20210512_11b_Vierde tussentijdse rapportage bestrijding coronavirus, dec 2020-maa 2021_def.pdf
Tekst van het document
Rapportage bestrijding Coronavirus Over de periode december 2020 – maart 2021 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 08-04-2021 Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 1 van 32
Inhoud 1.
2.
3.
4.
Inleiding ................................................................................................................................................. 3 1.1
Bevoegdheden burgemeester .................................................................................................. 3
1.2
Verantwoording en informatievoorziening ................................................................................ 3
1.3
Samenvattend beeld: december 2020-maart 2021 .................................................................. 4
1.4
Leeswijzer ................................................................................................................................. 4
Organisatie ............................................................................................................................................ 5 2.1
Regionaal Beleidsteam ............................................................................................................. 5
2.2
Regionaal Operationeel Team.................................................................................................. 5
2.3
Intergemeentelijke samenwerking ............................................................................................ 5
2.4
Regionaal Overleg Acute Zorg ................................................................................................. 6
Uitgelichte onderwerpen ....................................................................................................................... 7 3.1
Ontwikkeling van de corona-epidemie...................................................................................... 7
3.2
Maatregelenpakket ................................................................................................................... 8
3.3
Testen, Bron- en contactonderzoek en Vaccineren ............................................................... 11
3.4
Communicatie ......................................................................................................................... 13
3.5
Onderwerpen uit ROT ............................................................................................................ 15
Vooruitblik ............................................................................................................................................ 18
Bijlage 1: Tijdlijn besluiten Regionaal Beleidsteam Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ...................... 19 Bijlage 2: Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 .................................................................................... 20 Bijlage 3: Overzicht communicatiecampagnes........................................................................................... 22
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 2 van 32
1.
Inleiding
Het aanmerken van het coronavirus als behorend tot groep A van de infectieziekten heeft tot gevolg gehad dat de minister van VWS de leiding heeft over de bestrijding van de epidemie en dat de voorzitter van de veiligheidsregio zorg draagt voor die bestrijding. Noodverordeningen en de handhaving van de hierin opgenomen maatregelen hebben hierbij tot 1 december 2020 een grote rol gespeeld. Op 1 december 2020 trad de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (Twm) in werking. Tot 1 december werden alle besluiten van het Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) via aanwijzingen neergelegd bij de voorzitters van de veiligheidsregio’s. Deze werden eerst landelijk afgestemd in het Veiligheidsberaad, waarin de voorzitters veiligheidsregio’s verenigd zijn en met elkaar (én de ministers) overleggen over de bestrijding van de coronacrisis. Hiermee werd zoveel mogelijk landelijke uniformiteit in de uitvoering van de maatregelen nagestreefd. Daarna werden de aanwijzingen op regionaal niveau – door de veiligheidsregio’s – vertaald in noodverordeningen. De voorzitter veiligheidsregio was tevens bevoegd om uitvoering te geven aan de maatregelen in de noodverordening.
1.1 Bevoegdheden burgemeester Omdat noodverordeningen naar hun aard beperkt houdbaar zijn is de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (hierna: Twm) tot stand gekomen. Op 1 december 2020 is de Twm in werking getreden en is de toen geldende noodverordening ingetrokken. De Twm voegt een nieuw hoofdstuk toe aan de Wet publieke gezondheid (hoofdstuk Va). Dit hoofdstuk bevat de wettelijke grondslag voor extra maatregelen die nodig zijn ter bestrijding van de coronacrisis. Met de Twm wordt aangesloten bij de bestuurlijke verhoudingen die buiten crisissituaties van toepassing zijn. Daarmee liggen bepaalde bevoegdheden op het gebied van aanwijzen, handhaving en ontheffingen niet langer bij de voorzitter van de veiligheidsregio, maar bij de burgemeester. De burgemeester heeft daarom sinds 1 december 2020 de volgende bevoegdheden: de verlening van ontheffingen van nationale coronamaatregelen in bijzondere gevallen; de handhaving van coronamaatregelen; en het aanwijzen van plaatsen waar regels uit de ministeriële regeling gelden. In de Twm staat welke maatregelen in een ministeriële regeling nader kunnen worden uitgewerkt. Een aantal artikelen uit de Twm is inmiddels nader uitgewerkt in de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (hierna: Trm). In de Trm staan de feitelijke concrete coronamaatregelen.
Vergelijkbaar met de maatregelen die voorheen in de noodverordeningen stonden (zie bijlage 3 voor de gepubliceerde regelingen vanaf 1 december 2020). Om de gemeenten bij de toepassing van de maatregelen te ondersteunen stelt VRNH bij wijzigingen van de ministeriële regeling een lijst met Frequently Asked Questions (FAQ) op. In de periode van 1 december 2020 tot 1 maart 2021 heeft VRNHN acht (8) FAQ’s opgesteld.
1.2 Verantwoording en informatievoorziening De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig over het door hem krachtens hoofdstuk Va van de Wpg gevoerde bestuur en daarmee over de door hem/haar verleende ontheffingen, aanwijzingen en de handhaving van de coronaregels in zijn/haar gemeente. Tot 1 december legde de voorzitter VRNHN middels 3-maandelijkse tussenrapportages (en een eindrapportage) verantwoording af over het gevoerde corona-beleid aan de gemeenteraden. Op verzoek van het RBT VRNHN zal de voorzitter VRNHN de gemeenteraden door middel van 3-maandelijkse tussenrapportages blijven informeren over het gevoerde beleid. De tussenrapportages kunnen dienen als input voor de burgemeesters om verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 3 van 32
De tussenrapportage over de periode december tot en met februari kent daarmee ook een ander karakter dan eerdere tussenrapportages. Meer gericht op informatievoorziening, en minder op verantwoording. Deze rapportage betreft een beschrijving van de aanpak in de bestrijding van het coronavirus door de Veiligheidsregio. Verschillende onderwerpen die onder de verantwoordelijkheid van de GGD vallen zijn nadrukkelijk aan bod zijn gekomen in het RBT. Deze onderwerpen (de stand van zaken aangaande de teststraten, het bron- en contactonderzoek en het vaccineren) hebben een samenhang met andere onderwerpen in deze rapportage, en daarom zal op hoofdlijnen worden ingegaan op deze zaken.
1.3 Samenvattend beeld: december 2020-maart 2021 In deze vierde rapportage kijken we terug op de maanden december, januari en februari. Een periode waarin enerzijds zicht op perspectief (start vaccineren) kwam, en anderzijds maatregelen verder aangescherpt werden. Vanaf 1 december is het dragen van een mondkapje verplicht in alle openbare en overdekte ruimten, in het onderwijs, het openbaar vervoer en bij contactberoepen. Op 8 december kondigden premier Rutte en minister De Jonge de verlenging van de ‘gedeeltelijke lockdown’ aan. Daardoor zouden de beperkingen ook tijdens de feestdagen gelden. In dezelfde persconferentie vertelden ze ook dat begin 2021 gestart zou worden met het vaccineren van mensen. Op 14 december volgde een televisietoespraak van de premier. Hij kondigde strengere maatregelen aan om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Vanaf 15 december gold een ‘strenge lockdown’. Zo mochten we nog maar twee bezoekers per dag ontvangen – en tijdens Kerst drie bezoekers. Ook moesten scholen de deuren sluiten. Op 12 januari volgde een nieuwe persconferentie, waarin werd aangekondigd dat de ‘strenge lockdown’ verlengd zou worden. In de loop van januari en februari namen de zorgen over de meer besmettelijke Britse mutatie toe. Het OMT adviseerde strengere maatregelen te treffen, omdat de zorg anders medio maart volledig zou vastlopen.
Hierop kondigden premier Rutte en minister De Jonge op 20 januari de invoering van de avondklok aan. De steeds strengere maatregelen hadden grote impact op de samenleving en op het draagvlak voor de maatregelen. Ondanks (of dankzij) het vuurwerkverbod bleef het uiteindelijk relatief rustig tijdens Oud en Nieuw. De invoering van de avondklok leidde echter gedurende meerdere dagen tot grootschalige rellen en ongeregeldheden op meerdere plekken in het land. Op 2 februari kondigden premier Rutte en minister De Jonge aan dat het totale maatregelenpakket van de ‘strenge lockdown’ (incl. avondklok en bezoekersbeperking) verlengd zou worden tot 3 maart. Na 3 maart is sprake van een voorzichtige verruiming van de lockdown (o.a. ten aanzien sporten voor jongvolwassenen, contactberoepen en winkels), zo werd op 23 februari aangekondigd. Aan het eind van februari nam de spanning tussen het epidemiologisch belang (strenge maatregelen) en het maatschappelijk belang (roep om versoepelingen) toe.
1.4 Leeswijzer Hoofdstuk twee van deze rapportage omschrijft de verantwoordelijkheden en de crisisorganisatie. In hoofdstuk drie wordt ingegaan op enkele uitgelichte onderwerpen; I) Ontwikkeling epidemie in NoordHolland Noord, II) Maatregelenpakket, III) Testen, Bron- en contactonderzoek en Vaccineren, IV) Communicatie en V) Onderwerpen uit ROT In het hoofdstuk vier wordt vooruitgeblikt op de komende tijd.
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 4 van 32
2.
Organisatie 2.1 Regionaal Beleidsteam
Op 12 maart 2020 zijn alle veiligheidsregio’s in Nederland volgens de Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdingsprocedure (GRIP) opgeschaald naar GRIP-4. Bij het GRIP4-niveau is een groot aantal bevoegdheden in de crisisbeheersing overgedragen aan de voorzitter van de veiligheidsregio. Binnen de VRNHN wordt deze rol vervuld door de burgemeester van gemeente Alkmaar – tot en met september was dat de heer Bruinooge, per 1 oktober de heer Roemer. De rol van plaatsvervangend voorzitter wordt vervuld door de heer Nieuwenburg, burgemeester van gemeente Hoorn. De voorzitter wordt geadviseerd door het Regionaal Beleidsteam (RBT). In dit team vertegenwoordigen de leden van het Dagelijks Bestuur en de voorzitters van de driehoeken de burgemeesters in Noord-Holland Noord. Zij zorgen voor de bestuurlijke afstemming met de burgemeesters uit de regio. Ook de directie van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, de directie van GGD-HN, de districtschef van politie, de hoofdofficier van justitie, de coördinerend gemeentesecretaris, de Operationeel Leider en een aantal adviseurs (bestuurlijk, juridisch en communicatie) maken deel uit van het RBT. Het RBT kwam vanaf 16 maart 2020 twee keer per week bijeen. Per 30 april is de vergaderfrequentie teruggebracht naar één keer per week. Vanaf 9 juli is de vergaderfrequentie teruggebracht naar eens per twee weken.
In verband met de toename van besmettingen is in oktober de frequentie weer wekelijks geworden. De frequentie van het RBT loopt samen met de frequentie van vergaderingen van het Veiligheidsberaad. Met de inwerkingtreding van de Twm is de rol en samenstelling van het RBT is veranderd. Van een adviserend gremium aan het bevoegd gezag – de voorzitter veiligheidsregio – naar een afstemmingsoverleg bestaande uit alle burgemeesters in Noord-Holland Noord.
2.2 Regionaal Operationeel Team Voor de corona pandemie is een specifiek Regionaal Operationeel Team Corona (ROT-C) ingericht. De Operationeel Leider Corona (OL-C) geeft leiding aan het ROT-C. Verder bestaat het ROT-C uit algemeen commandanten van politie, brandweer, geneeskundige hulpverlening, bevolkingszorg en defensie. Daarnaast nemen een informatiemanager, verslaglegger en secretaris deel aan het overleg. Het ROT-C vergadert wekelijks waarbij de voornaamste focus ligt op het monitoren van de openbare orde en openbare veiligheid in het kader van de Wet op de Veiligheidsregio’s. De OL brieft het RBT over de ontwikkelingen van de onderwerpen pandemie, openbare orde en maatschappelijke ontwikkelingen en geeft hierover advies. In geval van een ‘tweede’ acute crisis komt het reguliere ROT in de benen met de functionarissen die onder piket staan. De verbinding met het ROC (zie hieronder) wordt gelegd door middel van de algemeen commandant bevolkingszorg die in beide overleggen deelneemt.
2.3 Intergemeentelijke samenwerking Op ambtelijk niveau werkten gemeenten samen binnen het Regionaal Overleg Crisisbeheersing (ROC). Normaal gesproken fungeert het ROC als informatie- en adviesorgaan tussen de gemeenten op het gebied van de voorbereiding op rampenbestrijding en crisisbeheersing binnen gemeenten. Tijdens de coronacrisis gebruikten gemeenten het ROC echter ook om (intergemeentelijk) af te stemmen over de gemeentelijke (bevolkingszorg)processen tijdens een crisis. Het ROC richt zich onder andere op: - Afstemming tussen gemeenten, kennisdelen, uitwisselen van ervaringen; - Afstemming over de invulling en uitvoering van de ministeriële regelingen en het zo nodig maken van intergemeentelijke afspraken hierover; - Gevraagd en ongevraagd adviseren aan: o Coördinerend gemeentesecretaris / strategisch adviseur bevolkingszorg; Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 5 van 32
o o o o
Gemeentesecretarissen; Multidisciplinair afstemmingsoverleg / ROT; Burgemeesters (in het RBT); Voorzitter VRNHN.
De belangrijkste thema’s waarover het ROC adviseert zijn: - Veiligheid: maatregelen en ontheffingen o Juridische interpretatie en duiding van ministeriële regelingen - Toezicht en Handhaving - Gedragsbeïnvloeding en communicatie - Informatie o Beschikken over de meest actuele landelijke en regionale informatie o Gemeenschappelijke duiding richting gemeenteraden faciliteren Voor de uitvoering van taken zijn twee vakgroepen ingesteld: de Vakgroep juridisch en de Vakgroep handhaving en ontheffingen. De Coördinerend gemeentesecretaris / Strategisch adviseur bevolkingszorg RBT is opdrachtgever van het ROC. Vanaf januari is de intergemeentelijke samenwerking een vast punt op de agenda van het RBT.
2.4 Regionaal Overleg Acute Zorg Het Regionaal Overleg Acute Zorg NoordWest (Noord-Holland en Flevoland) dat bestaat uit de 120 bestuurders van alle zorginstellingen besloot een dag na de landelijke opschaling in alle Veiligheidsregio’s naar GRIP 4 om een het Bestuurlijk CrisisROAZ Corona in te stellen, bestaande uit een team van vertegenwoordigers van alle sectoren in de acute zorg. Voorzitter van het Bestuurlijk CrisisROAZ is de vertegenwoordiger namens de ziekenhuizen. Verder bestaat de groep uit een vaste vertegenwoordiging namens huisartsen, VVT-sector, GGZ, VGZ, GHOR/GGD, RAV en de directeuren van het stafbureau van het ROAZ. De heer Martin Smeekes, directeur VRNHN werd gevraagd deel te nemen op persoonlijke titel. Dit bestuurlijk CrisisROAZ Corona kreeg het mandaat om op te treden namens het gehele ROAZ.
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 6 van 32
3.
Uitgelichte onderwerpen
Gedurende de periode december 2020 tot en met februari 2021 kwam het RBT VRNHN wekelijks bij elkaar. Er was sprake van intensieve samenwerking en afstemming. Het plotselinge overlijden van de heer Nijpels, burgemeester van Opmeer op 8 februari maakte dan ook diepe indruk op alle leden van het RBT. Namens het RBT VRNH stond de heer Nieuwenburg stil bij zijn overlijden: “Het RBT VRNHN is geschrokken en verdrietig over het overlijden van een gewaardeerd collega. Een aanjager van de regionale samenwerking. Hij heeft de regio met passie en plezier gediend. De heer Nijpels zal worden gemist; zijn humor en zijn directe manier van communiceren.” Gedurende de periode december 2020 tot en met februari 2021 kwam een aantal onderwerpen structureel aan bod in het RBT VRNHN. In dit hoofdstuk wordt bij die onderwerpen stilgestaan. Overkoepelend werd in het RBT de afgelopen maanden vaak gesproken over: 1. De mate waarin de burgemeesters voldoende in positie waren om uitvoering te geven aan het coronabeleid van het Kabinet. Met de inwerkingtreding van de Twm kreeg de burgemeester de bevoegdheden om uitvoering te geven aan het coronabeleid. De burgemeesters in Noord-Holland Noord ervaarden in grote mate dat zij niet in positie waren. Zij kenden de context en duiding bij het maatregelenpakket van het Kabinet niet, maar waren wel eerste aanspreekpunt voor ondernemers en inwoners.
Vanuit Veiligheidsregio Noord-Holland Noord is dit signaal meerdere keren in het Veiligheidsberaad gegeven, als de minister in het Veiligheidsberaad toelichting op en uitleg bij het maatregelenpakket kwam geven. 2. Het gebrek aan perspectief voor de samenleving. De nadruk in de coronacrisis ligt al maanden op het bestrijden van het coronavirus. Voor de (maatschappelijke) effecten van de coronacrisis en het gebrek aan perspectief voor ondernemers en inwoners was afgelopen periode weinig aandacht. Ook dit signaal is vanuit Veiligheidsregio Noord-Holland Noord meerdere keren gegeven in het Veiligheidsberaad. Begin februari publiceerde het Kabinet een routekaart, die laat zien welke maatregelen nodig zijn als er meer of minder besmettingen zijn. Daarnaast stelden de burgemeesters in Noord-Holland Noord een Burgemeestersoverleg in, gericht op de (maatschappelijke) effecten van de coronacrisis. Eind van februari nam de spanning tussen het epidemiologisch belang (strenge maatregelen) en het maatschappelijk belang (roep om versoepelingen) toe. Niet alleen in onze regio, maar landelijk.
3.1 Ontwikkeling van de corona-epidemie Begin december ging het de goede kant op met de bestrijding van het coronavirus. Het aantal besmettingen daalde, de instroom van covid-patiënten in ziekenhuizen én de doorstroom naar de IC’s namen af. Vanaf half december veranderde dit beeld. Het aantal besmettingen per 100.000 inwoners in Noord-Holland Noord lag boven het landelijk gemiddelde. De instroom van covid-patiënten lag in geen enkele regio hoger dan in Noord-Holland Noord. In combinatie met de uitval van personeel kwam de VVT-sector onder druk te staan. Met name in het Noordwest Ziekenhuis in Alkmaar was de druk groot. Defensie leverde bijstand in de vorm van facilitaire ondersteuning. Voor Kerst werd de landelijke IC-capaciteit verhoogd naar 1.350 bedden en voor Oud en Nieuw nog naar 1.450 bedden. Niet-urgente zorg werd uitgesteld en de eerste covid-patiënten werden overgeplaatst naar Duitsland. Rond de feestdagen lag het reproductiecijfer op 1,4. In het begin van het nieuwe jaar zetten deze cijfers zich door. Pas vanaf half januari werden de effecten van de ‘strenge’ lockdown (half december ingesteld) waarneembaar. Het aantal besmettingen nam licht af – het reproductiegetal (R) lag op 0.95. Het percentage positieve testen in Noord-Holland Noord lag nog wel boven het landelijk gemiddelde. Ook de instroom in de ziekenhuizen en op de IC’s leek over de piek heen.
Dit beeld zagen we in onze regio ook in het Noordwest Ziekenhuis (Alkmaar), maar nog niet in het Dijklander Ziekenhuis (Hoorn). Daar bleef de druk onverminderd hoog. Doordat er in andere ziekenhuizen bedden vrijkwamen, konden patiënten Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 7 van 32
overgeplaatst worden. De dalende tendens in het aantal besmettingen, het aantal ziekenhuisopnamen en het aantal IC-opnamen zette door. Uitzondering daarop was de regio West-Friesland, waar nog steeds veel besmettingen geconstateerd werden. Een analyse van de GGD kon daar geen verklaring voor geven. Eind december doken de eerste mutaties van het virus in Nederland op. Met name over de meer besmettelijke Britse mutatie waren grote zorgen. Het aandeel besmettingen met de Britse mutatie (ten opzicht van het totaalaantal besmettingen) nam snel toe. Het OMT adviseerde om strengere maatregelen te treffen om te voorkomen dat de zorg medio maart overspoeld zou worden én volledig zou vastlopen. Op 23 januari werd daarom de avondklok en een verdere bezoekersbeperking (tot één persoon per dag) ingevoerd, aanvullend op de ‘strenge’ lockdown van half december. Begin februari bleek dat het totale maatregelenpakket een afname van het aantal contactmomenten en vervoersbewegingen tot gevolg had. Half januari leek ook de piek in Noord-Holland Noord achter de rug. Er was sprake van een afname in het aantal besmettingen en een afname in het aantal ziekenhuis- en IC-opnamen. En ook de besmettingscijfers in de VVT-sector leken over de piek heen. Ondanks de afnemende cijfers, namen de zorgen over de Britse mutatie toe.
Uit onderzoek in het Verenigd Koninkrijk werd duidelijk dat mensen die daar besmet waren met de Britse mutaties zieker werden en vaker kwamen te overlijden, dan dat het geval was bij besmetting met het oorspronkelijke virus. Om daarop voorbereid te zijn werd binnen de witte keten een start gemaakt met het voorbereiden op fase 3 – crisiszorg. Begin februari bleek de afname van het aantal besmettingen in onze regio niet verder door te zetten. Vanaf half februari lag het aantal positieve testuitslagen per 100.000 inwoners in Noord-Holland Noord op het hoogste niveau van Nederland. Ook de instroom van patiënten in de ziekenhuizen bleef hoog. Zowel vanuit het Dijklander Ziekenhuis als het Noordwest Ziekenhuis moesten patiënten overgeplaatst worden. In het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) Noordwest werd de integrale voorbereiding van de witte keten op fase 3 gecoördineerd. Specifieke thema’s die met het oog op fase 3 voorbereid moesten worden, werden ondergebracht in werkgroepen: Thema 1 - Planvorming en oefening Thema 2 - Triage en verplaatste zorg Thema 3 - Zorgaanpassing en capaciteit Thema 4 - Inzet ander personeel Thema 5 - Logistiek Thema 6 - Psychosociale ondersteuning Thema 7 - Crisis communicatie Thema 8 - Commandostructuur Ook binnen de VVT-sector namen van half februari de besmettingen in onze regio weer toe.
Terwijl landelijk het aantal besmettingen in de VVT-sector afnam – als gevolg van het vaccineren van patiënten en medewerkers, was dat in onze regio nog niet zichtbaar.
3.2 Maatregelenpakket In de periode van 1 december tot en met 28 februari heeft het Kabinet tot zesmaal toe maatregelen afgekondigd. 8 december Op 8 december gaven premier Rutte en minister De Jonge een persconferentie waarin ze de verlenging van de ‘gedeeltelijke lockdown’ aankondigden. Tijdens de feestdagen bleven de beperkingen ook gelden. Zo mochten we maximaal 3 gasten per dag ontvangen (excl. kinderen tot en met 12 jaar). Buiten mochten slechts 4 mensen samenzijn. In publieke binnenruimten, zoals musea en theaters mochten maximaal 30 mensen samenzijn en horeca bleven dicht. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 8 van 32
14 december De week erna kondigde premier Rutte in een toespraak strengere maatregelen aan. De ‘strenge lockdown’ betekende dat we maximaal 2 gasten per dag mochten ontvangen (excl. kinderen tot en met 12 jaar). Tijdens de Kerstdagen mochten we 3 gasten ontvangen. Buiten mochten we slechts met 2 mensen samenzijn. Publiek toegankelijke locaties, zoals musea en theaters moedten de deuren sluiten en ook nietessentiële winkels moesten dicht. Ook onderwijsinstellingen moesten de deuren sluiten en onderwijs op afstand verzorgen. 12 januari Premier Rutte en minister De Jonge kondigde op 12 januari een verlenging van de ‘strenge lockdown’ aan. De lockdown zou in ieder geval tot en met 9 februari blijven gelden. Ook kondigde het Kabinet aan onderzoek te doen naar het instellen van een avondklok. 20 januari Op 20 januari kondigde het Kabinet de instelling van een avondklok aan. Op zaterdag 23 januari ging de avondklok in. De avondklok geldt van 21.00 uur tot 04.30 uur. Gedurende deze uren mag niemand zich op straat bevinden, tenzij het noodzakelijk is. 2 februari Dinsdag 2 februari gaven premier Rutte en minister De Jonge weer een persconferentie. Hierin kondigden zij een verlenging van het totale maatregelenpakket tot 3 maart aan, met uitzondering van de maatregelen ten aanzien van het basisonderwijs, speciaal onderwijs en kinderopvang.
Vanaf maandag 8 februari mochten deze onderwijsinstellingen de deuren weer openen. Daarnaast maakte het Kabinet ‘click & collect’ voor winkels mogelijk. Vanaf 10 februari is het mogelijk spullen bij winkels te bestellen en af te halen. 23 februari Op 23 februari kondigden premier Rutte en minister De Jonge onder voorwaarden enige verruimingen toe: jongeren tot en met 26 jaar mochten weer samen buiten sporten op sportaccommodaties, contactberoepen mochten weer uitgeoefend worden en de detailhandel mocht open voor winkelen op afspraak. 3.2.1 Handhaving maatregelen De burgemeester is op grond van de Twm bevoegd tot handhaving van de coronamaatregelen. Om het mogelijk te maken dat de burgemeester hier buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) voor kan inzetten, heeft de minister van VWS op 11 december 2020 het besluit tot aanwijzing van ambtenaren voor de uitoefening van het toezicht op de naleving van hoofdstuk Va van de Wet publieke gezondheid in verband met de bestrijding van de epidemie van covid-19 genomen. Hoewel handhaving van de coronamaatregelen sinds 1 december een gemeentelijke verantwoordelijkheid is, zijn in het RBT wel aandachts- en knelpunten ten aanzien van handhaving besproken. Dat ging onder andere over de mondkapjesplicht (sinds 1 december), het vuurwerkverbod tijdens Oud en Nieuw en de avondklok (sinds 23 januari).
In het ROC vind vrijwel continu afstemming plaats over de gemeentelijke handhaving bij de openstelling van winkels rondom click-and-collect en het winkelen op afspraak. Daarnaast vragen initiatieven van de horeca rondom culinaire wandeltochten veel aandacht. 3.2.1.1 Vuurwerkverbod tijdens Oud en Nieuw In november besloot het Kabinet de verkoop- en het afsteken van vuurwerk voor de jaarwisseling 20202021 eenmalig te verbieden. Doel was het voorkomen van extra druk op de al zwaar belaste zorg en op de handhaving van de openbare orde. Een landelijk verbod op carbidschieten kwam er niet. Gemeenten Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 9 van 32
konden dit zelf in hun APV regelen. Veel gemeenten verboden carbidschieten, of hadden al een verbod in hun APV opgenomen. Op Texel en in Hollands Kroon was carbidschieten wel toegestaan. De voorbereiding op de jaarwisseling werd binnen Noordwest 3 (met veiligheidsregio’s Kennemerland en Zaanstreek-Waterland) vormgegeven, in samenwerking met de politie, Meldkamer Noord-Holland en de gemeenten. In Noord-Holland Noord was vanaf 21.00 (31 december) tot 03.00 uur (1 januari) een kernbezetting van het ROT aanwezig op het hoofdkantoor van VRNHN. Ondanks dat het vuurwerkverbod in onze regio matig nageleefd werd, was het in vergelijking met voorgaande jaren rustiger voor brandweer en ambulances. De politie had tijdens Oud en Nieuw wel meer inzetten. Ook zijn er drie meldingen gemaakt van agressie tegen politiemensen. Het doel van het vuurwerkverbod werd bereikt: in vergelijking met eerdere jaarwisselingen was sprake van minder instroom van vuurwerkslachtoffers in de ziekenhuizen. 3.2.1.2 Avondklok Nederland kent sinds 23 januari 2021 een avondklok. De avondklok is, anders dan de overige coronamaatregelen die tot dusverre ter bestrijding van het virus zijn getroffen, niet gebaseerd op de Twm maar op de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (hierna: Wbbbg).
Deze wet biedt de mogelijkheid om een of meer van de in de Wbbbg neergelegde noodbevoegdheden te activeren ingeval buitengewone omstandigheden dit noodzakelijk maken. Met het “Besluit van 22 januari 2021, houdende inwerkingtreding en inwerkingstelling van artikel 8, eerste en derde lid, van de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag”, zijn artikel 8, eerste en derde lid van de Wbbbg daadwerkelijk geactiveerd. In de Tijdelijke regeling landelijke avondklok covid-19 van 22 januari 2021 is vervolgens de landelijke avondklok geïntroduceerd als maatregel in de bestrijding van de epidemie van covid-19, met de strekking dat het tussen 21.00 en 04.30 uur verboden is te vertoeven in de openlucht, met uitzondering van bepaalde gevallen waarin daarvoor een geldige reden bestaat. De avondklok gold in eerste instantie voor een periode van ruim twee weken, van 23 januari 2021 om 21.00 uur tot 10 februari 2021 om 04.30 uur. Verlenging Gelet op de kwetsbare epidemiologische situatie in Nederland en de nieuwe varianten van het virus die zijn opgekomen, die besmettelijker lijken en niet onder controle zijn heeft het kabinet het noodzakelijk gevonden om de avondklok na afloop van deze eerste periode voort te zetten. Bij besluit van 9 februari 2021 heeft de minister van J&V de werking van de Tijdelijke regeling landelijke avondklok covid-19 verlengd tot 3 maart 2021, 04.30 uur.
Discussie Medio februari is discussie ontstaan of de avondklok wel op de Wbbbg mag worden gebaseerd omdat er bij de invoering van de avondklok geen sprake was van de bijzondere spoedeisendheid die nodig is om gebruik te maken van de Wbbbg. De voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag heeft in haar uitspraak van 16 februari 2021 geoordeeld dat de Wbbbg is ingezet voor een situatie waarvoor deze wet niet bedoeld is. Zij heeft de staat opgedragen om de avondklok onmiddellijk buiten werking te stellen. Het gerechtshof heeft op 26 februari 2021 arrest gewezen in het door de Staat aangespannen hoger beroep tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter van 16 februari 2021. Het gerechtshof heeft daarbij geoordeeld dat de avondklok, die op 23 januari 2021 is ingegaan, mag worden gebaseerd op de Wbbbg omdat er wel degelijk sprake is van buitengewone omstandigheden die het invoeren van de avondklok mogelijk maken. Het gerechtshof heeft de uitspraak van de voorzieningenrechter vernietigd waardoor de wettelijke grondslag voor de avondklok op grond van de Wbbbg in stand is gebleven. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 10 van 32
Het kabinet heeft de uitspraak van het gerechtshof echter niet afgewacht en heeft de Tijdelijke wet beperking vertoeven in de openlucht covid-19 in procedure gebracht. Tijdelijke wet beperking vertoeven in de openlucht covid-19 De Tijdelijke wet beperking vertoeven in de openlucht covid-19, die door de Tweede Kamer op 18 februari 2021 en door de Eerste Kamer op 19 februari 2021 als wetsvoorstel is aanvaard, is op 22 februari 2021 gepubliceerd in het Staatsblad en op datzelfde moment in werking getreden. Daarmee vormt deze wet, in samenhang met de Tijdelijke regeling landelijke avondklok covid-19 (vanaf 3 maart 2021 de Tijdelijke regeling maatregelen) vanaf 22 februari 2021 het juridische regime van de avondklok. Op 22 februari 2021 is daarom artikel 8, eerste en derde lid, van de Wbbbg bij koninklijk besluit buiten werking gesteld. Handhaving van de avondklok Met de “Regeling van de Minister van Justitie en Veiligheid van 25 januari 2021, nr. 3192592, tot wijziging van de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar in verband met de Tijdelijke regeling landelijke avondklok covid-19” is bewerkstelligd dat BOA’s uit domein I (Openbare ruimte), belast worden met het handhaven van de landelijke avondklok. De eerste dagen was dus alleen de politie belast met het handhaven van de avondklok.
Politie-eenheid Noord-Holland koos er die eerste dagen voor om zichtbaar aanwezig te zijn op straat. Enerzijds om te laten zien dat handhaving serieus genomen werd, anderzijds om informatie in te winnen over sentimenten rondom de avondklok. In tegenstelling tot op andere plekken in Nederland bleef het relatief rustig in onze regio. Er waren wel signalen van massale protesten. Maar door goede samenwerking tussen gemeente, politie en OM zijn die in de kiem gesmoord. Ook de inzet van jongerenwerkers, moskeebestuurders en straatcoaches heeft een preventieve werking gehad. De handhavingsstrategie van de politie was gericht op aanspreken, controleren en in verbinding zijn. Boetes zijn uitgedeeld voor excessen, provoceren en willens en wetens de regels overtreden. De politie constateert het laatste half uur voordat de avondklok ingaat meer drukte op straat, maar om 21.00 uur is vrijwel overal erg rustig op straat. De mensen die wel op straat zijn hebben over het algemeen een geldige verklaring. De eerste dagen zijn binnen de eenheid Noord-Holland1 zo’n 180 boetes geschreven. De dagen erna nam het aantal boetes of tot 80, en daarna nog verder. Naar aanleiding van de nieuwe wettelijke grondslag voor de avondklok met ingang van 22 februari 2021 is met de Regeling van de minister van J&V van 22 februari 2021, nr.
3228310, tot wijziging van de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar in verband met de Tijdelijke wet beperking vertoeven in de openlucht covid-19 bewerkstelligd dat BOA’s uit domein I (Openbare ruimte), belast blijven met het handhaven van de landelijke avondklok.
3.3 Testen, Bron- en contactonderzoek en Vaccineren 3.3.1 Testen Het percentage positieve testen (in vergelijking met het aantal afgenomen tests) lag in de gehele periode boven het landelijk gemiddelde. In onze regio testte tussen december 2020 en maart 2021 14,9% van het aantal mensen dat zich liet testen positief. In die periode werden in totaal 167.944 tests afgenomen, waarvan 25.010 positieve tests. Landelijk zijn in dezelfde periode 4.012.245 testen uitgevoerd door alle GGD’en, waarvan 475.184 positieve tests. Landelijk lag het percentage positieve tests van december 2021 tot en met februari 2021 op 11,8% was.
1 Politie-eenheid Noord-Holland bestaat naast Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, ook uit de veiligheidsregio’s
Kennemerland en Zaanstreek-Waterland. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 11 van 32
Tot en met half december nam het aantal afgenomen tests in onze regio toe, daarna nam het aantal afgenomen tests af tot en met half februari. Vanaf half februari steeg het aantal afgenomen tests per dag weer. 3.3.2 Bron- en contactonderzoek (BCO) Met het bron- en contactonderzoek probeert GGD Hollands Noorden besmette personen zo snel mogelijk op te sporen. Doel daarbij is te voorkomen dat andere mensen worden besmet. Tijdens de piek in het aantal besmettingen dit najaar, was het voor het BCO-team niet altijd mogelijk uitgebreid bron- en contactonderzoek uit te voeren. Wel was er contact met alle besmette personen. Telefonisch werd onder meer uitgelegd hoe men het beste mensen met wie de besmette persoon contact had gehad, kon informeren. Vanaf eind november kan het bron- en contactonderzoek weer op een ‘normale’ manier plaatsvinden – ondanks het feit dat het aantal besmettingen in onze regio in januari en februari toeneemt. Slechts een aantal dagen kon iets minder intensief bron- en contactonderzoek toegepast worden. Het BCOteam wordt over het algemeen ondersteund door een landelijke pool BCO-ers. 3.3.3 Vaccineren Sinds 15 januari bestaat de mogelijkheid zich te laten vaccineren tegen corona. Als eerste is de doelgroep zorgmedewerkers in de gelegenheid gesteld zich te laten vaccineren. Later gevolgd door de doelgroep (mobiele) ouderen.
Vanaf half januari tot en met eind februari heeft GGD Hollands Noorden 26.060 personen voor de eerste keer gevaccineerd. Dit zijn niet alleen inwoners uit onze eigen regio; er zijn ook inwoners uit andere regiio Tussen half januari en 28 februari zijn 26.060 personen door de GGD Hollands Noorden voor de 1e keer gevaccineerd. 6.780 personen hebben tot en met eind februari ook een tweede vaccinatie gehad. In totaal heeft de GGD dus 32.840 vaccinaties uitgevoerd. Dit zijn niet alleen inwoners uit onze regio. GGD Hollands Noorden vaccineert ook inwoners uit andere regio’s, die bijvoorbeeld werkzaam zijn bij een zorginstelling in onze regio. Andersom worden ook inwoners uit onze regio bij andere GGD’en gevaccineerd. GGD Hollands Noorden heeft meerdere vaccinatielocaties ingericht waar de vaccins kunnen worden gegeven. Aanvankelijk was vaccinatie uitsluitend mogelijk in de – sinds 15 januari operationeel zijnde – tentaccommodatie in Alkmaar (Evenemententerrein). Inmiddels zijn ook de vaccinatielocaties Middenmeer en Den Helder operationeel. Voor het gebied West-Friesland is vanaf 1 april onderdak gevonden in IJsbaan De Westfries in Hoorn. Voor de Waddeneilanden is door het kabinet een licht afwijkende vaccinatiestrategie ontwikkeld.
Om deze uit te voeren is op Texel een tijdelijke locatie gerealiseerd waar begin maart de doelgroep zorgverleners en 75-plussers van het eiland worden gevaccineerd. Onduidelijk is of ook voor andere doelgroepen op het eiland een uitzondering wordt gemaakt op de landelijke strategie. Met de vaccinatielocaties die op dit moment door de GGD zijn gerealiseerd is de theoretische capaciteit circa 5.000 prikken per dag. Dit aantal wordt bij lange na niet gehaald wegens de beperkte beschikbaarheid van vaccins. Hoewel de GGD-organisatie er klaar voor is (zowel qua locaties als gekwalificeerde medewerkers), maakt de beperkte beschikbaarheid van de vaccins grootschalig vaccineren onmogelijk. Uit onderzoek blijkt dat de vaccinatiebereidheid onder Nederlanders gemiddeld op 86 procent ligt. De vaccinatiebereidheid ligt bij 55-plussers hoger dan bij de groep die jonger is. 3.3.4 GGD Belevingsonderzoek GGD Hollands Noorden heeft tijdens de coronapandemie meerdere 'belevingsonderzoeken' gehouden onder de leden van een panel. Ook andere inwoners van de regio werden in de gelegenheid gesteld mee te doen, waardoor een representatieve groep respondenten ontstaat. Het doel van de belevingsonderzoeken is om in kaart te brengen hoe de inwoners de pandemie en de maatregelen Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 12 van 32
daaromheen ervaren. De communicatieboodschappen.
uitkomsten
worden
waar
nodig
gebruikt
voor
gerichte
3.4 Communicatie Sinds maart 2020 delen we de communicatieboodschap en communicatiemiddelen van de Rijksoverheid en maken we zelf gerichte campagnes voor communicatie en gedragsbeïnvloeding die passen binnen de lijn van de Rijksoverheid.2 Daarbij gebruiken we van de ‘Handreiking coronacommunicatie’ van het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie. Daarnaast maken we gebruik van de onderzoeksresultaten van de gedragsunit van het RIVM over het draagvlak en de naleving van de coronamaatregelen onder onze inwoners. Eén overheid, één stem, samenwerking met Rijksoverheid, GGD en gemeenten Iedere donderdag na het Regionaal Beleidsteam verspreiden we de Nieuwsbrief Corona https://coronavirus.vrnhn.nl/nieuwsbrief, met nieuwsitems van de GGD en veiligheidsregio. Doelgroep zijn voor professionals en geïnteresseerden. Om de samenwerking met gemeenten zo goed mogelijk te laten verlopen hebben iedere donderdagmiddag een ‘conference call corona’ met de communicatiecollega’s van gemeenten. Daarnaast hebben we een gezamenlijke Teams omgeving om communicatiemateriaal, zoals foto’s, filmpjes, visuals en handreikingen te delen en natuurlijk een Whatsapp groep voor de snelle informatiedeling over en weer.
’s Avonds na iedere persconferentie delen we ook meteen de communicatiemiddelen van de Rijksoverheid met de gemeenten die het materiaal weer verder delen op hun social media kanalen, websites en gemeentekranten. Want natuurlijk blijft het uitgangspunt: één overheid, één stem. Van mondkapjes tot ‘gezicht gezocht’ met coronaverhalen uit het ‘stille midden’ Onze coronacommunicatie ging in december over de mondkapjes die vanaf 1 december in publieke binnenruimtes verplicht werden. Hiervoor deelden we landelijk materiaal van de Rijksoverheid en verwezen we naar de website rijksoverheid.nl/mondkapjes Dat betekende ook dat we in onze eigen foto’s die we deelden mensen met mondkapjes lieten zien, om het goede voorbeeld te geven. Begin december eindigde ook eerder dan gepland de werving van inwoners van de regionale campagne ‘gezicht gezocht’. Want veel inwoners dan gedacht, maar liefst 116 inwoners uit Noord-Holland Noord, hadden zich aangemeld om te vertellen waarom zij zich aan de coronamaatregelen houden. De eerste indrukwekkende verhalen van inwoners werden al in december gedeeld door het Noord-Hollands Dagblad. De foto’s en verhalen van inwoners deelden vanaf januari samen met de gemeenten met de hashtag #daardoeikhetvoor.
Regionale Flitspeiling Feestdagen – Input voor campagne bij het ‘stille midden’ ophalen Van 8 december t/m 11 december hielden we een flitspeiling onder onze inwoners om een beeld te krijgen welke plannen ‘het stille midden’ had om de feestdagen te vieren. De extreme geluiden van voor- en tegenstanders zien we makkelijker terug in onze omgevingsanalyses van de social media. Maar hoe staan andere inwoners erin? Doel van de peiling was om in onze communicatie over de feestdagen beter aan te sluiten bij de beleving van de inwoners, zodat we betere verbinding kunnen maken en beter ‘binnen komen’ met onze boodschap. Voorbereiding feestdagen in coronatijd tot afkondiging lockdown ‘Nederland gaat op slot’ Vervolgens startte de voorbereiding op alle gezellige feestdagen, die dit jaar dus anders gevierd moesten worden. Sinterklaasavond vierden we in kleine kring. Met maximaal drie volwassenen op bezoek op anderhalve meter afstand. De besmettingscijfers liepen in december zo hoog op dat onze ministerpresident 14 december een indrukkende toespraak gaf en de lockdown afkondigde. Nog diezelfde avond deelden we de boodschap, visuals en nieuwe coronaregels van de Rijksoverheid met de gemeenten en
2 Zie Bijlage 3: Overzicht communicatiecampagnes voor een overzicht van de communicatiecampagnes die afgelopen
periode gelopen hebben. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 13 van 32
onze inwoners. Een donkere en heftige tijd voor inwoners en ondernemers met het doel de besmettingen stevig omlaag te brengen. Regionale campagne feestdagen. Doel: vooraf met elkaar in gesprek gaan over lastige issues De meeste besmettingen vinden thuis plaats. De decembermaand is traditioneel de tijd waarin families en vrienden bij elkaar op bezoek komen. En ook al doe je dat met minder mensen, je kunt elkaar nog steeds besmetten. Vooral met familie en vrienden voelt het onnatuurlijk en ongemakkelijk om anderhalve meter afstand te houden. Toch is dat wel heel belangrijk. Doel van onze campagne was dit ongemak toch bespreekbaar te maken met familie en vrienden. Tip was om dit vooraf te doen. De campagne sloot aan bij de meest gebruikelijke manier om met elkaar afspraken te maken: op je telefoon, via Whatsapp. Boodschap: maak van tevoren afspraken met elkaar. De campagne werd gedeeld via social media en de gemeentekranten. Gedragsbeïnvloedingsprincipes inzetten Voor deze en andere coronacampagnes maken we gebruik van bekende gedragsbeïnvloeding principes om ervoor te zorgen dat mensen de coronamaatregelen opvolgen.
Oproep om vooraf afspraken te maken speelt in op de innerlijke wens van mensen om consistent te zijn in de ogen van anderen. Concreet en positief laten zien hoe het wél kan, liefst verpakt in ‘als dan’ boodschappen. Dus, als je op bezoek gaat, dan houd je anderhalve meter afstand. Herkenbaar zijn is belangrijk, want je luistert eerder naar ‘iemand zoals jij’.
Jaarwisseling zonder vuurwerk om zorg en ziekenhuizen te ontlasten Afgelopen jaarwisseling werd het verkopen en afsteken van vuurwerk eenmalig verboden om ervoor te zorgen dat de eerste hulp en zorg niet extra belast zouden worden met vuurwerkslachtoffers. Hiervoor deelden we ook materiaal van de Rijksoverheid met de gemeenten en inwoners. Een vervelende en boodschap voor de (vaak jonge) vuurwerkliefhebbers en vuurwerkverkopers. Maar gelukkig hielden onze inwoners - op een kleine groep na –zich in deze moeilijke periode aan de afspraken. Zo hielpen ze mee om in deze fase van de pandemie de zorg niet nog verder te belasten. Vaccineren brengt hoop in 2021 Het nieuwe jaar werd ook het jaar van hoop met de eerste vaccinaties tegen het coronavirus. Gelukkig konden de mensen in de frontlinie van de zorg al snel gevaccineerd worden. Op 7 januari kreeg ambulancepersoneel hun eerste vaccinatie in Noordwest Ziekenhuis Alkmaar en op 12 januari kreeg ambulancepersoneel van post Wognum hun eerste vaccinatie in het Dijklander Ziekenhuis Hoorn. We deelden op onze media de foto’s van Judith en Micha waren de eerste twee ambulancemedewerkers van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord die de prik kregen met daarbij hun verhaal. Micha wil met de vaccinatie een bijdrage leveren aan bescherming voor zichzelf, mensen om hem heen en diegenen waar hij voor zorgt als ambulanceverpleegkundige.
“Daarnaast is het voor mij een uiting van vertrouwen in de wetenschap en ik hoop dat we zo snel mogelijk weer teruggaan naar een vertrouwde maatschappij met menselijke omgangsvormen. Ik vind het ook belangrijk om de zorg te ontlasten.” Judith zegt over haar motivatie om zich te laten vaccineren: “Er is vanaf het begin van de uitbraak alles aan gedaan om ons te voorzien van goede persoonlijke beschermingsmiddelen, maar een ongeluk zit in een klein hoekje. Nu kan ik me met een geruster hart inzetten voor mijn patiënten.” Regionale campagne #Daardoeikhet voor – echte inwoners die vertellen waarvoor zij volhouden In januari gingen we echt van start met de ‘gezicht gezocht’ campagne. Met de campagne geven we inwoners uit onze regio een gezicht en een stem om te vertellen waarom zij zich aan de coronamaatregelen willen houden. Ook dit materiaal, posters, verhalen en foto’s delen we samen met de gemeenten. Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 14 van 32
Extra maatregelen: avondklok en maximaal 1 bezoeker per dag Omdat het aantal besmetting nog verder omlaag moet, worden nog meer maatregelen ingesteld. Vanaf 23 januari geldt een avondklok van 21.00 uur 's avonds tot 4.30 uur 's ochtends. Deze zware maatregel moet ervoor zorgen dat minder mensen elkaar ontmoeten en dus minder besmetten. We deelden nog dezelfde avond na iedere persconferentie de landelijke boodschap en toolbox met communicatiemiddelen over de avondklok met de communicatiecollega’s van gemeenten en met de inwoners in Noord-Holland Noord. Persconferentie 2 februari 2021 – Terug naar de basisschool en click and collect in de winkels We delen de kleine lichtpuntjes in de donkere tijden. Helaas zijn alle maatregelen nog echt nodig door de besmettelijkere Britse variant van het coronavirus die ook in onze regio in opkomst is. Echt winterweer – inwoners genieten van de sneeuw en gaan massaal schaatsen De tweede week van februari en het weekend van 13 en 14 februari was het ineens echt winterweer. Met een sneeuwstorm, sneeuw en een dikke laag ijs. Het echte winterweer brengt gezelligheid en drukte buiten op het ijs. Het winterse Nederland bracht mensen even de broodnodige ontspanning. Daarom deelden we deze vrolijke reminder om anderhalve meter afstand te houden en groepsvorming te voorkomen.
Dilemma – landelijke voorzichtige verruimingen, tegelijkertijd hoge aantallen besmettingen Tijdens de persconferentie van 23 februari werd een voorzichtige verruiming van de coronamaatregelen aangekondigd. In Nederland gaat het misschien iets beter, maar in Noord-Holland Noord blijft ook in februari het aantal besmettingen hoog. Onze ziekenhuizen moeten daardoor dagelijks coronapatiënten uitplaatsen naar andere delen van Nederland. We blijven daarom, samen met de ziekenhuizen, de media opzoeken met deze boodschap. Tegelijkertijd ontwikkelen we een nieuwe strategie die we vanaf maart gaan inzetten, liefst samen met zoveel mogelijk partijen. We zetten vanaf maart in op: De coronathermometer - wekelijks besmettingscijfers laten zien, urgentie en duiding geven Wekelijkse thema’s – Iedere week focussen we onze communicatie rond 1 basisregel. We zetten daarbij vooral in op basisregels waarvoor volgens gedragsonderzoek van de RIVM nog verbetering op te behalen valt als het gaat om draagvlak en naleving Extra inzetten op thuiswerken. We zien uit mobiliteitsgegevens dat steeds meer mensen toch naar hun werk gaan. Ook al zouden ze ook thuis kunnen werken. Daarom starten we de campagne thuiswerken-werkt.nl Met verhalen en foto’s van echte werkgevers en echte werknemers uit onze regio.
3.5 Onderwerpen uit ROT In het Regionaal Operationeel Team (ROT) is afgelopen periode aandacht besteed aan: Evenementen Kerst en jaarwisseling Oplopende besmettingen en stijging bezetting IC’s en klinieken Covid-19 patiënten Overgang van de Verordening naar de Wet Tijdelijke maatregelen Covid-19 Archivering en informatievoorziening Evenementen Hoewel evenementen niet zijn toegestaan, is er wel nagedacht wanneer en hoe we evenementen weer kunnen gaan toestaan. Het is aan de landelijke politiek om met een perspectief te komen. Ook onze Veiligheidsregio denkt landelijk mee hoe we langzaam evenementen weer kunnen toestaan. Omdat evenementen in het begin van het jaar niet door kunnen gaan proberen de organisatoren te verplaatsen naar een later tijdstip dit jaar. Het gevolg is dat er (te) veel evenementen gaan plaatsvinden in Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 15 van 32
de zomer en nazomer. Dit geeft voor vergunningverleners en adviseurs ongewenste drukte en tevens kan dan de openbare orde in het geding komen vanwege beperkte politie capaciteit. Uitgangspunt daarbij is: Kleine A evenementen die geen inzet van politie vragen kunnen verplaatst worden (mits regionaal afgestemd). Grotere B evenementen die politie-inzet vragen kunnen alleen bij hoge uitzondering verplaatst worden Grote C evenementen die relatief veel inzet van politie vragen kunnen niet verplaatst worden naar een ander moment in 2021. Als er weer iets mogelijk is, voorrang geven aan lokale traditionele kleinere evenementen. Overigens zijn er op dit moment geen C-evenementen meer gepland in onze regio. Om de gemeenten en organisatoren behulpzaam te zijn is er een format corona-plan gemaakt zodat het voor hun eenvoudiger wordt om aanvragen in te dienen. Kerst en jaarwisseling Speciaal voor de feestdagen en de jaarwisseling waren speciale piketten ingericht. Nauwe afstemming met politie was hiervan deel. De ROT-overleggen zijn gedurende de feestdagen regulier doorgezet, met de jaarwisseling was het ROT fysiek op het hoofdkantoor aanwezig om snel te kunnen handelen, vooraf zijn afspraken gemaakt met de buurregio’s Kennemerland en Zaanstreek-Waterland om de lijnen kort te houden en zoveel mogelijk als één overheid op te treden.
Maatregelen waren vooraf tussen de regio’s afgestemd. Uiteindelijk zijn de kerstdagen en de jaarwisselingen redelijk rustig verlopen op een enkel incident na. Oplopende besmettingen en stijging bezetting IC’s en klinieken Covid-19 patiënten Inmiddels blijkt in het eerste kwartaal dat de Britse mutatie de overhand neemt ten opzichte van de klassieke Covid-19 variant. Hierdoor loopt het aantal besmettingen in Noord-Holland op, in het bijzonder in West-Friesland en de Noordkop. Het ROT monitort dit nauwlettend. In samenwerking met het RIVM onderzoekt de GGD de oorzaken van deze sterke toename. Dit heeft ertoe geleid dat het ROT zich heeft geprepareerd met de crisisorganisatie op het zogenaamde ‘zwarte scenario’, waarbij het patiënten aanbod de capaciteit van de ziekenhuizen overstijgt en meer dan 50% van de inwoners besmet en in quarantaine is. Continuïteit van de samenleving en de hulpdiensten zijn hierbij uitgangspunt, waarbij prioritering van wat moet en wat nog mogelijk is scherp is afgewogen. Dit mondt uit in een bestuurlijke oefening van het zwarte scenario door het RBT op 18 maart. De opbrengsten hiervan worden verwerkt in de verdere preparatie. Het zwarte scenario is een reëel scenario, gezien het aantal besmettingen en de landelijke druk op de ziekenhuizen.
Het principe van ‘fair share’ tussen ziekenhuizen zal naar verwachting eind maart de grenzen bereiken bij toename van besmettingen en opnamen. Overgang van de Verordening naar de Wet Tijdelijke maatregelen Covid-19 Zoals in de vorige rapportage vermeld, is het RBT uitgebreid tot alle burgemeesters van de regio. Het ROT adviseert het RBT. Formeel en de facto bestaat de GRIP 4 opschaling nog steeds en blijkt werkbaar. In de huidige constructie in samenwerking en nauwe afstemming met het ROC, kan de bestuurlijke advisering goed en effectief worden gericht. De constructie is gericht op regionale gemeenschappelijkheid, uitstraling van optreden als één overheid, die betrouwbaar is. En lokale verschillen toe te staan daar waar verantwoord, mogelijk en uitlegbaar is. Alleen dan kan de crisis effectief worden bestreden en worden gewerkt aan een gemeenschappelijk maatschappelijk draagvlak, wat al afneemt. Dit betekent ook dat het RBT en het ROT nu al de preparatie starten op de Nafase (verwachte periode: zomer en na afronding van de vaccinatiecampagne) en hoe deze in onderscheiden verantwoordelijkheden, gemeentelijk en veiligheidsregio aan te pakken en in te richten. Een belangrijk vraagstuk is hoe Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 16 van 32
maatschappelijk en bestuurlijk om te gaan met de verschillen tussen de groep die straks al is gevaccineerd en degenen die dat nog niet zijn. Dit zal maatschappelijke spanningen meebrengen. Ook de beslissingen op Rijksniveau voor versoepelingen spelen hierin een belangrijke rol en zullen de nodige dilemma’s genereren. Archivering en informatievoorziening De archivering is nu gestructureerd en gedegen ingericht. In september is naast de Informatiemanager en verslaglegger ook een secretaris van het ROT ingesteld.
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 17 van 32
4.
Vooruitblik
De complexiteit van de coronacrisis zal de komende maanden alleen maar verder toenemen. Het epidemiologisch belang (strenge maatregelen) en het maatschappelijk belang (roep om versoepelingen) zullen steeds meer tegenover elkaar komen te staan. De gemeenten als uitvoerder van het kabinetsbeleid en meeste nabije overheid voor inwoners en ondernemers zullen daartussen staan. Enerzijds neemt de druk op de zorg toe, als gevolg van nieuwe (besmettelijkere) mutaties van het coronavirus (o.a. de Britse mutatie). Zorginstellingen, hulpdiensten en gemeenten in onze regio bereiden zich voor op ‘fase 3’. Het zogenaamde ‘zwarte scenario’ waarbij de zorg volledig vastloopt. Op dat moment zullen landelijk strengere maatregelen opgelegd worden. Dat zal maatschappelijke (tegen)reacties tot gevolg hebben, die mogelijk openbare orde risico’s en risico’s in de handhaving met zich meebrengen. Anderzijds zal de roep om verruimingen en versoepelingen van de corona-maatregelen vanuit de samenleving harder worden. Het draagvlak voor én de naleving van de maatregelen komt steeds meer onder druk te staan. Inwoners en ondernemers hebben behoefte aan perspectief. Die roep wordt verder versterkt doordat steeds meer mensen gevaccineerd zullen zijn. Minister De Jonge sprak de verwachting uit dat ‘iedereen die dat wil, begin juli minstens een keer kan zijn geprikt’.
Eind februari kondigde het Kabinet al de eerste verruimingen aan. Verwachting is dat de komende maanden meer verruimingen geboden zullen worden.
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 18 van 32
Bijlage 1: Tijdlijn besluiten Regionaal Beleidsteam Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Datum RBT 03-12 17-12 17-12
17-12 24-12 14-01 28-01 04-02 25-02
Besluit Het RBT neemt het advies over tav het verruimer van de openingstijden levensmiddelensector en burgemeesters zullen advies bespreken in eigen colleges Het RBT stelt de derde tussentijdse rapportage en de rapportage over de periode maart – november vast. Beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen voor de jaarwisseling worden vastgesteld. (Met de kanttekening dat overleg met burgemeester bij inzet ME of andere opschaling wenselijk is. Indien dit niet mogelijk is, dan graag de burgemeester zo spoedig mogelijk informeren.) Berichten op sociale media waarin enige vorm van dreiging wordt geuit worden gedeeld met politie. RBT stemt in met notitie positie ROC RBT stemt in met instellen van een burgemeestersoverleg aansluitend aan de RBTvergaderingen, om overige zaken die niet des RBT’s zijn met elkaar te bespreken VRNHN blijft de informatievoorziening richting gemeenteraden invullen door middel van 3-maandelijkse rapportages. RBT neemt kennis van de afspraken omtrent de informatievoorziening door VRNHN aan de burgemeesters over de bestrijding van het coronavirus. RBT stemt in met extra inzet op Communicatie ten aanzien van: Ontwikkelen corona-thermometer Wekelijkse communicatie over één thema Campagne Thuiswerken werkt
Rapportage bestrijding Coronavirus december 2020 – maart 2021
08-04-2021
Pagina 19 van 32
Bijlage 2: Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Sinds 1 december 2020 is de Trm al verschillende malen gewijzigd. De wijzigingen zijn opgenomen in de volgende ministeriële regelingen: 1. Tijdelijke regeling maatregelen covid-19, in werking getreden op 1 december 2020; 2. Regeling aanvullende mondkapjesverplichtingen covid-19, in werking getreden op 1 december 2020; 3. Regeling van 8 december 2020 tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met een verruiming van de mogelijkheden voor topsporters en het aanbrengen van enkele verbeteringen, in werking getreden op 18 december 2020; 4. Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 14 december 2020 in verband met een verzwaring van de maatregelen, in werking getreden op 15 december 2020; 5. Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 24 december 2020 in verband met het vereisen van een negatieve testuitslag voor internationaal openbaar vervoer, in werking getreden op 29 december 2020; 6. Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 3 januari 2021 in verband met het vereisen van een negatieve testuitslag voor internationaal personenvervoer per lucht- en scheepvaart, in werking getreden op 4 januari 2021; 7.
Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 12 januari 2021 in verband met een verlenging van de verzwaarde maatregelen voor onderwijsinstellingen en kinderopvang, in werking getreden op 14 januari 2021; 8. Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 12 januari 2021 in verband met het verlengen van het maatregelenpakket, in werking getreden op 20 januari 2021; 9. Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19, (…), van 14 januari 2021 in verband met het vereisen van een negatieve antigeentestuitslag voor internationaal personenvervoer, in werking getreden op 15 en 19 januari 2021; 10. Regeling van de Ministers van VWS, J&V en van BZK van 22 januari 2021 tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met een vervroegde sluiting van publieke plaatsen in verband met een avondklok en een verlaging van de maximale groepsgrootte bij uitvaarten, in werking getreden op 23 en 25 januari 2021; 11. Regeling van de Ministers van VWS, J&V en BZK van 25 januari 2021, kenmerk 1812480-217085WJZ, tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met het opnemen van een alternatief voor de testverplichting voor luchtvaartuigbemanningen, in werking getreden op 27 januari 2021 met terugwerkende kracht tot en met 23 januari 2021; 12.