CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

20211110_08_Programmabegroting 2022 definitief.pdf

Besluitvormende raadsvergadering 10 november 2021, gemeente OpmeerBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van de Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-202528.228 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Omgevingswet efficiënter te laten verlopen. Omdat wettelijk bepaald is dat de provinciale bodemtaken tegelijk met de invoering van de Omgevingswet overgeheveld worden naar de gemeenten, zullen we ook dat in het eerste halfjaar van 2022 grondig voorbereiden. Volkshuisvesting Actualisatie Woonvisie In 2022 eindigt de beleidsperiode van de Woonvisie 2018 –2022 en zal deze voor de periode 2023 –2026 worden geactualiseerd. De woonvisie bevat de uitgangspunten voor de behandeling van vraagstukken bij woningbouw, onderhoud aan bestaande bouw en verbetering van de kwaliteit van wonen. Met de woningcorporaties Woonschakel en Wooncompagnie, in totaal 62 wooneenheden, maken wij op basis van deze visies prestatieafspraken. In samenwerking met de regio wordt er gewerkt om de woningbouw op diverse manieren te versnellen, . De opgaven staan vermeld in het Woonakkoord, dat op 15 december 2020 door de raad is vastgesteld. De ambitie is om jaarlijks regionaal 900 woningen te bouwen. Subsidieregelingen Ter stimulering van het eigen woningbezit bij starters geven wij ook in 2022 uitvoering aan de Verordening starterslening Opmeer. Daarnaast wordt met de Blijverslening de mogelijkheid geboden om al dan niet preventief een woningaanpassing te financieren. Met deze aanpassing kunnen inwoners zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen.

Nieuwbouw In de nieuwbouwlocatie Heerenweide zijn in fasen 2 en 3 woningen in aanbouw. In fase 2 en 3 worden huurwoningen gebouwd door het gemeentelijk woningbedrijf. Alle huurwoningen van het woningbedrijf Opmeer en alle koopwoningen vanaf fase 3 worden ‘gasloos’ gebouwd. Gemeentelijk Woningbedrijf: Voor de activiteiten van het Gemeentelijk Woningbedrijf is het activiteitenprogramma 2022 opgesteld. Dit programma brengen wij ter kennis van de commissie Ruimte. In fase 3 van Heerenweide is de realisatie van 28 huurwoningen in voorbereiding genomen. Deze ontwikkeling betreft 28 appartementen in drie woonlagen, bedoeld voor meerdere doelgroepen. Deze woningen worden in 2022 gasloos en zeer energiezuinig gebouwd en opgeleverd. Voor het Gemeentelijke Woningbedrijf is een afzonderlijke begroting en meerjarenraming opgesteld. Kortheidshalve wordt hiervoor verwezen naar paragraaf Onderhoud kapitaalsgoederen. Uitvoering taken omgevingsrecht

Voor de uitvoering van de taken op het gebied van het Omgevingsrecht wordt een uitvoeringsprogramma 2021 opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte en is gebaseerd op de Beleidsvisie Fysieke leefomgeving 2020-2023. In het programma wordt, naast de Omgevingswet, ingegaan op de overige wettelijke ontwikkelingen rond het omgevingsrecht. Bouwgrondexploitatie bouwlocaties Voor de in exploitatie zijnde grondcomplexen Heerenweide, De Veken en locatie Loos aan de Breestraat worden de grondexploitatieopzetten jaarlijks geactualiseerd.

Pagina 72

Indicatoren Naam indicator:

Eenheid:

Waarde

Gemiddelde

Bron:

Opmeer: waarde gemeenten <25.000 inw. Gemiddelde WOZ-waarde

In duizend Euro

266

312

COELO

Nieuwe woningen

Aantal per 1.000 woningen

2,6

9,2

BAG (2020)

Demografische druk

Aandeel jongeren (<15 jaar)

57,1

61.4

CBS (2020)

In euro’s

736

748

COELO

In euro’s

833

826

(2020)

en ouderen (>65 jaar) t.o.v. de groep 15 tot 65 jaar in % Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishoudens Gemeentelijke woonlasten

(2020)

meerpersoonshuishoudens

COELO (2020)

Wat mag het kosten? Hieronder worden de totale lasten en baten, inclusief mutaties in de reserves, weergegeven die nodig zijn om de doelen van dit programma te bereiken.

Realisatie 2020

Gewijzigde begroting 2021

Begroting 2022

Verschil '21-'22

Lasten

6.700.134

9.147.468

7.745.277

1.402.191

Baten

10.633.959

8.672.693

8.074.578

Totaal saldo voor bestemming

3.933.825-

474.775

329.301-

804.076

301.135

-

967.017

967.017- N

Reserve onttrekkingen

3.415.119

466.527

185.000

281.527- N

Totaal sald na bestemming

7.047.809-

8.248

452.716

444.468- N

Wat mag het kosten ?

Programma 8. VHROSV

Taakveld 8.1 - Ruimtelijke Ordening

Realisatie 2020

Gewijzigde begroting 2021

Begroting 2022

Verschil '21-'22

Lasten

452.456

708.821

549.351

159.470

Baten

156.574

55.000

55.000

0

Saldo

295.882

653.821

494.351

159.470

Realisatie 2020

Gewijzigde begroting 2021

Begroting 2022

Verschil '21-'22

Lasten

3.199.184

1.893.080

1.065.965

827.115

Baten

4.035.587

1.893.080

1.065.965

-827.115

Saldo

-836.403

0

0

0

Programma 8. VHROSV

Reserve dotaties

Taakveld 8.2 - Grondexploitatie

V

598.115- N V

Pagina 73

Realisatie 2020

Gewijzigde begroting 2021

Begroting 2022

Verschil '21-'22

Lasten

3.048.494

6.545.567

6.042.856

502.711

Baten

6.441.798

6.724.613

6.953.613

229.000

Saldo

-3.393.304

-179.046

-910.757

731.711

Realisatie 2020

Gewijzigde begroting 2021

Begroting 2022

Verschil '21-'22

Lasten

301.135

0

967.017

-967.017

Baten

3.415.119

466.527

185.000

-281.527

Saldo

-3.113.984

-466.527

782.017

-1.248.544

Taakveld 8.3 - Wonen en bouwen

Taakveld 0.10 - Mutaties reserves

Verklaringen op de afwijking tussen de begroting 2022 en de gewijzigde begroting 2021

Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening LASTEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Hogere personeelslasten in 2022 door gewijzigde verdeling van de lasten over de diverse taakvelden en uitbreiding van de formatie

-136.000

N

Incidenteel hoger budget in 2021 voor opstellen omgevingsvisie omgevingswet (dekking reserve Overheveling budgetten en reserve Onvoorziene ontwikkelingen) Uitgaven opstellen omgevingsplan in 2022 hoger (dekking reserve Onvoorziene ontwikkelingen)

321.000

V

-25.000

N

-1.000

N

159.000

V

Overige verschillen Totaal lasten

Taakveld 8.2 Grondexploitatie LASTEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Hogere uitgaven grondexploitatie in 2021

827.000

V

Totaal lasten

827.000

V

BATEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Lagere mutaties inkomsten grondexploitatie 2021

-827.000

N

Totaal baten

-827.000

N

Pagina 74

Taakveld 8.3 Wonen en bouwen LASTEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Lagere uitgaven Woningbedrijf voor planmatig onderhoud

583.000

V

Hogere uitgaven Woningbedrijf voor belastingen (OZB en waterschapslasten)

-19.000

N

Hogere uitgaven Woningbedrijf voor overige kosten

-34.000

N

Geen uitgaven Woningbedrijf meer voor rekening-courant rente (wetgeving zie ook inkomsten programma 0)

49.000

V

Hogere uitgaven Woningbedrijf voor kapitaallasten

-62.000

N

Overige verschillen Woningbedrijf

-9.000

N

Overige verschillen

-5.000

N

503.000

V

Totaal lasten

BATEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Hogere inkomsten Woningbedrijf huren

186.000

V

Hogere inkomsten Woningbedrijf verkopen

37.000

V

Overige verschillen

6.000

V

229.000

V

Totaal baten

Taakveld 0.10 Mutaties reserves LASTEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Storting in reserve Woningbedrijf was in 2021 negatieve onttrekking

-967.000

N

Totaal lasten

-967.000

V

Pagina 75

BATEN

Bedrag

Voordeel / Nadeel

Negatieve onttrekking uit reserve Woningbedrijf in 2021

235.000

V

Incidentele onttrekking uit Reserve Overheveling budgetten in 2021 voor opstellen omgevingsvisie - omgevingswet

-121.000

N

Incidentele onttrekking uit Reserve Onvoorziene ontwikkelingen voor opstellen omgevingsvisie - omgevingswet in 2021

-200.000

N

25.000

V

Geen onttrekking meer uit reserve Grondexploitatie voor rentebaten

-120.000

N

Lagere onttrekking reserve Grondexploitatie voor Vennootschapsbelasting

-100.000

N

Hogere onttrekking uit reserve Onvoorziene ontwikkelingen voor opstellen omgevingsplan in 2022

Overige verschillen Totaal baten

-1.000 -282.000

N

Pagina 76

Recapitulatiestaat 2021 PROGRAMMA

Lasten

Programma 0. Bestuur en ondersteuning

8.604.805

Programma 1. Openbare orde en veiligheid

2022

Baten

Saldo

Lasten

20.434.331

11.829.526

7.869.338

2023

Baten

Saldo

Lasten

20.299.248

12.429.910

8.029.679

2024

Baten

Saldo

Lasten

20.241.458

12.211.779

8.119.433

2025

Baten

Saldo

Lasten

20.341.356

12.221.923

8.143.612

Baten

Saldo

20.387.366

12.243.754

992.804

12.724

-980.080

1.115.470

49.896

-1.065.574

1.097.970

27.396

-1.070.574

1.092.570

26.996

-1.065.574

1.097.570

26.996

1.070.574-

Programma 2. Wegen en water

1.513.787

519.895

-993.892

1.132.440

181.784

-950.656

1.631.069

677.117

-953.952

1.479.606

510.617

-968.989

1.474.302

463.017

1.011.285-

Programma 3. Economie

2.982.950

3.058.765

75.815

4.963.412

5.053.467

90.055

738.886

828.941

90.055

108.543

198.598

90.055

56.638

146.693

90.055

Programma 4. Onderwijs

776.093

135.669

-640.424

755.174

98.369

-656.805

845.100

95.169

-749.931

752.997

105.769

-647.228

980.307

233.079

747.228-

Programma 5. Sport, cultuur en recreatie

2.875.881

726.724

-2.149.157

3.024.399

728.043

-2.296.356

3.165.522

889.192

-2.276.330

3.004.561

651.565

-2.352.996

3.004.169

651.665

2.352.504-

Programma 6. Sociaal domein

8.936.724

1.795.242

-7.141.482

8.689.640

1.597.782

-7.091.858

8.434.861

1.615.152

-6.819.709

8.455.803

1.646.029

-6.809.774

8.455.303

1.646.029

6.809.274-

Programma 7. Volksgezondheid

3.789.646

3.727.825

-61.821

3.273.955

3.300.122

26.167

3.284.455

3.311.622

27.167

3.315.410

3.349.322

33.912

3.320.409

3.354.322

33.913

Programma 8. VHROSV

9.147.468

9.139.220

-8.248

8.625.189

8.259.578

-365.611

8.142.799

7.777.188

-365.611

8.348.458

7.982.847

-365.611

8.122.224

7.756.613

365.611-

39.620.158

39.550.395

-69.763

39.449.017

39.568.289

119.272

35.370.341

35.463.235

92.894

34.677.381

34.813.099

135.718

34.654.534

34.665.780

11.246

(totaal programma 's)

Resultaat ná ombuigingen

-69.763

119.272

92.894

135.718

11.246

-

-

-

-

Incidentele lasten en reserve toevoegingen (zie Overzicht incidentele baten en lasten begroting 2022)

6.400.000

2.113.000

586.000

352.000

Incidentele baten en reserve onttrekkingen (zie Overzicht incidentele baten en lasten begroting 2022)

6.403.000

1.988.000

586.000

352.000

Resultaat structurele begroting ná ombuigingen

116.272

217.894

135.718

11.246

Pagina 77

Paragrafen

Pagina 78

Inleiding Met de - verplicht voorgeschreven - paragrafen geven we een ‘dwarsdoorsnede’ van de begroting, telkens gezien vanuit een bepaald perspectief. De paragrafen richten zich op het beheersproces dat niet extern gericht is. Wel is er sprake van een behoorlijke financiële betekenis en grote politiek-bestuurlijke relevantie of waarin de randvoorwaarden vast liggen, die van belang zijn voor een goede uitvoering van de programma’s. Door deze informatie samen te voegen in aparte paragrafen wordt het mogelijk gemaakt sneller en beter inzicht en overzicht te krijgen. De volgende paragrafen komen aan bod:       

Weerstandsvermogen en risicobeheersing; Kapitaalgoederen; Bedrijfsvoering; Treasury; Verbonden partijen; Lokale heffingen; Grondbeleid;

Er is een relatie tussen programma’s en paragrafen. Beleidsvoornemens en –wijzigingen kunnen de ambtelijke organisatie raken en de werkprocessen.

Pagina 79

Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het doel van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is inzicht te geven in de ontwikkelingen die van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente Opmeer. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de financiële gezondheid van een gemeente en is te definiëren als de mate waarin de gemeente in staat is onverwachte tegenvallers c.q. risico’s op te vangen om zijn taken voort te kunnen blijven zetten. Voor het weerstandsvermogen zijn de aanwezige weerstandscapaciteit en de risico’s van belang. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en het beleid aangepast behoeven te worden. De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn te ondervangen. Het gaat hier uitsluitend om risico’s die (nog) niet voldoende hard en kwantificeerbaar zijn en waarvoor dus nog geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen wordt ook wel weergegeven als de verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit (risicobedrag) en de beschikbare weerstandscapaciteit.

In het vervolg van deze paragraaf worden de weerstandscapaciteit en de risico’s binnen de gemeente Opmeer nader uitgewerkt en toegelicht. Actualisatie van de risico-inventarisatie In 2019 heeft een grondige actualisatie van alle risico’s plaatsgevonden. Daar heeft ook de provincie in haar rol als financieel toezichthouder om gevraagd in haar toezichtbrief 2019 aan de gemeenteraad. De actualisatie van de risico’s heeft in juli 2019 plaatsgevonden in de vorm van sessies met de verantwoordelijke ambtenaren uit de verschillende vakgebieden. Tijdens de actualisatiesessies zijn alle oude risico’s doorgenomen om te bepalen of deze nog altijd een risico vormen en of ze nog juist ‘gescoord’ zijn op kans van voordoen, financieel effect enz. Sommigen risico’s zijn samengevoegd om de overzichtelijkheid te bevorderen. Vervolgens zijn nieuwe risico’s toegevoegd daar waar nodig. Opvallend was dat de meeste oude risico’s nog altijd actueel zijn (maar meestal wel bijgesteld moesten worden) en dat het aantal nieuwe risico’s beperkt is gebleven. Het resultaat van de actualisatie is een actueel inzicht in het benodigd weerstandsvermogen en een nieuwe top 10 van de grootste risico’s. Daar leest u meer over in het vervolg van deze paragraaf.

Voorafgaand aan deze actualisatie zijn overigens oude risico’s met een risicobedrag kleiner dan € 25.000 geëlimineerd omdat een risico-inventarisatie dient te gaan over majeure onderwerpen. Voor risico’s onder de € 25.000 bestaat de post onvoorzien in de begroting. Een enkel risico onder de € 25.000 is gehanteerd omdat deze bijvoorbeeld zeer actueel is of een grote kans heeft om zich voor te doen. Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. Het was de bedoeling dat in de zomer van 2021 een organisatie brede actualisatie zou plaatsvinden. Echter door andere prioriteiten (o.a. invoering rechtmatigheidsverantwoording) heeft deze actualisatie niet organisatie breed plaatsgevonden. Voor deze begroting zijn de bestaande risico’s doorgenomen om te bepalen of deze nog een risico vormen en zo ja, of de omvang van dit risico nog actueel is. Bij de beleidsmedewerkers is ook geïnformeerd of zij op hun vakgebied nog risico’s zien die van belang zijn voor de bepaling van het weerstandsvermogen.

Pagina 80

Kaders Bij het opstellen van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is rekening gehouden met de kaders zoals vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen die is vastgesteld in de raadsvergadering van 25 april 2013. Ter verduidelijking en aanvulling daarop nog een 4-tal aandachtspunten: 1. Definitie Niet ieder risico is relevant of kan ten laste van de weerstandscapaciteit worden gebracht. Belangrijk is een goede afbakening. Onder een risico wordt verstaan de kans op een optreden van een gebeurtenis door interne en/of externe omstandigheden met een bepaald financieel gevolg. 2. Voorkennis Om risico’s goed te kunnen relateren aan de weerstandscapaciteit worden de risico’s in kwantitatieve grootheden benoemd. Wanneer kwantificering van kans en effect (in bandbreedtes) niet mogelijk is, omdat de voorkennis ontbreekt, is er sprake van volstrekte onzekerheid en niet van een risico. 3. Ondergrens Risico’s relevant voor de weerstandscapaciteit dienen van materiële betekenis te zijn voor het balanstotaal of de financiële positie. Wij stellen u voor te rekenen met een ondergrens van € 25.000 als minimale tegenvaller. Risico’s waarvan het maximale risico lager dan € 25.000 wordt geschat, achten we object van reguliere bedrijfsvoering. Deze risico’s dienen in principe binnen de exploitatie te worden opgevangen. 4.

Overige uitsluitingen Uitgesloten is een aantal risico’s dat samenhangt met de reguliere exploitatie en die met een grote mate van zekerheid periodiek terugkeren. Deze reguliere risico’s, die overigens meestal vrij goed meetbaar zijn, dienen via de jaarcyclus te worden ingekaderd in bestaand beleid. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het risico van schade aan eigendommen, waarbij overigens ook achterstallig onderhoud een rol kan spelen. Er wordt voor gekozen om waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische risico’s mogen evenmin leiden tot een beroep op de weerstandscapaciteit, omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertraging in processen of het niet realiseren van beleidsdoelstellingen. A. Weerstandscapaciteit Conform de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen bevat de weerstandscapaciteit de volgende onderdelen: 

de algemene reserves, de risicoreserve en de reserve OO (onvoorziene ontwikkelingen);

de algemene reserve Grondbedrijf;

de (vrij besteedbare) bestemmingsreserves;

de begrotingsruimte (bezuinigingsmogelijkheden en de post Onvoorzien);

de onbenutte belastingcapaciteit;

de stille reserves.

Pagina 81

De weerstandscapaciteit per 1 januari 2022 is als volgt opgebouwd (bedragen x € 1.000):

Weerstandscapaciteit exploitatie: Onbenutte belastingcapaciteit: Onroerende-zaakbelastingen

504

Rioolheffing

127

Afvalstoffenheffing

129

Totaal onbenutte belastingcapaciteit

760

Onvoorzien

21

Weerstandscapaciteit structureel

781

Weerstandscapaciteit vermogen: eigen vermogen: Algemene reserve (risicodeel na res.best. 2021)

2.800

Reserve grondexploitatie

2.362

stille reserves: hogere marktwaarden obligaties / aandelen

p.m.

Weerstandscapaciteit incidenteel

5.162

Totale weerstandscapaciteit

6.943

Onbenutte belastingcapaciteit Bij de onbenutte belastingcapaciteit is gekeken naar de ruimte die er nog is in de huidige tarieven van de onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tussen de Rijksoverheid en gemeenten is afgesproken dat de regels voor limitering van de stijging van de OZB-tarieven vervallen. Tegelijkertijd is er wel een macronorm bepaald voor alle gemeenten tezamen; deze bedraagt 3%. De collectieve lasten mogen door het vervallen van de limiteringsregels niet onevenredig toenemen. Als de macronorm wordt overschreden, kan het kabinet ingrijpen via het Gemeentefonds. Het gemeentelijke beleid over leges is dat ze in totaal kostendekkend dienen te zijn. De belastingcapaciteit van de onroerendezaakbelastingen is berekend door het % van de WOZ-waarden van onze gemeente te vergelijken met het percentage dat een gemeente minimaal moet hanteren als het een beroep wil doen op artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet, te weten 0,1800% (gebaseerd op meicirculaire 2021). Onvoorzien De meest eenvoudige vorm van weerstandscapaciteit is de beschikbare ruimte binnen de begroting. In Opmeer is deze ruimte beperkt tot de post ‘onvoorziene uitgaven’ van € 1,85 per inwoner. Eigen vermogen Op 13 december 2018 is door de raad de Nota reserves en Voorzieningen 2019 vastgesteld.

In de nota is aangegeven dat de minimale stand van het weerstandsvermogen voortaan in de begroting in deze paragraaf zal worden opgenomen. Zoals eerder toegelicht heeft in juli 2021 een herijking van de risico-inventarisatie en –identificatie plaats gevonden waarop een risicosimulatie is toegepast. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van ruim € 4,5 miljoen ten behoeve van de in de inventarisatie opgenomen ca. 30 risico’s ongewenst is. De risico’s treden immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang op. Op basis van de resultaten van deze risicosimulatie bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit € 1.001.000 (exclusief het woningbedrijf en de grondexploitatie). In de risicoreserve Pagina 82

is naar verwachting € 2.800.000 beschikbaar na resultaatbestemming 2021. Het ratio weerstandsvermogen komt hiermee op 0,64 hetgeen onvoldoende is (tussen de 0,6 en 0,8). Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. Stille reserves Stille reserves zijn activa die niet nodig zijn voor de bedrijfsvoering en waarvan de marktwaarde de boekwaarde overtreft. Nadrukkelijk vermelden wij hierbij dat de stille reserves pas kunnen worden benut op het moment dat de onderliggende waarden verkocht worden. Als stille reserve worden aangemerkt de aandelen van de N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG). Deze waarde is gebaseerd op het belang van de gemeente Opmeer in deze N.V. Daarnaast is de gemeente eigenaar van diverse gebouwen, gronden en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven en die voor nul of een verhoudingsgewijs lage boekwaarde op de balans gewaardeerd zijn. In het vrije economische verkeer vertegenwoordigen deze objecten uiteraard wel een waarde. Vooralsnog wordt voor de stille reserves “p.m.” opgenomen. B.

Top 10 risico’s De risico’s relevant voor het weerstandsvermogen zijn dus die risico’s die niet op de een of andere wijze zijn afgedekt of op een andere manier worden opgevangen. Om inzicht in die risico’s te verkrijgen is het noodzakelijk een risicoprofiel van de gemeente op te stellen. Een risicoprofiel is een gestructureerde en gekwalificeerde inventarisatie van alle risico’s die een gemeente loopt, waarbij zowel de externe risico’s (denk aan: economische, natuur en politiek/ maatschappelijke) als de interne risico’s (denk aan: organisatorische, politiek/ bestuurlijke, uitvoeringstechnische, personele, grondexploitatie, financiële, grote projecten, juridische kwesties / afsluiten contracten / aansprakelijkheid e.a.) worden meegenomen. Uit de eerder vermelde actualisatie van de risico-inventarisatie is een risico-top 10 af te leiden. In onderstaande tabel worden de top 10 risico’s nader toegelicht exclusief Grondbedrijf en Woningbedrijf in aflopende volgorde van mogelijk maximumbeslag op het weerstandsvermogen. Nr.

Risico

Gevolgen

Maximum beslag weerstands- vermogen (€)

1 2

Langdurige ziekte

Vervangende (externe) capaciteit zal langdurig

personeel

moeten worden ingehuurd.

WMO totaal

Hogere uitgaven aan voorzieningen dan

225.000 157.500

waarmee in de begroting rekening is gehouden door open-einde regeling gecombineerd met volumegroei, complexere zorg, stijging tarieven en stijgende zorgvraag naar aanleiding van de coronacrisis. 3

IKC, stijgende

Bij het voorstel voor een nieuwe locatiekeuze

bouwprijzen

IKC zal gewerkt worden met de verwachte

122.000

prijsindexatie voor de komende jaren. Het risico is dat de bouwprijzen toch nog sterker stijgen dan verwacht als gevolg van aanhoudende economische vooruitgang. Pagina 83

Nr.

Risico

Gevolgen

Maximum beslag weerstands- vermogen (€)

4

Eigen

Financiële gevolgen van de eigen risico

risicodragerschap

dragerschap voor de WW.

94.500

voor de WW 5

Informatieveiligheid

Denk hierbij aan internetfraude, hacktivisme,

56.250

dataverlies, etc.). Beschadiging aan hardware wat leidt tot materiële schade aan apparatuur en het verloren gaan van gegevens; gegevens raken beschadigd of verloren wat leidt tot vertraging in de bedrijfsprocessen en extra kosten; koppeling tussen gegevens en systemen wat leidt tot hogere kans op misbruik van gegevens; langdurige uitval ICT systemen wat leidt tot vertraging in het bedrijfsproces; mogelijke inbraak of toegang door onbevoegden in netwerk en/of informatiesysteem wat leidt tot uitlekken vertrouwelijke informatie; niet goed testen van updates of nieuwe programmatuur bij implementatie wat leidt tot fouten in de gegevensverwerking; verkeerd gebruik van wachtwoorden wat leidt tot ongewenste toegang tot belangrijke/vertrouwelijke informatie; virussen en/of hacking wat leidt tot verstoring van het bedrijfsproces en/of uitlekken van vertrouwelijke informatie; competentiegebrek en/of te laag kennisniveau (voor specialisme) wat leidt tot grotere kans op fouten en extra kosten. 6

Verduurzaming en

Het risico dat het gebouwenbestand van de

klimaatagenda

gemeente (Woningbedrijf buiten beschouwing

47.250

gelaten) moet worden verduurzaamd zonder extra middelen. 7

Pensioenpremies/

Bij de jaarrekening 2019 is een aanvullende

wachtgeldverplichting

storing gemaakt, maar dat is geen 100%

en/APPA

garantie voor de toekomst: onvoldoende

45.000

gereserveerd kapitaal bijvoorbeeld door rentedaling blijft een risico. 8

Jeugdzorg

Hogere uitgaven aan voorzieningen dan

39.750

waarmee in de begroting rekening is gehouden omdat we nog niet de tools beschikbaar hebben om een realistische begroting te maken op een onderwerp waarvan de kosten moeilijk te voorspellen zijn. Open-einde regeling met volumegroei, complexere zorg, stijgende tarieven,

Pagina 84

Nr.

Risico

Gevolgen

Maximum beslag weerstands- vermogen (€)

afhankelijkheid van doorverwijzingen door huisartsen. Kanttekening bij dit risico is dat het beslag op het weerstandsvermogen is bepaald vóór vaststelling van de begroting 2020 waarin een majeure verhoging van het jeugdzorgbudget aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 9

Gemeentefonds

De circulaires van het gemeentefonds dienen

33.750

doorgerekend te worden om tot het effect voor de gemeente Opmeer te komen. Dit is specialistisch werk, met grote kans op afwijkingen. Het risico doet zich voor wanneer maatstaven algemene uitkering verkeerd zijn geraamd 10

Bijdrage aan

De deelname in gemeenschappelijke

gemeenschappelijke

regelingen brengt financiële risico’s met zich

regelingen

mee omdat het uitgaven- en inkomstenbeleid

26.500

door de besturen van de samenwerkingsverbanden wordt bepaald en niet door de individuele gemeentebesturen. Indien een besluit is genomen door het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling, dan is de gemeente hieraan gebonden, ook al is ze er tegen. Ook het verder opschalen van samenwerkingsverbanden, brengt financiële risico’s voor de individuele gemeenten met zich mee. Het risico is hogere indexatie/verhoging bijdragen aan gemeenschappelijke regeling dan de standaard indexatie. C. Risico’s Grondbedrijf en Woningbedrijf Grondexploitatie De resultaatverwachting uit de grondexploitaties is inclusief reservevorming in het kader van bovenwijkse/infrastructurele voorzieningen en verminderd met eventueel reeds gerealiseerde winstnemingen. De winstprognoses zijn gebaseerd op actuele exploitatieopzetten. Het behalen van de geraamde resultaten is afhankelijk van ontwikkelingen, zoals veranderingen in uitgiftetempo (plancapaciteit versus opname/vraag capaciteit), vraaguitval in het duurdere segment, renteontwikkelingen, kostprijsontwikkelingen en ontwikkelingen van de bouw-grondprijzen. De exploitatieopzetten worden jaarlijks aan de hand van deze ontwikkelingen geactualiseerd en laten positieve resultaten zien. Zie hiervoor ook de paragraaf Grondbeleid. De reserve Bovenwijkse voorzieningen is bedoeld om de kosten van toekomstige projecten te kunnen dekken.

De reserve wordt gevoed uit inkomsten uit gebiedsontwikkelingen De Veken en Heerenweide.

Pagina 85

Gemeentelijk Woningbedrijf Voor het Gemeentelijk Woningbedrijf is een financiële meerjarenbegroting (zie paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen) opgesteld. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. Voor het beheer van het woningenbestand is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld, dat in eigen beheer wordt geactualiseerd. De consequenties van dit meerjarenonderhoudsplan (voeding van de onderhoudsvoorzieningen) worden eveneens in de financiële meerjarenbegroting van het Woningbedrijf verwerkt. Verder zijn de consequenties van nieuwbouwvoornemens, de verhuurdersheffing en investeringen in de verduurzamingsopgaaf in de (meerjaren)begroting opgenomen. Op dit moment kent het Woningbedrijf geringe huurderving als gevolg van leegstand. Ter voorkoming van leegstand, handhaving van een voldoende weerstandsniveau en het behoud van de mogelijkheid om te investeren in nieuwbouw en/of het bestaande bezit, heeft de gemeenteraad eind 2019 een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer vastgesteld waarin het huurprijsbeleid en het beleid voor de verkoop van huurwoningen is vastgelegd.

De opbrengsten van deze verkopen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en worden vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen. D. Financiële kengetallen Door het BBV wordt een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen voorgeschreven. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken.

Rek Begr Begr Begr 2020 2021 2022 2023

Begr Begr Norm 2024 2025

1a Netto schuldquote

-30%

-25%

-39%

-39%

-30%

-2%

Netto schuldquote 1b gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-30%

-25%

-39%

-39%

-30%

-2% Geen VNG norm

2 Solvabiliteitsratio

64%

63%

64%

64%

65%

65%

3 Grondexploitatie

4%

4%

-9%

-7%

-6%

-6% Geen VNG norm

Structurele exploitatieruimte

15%

0%

-1%

-1%

-1%

-1%

Kengetallen

4

5 Belastingcapaciteit

113% 115% 115%

<100% is voldoende >130% is onvoldoende

>30% is voldoende <20% is onvoldoende

Structurele lasten en baten zijn in evenwcht

115% 115% 115% Geen VNG norm

1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast.

Pagina 86

2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de gronden die de gemeente bezit is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. 5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten.

Onder de woonlasten vallen de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De schuldquote van de gemeente Opmeer is sterk omdat de gemeente relatief weinig geld heeft geleend. In 2025 nemen de uitzettingen korter dan één jaar behoorlijk af wat zorgt voor een stijging van de schuldquote. Wat overigens nog geen reden voor zorg is. De solvabiliteitsratio van de gemeente is de komende jaren stabiel. Het kengetal grondexploitatie is laag (goed) aangezien de gemeente Opmeer relatief weinig grondexploitaties kent en de boekwaardes daarvan beperkt zijn vergeleken met de baten. De structurele exploitatieruimte van de gemeente Opmeer komt de komende jaren evenwichtig uit. De belastingcapaciteit van de gemeente Opmeer is relatief hoog.

Pagina 87

Paragraaf 2: Kapitaalgoederen Een groot deel van het grondgebied van de gemeente Opmeer (4.163 ha) bestaat uit openbare ruimte. In deze openbare ruimte vinden vele activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen zoals wegen, gebouwen, riolering, bomen, openbare verlichting en kunstwerken nodig. Deze kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte. Een groot deel van de begroting heeft daarom betrekking op deze kapitaalgoederen. De kwaliteit van de openbare ruimte is zeer belangrijk voor onze inwoners en bedrijven. Met een goed onderhoudsniveau wordt een goed vestigingsklimaat bereikt, worden klachten voorkomen en risico’s beperkt. De gemeente Opmeer streeft naar de aanwezigheid van veel groen, een goede kwaliteit en een goed onderhoud van de openbare ruimte. De infrastructuur is passend en goed onderhouden. In de beheerplannen wordt daarbij als uitgangspunten genomen: 

Een wegeninfrastructuur die zorg draagt voor een goede bereikbaarheid, doorstroming en een veilig gebruik;

Handhaven en waar noodzakelijk en mogelijk uitbreiding van het groene karakter van het bebouwd gebied en de industrieterreinen;

De openbare omgeving is schoon, verzorgd, bruikbaar en veilig.

Duurzaamheid

Het beheer van de openbare buitenruimte en infrastructurele werken vindt plaats op basis van actuele beheerplannen die tenminste 1 x per 4 jaar worden geactualiseerd. Een aantal beheerssystemen is opgesteld om inzichtelijk te maken welke kapitaalwerken op korte en middellange termijn uitgevoerd moeten worden, inclusief de daarbij behorende budgetten. Het gaat om de volgende beheerplannen: 

Onderwijshuisvesting (2008)

Speelvoorzieningenplan (2011)

Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2022

Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024

Groenbeleidsplan 2018-2021

Beleidsplan Openbare Verlichting 2018-2021

Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2018-2021

Wegenbeheerplan 2018-2021

Stedelijk waterplan 2018-2021

Door de opstelling en tijdige actualisatie van deze plannen ontstaat inzicht in de behoefte aan middelen om de noodzakelijke beheer- en onderhoudswerken te kunnen uitvoeren en de begroting daarop tijdig af te stemmen. Met de actualisering wordt voldaan aan de BBV-voorschriften (notitie materiele vaste activa 2017). De uit te voeren werkzaamheden in het begrotingsjaar 2022 zijn in hoofdzaak beschreven in programma’s 2 en 5 van deze begroting. Via de monitor Waarstaatjegemeente.nl wordt de klanttevredenheid over deze voorzieningen periodiek gemeten. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van een groot deel van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte.

Pagina 88

Beleidskader wegen Voor de wegen geldt het Wegenbeheersplan 2018 - 2021. Om de benodigde kwaliteit van de wegen nu en in de toekomst te kunnen handhaven, is het belangrijk om hiervoor voldoende budget beschikbaar te stellen. Om een gemiddeld jaarbudget te kunnen vaststellen, is langer dan de planperiode, vooruitgekeken en is de budgetbehoefte over een periode van 10 jaar berekend. Voor de looptijd van dit plan (2018-2021) wordt jaarlijks in programma 2 van deze begroting het benodigd budget geraamd. Afhankelijk van de omvang van de in enig jaar uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve Wegen, waardoor de uitgaven een gelijkmatig karakter hebben respectievelijk de kosten van voorgenomen onderhoudswerkzaamheden financieel zijn gedekt. Op basis van het raadsbesluit van 12 mei 2021 zal het beheer van de wegen van het Hoogheemraadschap Noordhollands Noorderkwartier per 1 januari 2023 worden overgenomen De effecten van de overdracht zijn uitgewerkt in een businesscase en zijn nog niet in de budgetramingen voor het wegenbeheer verwerkt. Civiele kunstwerken De gemeente Opmeer heeft 40 bruggen, 6 vissteigers, 7 kano-aanlegplaatsen en 94 duikers in beheer. In 2020 (raadsvergadering 18 juni 2020) is het beheerplan Civiele kunstwerken geactualiseerd voor de periode 2020-2024.

Er is een kostenraming opgesteld voor de in de gemeente Opmeer aanwezige en bij de gemeente in beheer en onderhoud zijnde kunstwerken (bruggen e.d.). Uit dit beheerplan blijkt dat de voor het beheerplan geïnspecteerde objecten in een redelijke tot goede staat van onderhoud verkeren. In het beheerplan zijn aanbevelingen opgenomen voor het onderhoud en beheer. De financiering van het planmatig onderhoud van de kunstwerken is op grond van de BBV gewijzigd. Investeringen worden afgeschreven. Voor klein onderhoud is een bedrag opgenomen in de exploitatiebegroting. De reserve bruggen is hiermee komen te vervallen. Openbare verlichting Voor de openbare verlichting geldt het beleidsplan Openbare verlichting 2018-2021. In het beleidsplan wordt de visie weergegeven voor het beheren van de openbare verlichting en de kosten daarvan. Het beleidsplan bevat een uitvoeringsschema voor de jaren 2018 tot en met 2022. Een aanzienlijk deel (22%) van de lichtmasten is binnen een periode van vier jaar aan vervanging toe. De vervanging vindt pas plaats als de noodzaak uit meetproeven blijkt. De kosten van beheer en onderhoud van de openbare verlichting zijn in programma 2 van de exploitatiebegroting en meerjarenraming opgenomen.

Beleidskader riolering Met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) wordt invulling gegeven aan de taken van de gemeente die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken die op 1 januari 2008 in werking is getreden. Op grond van deze wet is de gemeente belast met lokale ruimtelijke inpassing van de maatregelen op het gebied van de waterhuishouding en heeft de gemeente een zorgplicht voor stedelijk water. In overleg met de waterpartners zijn de beleidsuitgangspunten opgesteld, die voortkomen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Voor de periode –2019-2022 is een GRP vastgesteld op 13 december 2018. In dit GRP is het beleid en financiering van het rioolbeheer vastgelegd. De kosten voor de uitvoering van het rioleringsplan worden gedekt door de bestemmingsreserve Gemeentelijke riolering en de rioolheffing. De aanleg van nieuwe riolering in bestemmingsplannen wordt bekostigd uit de exploitatieopzet van deze plannen. Voor de planperiode is een heffing vastgesteld van € 199,60 die jaarlijks met de inflatiecorrectie wordt aangepast. In het jaarlijks op te stellen operationeel uitvoeringsprogramma en het daaropvolgende jaarverslag worden de bestedingen verantwoord.

Pagina 89

Beleidskader water Voor het beheer en onderhoud van de waterpartijen is het Stedelijk waterplan 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 21 september 2017 vastgesteld door de gemeenteraad. De gemeente Opmeer is verantwoordelijk voor het onderhoud van de walkanten en het baggeren van de watergangen die eigendom zijn van de gemeente. De gemeente Opmeer beheert ongeveer 120.000 m2 oppervlaktewater en ongeveer 25 km oevers met oeverbescherming. Door het structureren van de aanpak voor het onderhoud zijn de kosten inzichtelijk gemaakt en is een planning opgesteld. De kosten van het baggerwerk variëren sterk in de loop der jaren. In het beheerplan zijn voor de komende jaren de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden geïnventariseerd. Voor het onderhoud van deze voorzieningen is een bestemmingsreserve Baggerwerkplan ingesteld. In programma 2 van de begroting en meerjarenraming zijn de benodigde onderhoudsbudgetten verwerkt. In 2021zijn met het Hoogheemraadschap HHNK gesprekken gevoerd over de overdracht van het stedelijk waterbeheer aan HHNK. Beleidskader gebouwen De gemeente Opmeer heeft 33 gebouwen in beheer, bestaande uit algemene gebouwen, dierenverblijf, sport- en sociaal culturele gebouwen. Daarnaast zijn er nog 7 scholen waarvan het beheer onder de schoolbesturen valt. Voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen is het beheerplan Gemeentelijke gebouwen 2018-2021 opgesteld.

Dit plan is op 1 februari 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. In het beheerplan is de zorg voor een groot aantal wettelijke taken voor het beheer van gebouwen opgenomen. Het is van belang dat de gemeentelijke gebouwen in een goede staat verkeren waarbij als uitgangspunten worden gehanteerd: schoon, heel en veilig en streven naar duurzaamheid. In het plan zijn de kosten van het gebouwenbeheer voor de planperiode inzichtelijk gemaakt en is een doorkijk opgenomen voor een periode van 10 jaar. Voor de vijf gebouwen die ondergebracht gaan worden in de nieuwe IKC’s wordt al het planmatig onderhoud niet meer uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een verlaging van de onderhoudskosten voor de komende vier jaar. Beleidskader beeldende kunstwerken De gemeente heeft 14 kunstwerken in beheer. De kunstwerken worden planmatig beheerd. De meerjarenonderhoudsplanning wordt jaarlijks geactualiseerd. Voor het beheer is een jaarlijks budget benodigd van ca. € 12.000. Afhankelijk van de omvang van de uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve onderhoud kunstwerken. Gemeentelijk Woningbedrijf Op 19 december 2019 is het Strategisch voorraadbeleid gemeentelijk woningbedrijf Opmeer 2020vastgesteld door de gemeenteraad.

Het geactualiseerde plan geeft richting aan de strategie van onze woningportefeuille en houdt rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Daarnaast gaat het in op het beheer van de bestaande voorraad, verkoop en de nieuwbouwactiviteiten. Verduurzaming van de bestaande voorraad is een belangrijk item. De wensportefeuille en het streefhuurbeleid spelen ook een belangrijke rol. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie e.d. Op basis van deze ontwikkelingen zijn de strategische doelen voor het woningbedrijf geformuleerd. Het beleidsplan vormt de koers van het woningbedrijf voor de komende acht jaren.

Pagina 90

Op basis van de vastgestelde regionale woonvisie is de Woonvisie Opmeer 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ gemaakt. Deze is op 13 december 2018 door de gemeenteraad is vastgesteld. Deze plannen houden rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie e.d. De in de genoemde plannen voorgestelde maatregelen moeten, als het gaat om activiteiten van het Woningbedrijf, worden bekostigd uit de bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en de huuropbrengsten. De investeringen in het vastgoed worden gebaseerd op de ‘Investeringsregeling Woningbedrijf Opmeer’. Het verkoopbeleid is in het nieuwe Strategisch Voorraadbeleidsplan geactualiseerd. De opbrengsten van verkopen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en worden vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen. Jaarlijks wordt een activiteitenplan opgesteld waarin de voorgenomen activiteiten staan vermeld van het Woningbedrijf.

Op hoofdlijnen wordt inzicht gegeven in de voornemens van het Woningbedrijf over de uitvoering van de Woonvisie en de volkshuisvestelijke prestatievelden (kwaliteit woongelegenheden, leefbaarheid, wonen en zorg, verhuren van de woningen, betrekken van/overleg met bewoners bij beleid en beheer en continuïteit financiën). Voor het Woningbedrijf is een financiële meerjarenraming (10 jaar) opgesteld. De raming houdt rekening met effecten van de verhuurdersheffing, huurbeleid e.d. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. De onderhoudskosten en beoogde investeringen (nieuwbouw Heerenweide) zijn in de meerjarenramingen verwerkt. Deze meerjarenbegroting is voortschrijdend en wordt jaarlijks geactualiseerd. De meerjarenbegroting van het Woningbedrijf wordt u separaat aangeboden. Beleidskader Groen Op 19 april 2018 heeft de gemeenteraad het Groenbeleidsplan 2018-2021 vastgesteld. De gemeente Opmeer beheert totaal (2018) ca 589.000 m2 groen. Dit is onder te verdelen in openbaar groen, sportvelden en begraafplaatsen. In het plan worden op basis van beschikbare financiële kengetallen de totale kosten van het groenbeheer geraamd op ca. € 873.000 per jaar ex BTW (arbeid, materiaal en materieel). De gemiddelde landelijke beheerkosten van openbaar groen bedragen € 82,- per inwoner.

De gemiddelde kosten van groenbeheer bedragen in Opmeer € 66,- per inwoner. Uit deze cijfers blijkt dat er sprake is van een efficiënt groenbeheer. Voor renovatie van openbaar groen zou op jaarbasis in theorie een bedrag van ca. € 89.000 benodigd zijn. In de begroting is een bedrag van € 28.000 op jaarbasis beschikbaar. Ingeval van integrale gebiedsrenovaties worden de omvormingskosten meegenomen in de totale projectbegroting. Het beperkte beschikbare budget dwingt wel tot het langer in stand houden van (verouderd) groen dan op basis van de gemiddelde levensduur gewenst zou zijn. De raad heeft hiermee geaccepteerd dat er sprake zal zijn van enige achterstand in de renovaties van openbaar groen. Jaarlijks wordt voor de uitvoering van zowel het groenbeleidsplan als het bomenbeleidsplan een operationeel plan opgesteld en aan de raadscommissie Ruimte voorgelegd. De uitvoeringskosten worden jaarlijks in de exploitatiebegroting opgevoerd. Verkoop percelen openbaar groen

Pagina 91

De gemeente voert beleid met betrekking tot verkoop openbaar groen. In het groenbeleidsplan (groenuitgiftebeleid) zijn de te verkopen percelen aangewezen. Financiële consequenties Voor het onderhoud van de wegen, riolering, het huurwoningenbestand en (overige gemeentelijke) gebouwen zijn reserves/voorzieningen beschikbaar. De kosten van onderhoud van schoolgebouwen worden gedekt ten laste van de reserve Onderwijshuisvesting. Voor de normale en planmatige onderhoudskosten van kapitaalgoederen worden jaarlijks in de onderhoudsbegroting ramingen opgenomen. Deze komen weer ten laste van onderhoudsvoorzieningen en/of reserves. Wanneer buitengewoon onderhoud en/of renovatie moet worden verricht, worden hiervoor afzonderlijke ramingen opgenomen of investeringskredieten aangevraagd. Actie

Activiteiten in begroting 2022

Actualiteit beheerplannen

Actualiseren wegenbeheerplan, beheerplan openbare verlichting, groenbeleidsplan, stedelijk waterplan, beheerplan gemeentelijk gebouwen

Uitvoering beheerplannen

Opstellen operationele programma’s

Woningbedrijf

Actueel houden meerjarenbegroting; Activiteitenplan 2022.

In bijlage 1 van de begroting vindt u ook een samenvattende tabel inzake de stand van zaken op het gebied van kapitaalgoederen.

Pagina 92

Paragraaf 3: Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering van de gemeente betreft het sturen en beheersen van de organisatorische bedrijfsprocessen om de, door het politiek bestuur geformuleerde, beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. In deze paragraaf wordt op de verschillende onderdelen ingegaan. Privacybescherming De mate van gegevensverwerking groeit exponentieel. Gemeenten groeien ook steeds meer naar integrale dataverwerking en het gebruik van diverse data voor beleidsondersteunende processen. Om de kansen die met deze groei gepaard gaan ten volle te kunnen benutten, is volledig vertrouwen nodig van de burger in onze toenemende digitaliserende samenleving. De AVG gaat over de bescherming van natuurlijke personen in verband met de geautomatiseerde en geïndexeerde verwerking van persoonsgegevens en zorgt voor borging van privacy-rechten voor betrokkenen. Voor overheden en bedrijven in het algemeen en voor gemeenten in het bijzonder, resulteert dit in meer verplichtingen bij het verwerken van persoonsgegevens. In onderstaande tekst wordt uiteengezet welke beheersmaatregelen de gemeente Opmeer in 2022 treft om de privacybescherming te borgen. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) In 2022 besteden wij in het bijzonder aandacht aan: Compliancy De gemeente Opmeer wil en moet voldoen aan de eisen van de AVG.

Voor het bewaken van de mate van compliancy maken we gebruik van het Privacy Control Framework. Dit framework is een concreet en te auditeren nog die toeleidt naar het privacyproof stempel. Gegevensdeling Het wetsvoorstel meervoudige problematiek sociaal domein verankert een duidelijke taak voor gemeenten om te komen tot een integrale en gecoördineerde aanpak voor meervoudige problematiek (ICT-technisch, AVG en juridisch). Tevens regelt het een duidelijke taak voor gemeenten om zorg te dragen voor een meldpunt voor inwoners met niet-acute zorgen over zichzelf of een ander. In 2022 werkt de organisatie dit wetsvoorstel graag verder uit om intern te kunnen toepassen. We zijn hierbij afhankelijk van de wet Aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (WAMS) die naar verwachting in 2022 zal worden vastgesteld. Privacy by design In 2022 staat privacy by design centraal wat concreet inhoud dat we streven naar het zoveel mogelijk specificeren van technische en organisatorische maatregelen tijdens een project en/of inkoopproces. In 2021 wordt gestart met het aanpassen van de inkoop(uitvoering)regels op het vakgebied van privacy en AVG. Samenwerking regio Westfriesland In dit kader is belangrijk op te merken dat op het domein van informatieveiligheid en privacy in de regio Westfriesland nauw wordt samengewerkt en overlegd.

Zowel bij specifieke thema's als reguliere taken wordt deze samenwerking in 2022 gecontinueerd. Informatie- en gegevensmanagement De digitale transformatie Momenteel verplaatst onze samenleving zich naar een netwerksamenleving waarbij er continue disruptieve digitale veranderingen plaatsvinden. Bij deze veranderingen werkt informatietechnologie als katalysator. Hoewel de opkomst van digitalisering al vele jaren speelt, heeft de uitbraak van het Pagina 93

coronavirus de meerwaarde van een gedigitaliseerde overheid benadrukt. Echter staan overheden hierbij nog aan het begin van de groeicurve om een digitaal gestuurde business te worden. Vanuit eenheid I&G zien wij wel dat digitalisering steeds meer beleidsterreinen bij elkaar brengt en het bewustzijn rijst dat er serieuzer nagedacht mag worden over de verschillende silo’s heen, wat de rode draad van digitalisering in onze samenleving betekent. Samenwerken intern en extern is naar het volgende level gebracht, maar het blijven stimuleren hiervan staat centraal. Mede hierom is het noodzakelijk de medewerkers mee te nemen in digitaliseringsvraagstukken en ontwikkelen en ze goed te begeleiden en op te leiden. Informatiebeleid 2021-2023 In 2021 is het informatiebeleid vastgesteld. In het informatiebeleid worden zeven strategische principes gehanteerd (deze principes zijn gelijk in de regio). Op basis van deze principes is een projectenportfolio opgesteld. Denk hierbij aan projecten als: Digitale Agenda 2024, aanbesteding burgerzaken applicatie, opstellen van Cloud beleid, Samen Hangende Objectregistratie (SOR) en digitaliseren van werkprocessen.

Onderzoek Functioneel Applicatie Beheer Binnen gemeente Opmeer bestaat de wens om het Functioneel Applicatie Beheer te professionaliseren. Voordat hiermee begonnen kan worden, is het noodzakelijk om een goed beeld te hebben van de actuele situatie m.b.t. het Functioneel Beheer binnen de gemeente. Momenteel heerst het gevoel dat het kennisniveau onderling tussen de beheerders sterk uiteen kan lopen, dat het voor velen een extra taak die er snel bij inschiet en dat de taken rondom beheer steeds complexer wordt in de tijd die men ervoor krijgt. Om de huidige situatie in kaart te brengen zal er een nulmeting worden uitgevoerd en worden vervolgstappen doorgevoerd. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Per 1 januari 2022 gaat de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet wordt digitaal ondersteund door het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Hiervoor moeten overheden aansluiten met hun lokale software. Het elektronisch berichtenverkeer met de landelijke voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV) verloopt via Digikoppelingen. Er zijn drie verschillende softwarepakketten aangeschaft waar de inrichting en toepassing centraal staan. Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) BAG is een registratie waarin basisgegevens over alle gebouwen en adressen in een gemeente zijn verzameld.

Deze registratie is een wettelijke verplichting waarvan wij de bronhouder zijn. De Basisregistratie gebouwen geeft voor alle panden, verblijfsobjecten, standplaatsen en ligplaatsen een identificatie. Regionale samenwerking

In het voorjaar van 2021 hebben Gemeente Opmeer en Koggenland een aantal sessies gehad, waarin ze samen over kansen in de samenwerking van de informatievoorziening (I-samenwerking) hebben gesproken. Deze informatievoorziening sessies hebben veel ideeën opgeleverd. Aan deze ideeën worden aanspreekpunten en prioriteiten gekoppeld. Met deze samenwerking proberen wij: meer “lucht” te ervaren, wanneer ze elkaars activiteiten overnemen en overdragen (door onderling te geven en nemen); persoonlijk en inhoudelijk naar elkaar toe groeien en elkaar steeds beter op natuurlijke wijze weten te vinden en elkaar helpen

Pagina 94

Personeel en organisatie CAO Op 1 januari 2021 liep de huidige Cao Gemeenten af. In de onderhandelingen die al geruime tijd gaande zijn, vormt met name het verhogen van de salarissen het voornaamste struikelblok. Gezien de ontwikkelingen in andere, vergelijkbare Cao's is de verwachting dat binnen de nieuwe Cao Gemeenten ook een salarisverhoging wordt opgenomen. In de begroting is daarom rekening mee gehouden met een verhoging van 2,5% (met terugwerkende kracht tot 1 januari 2021). Daarnaast zal in de nieuwe Cao aandacht zijn voor zaken als de duurzame inzetbaarheid van medewerkers en de harmonisatie van verlofregelingen. Die laatste lopen binnen gemeenten nogal uiteen. Met een sectorale regeling die voor alle gemeenten nagenoeg hetzelfde is, beoogt de VNG de mobiliteit tussen de verschillende gemeenten te bevorderen. Duurzame inzetbaarheid medewerkers De vitaliteit van werknemers behoort eveneens tot een van de aandachtspunten in die nieuwe Cao. De verwachting is dat daarin bepalingen worden opgenomen die een duurzame inzetbaarheid voor oudere werknemers moet waarborgen. In het personeelsbeleid van Opmeer wordt ook nadrukkelijk aandacht besteed aan deze leeftijdsgroep. Daarnaast is er oog voor jonge, getalenteerde medewerkers. Die willen we graag aan onze organisatie binden.

Dit komt nadrukkelijk aan bod tijden de persoonlijke ontwikkelingsgesprekken die met de medewerkers worden gevoerd. Dat wordt in 2022 niet anders. Investering in de ontwikkeling van medewerkers is sowieso nodig om te voorkomen dat er achterstanden in kennis en kunde ontstaan. De wereld om ons heen verandert snel en vraagt veel van de gemeente en medewerkers. Het onderhouden van digitale vaardigheden, maar ook de kennis op het vakgebied is belangrijk en krijgt daarom in 2022 opnieuw veel aandacht. Organisatieontwikkeling In het verlengde van de bovenstaande paragraaf, wat duidelijk samenhangt met de strategische personeelsplanning voor de ambtelijke organisatie, staat ook de leiderschapsontwikkeling op de agenda. Het ontwikkelen van een leiderschapsstijl waarbij vertrouwen, coachen en inspireren centraal staan en waarin vooral wordt ingezet op autonomie, vertrouwen en eigenaarschap van medewerkers. Dit past goed in de organisatievisie van Opmeer. Dit vraagt van het management situationeel te leiden en tegelijkertijd medewerkers te ontwikkelen naar het gewenste niveau van taakvolwassenheid. Ook wordt ingezet op een versterking van de organisatie in het strategisch vermogen en het integraal werken. Het streven is om op die manier Opmeer te ontwikkelen naar een opgave gestuurde gemeente.

Onder meer met ondersteuning van de strategisch adviseurs, is dit een van de essentiële speerpunten in 2022. Arbeidsomstandigheden De arbeidsomstandigheden zijn in de afgelopen periode ingrijpend veranderd. Enerzijds door COVID- 19 maar ook door de bewuste keuze om anders te werken. Thuiswerken, flexibeler, meer integraal en regionaal werken zijn inmiddels gewoon geworden. Medewerkers worden daarin gefaciliteerd en ondersteund. Ook al zijn de omstandigheden veranderd, het ontslaat Opmeer als werkgever niet van de zorgplicht voor de medewerkers. Financiën De huidige financiële situatie in onze gemeente vereist continue aandacht. Na een bezuinigingsronde in 2020 en 2021 presenteren we een programmabegroting 2022-2025 die voor de langere termijn financieel in evenwicht is. Er blijft echter sprake van financiële onzekerheden. De aangekondigde herijking van het gemeentefonds, de onzekerheid over structureel meer bijdrage van de overheid en de onbekende effecten van de coronapandemie zorgen er voor dat de gemeente financieel onder druk blijft Pagina 95

staan. Door middel van het verhogen van het kostenbewustzijn binnen de gehele organisatie en het versterken van de rol van de financieel adviseurs kan er aan de voorkant al meegedacht worden. Financieel bewustzijn is een belangrijk element voor een gemeentelijke organisatie. Het is immers gemeenschapsgeld waar we mee omgaan en zeker in financieel lastige tijden is het nog belangrijker dat budgethouders alert zijn. Daar besteden we nog meer aandacht aan dan we al deden. Daarnaast wordt continu gewerkt aan het door (door)ontwikkelen van onze management- en bestuursrapportages om nog meer in control te komen. Onze Planning & Control-cyclus begint met de Kadernota, waarin de nieuwe plannen voor het volgende begrotingsjaar worden voorgesteld. Deze plannen worden vervolgens financieel vertaald in de begroting. Middels de Voorjaars(kader)nota en de Najaarsnota kan binnen het boekjaar nog bijgestuurd worden. De Jaarrekening is het sluitstuk en zorgt voor de verantwoording over het gevoerde beleid. Om de raad goed te informeren zijn voor de opzet en de inhoud van de begroting en de jaarrekening wettelijke eisen vastgesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In 2021 is gestart met een nieuwe vorm/inhoud van de Voorjaars(kader)nota en de Najaarsnota. In 2022 gaan we verder in deze doorontwikkeling.

Om onze processen te bewaken, voeren we interne controle uit op de meest kritische werkprocessen. Onze accountant is tevreden over dit proces. Zijn controlebevindingen en aanbevelingen nemen wij over in een follow-up, zodat management en college de voortgang hierop kunnen vernemen. Op dit moment is er een wetswijziging in de maak. Die houdt in dat niet de accountant, maar het college van B&W de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarstukken bij de jaarrekening moet afgeven. De verwachting is dat dat dient te gebeuren vanaf het boekjaar 2022. In 2021 vindt een aanbesteding accountantsdiensten plaats. In het verlengde hiervan wordt overwogen om te komen tot een auditcommissie wat past in het verlengde van het advies van de regionale rekenkamer. Juridische Zaken De Wet elektronische publicaties is, met een halfjaar vertraging, op 1 juli 2021 in werking getreden. De wet kent twee fases waarin de gemeente zaken geregeld moet hebben. Met ingang van 1 juli 2021 moet nieuw vastgesteld beleid digitaal worden gepubliceerd in het eigen digitale publicatieblad en geconsolideerd worden in de decentrale regelingenbank (fase 1). Deze werkwijze is inmiddels geïmplementeerd. Per 1 juli 2022 moet de gemeente een volledige collectie actuele beleidsregels beschikbaar hebben in de decentrale regelingenbank (fase 2).

Vóór 1 juli 2022 moeten reeds vastgestelde beleidsregels die nog niet eerder digitaal zijn gepubliceerd, maar nog wel van kracht zijn, alsnog worden gepubliceerd. Dit zal in de eerste helft van 2022 worden uitgevoerd. De Omgevingswet gaat in 2022 extra juridische inzet vragen, omdat de geplande inwerkingtreding 1 juli 2022 zal zijn. De verwachting is dat juridische ondersteuning noodzakelijk zal zijn bij het opstellen van onder andere het omgevingsplan. Bouwen aan een communicatieve organisatie De inwoner staat centraal en dat vraagt om duidelijke, transparante en betrouwbare communicatie. Communicatie vormt daarom een belangrijke bouwsteen van veel wat we als gemeente Opmeer doen. In 2022 blijven we werken aan een communicatieve organisatie. De ervaring leert dat het goed is als communicatieprofessionals tijdig betrokken te zijn bij beleidsontwikkelingen. Medewerkers worden ondersteund om in begrijpelijke taal (B1-niveau) en klantgericht te communiceren. Ook de digitale ontwikkelingen zorgen ervoor dat de communicatie continu verandert. Zo wordt in 2021 de digitale nieuwsbrief voorbereid die in 20222 actief wordt ingezet voor de communicatie. Verder breiden we de mogelijkheden van de gemeentelijke website uit voor de online dienstverlening en online Pagina 96

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=e6726266-9670-402f-88e4-e4a2eb06fc24