20210629_04_Bijlage 1. Definitieve jaarstukken Gemeente Opmeer 2020.pdf
Tekst van het document
63
Centraal Afvalverwerkingsbedrijf West Friesland Het Lichaam is ingesteld voor het (doen) uitvoeren van het beleid over de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen. Het CAW is namens de deelnemende gemeenten aandeelhouder van de NV HVC.
Hebben we onze voornemens gerealiseerd? Onderwerp:
Voornemens (activiteiten) en resultaten in 2020:
Lokaal gezondheidsbeleid
Voornemen: In 2020 wordt een uitvoeringsplan voor lokaal
Resultaat:
gezondheidsbeleid opgesteld. In het lokaal gezondheidsbeleid is de preventie van alcohol- en drugsgebruik door jongeren een belangrijke pijler. We zijn aangesloten bij het regionale uitvoeringsprogramma ‘In control of alcohol en drugs Noord-Holland Noord’. Resultaat: Vanwege extra werkzaamheden door Corona is het niet gelukt om dit uitvoeringsplan op te stellen. Wel heeft het college in 2020 voor “In
Control of Alcohol en Drugs” een regionaal uitvoeringsplan Westfriesland 2020-2023 vastgesteld. Afval- en grondstoffenbeheer
Voornemen: Naar verwachting vindt in 2020 de vaststelling van het gemeentelijk Grondstoffenplan (GGP) plaats, waarin eigen ambities en maatwerkkeuzes over de wijze van inzameling van huishoudelijk afval zijn ontwikkeld. Hierbij is rekening gehouden met de effecten op afvalscheiding, service en kosten. Dit beleid vormt de basis van de afspraken met HVC over de afvalinzameling en –verwerking in de komende jaren. Resultaat: Door de raad is op 8 oktober besloten tot het verder uitwerken van het scenario recycletarief en andere optimalisatiemaatregelen in 2021 als onderdeel van het recycleplan voor Opmeer.
Nieuwe DVO afvalinzameling
Voornemen: In 2020 staat de afvalinzameling in het teken van het werken met de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC. Op basis van deze overeenkomst gelden aan de inzamelkant vaste tarieven (blijft risico HVC), maar krijgt de gemeente de werkelijke verwerkingskosten doorberekend. Resultaat: in 2020 heeft de afvalinzameling plaatsgevonden volgens de afspraken van de nieuwe DVO met HVC. De inzamelresultaten van HVC zijn aan de hand van de ontvangen kwartaalrapportages gemonitord. Opvallend hierbij waren de hogere hoeveelheden restafval door Corona, hogere
afvalstoffenbelasting daardoor, meer afkeur van ingezameld PMD en daardoor lagere opbrengsten, dalende vergoedingen voor papier en textiel en extra inzet bij de afvalbrengstations vanwege corona. Bij het opmaken van de definitieve afrekening over 2020 worden deze kosten inzichtelijk gemaakt. Milieubeheer
Voornemen: uitvoeringsprogramma Omgevingsbeleid 2020 Resultaat: het uitvoeringsprogramma VTH Omgevingsrecht 2020 is door het college vastgesteld en middels een raadsinformatiebrief ter kennisname
64
gedeeld aan de raad. Milieubeheer
Voornemen: de activiteiten die OD NHN in 2020 gaat uitvoeren staan in het Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, Specialisme en Advies 2020. Voor de productie per deelnemer in 2020 is een operationeel programma opgesteld. De regionale VTH-strategie van gemeenten en provincie vormt het uitgangspunt voor de taken die in dit VTH-uitvoeringsprogramma zijn beschreven. Daarnaast worden ook de onderdelen Specialisme en Advies en Projecten in het VTH-programma opgenomen. Resultaat: de door de OD NHN voorgenomen activiteiten zijn opgenomen in het door het college vastgestelde uitvoeringsprogramma VTH Omgevingsrecht 2020.
Beleidsvisie Fysieke Leefomgeving
Voornemen: Met het beleidsplan ‘Fysieke Leefomgeving 2020-2023’ wordt voorzien in de opvolging van het Strategisch beleidsplan omgevingsrecht 2019-2023, waarmee wordt voldaan aan de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Met het beleidsplan ‘Fysieke Leefomgeving 2020-2023’ willen we ook een stap zetten om te komen tot een omgevingsvisie. In het plan integreren we namelijk ook de visie en doelstellingen van de aan de Wabo aanpalende beleidsterreinen (o.a. gezondheid, evenementen, veiligheid en beheer openbare ruimte). Resultaat: de beleidsvisie Fysieke Leefomgeving 2020-2023 is door het college vastgesteld en aansluitend gedeeld met de raad middels een raadsinformatiebrief.
Klimaat en duurzaamheid
Voornemen: Gelijktijdig met het opstellen van het beleidsplan ‘Fysieke Leefomgeving 2019-2023’ wordt de koers en de aanpak van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid (en de samenhang met aanpalend beleid) voor de periode 2020-2023 alsook voor de jaren daarna uitgestippeld. Daarbij bestaat het voornemen om ook de klimaatdoelstellingen vanuit Parijs en het landelijke Klimaatakkoord te vertalen naar een lokale aanpak op het gebied van duurzaamheid. Resultaten: a) Klimaatadaptie: In regionale samenwerking is de klimaatadaptatie aangepakt, er is een stresstest uitgevoerd, risicodialoog gevoerd en een ambitieniveau opgesteld. In de vergadering van de commissie Ruimte van 2 februari 2021 en de raadsvergadering van 18 februari 2021 is het ambitiedocument klimaatadaptie behandeld waarbij de raad zich uitspreekt voor behoud van het huidig beschermingsniveau. (optie B) Door de corona is er vertraging ontstaan en wordt de uitvoeringsagenda in 2021 vastgesteld. b) Regionale energiestrategie: In 2020 hebben de samenwerkende gemeenten in het RES-gebied NNH een concept bod regionale energiestrategie opgesteld. Bij de opstelling heeft uitgebreide participatie in de vorm van lokale werkateliers plaats gevonden. In de vergadering van 8 oktober 2020 heeft de gemeenteraad dit concept-bod behandeld en een zienswijze vastgesteld.
65
Gemeentelijk Vastgoed
Voornemen: Voor het gemeentelijk Woningbedrijf is een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer in voorbereiding. In dit plan zullen de duurzaamheidsambities worden opgenomen. Met nieuw beleid wordt gekeken worden op welke wijze verder op deze onderdelen verduurzaamd kan worden. Resultaat: Het Strategisch Voorraadbeleid gemeentelijk Woningbedrijf Opmeer 2020 is vastgesteld door de raad op 12 december 2019
Riolering en waterzuivering
Voornemen: het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is in 2018 geactualiseerd voor de nieuwe planperiode 2019-2022. Voor de werkzaamheden aan de riolering zal een Operationeel programma riolering 2020 worden opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte. Resultaat: Het Operationeel plan is opgesteld. De in het plan omschreven activiteiten zijn grotendeels uitgevoerd. Ten gevolge van de Covid-19 zijn de reiniging en inspectie uitgesteld tot december en was het noodzakelijk de renovatie door te schuiven naar 2021.
Naam indicator:
Eenheid:
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting
jaarrekening
waarde
2020:
2020:
gemeenten
Bron:
<25.000 inw. Omvang huishoudelijk afval
Kg/inwoner
122,5
121
163
CBS (2015)
Hernieuwbare elektriciteit (uit zon,
In %
17,9
8,1
7,4
RWS Klimaat
waterkracht, wind of biomassa
Monitor
gewonnen)
(2018)
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reservemutaties:
TOTAAL PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID
Primitieve begroting 2020
Lasten
3.207.329
Baten Saldo resultaat voor bestemming Reserve dotaties Reserve onttrekkingen
3.005.881 201.448 0 0
Saldo resultaat na bestemming
201.448
66
Begroting na wijziging 2020 3.094.638 2.882.739 211.899 261.997 150.000 -200.098
Realisatie 2020
Verschil
3.118.409
-23.771
2.792.307 326.102 261.997 150.000
-90.432 -114.203 0 0
-85.895
-114.203
Taakveld 7.1 Volksgezondheid
Lasten
518.436
Begroting na wijziging 2020 514.797
Baten Saldo
0 518.436
0 514.797
Taakveld 7.2 Riolering
Primitieve begroting 2020
Primitieve begroting 2020
Lasten
658.576
Begroting na wijziging 2020 523.966
Baten Saldo
1.102.794 -444.218
979.184 -455.218
Realisatie 2020
Verschil
505.173
9.624
0 505.173
0 9.624
Realisatie 2020
Verschil
610.335
-86.369
976.125 -365.790
-3.059 -89.428
Toelichting realisatie 2020 - begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Bedrag
Voordeel / Nadeel
LASTEN Hogere storting in de voorziening riolering. Er was begroot dat er € 15k onttrokken zou worden aan de voorziening, maar door overgehevelde baggerwerkzaamheden naar 2021, zijn de uitgaven achtergebleven en heeft er een storting plaatsgevonden van € 43k. Hogere onderhoudskosten voor onderhoud gemalen naar aanleiding van keuringen. Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
-58.000
N
-30.000
N
2.000
V
Totaal lasten
-86.000
N
Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
-3.000
N
Totaal baten
-3.000
N
BATEN
67
Taakveld 7.3 Afval
Primitieve begroting 2020
Lasten
1.610.040
Begroting na wijziging 2020 1.617.540
Baten Saldo
1.871.661 -261.621
1.871.661 -254.121
Realisatie 2020
Verschil
1.531.663
85.877
1.774.874 -243.211
-96.787 -10.910
Toelichting realisatie 2020 - begroting na wijziging 2020
Omschrijving
Voordeel/ Nadeel
Bedrag
LASTEN Door de wijziging van de DVO met HVC is het regionale solidariteitsfonds voor de verrekening van kwijtscheldingen vervallen. We betalen hiervoor dus geen bijdrage meer, maar ontvangen ook geen inkomsten meer van HVC. Dit levert per saldo een voordeel op. Zie ook programma 6, taakveld 6.3 (inkomensregelingen) Diverse kleine verschillen
78.000
V
8.000
V
Totaal lasten
86.000
V
68.000
N
Lagere opbrengst afvalstoffenheffing
29.000
N
Totaal baten
97.000
N
Totaal
11.000
V
BATEN Lagere opbrengst PMD dit komt mede door een lagere vergoeding per ton PMD afval en extra kosten voor afgekeurd PMD afval.
Taakveld 7.4 Milieubeheer
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2020 352.770 2.051 350.719
Begroting na wijziging 2020 370.371 2.051 368.320
Realisatie 2020
Verschil
396.187 0 396.187
-25.816 -2.051 -27.867
Toelichting realisatie 2020 – begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Voordeel/ Nadeel
Bedrag
LASTEN Verschil door extra RO opdrachten (€ 7.500) aan de Omgevingsdienst, deelname Omgevingsdienst projecten duurzaamheid en bodem (€ 10.000). En er is bij de najaarsnota te veel budget inzake de energietransitie overgezet naar 2021. Daardoor is er onvoldoende dekking voor de ontvangen facturen eind van het jaar (€ 9.500). Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
-27.000
N
1.000
V
Totaal lasten
-26.000
N
-2.000
N
BATEN Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
68
Totaal baten
Saldo
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen & Crematoria
Primitieve begroting 2020
Lasten Baten
67.507 29.375
Begroting na wijziging 2020 67.964 29.843
Saldo
38.132
38.121
-2.000
N
-28.000
N
Realisatie 2020
Verschil
75.051 41.308
-7.087 11.465
33.743
4.378
Toelichting realisatie 2020 – begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Voordeel/ Nadeel
Bedrag
Lasten Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
-7.000
N
Totaal lasten
-7.000
N
7.000
V
4.000
V
11.000
V
4.000
V
Baten Hogere inkomsten doordat er meer grafrechten zijn afgekocht. Dit wordt gestort in de voorziening. Hogere onttrekking voorziening begraven. Totaal baten
Saldo
Taakveld 0.10 Mutaties reserves
Lasten Baten Saldo
69
Primitieve begroting 2020
Begroting na wijziging 2020 0 0 0
261.997 150.000 111.997
Realisatie 2020
261.997 150.000 111.997
Verschil
0 0 0
Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Dit programma omvat het realiseren van een evenwichtige ruimtelijke opbouw van de gemeente, de zorg voor een goed woon- en werkklimaat, de zorg voor adequate huisvestingsmogelijkheden voor de inwoners en het handhaven van de bouw- en planologische regels.
De ambities in het Coalitieakkoord zijn •
Ten behoeve van de woningbouw wordt actief gezocht naar inbrei- en nieuwe locaties en ingezet
•
Bij woningbouwprojecten houdt gemeente Opmeer het doel voor ogen om alle leeftijds- en
op uitbreiding van de verschillende kernen ter bevordering van de leefbaarheid. aandachtsgroepen te bedienen in betaalbare, passende dan wel levensloopbestendige huur- en koopwoningen. •
Woningbouw en onderhoud binnen het gemeentelijk woningbedrijf vindt duurzaam en
•
Gelet op de druk op de woningmarkt wordt creatief maatwerk toegepast ten behoeve van
onderhoudsvriendelijk plaats. particuliere initiatieven omtrent woongebruik. (o.a. bij karakteristieke stolpen, scholen en kerken) •
Extra aandacht is nodig voor de informele en preventieve aanpak van situaties van woonoverlast.
•
Er moet grip komen op het zogenoemde “Regionaal Woonmatch-systeem” en oog voor de achtergronden van personen die via het Woonmatch-systeem huisvesting binnen Opmeer wordt aangeboden.
•
Er moet een onderzoek plaatsvinden naar een geliberaliseerd huuraanbod van het woningbedrijf.
•
We gebruiken de op grond van de Omgevingswet verruimde bestuurlijke afwegingsruimte voor medewerking aan passende initiatieven en ter voorkoming en bestrijding van leegstand van gebouwen (woningen, winkels etc.).
•
Tijdens het implementatietraject van de Omgevingswet worden de organisatorische consequenties en werkwijzen vroegtijdig in beeld gebracht, risico’s worden geduid en kennis wordt gedeeld.
Beleidskaders
•
Structuurvisie Opmeer 2025 (Raad 19 september 2012);
•
Regionale Woonvisie West-Friesland (Raad 8 juni 2017);
•
Regionaal actieprogramma West-Friesland 2017-2021;
•
Strategisch voorraadbeleid gemeentelijk Woningbedrijf Opmeer 2020;
•
Div Bestemmingsplannen en 1 beheersverordening;
•
Structuurschets West-Friesland (Raad 2 februari 2017);
•
Kruimelgevallenregeling (Bor)Opmeer (2018);
•
Strategisch beleidsplan Omgevingsrecht Opmeer 2015-2019 (Raad 13 januari 2015);
•
Welstandsnota Opmeer (Raad 3 februari 2011);
•
Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet West-Friesland Gemeente Opmeer 2019 (Raad 20 juni 2019);
70
•
Verordening Starterslening gemeente Opmeer 2017 (raad 21 december 2017)
•
Samenwerkingsovereenkomst Pilot Uitstroom regio West-Friesland;
•
Verordening Blijverslening (raad 21 december 2017).
Autonome
•
Invoering Omgevingswet;
ontwikkelingen/
•
Vragersmarkt voor woningbouw en aantrekkende vraag naar
trends Volumegegevens
industriegrond; • •
gebiedsgerichte benadering, identiteit en kwaliteit. 1 structuurvisie
•
6 bestemmingsplangebieden: -Landelijk gebied Opmeer;-Hoofdkern Hoogwoud/Opmeer/Spanbroek; Kleine kernen Aartswoud/De Weere/de Gouwe; Bedrijventerrein De Veken; Centrumgebied OpmeerSpanbroek; Recreatieparken Perelaer en Bongerd/Wilhelminalaan;
•
Beheer en exploitatie van 877 huurwoningen (1-9-19);
•
Uitvoering Omgevingsrecht voor ca. 5000 woningen, twee recreatieparken, drie bedrijventerreinen en het landelijk gebied.
Betrokkenheid verbonden partijen Archeologie Westfriesland Archeologie West-Friesland heeft tot doel het ondersteunen en adviseren van de aangesloten gemeenten op het gebied van archeologie in de ruimste zin. De Archeologiedienst West-Friesland voert specialistische taken op het gebied van advisering, toetsing, booronderzoek enz. in het kader van archeologiewetgeving. Ondersteuning bestuurlijke en regionale samenwerking Westfriesland Deze regeling ondersteunt voor de regio Westfriesland de samenwerking tussen de zeven deelnemende gemeenten op het gebied van bestuurlijk en ambtelijk
overleg, waaronder het
portefeuillehouders overleg Verkeer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Economie (VVRE) en Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale Aangelegenheden (MADIVOSA).
Hebben we onze voornemens gerealiseerd? Onderwerp:
Voornemens (activiteiten) en resultaten in 2020:
Bestemmingsplannen
Voornemen: Naast het actualiseren van de basisbestemmingsplannen/-
Resultaat:
beheersverordeningen en de bestemmingsplannen voor nieuwe ontwikkelingen worden procedures gevoerd voor de postzegelbestemmingsplannen Resultaat: De basisbestemmingsplannen zijn afgerond. Voor het bestemmingsplan Herziening Aartswoud De Weere en de Gouwe 2018 loopt nog een beroepsprocedure. Verder zijn er veel kleine ontwikkelplannen/ ruimte-voor-ruimte-plannen in procedure die in 2021 zullen worden afgerond. Nieuwe grootschalige herzieningen worden niet opgestart. De focus ligt op begeleiding en behandeling van diverse ontwikkelplannen van initiatiefnemers, de invoering van de Omgevingswet en de voorbereiding op
71
de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Voor de herziening van de beheerverordening voor de recreatieparken zijn wij in afwachting van een beleidskader voor bestemmingswijziging van recreatieparken dat door de provincie wordt ontwikkeld. Voor een eventuele bestemmingswijziging is immers provinciale medewerking een vereiste. Aan de hand van dit kader zal een eventuele herziening van het ruimtelijk beleid voor de recreatieparken in overweging genomen kunnen worden. Voor het nieuwe bedrijventerrein De Veken 4 fase 1 is een bestemmingsplan in voorbereiding genomen. Het voorontwerp van dit plan is gepresenteerd in de commissie Ruimte op 1 december 2020. Omgevingswet
Voornemen: Voorbereidingen invoering Omgevingswet. Resultaat: De invoering van de Omgevingswet is vooralsnog gepland op 1 januari 2022. De Nota Burger- en overheidsparticipatie Opmeer is vastgesteld. Er is gewerkt aan de opstelling van een Verordening Fysieke leefomgeving (integratie en harmonisatie van de verordeningen met fysieke regels) en het Beleidsplan Fysieke Leefomgeving 2020-2023 is vastgesteld, dat mede bouwstenen zijn voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Voor het welstandsbeleid is een actualisering van de gemeentelijke welstandsnota in voorbereiding genomen. Er is voor uitvoeren van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving (vth) en planvorming software en beleidssoftware aangeschaft. Er is begonnen met het inregelen van de vth-software en met de organisatie van het optimaliseren en aanpassen aan de Omgevingswet van de werkprocessen. Er zijn opleidingen gevolgd en in voorbereiding genomen.
Volkshuisvesting
Voornemen: De woonvisie 2018-2022 ‘gelukkig wonen in Opmeer’ is op 27 november 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. De woonvisie beslaat zes thema’s. Met de woningcorporaties die actief zijn in de gemeente Opmeer maken wij op basis van deze visies prestatieafspraken. Resultaat: De prestatieafspraken die opgesteld zijn door de Woonschakel en de Wooncompagnie zijn besproken en voldoen aan de wensen zoals de gemeente deze heeft beschreven in de woonvisie. De prestatieafspraken van het woningbedrijf voor het jaar 2020 zijn met een raadsinformatiebrief op 20 mei 2020 ter kennis van de raad gebracht. De prestatieafspraken voor 2021 zijn begin 2021 door het college vastgesteld. In 2020 heeft de rekenkamer een onderzoek verricht naar de werking van de prestatieafspraken. Dit onderzoek is gepresenteerd aan de raad in de vergadering van 18 juni 2020. De aanbevelingen zijn overgenomen in het werkprogramma van het gemeenteolijk woningbedrijf in 2021
Volkshuisvesting
Voornemen: ter stimulering van het eigen woningbezit bij starters geven wij ook in 2020 uitvoering aan de starterslening Opmeer. Daarnaast wordt met de Blijverslening de mogelijkheid geboden om al dan niet preventief een woningaanpassing te financieren. Met deze aanpassing kunnen inwoners zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen.
72
Resultaat: Voor de starterslening zijn er in 2020 in totaal 5 leningen verstrekt. In de raadvergadering van 15 december 2020 is een gewijzigde verordening van de starterslening door de gemeenteraad vastgesteld. Vanaf 1 januari 2021 is de grens van € 200.000 verhoogd naar 80% van de NHG-garantie, wat voor 2021 € 260.000 is. Volkshuisvesting
Voornemen: In de nieuwbouwlocatie Heerenweide zijn in alle drie fasen woningen in aanbouw. Per september 2019 zijn in de fasen 1, 2 en 3 voor ca 245 woningen omgevingsvergunningen (koop en huur) verleend en is het merendeel daarvan in aanbouw genomen. Deze woningen zullen grotendeels in 2019 en 2020 worden opgeleverd. Alle huurwoningen van het woningbedrijf Opmeer en alle koopwoningen vanaf fase 3 worden gasvrij gebouwd. Resultaat: De woningen zijn volgens planning en gasvrij opgeleverd.
Volkshuisvesting
Voornemen: Voor de activiteiten van het Gemeentelijk Woningbedrijf is het activiteitenprogramma 2020 opgesteld. Dit programma brengen wij ter kennis van de commissie Ruimte. In 2020 worden 20 huurwoningen in de wijk Heerenweide fase 1d opgeleverd. In de fase 2 en 3 zijn 47 huurwoningen in voorbereiding genomen. Dit zijn 20 beneden-boven woningen voor alleenstaanden, starters en eenoudergezinnen. Daarnaast 27 appartementen in drie woonlagen in fase 3, bedoeld voor meerdere doelgroepen. Deze woningen worden gasvrij en zeer energiezuinig gebouwd. Resultaat: De woningen van het woningbedrijf welke in fase 1 gepland stonden zijn in 2020 opgeleverd, dit gaat om 12 jongerenwoningen en 8 benedenbovenwoningen. Deze zijn gasvrij opgeleverd. De eerste paal voor 20 beneden/boven woningen in fase 2 is geslagen en daarmee is de bouw gestart. De bouw van 28 appartementen in fase 3 is nog in de voorbereidingsfase. Over de invoering van de Vennootschapsbelasting en belastingplicht voor gemeentelijkje woningbedrijven is langdurig overleg gevoerd met de Belastingdienst. Deze discussie is afgerond met een brief van de Belastingdienst van 2 juli 2020 waarin de belastingdienst aangeeft dat het woningbedrijf geen onderneming is in de zin van de Wet vennootschapsbelasting.
Omgevingsrecht
Voornemen: Voor de uitvoering van de taken op het gebied van het Omgevingsrecht (Wabo) wordt een gedetailleerd uitvoeringsprogramma 2020 opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte en is gebaseerd op het Beleidsplan fysieke leefomgeving 2020-2023. In het programma wordt, naast de Omgevingswet, ingegaan op de overige wettelijke ontwikkelingen rond het omgevingsrecht. Resultaat: Dit onderdeel is geïntegreerd in het beleidskader fysieke leefomgeving. Zie hiervoor programma 7. De werkzaamheden op het gebied van het
73
Omgevingsrecht vallen onder interbestuurlijk toezicht van de provincie NH. Deze heeft de uitvoering in 2020 als redelijk adequaat beoordeeld (brief prov. NH 15 december 2020) Bouwgrondexploitatie woningbouwlocaties
Voornemen: Voor de in exploitatie zijnde grondcomplexen Heerenweide, De Veken en locatie Loos aan de Breestraat worden de grondexploitatieopzetten jaarlijks geactualiseerd. Waar mogelijk verlenen wij via faciliterend grondbeleid medewerking aan initiatieven van derden en sluiten wij daarvoor exploitatieovereenkomsten af. Resultaat: De grondexploitaties zijn geactualiseerd. Deze zijn in een raadsinformatiebrief van 29 juni 2020 toegelicht. Met een raadsinformatiebrief d.d. 2 november 2020 is de raad geïnformeerd over de jaarstukken 2019 van De Veken 3CV, De Veken 4 CV en De Veken BV
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting jaarrekening waarde Naam indicator:
Eenheid:
Gemiddelde WOZ
In duizend Euro
2020: 239
2020 266
gemeenten 270
Bron: CBS (2020)
Aantal per 1000 woningen
4,9
13,8
9,2
CBS(2019)
Groene en grijze druk t.o.v. 20-
77,3
75,7
70
CBS (2020)
740
736
700
COELO
waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
64 jaar in % Gemeentelijke
In euro’s
woonlasten
(2020)
eenpersoonshuishoudens Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens
74
In euro’s
839
833
773
COELO (2020)
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reservemutaties:
TOTAAL PROGRAMMA 8 VHROSV
Primitieve begroting 2020
Lasten Baten
8.691.100 9.674.184
Saldo resultaat voor bestemming Reserve dotaties Reserve onttrekkingen
-983.084 1.124.520 360.119
Saldo resultaat na bestemming
-218.683
Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening
Primitieve begroting 2020
Begroting na wijziging 2020 9.357.221 10.290.788 -933.567 3.789.356 6.053.472 -3.197.683
Lasten
434.509
Begroting na wijziging 2020 406.509
Baten Saldo
40.000 394.509
40.000 366.509
Realisatie 2020
Verschil
6.700.092 10.633.959
2.657.129 343.171
-3.933.867 301.135 3.415.119
3.000.300 3.488.221 -2.638.353
-7.047.851
3.850.168
Realisatie 2020
Verschil
452.456
-45.947
156.574 295.882
116.574 70.627
Toelichting realisatie 2020 – begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Voordeel/ Nadeel
Bedrag
Lasten Storting voorziening dubieuze debiteuren in verband met mogelijk niet ontvangen van de opgelegde dwangsommen.
-83.000
N
De facturen inzake inhuur handhaving zijn per abuis op het reguliere inhuurbudget verantwoord.
28.000
V
Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen.
9.000
V
-46.000
N
112.000
V
Totaal lasten
Baten Hogere dwangsommen dan begroot. Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen. Totaal baten
Saldo
75
5.000
V
117.000
V
71.000
V
Taakveld 8.2 Grondexploitatie
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2020 2.834.571 3.158.571 -324.000
Begroting na wijziging 2020 3.409.675 3.733.675 -324.000
Realisatie 2020
3.199.142 4.035.587 -836.446
Verschil
210.533 301.912 512.446
Toelichting realisatie 2020 – begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Bedrag
Voordeel/ Nadeel
Heerenweide, lagere lasten bouw- en woonrijpmaken
377.000
V
Heerenweide, minder grondverkopen
-211.000
N
Heerenweide, winstneming 2020
-895.000
N
Heerenweide, bovenstaande mutaties worden verrekend met de
729.000
V
140.000
V
476.000
V
-324.000
N
220.000
V
512.000
V
boekwaarde van de gronden en is zodoende budgettair neutraal binnen de exploitatie Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen De tussentijdse winstneming Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Grondbedrijf Er was in de begroting rekening gehouden met een winst uitname van € 324.000 In 2020 kan weer een stukje vrijvallen van de voorziening ongerealiseerde winst Heerenweide als gevolg van de gestegen grondverkopen Totaal
Taakveld 8.3 Wonen en bouwen
Lasten Baten Saldo
76
Primitieve begroting 2020 5.422.020 6.475.613 -1.053.593
Begroting na wijziging 2020 5.541.037 6.517.113 -976.076
Realisatie 2020
3.048.494 6.441.798 -3.393.303
Verschil
2.492.543 -75.315 2.417.227
Toelichting realisatie 2020 – begroting na wijziging 2020 Omschrijving
Voordeel/ Nadeel
Bedrag
LASTEN Enkele facturen uit 2019 zijn pas later dit jaar nog ingediend inzake de welstandstoezicht.
-19.000
N
Woningbedrijf, door de lage rentestand vielen de rentelasten lager uit.
20.000
V
2.503.000
V
-12.000
N
2.492.000
V
50.000
V
15.000
V
-180.000
N
42.000
V
-2.000
N
-75.000
N
2.417.000
V
Woningbedrijf, voor de nieuwbouw van sociale woningen in Heerenweide was een bedrag geraamd voor het afboeken van de onrendabele top. Volgens de BBV mogen wij deze afboeking niet maken, waardoor het bedrag vrijvalt en zal worden toegevoegd aan de reserve Woningbedrijf. Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen. Totaal lasten
BATEN Hogere inkomsten leges omgevingsvergunning door groter aantal vergunningsaanvragen. in 2020 veel meer vooroverlegplannen beoordeeld om snel uitsluitsel te krijgen over bouwwensen.
Woningbedrijf, er is 1 woning in de verkoop gekomen i.p.v. de verwachte 2. Woningbedrijf, er zijn meer huurinkomsten ontvangen, mede door minder huurderving. Diverse kleine verschillen die onder de toelichtingsgrens liggen. Totaal baten Totaal
Taakveld
Primitieve
Begroting
Realisatie
0.10 Mutaties reserves
begroting
na
2020
2020
wijziging
Verschil
2020 Lasten
1.124.520
3.789.356
301.135
3.488.221
Baten
360.119
6.053.472
3.415.119
-2.638.353
Saldo
764.401
-2.264.116
-3.113.984
849.868
77
Omschrijving
Bedrag
Voordeel/ Nadeel
Reserves programma 8 TOEVOEGINGEN
Het verwachte positieve resultaat bij het woningbedrijf bedroeg €
1.027.000
V
-56.000
N
355.000
V
-476.000
N
850.000
V
1.026.500. Het werkelijke resultaat bedraagt € 1.290.500. Dit wordt echter pas bij de resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve. Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide over de jaren 2016 t.e.m. 2019 is toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen, maar had ten gunste van de reserve Onvoorziene Ontwikkelingen moeten komen als dekking voor de bijdrage in de Westfrisiaweg. Dit levert een voordeel op voor de reserves in programma 0. Per saldo budgettair neutraal. De tussentijdse winstneming Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Grondbedrijf Totaal
78
Paragrafen
79
Inleiding Met de - verplicht voorgeschreven - paragrafen geven we een ‘dwarsdoorsnede’ van de begroting, telkens gezien vanuit een bepaald perspectief. De paragrafen richten zich op het beheersproces dat niet extern gericht is. Wel is er sprake van een behoorlijke financiële betekenis en grote politiek-bestuurlijke relevantie waarin de randvoorwaarden vast liggen, die van belang zijn voor een goede uitvoering van de programma’s. Door deze informatie samen te voegen in aparte paragrafen wordt het mogelijk gemaakt sneller en beter inzicht en overzicht te krijgen. De volgende paragrafen komen aan bod:
•
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
•
Kapitaalgoederen
•
Bedrijfsvoering
•
Treasury
•
Verbonden partijen
•
Lokale heffingen
•
Grondbeleid
Er is een relatie tussen programma’s en paragrafen. Beleidsvoornemens en –wijzigingen kunnen de ambtelijke organisatie raken en de werkprocessen.
80
Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het doel van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is inzicht te geven in de ontwikkelingen die van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente Opmeer. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de financiële gezondheid van een gemeente en is te definiëren als de mate waarin de gemeente in staat is onverwachte tegenvallers c.q. risico’s op te vangen om zijn taken voort te kunnen blijven zetten. Voor het weerstandsvermogen zijn de aanwezige weerstandscapaciteit en de risico’s van belang. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en het beleid aangepast behoeven te worden. De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn te ondervangen. Het gaat hier uitsluitend om risico’s die (nog) niet voldoende hard en kwantificeerbaar zijn en waarvoor dus nog geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen wordt ook wel weergegeven als de verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit (risicobedrag) en de beschikbare weerstandscapaciteit.
In het vervolg van deze paragraaf worden de weerstandscapaciteit en de risico’s binnen de gemeente Opmeer nader uitgewerkt en toegelicht. Actualisatie van de risico-inventarisatie In 2019 heeft een grondige actualisatie van alle risico’s plaatsgevonden. Daar heeft ook de provincie in haar rol als financieel toezichthouder om gevraagd in haar toezichtbrief 2019 aan de gemeenteraad. De actualisatie van de risico’s heeft in juli 2019 plaatsgevonden in de vorm van sessies met de verantwoordelijke ambtenaren uit de verschillende vakgebieden. Tijdens de actualisatiesessies zijn alle oude risico’s doorgenomen om te bepalen of deze nog altijd een risico vormen en of ze nog juist ‘gescoord’ zijn op kans van voordoen, financieel effect enz. Sommigen risico’s zijn samengevoegd om de overzichtelijkheid te bevorderen. Vervolgens zijn nieuwe risico’s toegevoegd daar waar nodig. Opvallend was dat de meeste oude risico’s nog altijd actueel zijn (maar meestal wel bijgesteld moesten worden) en dat het aantal nieuwe risico’s beperkt is gebleven. Het resultaat van de actualisatie is een actueel inzicht in het benodigd weerstandsvermogen en een nieuwe top 10 van de grootste risico. Daar leest u meer over in het vervolg van deze paragraaf.
Voorafgaand aan deze actualisatie zijn overigens oude risico’s met een risicobedrag kleiner dan € 25.000 geëlimineerd omdat een risico-inventarisatie dient te gaan over majeure onderwerpen. Voor risico’s onder de € 25.000 bestaat de post onvoorzien in de begroting. Een enkel risico onder de € 25.000 is gehanteerd omdat deze bijvoorbeeld zeer actueel is of een grote kans heeft om zich voor te doen. Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. In 2021 zal er weer een actualisatie sessie plaatsvinden met de verantwoordelijke ambtenaren uit de verschillende vakgebieden. Voor deze begroting zijn de bestaande top 10 risico’s doorgenomen en waar nodig is het maximum bedrag van het weerstandsvermogen aangepast.
81
Kaders Bij het opstellen van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is rekening gehouden met de kaders zoals vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen die is vastgesteld in de raadsvergadering van 25 april 2013. Ter verduidelijking en aanvulling daarop nog een viertal aandachtspunten: 1. Definitie Niet ieder risico is relevant of kan ten laste van de weerstandscapaciteit worden gebracht. Belangrijk is een goede afbakening. Onder een risico wordt verstaan de kans op een optreden van een gebeurtenis door interne en/of externe omstandigheden met een bepaald financieel gevolg. 2. Voorkennis Om risico’s goed te kunnen relateren aan de weerstandscapaciteit worden de risico’s in kwantitatieve grootheden benoemd. Wanneer kwantificering van kans en effect (in bandbreedtes) niet mogelijk is, omdat de voorkennis ontbreekt, is er sprake van volstrekte onzekerheid en niet van een risico. 3. Ondergrens Risico’s relevant voor de weerstandscapaciteit dienen van materiële betekenis te zijn voor het balanstotaal of de financiële positie. Wij stellen u voor te rekenen met een ondergrens van € 25.000 als minimale tegenvaller. Risico’s waarvan het maximale risico lager dan € 25.000 wordt geschat, achten we object van reguliere bedrijfsvoering. Deze risico’s dienen in principe binnen de exploitatie te worden opgevangen. 4.
Overige uitsluitingen Uitgesloten is een aantal risico’s dat samenhangt met de reguliere exploitatie en die met een grote mate van zekerheid periodiek terugkeren. Deze reguliere risico’s, die overigens meestal vrij goed meetbaar zijn, dienen via de jaarcyclus te worden ingekaderd in bestaand beleid. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het risico van schade aan eigendommen, waarbij overigens ook achterstallig onderhoud een rol kan spelen. Er wordt voor gekozen om waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische risico’s mogen evenmin leiden tot een beroep op de weerstandscapaciteit, omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertraging in processen of het niet realiseren van beleidsdoelstellingen.
A: Weerstandscapaciteit Conform de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen bevat de weerstandscapaciteit de volgende onderdelen: •
de algemene reserves, (de risicoreserve en de reserve OUI, onvoorziene uitgaven en/of investeringen);
•
de algemene reserve grondbedrijf;
•
de (vrij besteedbare) bestemmingsreserves;
•
de begrotingsruimte (bezuinigingsmogelijkheden en de post Onvoorzien);
•
de onbenutte belastingcapaciteit;
•
de stille reserves.
82
De weerstandscapaciteit per 31 december 2020 is als volgt opgebouwd (bedragen in duizenden euro's): Weerstandscapaciteit exploitatie: Onbenutte belastingcapaciteit: Onroerende-zaak belastingen
1.181
Rioolheffing
179
Afvalstoffenheffing
171
Totaal onbenutte belastingcapaciteit
1.531
Onvoorzien per 31-12 Weerstandscapaciteit structureel
0 1.531
Weerstandscapaciteit vermogen: eigen vermogen: Algemene reserve (risicodeel na res. best. 2020)
9.391
Reserve grondexploitatie
2.166
stille reserves: hogere marktwaarden obligaties / aandelen
p.m.
Weerstandscapaciteit incidenteel
11.557
Totale weerstandscapaciteit
13.088
Onbenutte belastingcapaciteit Bij de onbenutte belastingcapaciteit is gekeken naar de ruimte die er nog is in de huidige tarieven van de onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tussen de Rijksoverheid en gemeenten is afgesproken dat de regels voor limitering van de stijging van de OZB-tarieven vervallen. Tegelijkertijd is er wel een macronorm bepaald voor alle gemeenten tezamen; deze bedraagt 3%. De collectieve lasten mogen door het vervallen van de limiteringsregels niet onevenredig toenemen. Als de macronorm wordt overschreden, kan het kabinet ingrijpen via het Gemeentefonds. Het gemeentelijke beleid over leges is dat ze in totaal kostendekkend dienen te zijn. De belastingcapaciteit van de onroerendezaakbelastingen is berekend door het % van de WOZ-waarden van onze gemeente te vergelijken met het percentage dat een gemeente minimaal moet hanteren als het een beroep wil doen op artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet, te weten 0,1853% (gebaseerd op meicirculaire).
Onvoorzien De meest eenvoudige vorm van weerstandscapaciteit is de beschikbare ruimte binnen de begroting. In Opmeer is deze ruimte beperkt tot de post ‘onvoorziene uitgaven’ van € 1,85 per inwoner. Eigen vermogen Op 14 maart 2013 is door de raad de Nota reserves en Voorzieningen 2013 vastgesteld. Deze nota is eind 2018 geactualiseerd. In de nota is aangegeven dat de minimale stand van het weerstandsvermogen voortaan in de begroting in deze paragraaf zal worden opgenomen. In beide nota’s is de minimale omvang van het ‘risicodeel’ van de algemene reserve gehandhaafd op € 2.100.000. Zoals eerder toegelicht heeft in juli 2019 een herijking van de risico-inventarisatie en –identificatie plaats gevonden waarop een risicosimulatie is toegepast. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van ruim € 3,8 miljoen ten behoeve van de in de inventarisatie opgenomen ca. 30 risico’s ongewenst is. De risico’s treden immers niet allemaal tegelijk en in hun
83
maximale omvang op. Op basis van de resultaten van deze risicosimulatie bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit € 1.045.000 (exclusief het woningbedrijf en de grondexploitatie). In de risicoreserve is naar verwachting € 3.900.000 beschikbaar. Het ratio weerstandsvermogen komt hiermee op 3,7 hetgeen goed is (>2,0). Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld.
Stille reserves Stille reserves zijn activa die niet nodig zijn voor de bedrijfsvoering en waarvan de marktwaarde de boekwaarde overtreft. Nadrukkelijk vermelden wij hierbij dat de stille reserves pas kunnen worden benut op het moment dat de onderliggende waarden verkocht worden. Als stille reserve worden aangemerkt de aandelen van de N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG). Deze waarde is gebaseerd op het belang van de gemeente Opmeer in deze N.V. Daarnaast is de gemeente eigenaar van diverse gebouwen, gronden en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven en die voor nul of een verhoudingsgewijs lage boekwaarde op de balans gewaardeerd zijn. In het vrije economische verkeer vertegenwoordigen deze objecten uiteraard wel een waarde. Vooralsnog wordt voor de stille reserves “p.m.” opgenomen.
B: Top 10 risico’s De risico’s relevant voor het weerstandsvermogen zijn dus die risico’s die niet op de een of andere wijze zijn afgedekt of op een andere manier worden opgevangen. Om inzicht in die risico’s te verkrijgen is het noodzakelijk een risicoprofiel van de gemeente op te stellen. Een risicoprofiel is een gestructureerde en gekwalificeerde inventarisatie van alle risico’s die een gemeente loopt, waarbij zowel de externe risico’s (denk aan: economische, natuur en politiek/ maatschappelijke) als de interne risico’s (denk aan: organisatorische, politiek/ bestuurlijke, uitvoeringstechnische, personele, grondexploitatie, financiële, grote projecten, juridische kwesties / afsluiten contracten / aansprakelijkheid e.a.) worden meegenomen. Uit de eerder vermelde actualisatie van de risico-inventarisatie is een risico-top 10 af te leiden. In onderstaande tabel worden de top 10 risico’s nader toegelicht exclusief Grondbedrijf en Woningbedrijf in aflopende volgorde van mogelijk maximumbeslag op het weerstandsvermogen. Nr.
Risico
Gevolgen
Maximum beslag weerstandsvermogen (€)
1
Langdurige ziekte personeel
Vervangende (externe) capaciteit zal langdurig moeten
225.000
worden ingehuurd. 2
Jeugdzorg
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee in de begroting rekening is gehouden omdat we nog niet de tools beschikbaar hebben om een realistische begroting te maken op een onderwerp waarvan de kosten moeilijk
84
155.000
te voorspellen zijn. Open-einde regeling met volumegroei, complexere zorg, stijgende tarieven, afhankelijkheid van doorverwijzingen door huisartsen. 3
IKC, stijgende bouwprijzen
Bij het voorstel voor een nieuwe locatiekeuze IKC zal
122.000
gewerkt worden met de verwachte prijsindexatie voor de komende jaren. Het risico is dat de bouwprijzen toch nog sterker stijgen dan verwacht als gevolg van aanhoudende economische vooruitgang. 4 5
Eigen risicodragerschap voor
Financiële gevolgen van de eigen risico dragerschap
de WW
voor de WW
WMO
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee in de
94.500 58.000
begroting rekening is gehouden omdat we nog niet de tools beschikbaar hebben om een realistische begroting te maken op een onderwerp waarvan de kosten moeilijk te voorspellen zijn. Open-einde regeling gecombineerd met volumegroei (abonnementstarief), complexere zorg en stijgende tarieven. 6
Informatieveiligheid
Denk hierbij aan internetfraude, hacktivisme,
56.000
dataverlies, etc.). Beschadiging aan hardware wat leidt tot materiële schade aan apparatuur en het verloren gaan van gegevens; gegevens raken beschadigd of verloren wat leidt tot vertraging in de bedrijfsprocessen en extra kosten; koppeling tussen gegevens en systemen wat leidt tot hogere kans op misbruik van gegevens; langdurige uitval ICT systemen wat leidt tot vertraging in het bedrijfsproces; mogelijke inbraak of toegang door onbevoegden in netwerk en/of informatiesysteem wat leidt tot uitlekken vertrouwelijke informatie; niet goed testen van updates of nieuwe programmatuur bij implementatie wat leidt tot fouten in de gegevensverwerking; verkeerd gebruik van wachtwoorden wat leidt tot ongewenste toegang tot belangrijke/vertrouwelijke informatie; virussen en/of hacking wat leidt tot verstoring van het bedrijfsproces en/of uitlekken van vertrouwelijke informatie; competentiegebrek en/of te laag kennisniveau (voor specialisme) wat leidt tot grotere kans op fouten en extra kosten. 7
Verduurzaming en
Het risico dat het gebouwenbestand van de gemeente
klimaatagenda
(Woningbedrijf buiten beschouwing gelaten) moet
47.000
worden verduurzaamd zonder extra middelen. 8
Pensioenpremies/wachtgeldver-
Bij de jaarrekening 2018 is een aanvullende storing
plichtingen/APPA
gemaakt, maar dat is geen 100% garantie voor de toekomst: onvoldoende gereserveerd kapitaal bijvoorbeeld door rentedaling blijft een risico.
85
45.000
9
Verwerking circulaires
De circulaires van het gemeentefonds dienen
gemeentefonds
doorgerekend te worden om tot het effect voor de
33.750
gemeente Opmeer te komen. Dit is specialistisch werk, met grote kans op afwijkingen. Het risico doet zich voor wanneer maatstaven algemene uitkering verkeerd zijn geraamd. 10
Bijdrage aan
De deelname in gemeenschappelijke regelingen brengt
gemeenschappelijke regelingen
financiële risico’s met zich mee omdat het uitgaven- en inkomstenbeleid door de besturen van de samenwerkingsverbanden wordt bepaald en niet door de individuele gemeentebesturen. Indien een besluit is genomen door het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling, dan is de gemeente hieraan gebonden, ook al is ze er tegen. Ook het verder opschalen van samenwerkingsverbanden, brengt financiële risico’s voor de individuele gemeenten met zich mee. Het risico is hogere indexatie/verhoging bijdragen aan gemeenschappelijke regeling dan de standaard indexatie.
Coronavirus Sinds maart 2020 neemt de maatschappelijke ontwrichting als gevolg van de corona-uitbraak in snel tempo toe. Veel is nog onzeker en eigenlijk iedereen (Rijk, gemeenten etc.) is op zoek naar duidelijkheid en informatie waarop verder kan worden gebouwd. Veel genomen maatregelen en landelijke regelgeving zijn al uitgewerkt. De gevolgen voor inwoners, maatschappelijke, culturele en sport instellingen/verenigingen en ondernemers zullen steeds beter in beeld komen. Met het oog hierop is voor de korte termijn gestart met alleen uitspraken te doen/besluiten te nemen die betrekking hebben op de lokale werkterreinen en waarvan de impact (financieel en inhoudelijk) is te overzien/in te schatten. Het college heeft diverse maatregelen genomen om inwoners en bedrijven financieel te ontlasten. De situatie en ontwikkelingen rond het Coronavirus veranderen echter per dag, waardoor op dit moment niet met voldoende zekerheid kan worden ingeschat wat de uiteindelijke gevolgen voor de gemeente zijn. De lange termijn impact op de maatschappij en economie is hoogst onzeker. Daarnaast is er door het college een Corona Noodfonds ingesteld van €150.000. Vooralsnog worden in ieder geval de Corona maatregelen en financiële gevolgen daarvan vastgelegd.
Deze vastlegging wordt gedaan in afwachting van de verder uitgewerkte maatregelen van het Rijk, bankinstellingen en –eventueel- anderen initiatieven (VNG/gemeenten). Inmiddels is duidelijk geworden dat de gemeente Opmeer € 197.000 extra Rijksbijdrage voor Corona uitgaven ontvangt. Vooralsnog hebben zich in 2020 geen precaire situaties voordoen rond inwoners, instellingen, ondernemers of bedrijven die om onmiddellijke actie vragen wordt in overleg met de betrokkenen getracht ondersteuning op maat te bieden, die onherstelbare schade voorkomt. Desalniettemin wil het college in 2021 beleid ontwikkelen om mogelijke financiële bijdrage en/of subsidie verzoeken in 2021 mogelijk te maken.
86
22.500
C. Risico’s Grondbedrijf en Woningbedrijf Grondexploitatie De resultaatverwachting uit de grondexploitaties is inclusief reservevorming in het kader van bovenwijkse/infrastructurele voorzieningen en verminderd met eventueel reeds gerealiseerde winstnemingen. De winstprognoses zijn gebaseerd op actuele exploitatieopzetten. Het behalen van de geraamde resultaten is afhankelijk van ontwikkelingen, zoals veranderingen in uitgiftetempo (plancapaciteit versus opname/vraag capaciteit), vraaguitval in het duurdere segment, renteontwikkelingen, kostprijsontwikkelingen en ontwikkelingen van de bouw-grondprijzen. De exploitatieopzetten worden jaarlijks aan de hand van deze ontwikkelingen geactualiseerd en laten positieve resultaten zien. Zie hiervoor ook de paragraaf Grondbeleid. De reserve Bovenwijkse voorzieningen is bedoeld om de kosten van toekomstige projecten te kunnen dekken. De reserve wordt gevoed uit inkomsten uit gebiedsontwikkelingen De Veken en Heerenweide. Er is een stevig beslag op de resultaten uit grondexploitatie gelegd voor de bezuinigingstaakstelling 2019 en 2020 en de investeringen de nieuwbouw van Integrale Kindcentra in Hoogwoud en Spanbroek. Vanaf 2020 wordt een nieuw bedrijventerrein De Veken 4 fase 1 in voorbereiding genomen. De exploitatie van dit bedrijventerrein komt in handen van de Commanditaire Vennootschap De Veken 4.
De risico’s, kosten en opbrengsten van deze nieuwe ontwikkeling komen ten laste c.q. te goede van deze CV. De gemeente Opmeer heeft een aandeel van 50% in de resultaten van deze CV. De voor deze ontwikkeling benodigde gronden zijn nog in eigendom van de gemeente Opmeer en zullen tegen boekwaarde worden overgedragen aan de CV. Gemeentelijk Woningbedrijf Voor het Gemeentelijk Woningbedrijf is een financiële meerjarenbegroting (zie paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen) opgesteld. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. Voor het beheer van het woningenbestand is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld, dat in eigen beheer wordt geactualiseerd. De consequenties van dit meerjarenonderhoudsplan (voeding van de onderhoudsvoorzieningen) worden eveneens in de financiële meerjarenbegroting van het Woningbedrijf verwerkt. Verder zijn de consequenties van nieuwbouwvoornemens, de verhuurdersheffing in de (meerjaren)begroting opgenomen. Op dit moment kent het Woningbedrijf zeer beperkte huurderving als gevolg van tijdelijke leegstand.
Voor behoud van een kwalitatieve goede woningvoorraad, ter voorkoming van leegstand, handhaving van een voldoende weerstandsniveau en het behoud van de mogelijkheid om te investeren in nieuwbouw en/of het bestaande bezit, heeft de gemeenteraad eind 2019 een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer vastgesteld waarin onder meer het huurprijsbeleid en het beleid voor de verkoop van huurwoningen zijn vastgelegd. De opbrengsten van verkopen van de hierbij aangewezen huurwoningen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en worden vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen en ter bekostiging van de investeringsvoornemens van het Woningbedrijf. In het kader van de warmtetransitie zal het bestaande bezit van het gemeentelijk woningbedrijf worden verduurzaamd. Hiermee gaan aanzienlijke investeringen gepaard. De financiële effecten hiervan zullen in de jaarlijks bij te werken financiële meerjarenraming worden verwerkt.
87
D. Financiële kengetallen Vanaf de begroting 2016 en de jaarrekening 2015 wordt door het BBV een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen voorgeschreven. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken.
Kengetallen 2020 1a Netto schuldquote
Rekening
Begroting
Rekening
2019
2020
2020
-23%
-13%
-30%
-19%
-9%
-30%
2 Solvabiliteitsratio
75%
79%
64%
3 Grondexploitatie
7%
5%
4%
4 Structurele exploitatieruimte
-2%
1%
15%
113%
117%
113%
1b
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
5 Belastingcapaciteit
1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de gronden die de gemeente bezit is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeeld ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 4.
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte wordt
88
bepaald door het saldo van de structurele baten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. 5. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Bovenstaande kengetallen (1a, 1b en 2) laten zien dat het vreemd vermogen van gemeente Opmeer in relatie tot het totale vermogen beperkt is. De gemeente Opmeer heeft derhalve een redelijk gezonde balanspositie. De boekwaarde van de gronden in exploitatie in de relatie tot de baten van de gemeente is niet buitengewoon te noemen (3). De waarde bij het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ (4) bij de jaarrekening 2020 ligt hoger dan de begroting 2020 en de jaarrekening 2019. De structurele baten zijn in 2020 toereikend genoeg geweest om de structurele lasten te dekken. De mogelijkheid om de inkomsten uit OZB te verhogen (5); de gemeentelijke lasten zijn iets bovengemiddeld ten opzichte van andere gemeenten.
89
Paragraaf 2: Kapitaalgoederen Een groot deel van het grondgebied van de gemeente Opmeer (4.163 ha) bestaat uit openbare ruimte. In deze openbare ruimte vinden vele activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen zoals wegen, gebouwen, riolering, bomen, openbare verlichting en kunstwerken nodig. Deze kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte. Een groot deel van de begroting heeft daarom betrekking op deze kapitaalgoederen. De kwaliteit van de openbare ruimte is zeer belangrijk voor onze inwoners en bedrijven. Met een goed onderhoudsniveau wordt een goed vestigingsklimaat bereikt, worden klachten voorkomen en risico’s beperkt. De gemeente Opmeer streeft naar de aanwezigheid van veel groen, een goede kwaliteit en een goed onderhoud van de openbare ruimte. De infrastructuur is passend en goed onderhouden. In de beheerplannen wordt daarbij als uitgangspunten genomen: •
een wegeninfrastructuur die zorg draagt voor een goede bereikbaarheid, doorstroming en een veilig gebruik;
•
handhaven en waar noodzakelijk en mogelijk uitbreiding van het groene karakter van het bebouwd gebied en de industrieterreinen;
•
de openbare omgeving is schoon, verzorgd, bruikbaar en veilig;
•
duurzaamheid.
Het beheer van de openbare buitenruimte en infrastructurele werken vindt plaats op basis van actuele beheerplannen die tenminste 1 x per 4 jaar worden geactualiseerd. Een aantal beheerssystemen is opgesteld om inzichtelijk te maken welke kapitaalwerken op korte en middellange termijn uitgevoerd moeten worden, incl. de daarbij behorende budgetten. Het gaat om de volgende beheerplannen: •
Onderwijshuisvesting (2008)
•
Speelvoorzieningenplan (2011)
•
Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2022
•
Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024
•
Groenbeleidsplan 2018-2021
•
Beleidsplan Openbare Verlichting 2018-2021
•
Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2018-2021
•
Wegenbeheerplan 2018-2021
•
Stedelijk waterplan 2018-2021
Door de opstelling en tijdige actualisatie van deze plannen ontstaat inzicht in de behoefte aan middelen om de noodzakelijke beheer- en onderhoudswerken te kunnen uitvoeren en de begroting daarop tijdig af te stemmen. Met de actualisering wordt voldaan aan de BBV voorschriften (notitie materiele vaste activa 2017). De uitgevoerde werkzaamheden in het begrotingsjaar 2020 zijn in hoofdzaak beschreven in programma’s 2 en 5 van deze begroting. Via de monitor Waarstaatjegemeente.nl wordt de klanttevredenheid over deze voorzieningen periodiek gemeten. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van een groot deel van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte.
90
Beleidskader wegen Voor de wegen geldt het Wegenbeheersplan 2018 - 2021. Om de benodigde kwaliteit van de wegen nu en in de toekomst te kunnen handhaven, is het belangrijk om hiervoor voldoende budget beschikbaar te stellen. Om een gemiddeld jaarbudget te kunnen vaststellen, is langer dan de planperiode, vooruit gekeken en is de budgetbehoefte over een periode van 10 jaar berekend. Voor de looptijd van dit plan (2018-2021) wordt jaarlijks in programma 2 van deze begroting het benodigd budget geraamd. Afhankelijk van de omvang van de in enig jaar uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve Wegen, waardoor de uitgaven een gelijkmatig karakter hebben resp. de kosten van voorgenomen onderhoudswerkzaamheden financieel zijn gedekt. De bestemmingsreserve Planmatig onderhoud wegen heeft per 31 december 2020 een omvang van ca €1.614.000. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en de gemeenten met waterschapswegen op hun grondgebied zijn in gesprek over de overdracht van het beheer en onderhoud van deze wegen naar de gemeenten. De gemeenten hebben voor deze overdracht een programma van eisen opgesteld. Als datum waarop deze overdracht moet plaatsvinden wordt uitgegaan van 1-1-2022. De effecten van een eventuele overdracht zijn uitgewerkt in een businesscase en zijn nog niet in de budgetramingen voor het wegenbeheer verwerkt.
Civiele kunstwerken De gemeente Opmeer heeft 39 bruggen, 5 vissteigers, 7 aanlegplaatsen en 94 duikers in beheer. In 2020 (raadsvergadering 18 juni 2020) is het beheerplan Civiele kunstwerken geactualiseerd voor de periode 2020-2024. Er is een kostenraming opgesteld voor de in de gemeente Opmeer aanwezige en bij de gemeente in beheer en onderhoud zijnde kunstwerken (bruggen e.d.). Uit dit beheerplan blijkt dat de voor het beheerplan geïnspecteerde objecten in een redelijke tot goede staat van onderhoud verkeren. In het beheerplan zijn aanbevelingen opgenomen voor het onderhoud en beheer. In het besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de regels vastgelegd voor de gemeentelijke administratie. Deze regels zijn veranderd, met gevolgen voor de dekking van de investeringen. Deze moeten worden geactiveerd. In het verleden is er een reserve in het leven geroepen voor het dekken van de kosten van het onderhoud en vervanging van de bruggen. Deze reserve is vrijgevallen. In 2020 is de brug bij het gemeentehuis vervangen. Openbare verlichting Voor de openbare verlichting geldt het beleidsplan Openbare verlichting 2018-2021. In het beleidsplan wordt de visie weergegeven voor het beheren van de openbare verlichting en de kosten daarvan. Het beleidsplan bevat een uitvoeringsschema voor de jaren 2018 tot en met 2022.
Een aanzienlijk deel (22%) van de lichtmasten is binnen een periode van vier jaar aan vervanging toe. De vervanging vindt pas plaats als de noodzaak uit meetproeven blijkt. De kosten van beheer en onderhoud van de openbare verlichting zijn in programma 2 van de exploitatiebegroting en meerjarenraming opgenomen. Beleidskader riolering Met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) wordt invulling gegeven aan de taken van de gemeente die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken die op 1 januari 2008 in werking is getreden. Op grond van deze wet is de gemeente belast met lokale ruimtelijke inpassing van de maatregelen op het gebied van de waterhuishouding en heeft de gemeente een zorgplicht voor stedelijk water. In overleg met de waterpartners zijn de beleidsuitgangspunten opgesteld, die voortkomen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW).
91
Voor de periode 2019 - 2022 is een GRP vastgesteld op 13 december 2018. In dit GRP is het beleid en financiering van het rioolbeheer vastgelegd. De kosten voor de uitvoering van het rioleringsplan worden gedeeltelijk gedekt door de bestemmingsreserve Gemeentelijke riolering en de rioolheffing. De aanleg van nieuwe riolering in bestemmingsplannen wordt bekostigd uit de exploitatieopzet van deze plannen. Voor de planperiode is een heffing voorgesteld van € 199,60 die jaarlijks met de inflatiecorrectie wordt aangepast. De stand van de voorziening Riolering bedraagt per 31 december 2020 ca. € 5.319.000 en biedt voldoende dekking voor de te verwachten kosten. In het jaarlijks op te stellen operationeel uitvoeringsprogramma en het daarop volgende jaarverslag worden de bestedingen verantwoord. Beleidskader water Voor het beheer en onderhoud van de waterpartijen is het Stedelijk waterplan 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 21 september 2017 vastgesteld door de gemeenteraad. De gemeente Opmeer is verantwoordelijk voor het onderhoud van de walkanten en het baggeren van de watergangen die eigendom zijn van de gemeente. De gemeente Opmeer beheert ongeveer 120.000 m2 oppervlaktewater en ongeveer 25 km oevers met oeverbescherming. Door het structureren van de aanpak voor het onderhoud zijn de kosten inzichtelijk gemaakt en is een planning opgesteld.