3 26 15 26 28
Q4 25 22 27 -
Totaal 89 70 88 70
Toelichting figuur 7: De aantallen betreffen nieuwe hulpvragen waarvan het kan zijn dat deze gezinnen al bekend zijn bij het Wijkteam door een eerder gestelde hulpvraag. Op basis van de gestelde hulpvragen wordt bepaald om zelf ambulante hulpverlening dan wel gespecialiseerde zorg in te zetten. Wat valt op? -
Het aantal aanmeldingen is in de afgelopen kwartalen toegenomen. Dit ligt in lijn met de verwachting dat het aantal aanvragen zou toenemen zodra COVID19 meer onder controle zou zijn. We zien de toename nog niet in het aantal cliënten dat in zorg ontvangt (zie figuur 6). Hieruit kan opgemaakt worden dat het Wijkteam de hulpvragen voor alsnog zelf oppakt en afhandelt. Vanuit het Corona budget is sinds 1 augustus 2021 tot 31 december 2021 tijdelijk extra capaciteit ingezet bij het Wijkteam in de vorm van extra uren bij bestaande medewerkers. Hiermee verwachten we de toename in aanvragen voor alsnog ook te kunnen blijven opvangen;
-
In heel 2020, maar ook in 2021 is er tot op heden geen sprake van een wachtlijst bij het Wijkteam. Er wordt snel en adequaat op hulpvragen gereageerd richting onze inwoners.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
4.3
Openstaande casussen Wijkteam
Figuur 8. In onderstaande overzicht staat het aantal openstaande casussen van het Wijkteam.
Jaar van ontstaan
Aantal openstaande casussen Q1
% van totaal
Aantal Aantal openstaande % van openstaande % van casussen Q2 totaal casussen Q3 totaal
Totaal
108
100
124
100
121
100
2021
9
8%
23
19%
30
25%
2020
33
31%
30
24%
27
23%
2019
11
10%
10
8%
10
8%
2018
19
18%
22
18%
16
13%
2017
10
9%
12
10%
9
7%
2016
17
16%
18
14%
20
17%
2015
9
8%
9
7%
9
7%
Toelichting figuur 8: Een casus is een gezin of inwoner met een hulpvraag nu of in het verleden gericht aan het Wijkteam. De aantallen in figuur 8 betreffen alleen de casussen waarbij het Wijkteam actief betrokken is. Het aantal omvat dus geen hulpvragen die via een externe verwijzer, zoals bijvoorbeeld huisarts of gecertificeerde instelling, zijn ingediend. Bij dergelijke casussen is het Wijkteam vaak niet actief betrokken. In bijlage 1 is meer informatie terug te vinden over zorg via externe verwijzers. Openstaand wil zeggen dat de hulpvraag nog actueel is en er met het Wijkteam wordt toegewerkt naar een passende oplossing van de hulpvraag d.m.v. gespecialiseerde zorg dan wel ambulante inzet vanuit het Wijkteam. Wat valt op? -
Op peildatum 18 oktober 2021 heeft het Wijkteam 121 openstaande casussen. Het aantal openstaande casussen ligt iets lager dan in het 2e kwartaal;
-
Van de 121 openstaande casussen zijn 27 casussen heropend, dat wil zeggen dat een reeds (eerder) bekend gezin of jeugdige een nieuwe hulpvraag in het kader van de Jeugdwet heeft gesteld. Dit kan een soortgelijke of een geheel nieuwe hulpvraag zijn. Veelal ontstaat deze hulpvraag niet doordat eerdere hulp niet effectief is gebleken maar bijvoorbeeld wel doordat een jeugdige op een latere leeftijd tegen eenzelfde problematiek aanloopt en hiervoor ondersteuning nodig heeft;
-
Van de 121 openstaande casussen is 25% van de hulpvragen in 2021 ontstaan;
-
Het aantal casussen dat voor 2020 is gestart en al langer bij het Wijkteam in beeld is, neemt af (3e kwartaal 52% t.o.v. 2e kwartaal bijna 60%). Wel wordt door het Wijkteam herkend dat jeugdigen steeds langer in jeugdzorg blijven en de intensiteit van trajecten toeneemt (zie toelichting figuur 5).
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
4.4
Ambulante trajecten jeugd
Figuur 9. In onderstaande figuur vindt u een overzicht van het aantal casussen waar ambulante hulpverlening vanuit het Wijkteam is ingezet. 2021 Gestart Beëindigd
Q1 18 -
Q2 11 6
Q3 7 2
Q4
Totaal 36 8
Toelichting figuur 9: In figuur 9 ziet u de in dat kwartaal door het Wijkteam nieuw gestarte ambulante trajecten en de in dat kwartaal beëindigde trajecten. Trajecten worden beëindigd indien de hulpvraag is verholpen of wanneer er toch zwaardere zorg van een gespecialiseerde zorgaanbieder nodig blijkt. Niet alle aan het Wijkteam gestelde hulpvragen (zie figuur 7) leiden tot een eigen ambulant traject danwel een arrangement bij een gespecialiseerde zorgaanbieder. Sommigen vragen kunnen eenvoudig met bijvoorbeeld een gesprek worden afgedaan In 2021 zijn we gestart met het registreren van de ambulante trajecten die het Wijkteam zelf oppakt en hierdoor niet uitzet naar een gespecialiseerde gecontracteerde zorgaanbieder. In de periode voor 2021 werden er ook al trajecten door het Wijkteam opgepakt maar hiervan zijn geen (volledige) cijfers beschikbaar. Wat valt op? -
In het 3e kwartaal van 2021 zijn er 7 nieuwe trajecten gestart. Dit zijn er minder dan in de 1e 2 kwartalen van 2021. Dit komt mede door de zomervakantie. Er is 1 traject met terugwerkende kracht opgevoerd welke is gestart in het 2e kwartaal van 2021;
-
Er zijn in het 3e kwartaal 2 trajecten succesvol beëindigd. Succesvol beëindigd wil zeggen dat met de hulp vanuit het Wijkteam de hulpvraag van de inwoner is verholpen en er geen gespecialiseerde (vervolg)hulp ingezet hoeft te worden. Deze trajecten kunnen als besparing worden gezien. De besparing van deze trajecten in euro’s is terug te vinden in hoofdstuk 5;
-
Aan het einde van het 3e kwartaal zijn er nog 28 lopende ambulante trajecten;
-
Van de 36 in 2021 gestarte trajecten zijn er 2 vanuit een doorverwijzing van een huisarts ontstaan. Hierbij heeft de huisarts rechtstreeks contact gezocht met het Wijkteam in plaats van een verwijzing af te geven richting een gespecialiseerde gecontracteerde zorgaanbieder. 1 van deze trajecten is inmiddels ook succesvol afgerond. De besparing van dit traject in euro’s is terug te vinden in hoofdstuk 5. In bijlage 1 is meer informatie terug te vinden over het aantal afgegeven indicaties per verwijzer.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Hoofdstuk 5. Stand van zaken realisatie ombuigingen 2021 Bij de programmabegroting 2021 en de meerjarenraming 2021-2024 verstrekte de raad een ombuigingsopdracht voor de uitgaven in het sociaal domein voor de periode 2021–2024. Voor 2021 gaat het om een bedrag van € 201.000, verdeeld over tien acties. Met deze acties is de afdeling Zorg en Welzijn en het Wijkteam voortvarend aan de slag gegaan. Sommige acties zijn inmiddels gerealiseerd6, voor andere maatregelen is meer tijd nodig. Daarnaast kunnen we bepaalde acties wel direct vertalen naar een concreet besparingsbedrag op de uitgaven en voor andere acties is dat niet mogelijk. Bij dit laatste gaat het om al ingezette of nog in te zetten acties die in zijn algemeenheid tot lagere uitgaven binnen de Jeugdzorg moeten leiden. Aangezien uit hoofdstuk 3 blijkt dat we met de uitgaven voor Jeugdzorg in de pas lopen trekken we voorlopig de voorzichtige conclusie dat (ook) deze maatregelen effectief zijn. Het overzicht van de realisatie van de ombuiging voor 2021 wordt in de loop van het jaar steeds concreter en inzichtelijker. Figuur 10. In onderstaande tabel is de voortgang van de tien acties in één oogopslag terug te vinden. Bij de acties, waarvan we de voortgang niet in euro's kunnen uitdrukken, staat in de kolom “Realisatie” een asterisk (*) vermeld en zijn de bedragen bij de kolom “Begrote besparing 2021” cursief gedrukt.
Omschrijving ombuiging
Begrote besparing 2021 Bedrag in €
Gerealisee
Nog te
rd Bedrag
realisere
in €
n Bedrag
U /I
Realisatie
in € 1
Resultaatgestuurd werken i.c.m. aanvullende maatregelen
65.000
-
-
U
*
2
Onderzoek naar duurste casussen
22.500
-
-
U
*
3
Samenwerking huisartsen
20.000
3.951
16.049
U
4
Het WIJkteam OpMEER voert meer trajecten zelf uit
30.000
47.283
+17.283
U
5
Voorliggende, algemene voorzieningen Vergroten kostenbewustzijn inwoners
17.000
-
-
U
Er is 1 ambulant traject vanuit het Wijkteam, waarbij sprake is van een huisartsverwijzing, succesvol beëindigd. Hiermee is een besparing gerealiseerd van €3.951. Er zijn 8 ambulante trajecten door het Wijkteam succesvol afgerond. Hiermee is een besparing van €51.234 gerealiseerd. Exclusief de hiervoor genoemde huisartsverwijzing is dit €47.283. *
3.000
-
-
U
*
6
6
In bijlage 2 staat een verdere toelichting op de reeds ondernomen acties. Voor meer achtergrondinformatie over de diverse acties verwijzen we u naar de analyse Sociaal Domein (juni 2020)
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer 7 8
9 10
Poortwachtersfuncti e dyslexiezorg versterken Subsidie voor zorginfrastructuur
5.000
-
-
U
*
10.000
10.000
0
U
Overheveling budget cliëntondersteuning Incidentele bijdrage transformatiefonds Jeugdhulp Totaal af: cursieve bedragen, totaal Voortgang in euro's
2.500
2.500
0
U
26.000
18.000
8.000
I
De subsidie is niet meer van toepassing en is uit de begroting gehaald. De besparing is hiermee volledig gerealiseerd. Het budget is overgeheveld. De besparing is hiermee volledig gerealiseerd. Er is tot nu toe een bijdrage van €18.000 ontvangen vanuit het transformatiefonds. Van de in euro's uit te drukken acties is inmiddels ruim 90 % gerealiseerd
€ 81.734
€ 6.766
€ 201.000 -/€ 112.500 €
88.500
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Bijlage 1 Deze bijlage bevat een aantal tabellen en grafieken (10A t/m 13), zoals overeengekomen met de afvaardiging van de raad. Ze bevatten gegevens en data die wel meer inzicht bieden in de uitgaven Jeugd, maar waar we verder niet of nauwelijks invloed op hebben. Zo is het interessant om inzicht te hebben in de kosten van de tien duurste zorgcliënten, het aantal cliënten per kostencategorie en de manier waarop de verwijzing plaatsvindt. We kunnen dit inzicht niet geven per kwartaal, omdat deze kosten en percentages berekend worden over een geheel jaar. De onderstaande grafieken en tabellen zijn dan ook bedoeld om trends waar te nemen. Figuur 10A en 10B In deze grafieken met tabel ziet u de kosten van de 10 duurste zorgtrajecten afgezet tegen de totale kosten in bedragen en percentage7
Toelichting Figuur 10: Hierin is te zien dat de 10 duurste cliënten een groot beslag leggen op het totale budget. Voor het jaar 2020 was dit is 32% van de totale kosten (figuur 10B). Dit zijn de zwaardere casussen binnen de jeugdwet in de gemeente Opmeer. Het gaat veelal om cliënten in de residentiele (al dan niet gesloten) jeugdzorg of cliënten die op verschillende gebieden intensieve zorg nodig hebben.
7 Het totaal van de kosten voor 2019 en 2020 is lager dan bij figuur 4.
Dit komt doordat hier alleen de declaraties via het berichtenverkeer zijn opgenomen en dus excl. de zgn. papieren declaraties zijn.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer Figuur 11 (plus tabel) In deze tabel en grafiek ziet u het aantal cliënten in een percentage per kostencategorie.
Toelichting Figuur 11: In deze tabel is te zien dat de aantallen fluctueren, er is in 2020 een daling is opgetreden in de arrangementen van 0-2500 euro, maar een stijging van de arrangementen tussen de 10.000 en 20.000 euro. Dit heeft te maken met de start van herstelarrangementen. In 2020 is het wijkteam gefaciliteerd om meer trajecten zelf te gaan doen. Daarnaast is de samenwerking met de huisartsen geïntensiveerd, waardoor de huisartsen minder (direct) doorverwijzen naar tweedelijns zorg. In 2019 waren er bijvoorbeeld 4 cliënten in de kostencategorie boven de € 100.000,-. Terwijl in 2020 er 2 cliënten in de kostencategorie boven de €100.000,- waren. 2 cliënten uit 2019 bereikten de leeftijd van 18 jaar in 2020, waardoor deze cliënten uit de jeugdwet verdwenen. 2 cliënten waren zowel in 2019, als in 2020 in verblijf (beide jaren boven de €100.000,-)
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer Figuur 12 (plus tabel) In deze tabel en grafiek ziet u de kosten in een percentage per kostencategorie 8
Er is een stijging van kosten te zien in kostencategorie € 10.000,- tot € 20.000,-. Dit heeft te maken met de start van de herstelarrangementen. In figuur 11 is te zien dat we procentueel weinig cliënten hebben in de categorie € 70.000,- tot > € 100.000,-, maar in figuur 12 is te zien dat dit procentueel veel kost van het totale budget.
Figuur 13 In deze tabel ziet u een overzicht van de kosten per verwijzer9
8
Hier geldt hetzelfde als bij voetnoot 6 is opgenomen.
9
Ook hier geldt hetzelfde als bij voetnoot 6 is opgenomen.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer Toelichting Figuur 13: 62% van alle uitgaven voor Jeugd in 2020 is zorg die ingezet is via externe verwijzers, zoals huisartsen. De gemeente speelt daarbij geen rol in de indicatiestelling. Met name bij verwijzingen van Gecertificeerde Instellingen gaat het in veel gevallen om duurdere en vaak langdurige zorg, zoals dagbehandeling, crisishulp en verblijf. AANVULLING TEN OPZICHTE VAN Q1 en Q2 2021: Figuur 14 In deze tabel ziet u een overzicht van de afgegeven indicaties per verwijzer. De daling in de verwijzingen van de huisartsen is doorgezet; dit kan komen door de intensivering van de samenwerking met de huisartsen. Hierdoor verwijzen huisartsen meer door naar het Wijkteam, waardoor we meer zicht hebben op de problematiek en door middel van een uitgebreide intake goed kunnen inschatten welke jeugdzorg er nodig is. Daarnaast kan het Wijkteam zelf de trajecten uitvoeren.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Bijlage 2 Hierna volgt, zoals aangekondigd in hoofdstuk 5, een verdere toelichting op de reeds ondernomen acties in het kader van de aangenomen ombuigingen. De realisatie in euro’s is terug te vinden in de tabel in hoofdstuk 5. De ++ voor de tekst geeft aan dat dit een aanvulling is ten opzichte van de rapportage over het 2e kwartaal van 2021. Volledig gerealiseerd 1. Aanvullende maatregelen RGW Onderstaande maatregelen zijn al uitgevoerd, er komen mogelijk meer aanvullende maatregelen.
Om het rijgen van hulp tegen te gaan is bewustzijn gecreëerd binnen het Wijkteam, worden signalen die wijzen op rijgen van hulp actief gedeeld met de beleidsmedewerker en het regionale inkoopteam en worden frequent datacontroles uitgevoerd om het rijgen van hulp tijdig te signaleren;
Op de perspectiefplannen die het Wijkteam ontvangt van externe verwijzers wordt een 100% controle uitgevoerd. Dat wil zeggen alle perspectiefplannen die het Wijkteam ontvangt, worden inhoudelijk beoordeeld op de door de zorgaanbieder geformuleerde doelen en het voorgestelde arrangement en intensiteit;
De beleidsmedewerkers vanuit Opmeer sluiten aan bij de contractmanagementgesprekken met voor Opmeer belangrijke zorgaanbieders om op die manier meer invloed uit te kunnen oefenen;
Er worden frequente (data)controles uitgevoerd op opvallende zaken in de lopende voorzieningen. Hier valt te denken aan een controle op start- en einddatum, zorgfrequentie, controle op ontvangen declaraties. Hierdoor is meer oog voor onjuistheden en wordt mogelijke fraude eerder gesignaleerd;
Sinds maart 2021 is er een onderlinge kwaliteitstoets binnen het Wijkteam ingericht als onderdeel van het besluitvormingsproces;
Het regionaal expertteam specialistische jeugdhulp (segment C) is ingericht;
Het kostenbewustzijn binnen het Wijkteam wordt vergroot door aandacht te schenken aan het thema in de verschillende overlegmomenten en door meer inzicht te geven in de kosten.
8. Subsidies zorginfrastructuur De subsidies voor infrastructuur stonden begroot op € 10.000 per jaar. Deze zijn niet meer van toepassing en uit de begroting gehaald. 9. Overheveling budget cliëntondersteuning Voor onafhankelijke cliëntondersteuning waren twee budgetten opgenomen in de begroting. Er is opnieuw een berekening gemaakt van de verwachte kosten voor onafhankelijke cliëntondersteuning. Aan de hand van deze berekening zijn de budgetten samengevoegd en is de begroting € 2.500 lager bijgesteld. Deels gerealiseerd/in ontwikkeling 2.Onderzoek naar duurste casussen
Vanuit het regionale Transformatiefonds jeugd neemt Opmeer deel aan het project 'Multiproblemgezinnen'. Dit externe onderzoek richt zich op de duurste casussen maar wordt niet specifiek voor Opmeer uitgevoerd. ++ Uit navraag blijkt dat de uitvoering van het onderzoek bij de SED-gemeenten vertraging heeft opgelopen en eind 2021 wordt gestart. Een regionaal advies en best-practices laten dan ook langer op zich wachten en volgen waarschijnlijk pas in 2022. Op basis van dit advies bepalen wij onze lokale acties.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Begin 2021 hebben wij, los van het hiervoor genoemde onderzoek, de 10 ‘duurste’ jeugdzorg cliënten van 2020 voor Opmeer in beeld gebracht. Opvallend is dat bij 6 van deze 10 cliënten de verwijzer een gecertificeerde instelling is. Dit houdt in dat wij als lokale toegang slechts een beperkte invloed hebben op de in te zetten voorzieningen en dus de kosten. Inmiddels zijn 3 van deze 10 cliënten overgedragen aan een andere gemeente of andere wetgeving bijvoorbeeld door het bereiken van de 18-jarige leeftijd. De kosten voor deze 3 cliënten waren in 2020 €268.000. Hiervan liep één voorziening nog door in 2021. Deze is inmiddels overgedragen naar een andere gemeente waardoor de kosten van de voorziening niet meer voor gemeente Opmeer in rekening worden gebracht. Daarnaast worden er nog eens twee van deze 10 cliënten per 2022 overgedragen in verband met het gewijzigde woonplaatsbeginsel. ++ Het geactualiseerde top 10-overzicht is opnieuw gemaakt en beoordeeld. Een aantal indicaties worden overgedragen of beëindigd op basis van voorliggende wetgeving of het woonplaatsbeginsel.
3. Samenwerking huisartsen In het afgelopen kwartaal heeft het Wijkteam haar eigen mogelijkheden en specialismes onder de aandacht gebracht bij de huisartsen. Dit resulteert erin dat de huisarts steeds meer naar het Wijkteam verwijst om te onderzoeken of die de hulpvraag zelf kan oppakken. In paragraaf 4.4. is terug te lezen dat er 2 ambulante trajecten bij het Wijkteam zijn gestart op basis van een huisartsverwijzing. Hiervan is 1 traject inmiddels succesvol beëindigd. In hoofdstuk 5 is de realisatie in euro's opgenomen. 4. Het WIJkteam OpMEER voert meer trajecten zelf uit Net als bij de trajecten die via de huisarts worden ingezet kan het WIJkteam OpMEER ook via de eigen toegang meer trajecten zelf uitvoeren. ++ In paragraaf 4.4. is terug te lezen dat in het 3e kwartaal van 2021 6 nieuwe trajecten zijn gestart. Er zijn 2 trajecten succesvol beëindigd in het 3e kwartaal van 2021. In hoofdstuk 5 is de realisatie in euro's opgenomen. 5. Voorliggende, algemene voorzieningen Dit thema is uitvoerig besproken met het Wijkteam. Hierdoor wordt door het Wijkteam bij aanvragen voor specialistische hulpverlening kritischer gekeken naar de aanwezigheid van voorliggende, algemene voorzieningen. Dit om te voorkomen dat de gemeente onnodig kosten voor haar rekening neemt wanneer de financiële verantwoordelijkheid elders ligt.
Ook in de onderlinge kwaliteitstoets (zie punt 1) is aandacht voor dit thema. Dit heeft erin geresulteerd dat een aantal voorzieningen zijn overgedragen bijvoorbeeld naar Zorgverzekeringswet danwel een andere, op basis van het Woonplaatsbeginsel, verantwoordelijke gemeente. 6.Vergroting kostenbewustzijn inwoners In de beschikkingsbrieven gericht aan onze inwoners wordt een algemene tekst m.b.t. de kosten van de voorziening opgenomen om het kostenbewustzijn bij inwoners te vergroten. ++ We hadden ons voorgenomen om dit in het 3e kwartaal te realiseren maar hebben dit niet kunnen realiseren en doorgeschoven naar het 4e kwartaal. 10. Bijdrage Transformatiefonds Jeugdhulp We ontvangen in 2021 gefaseerd gedurende het jaar een incidentele bijdrage van €26.000 voor het Transformatiefonds Jeugdhulp. In hoofdstuk 5 is de realisatie in euro's opgenomen. Nog op te starten 7.Poortwachtersfunctie dyslexiezorg ++We hadden ons voorgenomen om in het 2e kwartaal te onderzoeken of en hoe we hier invulling aan kunnen geven. Dit hebben we nog niet opgepakt en hier gaan we in het 4 e kwartaal verder mee aan de slag.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer
Bijlage 3 Kaders/uitgangspunten die op 26 januari 2021 overeengekomen zijn: a.
Het is een groeiproces Starten met (datasets voor de) Wmo, jeugdzorg en wijkteam en later aanvullen met bijv. schuldhulpverlening, bijzondere bijstand en beschermd wonen.
b.
De begroting van het lopende jaar is leidend, vergelijken met realisatie 2 voorafgaande jaren Dit betreft de begroting 2021 en vergelijking met 2020 en 2019.
c.
Focus op aantallen/budgetten en op kosten individuele zorg/ondersteuning Dus niet op taakveldenniveau, maar op cliëntgebonden kosten.
d.
De rapportage is geen instrument voor extra ombuigingen Geldend is de ombuigingsopdracht voor de periode 2021–2024. Over de realisatie daarvan wordt verslag gedaan in de kwartaalrapportages.
e.
De kwartaalcijfers in deze rapportage(s) zijn niet keihard, ze kunnen nog veranderen en zijn daarmee nog niet definitief (en daardoor ook de vergelijking ervan met uitgaven in voorgaande jaren) We hebben te maken met een complexe financiering en meerdere risico’s en onzekerheden. -
Zo is er sprake van een ‘open eind’ regeling en kunnen het aantal cliënten en kosten jaarlijks sterk fluctueren10.
-
Ook is er het risico dat zorgaanbieders hun zorg laat aanmelden of laat factureren wat een goede prognose belemmert. Dit geldt met name voor de complexere en zwaardere zorg. De opgenomen kosten zullen dus niet de uiteindelijke kosten zijn, aangezien er nog met terugwerkende kracht door zorgaanbieders declaraties ingediend kunnen/zullen worden.
-
De gegevens zijn gebaseerd op de ontvangen declaraties via het berichtenverkeer (declaraties die de gemeente Opmeer ontvangt via het digitale kanaal, dus geen fysieke facturen). De uitgaven PGB's voor Wmo en Jeugd11 zijn daarom geen onderdeel van deze rapportage. Voor de Wmo gaat alles verder via het berichtenverkeer.
-
Voor de Jeugd wordt een aantal kleine kostenposten en kleine zorgaanbieders niet via declaraties gedaan, dit gaat om circa 5% van de totale kosten van Jeugd. Het is vooralsnog niet mogelijk om de facturen voor Jeugd die buiten het declaratieverkeer worden betaald in deze rapportage op te nemen.
-
Verder zorgt de gefaseerde overstap in 2020 naar Resultaat gestuurd werken (RGW) er voor dat een vergelijking van 2021 met de twee voorafgaande jaren moeilijk valt te maken. Voor 2019 was de betaling namelijk nog volledig gebaseerd op p x q (prijs maal quantity/hoeveelheid) en voor 2020 golden beide betaalmethodes. Maar ook moeten we nog meer zicht krijgen op wat de effecten van RGW zijn op de begroting van 2021.
-
Een andere onzekerheid betreft de gevolgen van Covid-19. Het gaat dan zowel om de mogelijkheid dat als gevolg van de zgn. uitgestelde zorg door de pandemie, er meer beroep op hulp wordt gedaan, als dat zorgaanbieders gecompenseerd moeten worden voor omzetverlies als gevolg van de pandemie.
-
Binnen het resultaat gestuurd werken kan er sprake zijn van een duurzaam arrangement en een herstelarrangement.
10
De kosten voor een cliënt in de duurste jeugdzorg kunnen oplopen tot € 135.000 per jaar.
11
De uitgaven PGB’s Wmo en Jeugd zijn ook apart opgenomen in de begroting.
Rapportage 3e kwartaal 2021 Sociaal Domein gemeente Opmeer Bij een duurzaam arrangement krijgt de zorgaanbieder iedere maand een vast bedrag uitgekeerd voor de zorg die geleverd wordt. Arrangementen gericht op herstel hebben een vast tarief dat niet is gekoppeld aan looptijd en worden in 2 delen gedeclareerd. Eerst wordt 2/3e deel van het tarief gedeclareerd bij aanvang van de jeugdhulp. Na het behalen van de resultaten wordt het laatste 1/3e deel gedeclareerd. Deze arrangementen worden zonder einddatum toegewezen. De waarde van een herstelarrangement kan dus pas aan een periode worden toegerekend als het herstelarrangement is afgesloten. Als het herstelarrangement is afgesloten, is de duur van het herstelarrangement bekend waardoor de totale lasten van het herstelarrangement aan deze periode kan worden toegerekend. Aan lopende herstelarrangementen met de diverse intensiteiten is regionaal een standaard termijn toegekend. Deze werkwijze wordt regionaal voor de jaarrekening toegepast. De berekeningswijze is voor de jaarrekening 2020 ook aan de accountant van Opmeer voorgelegd.