CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

20210512_02b_Biedingsvoorstel prestatieafspraken 2021 De Woonschakel - 26 augustus 2020 definitief.pdf

Besluitvormende raadsvergadering 12 mei 2021, gemeente OpmeerBij agendapunt: Ingekomen stukken6.178 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bieding prestatieafspraken 2021

Augustus 2020

Inhoudsopgave

1. INLEIDING

3

2. POSITIE CORPORATIE

4

3. STARTPUNT ULTIMO 2019

5

4. AMBITIES & OPGAVE IN DE REGIO

12

5. VERMOGEN & MIDDELEN

13

6. BELEIDSSTRATEGIE

17

7. VHV BIEDING 2021 & TOELICHTING

22

8. MEERJARIGE OVERZICHTEN & SPECIFICATIES

25

2

1. Inleiding In 2016 werden door De Woonschakel voor de gemeenten Medemblik, Stede Broec, Drechterland en Koggenland prestatieafspraken overeengekomen voor de periode 2017 – 2020. Ondertekend door de afzonderlijke gemeente, de werkzame woningcorporaties en werkzame huurdersorganisaties was sprake van lokale prestatieafspraken. Per kalenderjaar werd vervolgens een jaarschijf door partijen overeengekomen op basis van de volkshuisvestelijke biedingen van de corporaties en bestuurlijke overleggen. Terugkijkend op deze prestatieafspraken en jaarschijven is het goed dat betrokken partijen nadenken over een hernieuwd kader, maar ook dat gemaakte afspreken worden nagekomen en verantwoord. Op dat punt moeten de afspraken en prestaties worden verbeterd, ofwel scherper worden geformuleerd en nagekomen, zonder te blijven steken in vrijblijvendheid. In de afgelopen periode is gekeken naar de nieuwe kaderstelling en opzet van de prestatieafspraken en jaarschijven. In dit document brengen wij het volkshuisvestelijk bod voor 2021 uit aan gemeenten. Als gevolg van de coronacrisis is met gemeenten en huurdersorganisatie afgesproken de bieding niet voor 1 juli uit te brengen maar uiterlijk 1 september 2020. Hierdoor is meer ruimte aanwezig om te werken aan de kaderstelling prestatieafspraken 2021-2024 en kan de volkshuisvestelijke bieding hier beter op afgestemd worden.

Dit document bestaat uit een tweetal delen: A. Startsituatie van De Woonschakel aan de hand van de jaarstukken 2019 waarin ook verantwoording wordt afgelegd over de uitvoering prestatieafspraken 2019 en, voor zover afwijkend, de lopende prestatieafspraken over 2020. B. De inhoudelijke bieding prestatieafspraken 2021. Door overheidsmaatregelen is de huidige investeringscapaciteit van corporaties aan banden gelegd. De uitstroom van kasstromen aan verhuurderheffing en vennootschapsbelasting kan niet ingezet worden voor volkshuisvestelijke activiteiten waaronder de verduurzaming en verversing van de woningvoorraad. Ook de mogelijkheden tot stabiliseren van huurprijzen zijn vrijwel niet mogelijk. Binnen die werkelijkheid zoeken we naar een verantwoord evenwicht waar de (financiële) continuïteit van De Woonschakel niet ter discussie staat en een maximale inzet wordt gedaan voor de betaalbaarheid, beschikbaarheid en verduurzaming van het woningbezit waarbij de leefbaarheid in wijken en buurten wordt bewaakt.

3

2. Positie corporatie De Woonschakel is door de Minister toegelaten tot de regio Noord-Holland-Noord waarbij de corporatie zich primair richt op de kernregio West-Friesland.

Vanuit haar missie biedt De Woonschakel betaalbare en kwalitatief goede woonruimten aan in de regio WestFriesland voor mensen die, op basis van inkomen en/of maatschappelijke positie, aangewezen zijn op een sociale huurwoning. De Woonschakel wil daarbij een stabiele en betrouwbare partner in de regio zijn. De corporatie heeft haar hoofdkantoor in Medemblik, en twee verhuurpunten in Bovenkarspel en Obdam. De Woonschakel verhuurt circa 6.000 woningen in de regio. In het kader van de prestatieafspraken wordt overleg gevoerd met de gemeenten waar De Woonschakel feitelijk actief is. Jaarlijks brengt de corporatie een biedingsvoorstel uit van haar activiteiten en inspanningen aan deze gemeenten. Dit biedingsvoorstel voor 2021 is opgebouwd uit de volgende onderdelen:     

Startpunt 2019 Ambities & opgaven in de regio Vermogen & middelen Beleidsstrategie Bieding per gemeente

Het biedingsvoorstel zal onderwerp van bespreking zijn in het overleg met de gezamenlijke partners vanuit de driehoek huurdersorganisaties – gemeenten – corporaties. De bieding van De Woonschakel kan aangepast worden op basis van dat overleg. Het eindresultaat van de bieding per gemeente zal in verhouding moeten staan tot de prestatieafspraken in de andere kerngemeenten waar De Woonschakel actief is. Indien noodzakelijk zal het bestuur van De Woonschakel het eindvoorstel ter goedkeuring voorleggen aan haar RvC. 4

3. Startpunt ultimo 2019 De Woonschakel zet vooral in op de: Beschikbaarheid woningen

Betaalbaarheid woningen Kwaliteit/verduurzaming

Financiële continuïteit

Beschikbaarheid

3,6 jaar

412

Aantal woningen

Actieve wachttijd standaard woning

Verhuringen

78,7%

63,0%

€ 532

Woningen met huurprijs < € 607,46

Gemiddelde vraaghuur t.o.v. maximaal redelijk

Gemiddelde huurprijs

94,0%

€ 10,0 mln

876

Woningen met een

Onderhoudsuitgaven

Zonnepanelen geplaatst

€ 3,5 mln

1,6

46,6%

Operationele kasstroom

ICR (rentedekkingsgraad)

Loan to value (leningen

Kwaliteit

5.901

Betaalbaarheid

Prestaties 2019

in verhuur

Financiën

groen energielabel

exclusief verkopen

in % van beleidswaarde)

5

Beschikbaarheid woningen Eind 2018 was sprake van de volgende onderverdeling: Gemeente Medemblik Stede Broec Drechterland Koggenland Totaal

Woningen

Woonwagens

Bedrijfsruimten

Garages

Dorpshuis

2.495 2.349 511 546 5.901

2 0 0 0 2

6 5 2 6 19

0 1 0 1 2

0 0 1 0 1

Aantal verhuurde woningen Er zijn in 2019 in totaal 412 woningen verhuurd, waarvan 4 geliberaliseerd en 54 nieuwbouw. Dit betekent dat er 358 bestaande huurwoningen opnieuw verhuurd zijn. Als deze mutatiegraad de komende jaren gelijk blijft, hebben we elk jaar zo’n 50 nieuwbouwwoningen nodig om het aantal van 400 te halen.

Aantal verhuringen (inclusief nieuwbouw) naar gemeente 2015 - 2019 Jaar*

Totaal

Medemblik

Stede Broec

Drechterland

Koggenland

2015

419

181

167

37

34

2016

436

203

143

46

44

2017

432

249

126

26

31

2018

490

209

196

57

28

2019

412

206

126

30

50

* afwijkingen met andere overzichten mogelijk door overlap kalenderjaar huuropzegging en huurovereenkomst. Mutatiegraad (incl. nieuwbouw) 2015 - 2019 Jaar

Totaal

Medemblik

Stede Broec

Drechterland

Koggenland

2015

7,3%

7,8%

7,2%

7,4%

6,0%

2016

7,7%

8,7%

6,2%

8,9%

8,4%

2017

7.6%

10,7%

5.4%

5.2%

5.5%

2018

8,4%

9,0%

8,4%

11,4%

5,0%

2019

7,1%

9,0%

5,4%

7,0%

9,6%

In de gemeente Medemblik zijn 40 wooneenheden opgeleverd in het woonzorgcomplex Martinus en in Obdam 14 standaard woningen. Hierdoor is de mutatiegraad relatief hoog. Exclusief nieuwbouw is de totale mutatiegraad van de bestaande voorraad 6,1% in 2019. 6

De ontwikkeling van de gemiddelde zoekduur in jaren voor het woningbezit van De Woonschakel is als volgt: Doelgroep

2019

2018

2017

2016

2015

Jongeren

2,8

1,8

2,4

2,5

2,3

23 – 55 jaar

3,6

3,5

3,6

3,5

2,5

Senioren

2,0

1,7

1,5

1,6

0,9

De gemiddelde zoekduur en slaagkans naar leeftijd laat het volgende beeld zien:

Reële zoekduur (jaren) Slaagkans

t/m 22 jaar

23 t/m 39 jaar

40 t/m 54 jaar

55 t/m 64 jaar

65+ jaar

1,9

4,1

3,1

2,8

1,1

4,2%

5,1%

6,4%

8,8%

16,2%

De beschikbaarheid van woningen voor reguliere woningzoekenden wordt beperkt door toewijzingen buiten Woonmatch om op grond van gemaakte afspraken in de regio of calamiteiten (bijv. herhuisvesting bij brand). Het verloop van de verhuur buiten Woonmatch om was in de afgelopen jaren als volgt: Reden Bijzondere toewijzing CIZ indicatie COA Sociale urgentie (RUC) Woningruil Direct te huur Totaal

2019 24 58 17 54 11 2 166

2018 27 3 34 45 9 6 124

2017 12 6 41 17 1 14 91

2016 25 7 46 39 2 23 142

2015 5 8 37 38 13 18 119

Daarmee blijkt dat in 2019 40% van de nieuwe verhuringen bijzonder is toegewezen. Exclusief de 40 zorgwoningen van de nieuwbouwlocatie Martinus (Medemblik) betreft het 31% (126 verhuringen).

7

Betaalbaarheid woningen De prijsklasse en opbouw van de zelfstandige huurwoningenvoorraad ultimo 2019 was als volgt: Doelgroep

Goedkoop < € 424,44

Betaalbaar 1 € 424,44 € 607,46

Betaalbaar 2 € 607,46 € 651,03

Betaalbaar 3 € 651,03 € 720,42

Duur > € 720,42

Totaal

Totaal %

Jongeren Standaard Senioren

332 598 121 1.051

0 2.430 955 3.385

0 1.018 68 1.086

0 72 10 82

0 13 18 31

332 4.131 1.172 5.635

5,7% 71,0% 20,1% 96,8%

Bijzondere contracten Totaal

16

56

4

105

3

184

3,2%

1.067 18,3%

3.441 59,1%

1.090 18,8%

187 3,2%

34 0,6%

5.819 100,0%

100,0%

1.000

3.000

900

100

0

5.000

Minimumnorm

Er worden 62 onzelfstandige eenheden aan zorginstellingen verhuurd. De specificatie is als volgt: Omring – locatie Koggenlandhuis (Midwoud) Omring – locatie Rigtershof (Grootebroek) Omring – locatie Dr. Lohmanstraat (Obdam) KWW – locatie Dr. Nuijenstraat (Westwoud)

20 eenheden 8 eenheden 24 eenheden 10 eenheden

De vraaghuur van het woningbezit bedroeg 63,0% van de maximaal redelijke huurrpijs op basis van gemiddeld 165 woningwaarderingspunten per woning. Daarnaast worden de volgende locaties verhuurd als begeleid wonen projecten (kamers) aan instellingen: De Waerden ‘s Heeren Loo ’s Heeren Loo Parlan

– Zesstedenweg (Grootebroek) – Hertog Albrechtstraat 261 – 265 (Bovenkarspel) – Hertog Albrechtstraat 465 – 471 (Bovenkarspel) – Hoofdstraat 221-223 (Bovenkarspel)

13 kamers 11 kamers 13 kamers 9 kamers

8

Duurzaamheid De ontwikkeling van de energielabels in de periode 2017-2019 laat het volgende beeld zien: Label op basis EI

2019

Totaal

2018

Totaal

2017

A++

62

43

3

A+

340

271

135

A

1.716

B

1.509

1.519

1.418

C

1.838

1.930

2.172

D

206

224

551

E

104

5.465

1.685

5.448

117 351

1.201

4.929

167 394

789

F

35

42

56

G

6

11

15

5.816

5.842

5.718

Totaal

Totaal

De in totaal 351 rode labels zijn onderdeel van de routeplanner om te verduurzamen en te voorzien van een beter energielabel. Ultimo 2019 had 94,0% van het woningbezit een groen label (2018: 93,2%). In absolute zin zijn 17 woningen toegevoegd aan de categorie met een groen label. De gemiddelde energie-index was 1,32. De restant levensduur van het woningbezit is 24,5 jaar.

Financiële continuïteit Voor de financiële continuïteit op lange termijn wordt vooral op kasstromen, loan to value en bedrijfswaarde gestuurd. Marktwaarde is derhalve ondergeschikt. De minimaal wenselijk geachte gemiddelde restant levensduur van het woningbezit ligt tussen 20-25 jaar. De kengetallen die de Aw voorschrijft lieten in 2018 het volgende beeld zien: Norm Norm Kengetal Aw Corporatie 2018  Rentedekkingsgraad (ICR) operationele kasstroom voor belasting + rentelasten -/- rentebaten Rentelasten -/- rentebaten interne lening

> 1,4

2,0 – 2,5

1,6

 Solvabiliteit o.b.v. beleidswaarde (vermogenspositie) eigen vermogen -/- marktwaarde + beleidswaarde x 100% balanstotaal -/- marktwaarde + beleidswaarde

>20%

40 – 60%

59%

 Dekkingsratio (schuldpositie o.b.v. marktwaarde) Nominale schuldpositie x 100% Marktwaarde in verhuurde staat

<70%

20 – 40%

28%

 Loan to value (schuldpositie in % van beleidswaarde) nominale schuldpositie x 100% beleidswaarde

<75%

50 – 70%

59%

9

De Woonschakel stuurt vooral op kasstromen en bedrijfswaarde en in mindere mate op marktwaarde. Actualiteiten 2019 in het kader van prestatieafspraken  Organisatie & samenwerking – de afdeling Wonen heeft overleg met wijkteam/zorgteams van gemeenten over de (gewenste) samenwerking in de praktijk. Er werd actief deelgenomen aan de totstandkoming van de lokale woonvisie voor de gemeente Stede Broec. Waar nodig werd bestuurlijk opgeschaald over o.a. de realisatie van projecten. Soms praktisch (sloop project in Koggenland), soms door middel van een kritische opstelling door de corporatie waar het ging om de realisatie van sociale huurwoningen (Drechterland), het OZB beleid van een gemeente (Stede Broec) of deelname project ‘Vroeg er op af’ (Medemblik). Met alle gemeenten vinden gesprekken plaats over de warmtetransitie naar ‘aardgasvrije’ woningbezit. De wederzijdse belangen zijn een punt van aandacht in het slagen van een goede transitie.  Beschikbaarheid – het aanbod aan woningen werd vergroot door de oplevering van 54 nieuwe sociale huurwoningen (40 – Medemblik – 14 Koggenland). Er werden 45 woningen gesloopt in de gemeente Stede Broec (24) en Koggenland (21). Ultimo 2109 waren 125 woningen in aanbouw en was de sloop/nieuwbouw van 21 woningen gestart.

De beschikbare woningvoorraad kwam uit op 5.560 woningen (exclusief 336 woningen met label verkoop) en lag daarmee boven de minimale gewenste omvang van 5.500 woningen.

Ontwikkelingen in de regio rondom de woonruimteverdeling heeft De Woonschakel doen besluiten om in december 2018 met een concreet voorstel naar de regio te komen tot aanpassing van de wijze waarop de sociale huurwoningen worden toegewezen. In 2019 is in de regio overeenstemming bereikt over deze andere wijze van woningtoewijzing. Minimaal 50% van het beschikbare aanbod wordt toegewezen aan reguliere woningzoekenden en 20% van het aanbod is gereserveerd voor urgente woningzoekenden. De resterende 30% kan door middel van lokaal maatwerk worden ingezet voor spoedzoekers, doorstromers en bijzondere toewijzingen. Het lokaal maatwerk maakt onderdeel uit van de prestatieafspraken met gemeenten en huurdersorganisatie.  Betaalbaarheid – In 2019 was sprake van een jaarlijkse huuraanpassing op inflatieniveau (1,6%). Voor 5.000 huurwoningen zijn, in het kader van het betaalbaar houden van de woningvoorraad, harde afspraken vastgelegd in het beleidsplan en prestatieafspraken met gemeenten en huurdersorganisatie. Voor de

10

categorieën Goedkoop (min. 1.000 won - max. € 424,44 huur), Betaalbaar 1 (min. 3.000 - max. € 607,46 huur) en Betaalbaar 2 (min. 900 – max. € 651,03 huur) werden deze aantallen behaald. Zowel de norm voor het aantal huurders met een huurachterstand (max. 7,5%) als de omvang van de huurachterstand (max. 0,75% jaarhuur) werd niet overschreden en kwam uit op respectievelijk 4,1% en 0,54%. Het aantal dossiers met ontruimingsvonnis dat werd verkregen lag op 25. Uiteindelijke was sprake van 3 ontruimingen in 2019 (2x huurachterstand – 1x overlast). De norm voor uitzettingen op basis van huurachterstand is 12.  Duurzaamheid en woonklimaat – uit de actualisatie van energie labels bleek dat al in 2018 sprake was van een gemiddeld label B (doelstelling was om dit in 2020 te bereiken). Het aantal labels D t/m G nam in omvang af van 394 naar 351. De gemiddelde energie-index was 1,32 (1,33 Medemblik – 1,32 Stede Broec – 1,32 Drechterland – 1,40 Koggenland). Alle lopende nieuwbouwprojecten van De Woonschakel voorzien in ‘aardgasvrije’ woningen.  Maatschappelijke opgave – de afspraak om éénmaal per jaar een bestuurlijk overleg met corporaties-, zorg- en welzijnsorganisaties te organiseren is door gemeenten niet ingevuld.

De Woonschakel heeft zich daardoor beperkt tot het voeren van rechtstreeks overleg over concrete vraagstukken rondom wonen-zorg-welzijn in een kern met betrokken instantie(s). Met gemeenten is geen convenant woningontruimingen gesloten op basis waarvan wordt geacteerd bij voorgenomen ontruimingen. Dit is echter vorm gegeven in werkafspraken die in de praktijk, voor zover het zich laat aanzien, naar behoren werken. De taakstelling 2019 voor huisvesting vergunninghouders is uitsluitend in de gemeente Koggenland niet gehaald. Onder meer een sloop/nieuwbouw project met herhuisvesting van zittende huurders en een dalende mutatiegraad waren oorzaken voor het niet behalen van de taakstelling.  Inzet in kernen, wijken en buurten – aan door gemeente opgezette wijkschouwingen werken wij positief mee. Daarnaast werken wij met eigen hot spots. Een ‘hot spot’ is een locatie in ons bezit waar de leefbaarheid in het geding is. Dit zijn vaak locaties met kleine goedkope woningen waar een concentratie van kwetsbare bewoners woont. In 2019 zijn 4 hot spots aangepakt. Dit betrof allemaal appartementencomplexen in de categorie goedkoop zonder lift. Er zijn bewonersbijeenkomsten gehouden en samen met de bewoners een plan van aanpak van het complex opgesteld. Deels wordt dit nog in 2020 uitgevoerd.

11

4. Ambities & opgave in de regio In februari 2020 is het Pact 7.1 Westfriesland door de zeven gemeenten naar buiten gebracht. Gemeenten spreken daarbij o.a. de ambitie uit om tot de top 10 woonregio’s van Nederland te willen behoren op woon-, werk-, leef-, leer-, zorg- en recreatiegebied. Dit is een majeure opgave. Ambitie is daarbij het vergroten van het aanbod (woon)voorzieningen voor alle doelgroepen. Kernwoorden: betaalbaar en aantrekkelijk, duurzaam, aantrekkelijk landschap en goede bereikbaarheid. Gestuurd wordt op een regionaal woonakkoord waarbij ook in een aanpak huisvesting arbeidsmigranten wordt voorzien. De invulling van OV-locaties biedt kansen, maar ook de bereikbaarheid en voorzieningen in kleine kernen verdient aandacht, evenals de bescherming van het landschap. De regionale woonvisie Westfriesland uit 2017 gaat uit van een woningbehoefte voor de regio in de periode 20162021 van 3.790 woningen, 6.850 woningen (2016-2016) en 8.400 woningen (2016-2030). Het aantal 75plushuishoudens in de regio neemt met 75% toe tussen 2016-2026. Volgens de regio is er daardoor behoefte aan zo’n 1.300 levensloopbestendige woningen in de komende vier jaar. Gelet op de onderverdeling tussen huur/koop en sociaal/commercieel zal het merendeel van deze woningen in de koopsector of dure huur gerealiseerd moeten worden. Op dat terrein zijn de Westfriese corporaties nauwelijks actief.

Het Pact 7.1 wil naast het voorzien van de eigen woningbehoefte vanuit de regio ook een substantieel aantal woningen (15.000) woningen bouwen voor de vraagbehoefte vanuit de metropoolregio Amsterdam. De regionale woonvisie stelt dat voor de bestaande woningvoorraad het noodzakelijk is te zoeken naar slimme combinaties van betaalbaarheid, duurzaamheid en de mogelijkheid om langer zelfstandig te wonen. Gemeenten zien voor zichzelf hierbij een beperkte rol omdat het grootste deel van de woningvoorraad in particuliere handen is. De gemeentelijke rol beperkt zich tot het stimuleren en informeren van huiseigenaren met betrekking tot verduurzamen of levensloopbestendig maken van woningen. De ambities van de gemeenten zijn hoog, maar de slagkracht en beschikbare (financiële) middelen roepen vraagtekens op. Gedeeld worden de ambities om de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de bestaande woningvoorraad op peil te houden en uit te bouwen. De beschikbaarheid van voldoende sociale huurwoningen blijft echter schromelijk achter. Partijen slagen er niet in tijdig voldoende bouwgrond beschikbaar te hebben voor de bouw van sociale huurwoningen om de wachttijd voor een ‘standaard woning’ te beperken tot maximaal 24 maanden.

12

5. Vermogen & middelen Het financieel kader voor de corporatiesector wordt bepaald door de aanwezige kasstromen en de inzet van het beschikbare vermogen. De zienswijze over de omvang van het vermogen en de aanwending hiervan lopen echter uiteen. In dit hoofdstuk wordt hier nader op ingegaan.

VERMOGEN Indicatieve Bestedingsruimte Woningcorporaties (IBW) - Aw De Autoriteit woningcorporaties verstrekt jaarlijks een indicatief overzicht van de maximale bestedingsruimte van een corporatie. De bedragen kunnen niet bij elkaar geteld worden, het geeft de maximale variant per onderdeel aan (alle ruimte ingezet voor één onderdeel). In de IBW 2019 wordt daarbij voor het eerste gewerkt met een door de rijksoverheid vastgestelde beleidswaarde berekening. De IBW-bedragen staan niet op de bank bij de corporatie. Daarvoor moet extra worden geleend. Bij volledige besteding zijn de reserves op. Voor De Woonschakel leverde dat het volgende beeld op in de IBW 2019 voor de Daeb-tak: Nieuwbouw € 125,0 mln. Verbetering € 80,4 mln. Huurmatiging € 1,2 mln. Geplande nieuwbouw Verbeterinvesteringen

321 won. (globale investering € 63 mln.) € 11,1 mln.

De Woonschakel neemt de IBW voor kennisgeving aan, maar baseert hierop niet haar bedrijfsvoering. De corporatie stuurt op kasstromen, schuldpositie en reële toekomstige verdiencapaciteit. Hierbij worden de financiële kengetallen van WSW/Aw wel betrokken De corporatie wil onder geen beding een aandachtcorporatie worden die niet meer zonder beperkingen haar bedrijfsvoering kan uitvoeren. Waardeontwikkeling vermogen De diverse (vermogens)waarden waren ultimo 2019 als volgt: Bedragen x € 1 mln. Waardering

2019

2018

2017

Marktwaarde

733,8

652,8

597,8

Beleidswaarde

351,2

315,2

264,9*

Bedrijfswaarde

306,4*

311,4*

292,9

WOZ-waarde

911,2

839,2

784

Verhouding beleidswaarde versus marktwaarde

48%

48%

44%

Verhouding beleidswaarde versus bedrijfswaarde

115%

101%

90%

Verhouding marktwaarde versus WOZ-waarde

81%

78%

76%

* geen accountantscontrole toegepast

13

Marktwaarde in verhuurde staat Corporaties zijn verplicht het woningbezit in de jaarrekening te waarderen tegen marktwaarde in verhuurde staat (hoogste waarde exploitatie of uitpondscenario) Ultimo 2018 was sprake van: Marktwaarde Ongerealiseerde herwaarderingen Resteert

€ 773,8 mln € -408,0 mln € 365,8 mln

Beleidswaarde De beleidswaarde is een van de marktwaarde afgeleid waardenbegrip. Het verschil tussen deze waarden wordt ook wel maatschappelijke bestemming genoemd en bestaat uit vier stappen volgens onderstaand model.

Eind 2019 is de beleidswaarde als volgt bepaald: (X € 1.000,-)

BELEIDSWAARDE

Marktwaarde per 31-12

733.770

652.781

Afslag wegens beschikbaarheid (doorexploitatie)

-128.797

-199.333

Afslag wegens betaalbaarheid (beleidshuur)

-185.275

-76.920

Afslag wegens kwaliteit (onderhoud)

-27.365

-27.947

Afslag wegens beheer

-41.114

-33.338

Beleidswaarde per 31-12

351.219

315.243

Bedrijfswaarde Dit betreft de contante waarde van de kasstromen uit hoofde van toekomstige exploitatie-opbrengsten en exploitatielasten over de geschatte resterende looptijd van het woningbezit. Ultimo 2019 was sprake van: Bedrijfswaarde Per saldo heeft De Woonschakel Bedrijfswaarde -/- leningen

€ 306,4 mln. € 160,0 mln. aan leningen uit staan bij overheid en kredietinstellingen. € 146,4 mln.

14

Vermogensbeleid De Woonschakel In haar beleidsuitgangspunten stuurt De Woonschakel op bedrijfswaarde ongeacht de verplichte wetgeving om het onroerend goed op marktwaarde te waarderen op de balans. Bij een consistent beleid van de rijksoverheid zou de waardering van het onroerend goed op basis van de beleidswaarde moeten plaatsvinden, deze benadert in betere mate de getrouwe weergave van omvang en resultaat. Verdere ontwikkelingen van de beleidswaarde wordt afgewacht. Basisdoelstelling voor De Woonschakel blijft de verhuur van woningen voor een lange periode en niet de verkoop van het woningbezit. Een waardering van het huurbezit op niveau van bedrijfswaarde geeft naar ons oordeel een getrouwer beeld van de waarde en vermogen van de corporatie. Voor onroerend goed waar een strategisch besluit in de vorm van verkoop of sloop geldt, zou waardering op basis van taxatiewaarde verkoop c.q. restwaarde grond een beter alternatief zijn dan de doorgevoerde wettelijke waardering volgens marktwaarde.

15

MIDDELEN

Kasstromen De jaarlijks beschikbare geldmiddelen vloeien voort uit de directe operationele kasstromen. Deze kasstroom kan, eventueel aangevuld met nieuwe leningen, aangewend worden voor investeringen in nieuwbouw of investeringen in bestaand woningbezit die de levensduur verlengt. In het geval er onvoldoende investeringen aanwezig zijn kunnen de operationele kasstromen ingezet worden voor extra aflossingen op de leningenportefeuille. De kasstromen in 2019 waren als volgt: x € 1 mln Huurontvangsten Overige ontvangsten

39,0 0,0 39,0

Personeelskosten Onderhoudsuitgaven Overige uitgaven Rente Sectorspecifieke heffingen Verhuurderheffing Vennootschapsbelasting

-4,2 -10,0 -5,6 -5,6 -0,0 -3,6 -6,5 -35,5 3,5

Kasstroom operationele activiteiten Verkopen Nieuwbouw Woningverbetering Aankopen Overig Kasstroom investeringsactiviteiten

2,6 -14,9 -2,8 0 -0,1

Nieuwe leningen Aflossingen leningen Kasstroom uit financieringsactiviteiten

15,0 -3,6

Totaal kasstroom

-15,2

11,4 -0,3

16

6. Beleidsstrategie In 2018 is door De Woonschakel het nieuwe beleidsplan ‘Ruimte om te investeren’ voor de periode 2018-2020 vastgesteld. Hierbij worden onder meer de ambities voor de volgende beleidsterreinen herijkt:  huur(prijs)beleid  investeringsbeleid  toewijzingsbeleid

 onderhoudsbeleid  milieu/duurzaamheidsbeleid  ICT beleid

De beleidsstrategie dient passend te zijn binnen het vastgestelde financiële kader van De Woonschakel. In het licht van de regionale woonvisie, de gemeentelijke visies en speerpunten vanuit huurders is de beleidsstrategie van De Woonschakel voor de komende vijf jaren (met een doorkijk naar 2030) gericht op het volgende:

BELEIDSSTRATEGIE 1. Beschikbaarheid

→ ● aanbod van minimaal 5.500 – 6.000 sociale huurwoningen ● jaarlijks toevoegen van gemiddeld 100 nieuwe sociale huurwoningen ● aanbod van minimaal 300 jongeren- en 1.100 seniorenwoningen

2. Betaalbaarheid

→ ● gemiddeld inflatievolgend huurbeleid over totale woningbezit ● minimaal 1.000 goedkope woningen (< huurtoeslaggrens jongeren t/m 22 jaar) ● minimaal 3.000 betaalbare woningen (< huurtoeslaggrens 2-persoons huishoudens)

3. Duurzaamheid

→ ● gemiddelde energie-index tussen 0,8 – 1,2 (label A) in 2030 voor het woningbezit. Voor sloopwoningen < 2040 of verkoopwoningen geldt minimaal label C (index max. 1,4). → ● nieuwbouwwoningen worden vanaf 2019 gerealiseerd met bij voorkeur een EPC van 0 op basis van all-electric.

4. Leefbaarheid

→ ● schoon, heel en veilig in en om het woningbezit → ● bevorderen vitaliteit kernen, aangenaam woonklimaat, voorkomen segregatie → ● onderdeel zijn van wonen-zorg-welzijn om zelfstandig wonen zo optimaal mogelijk te ondersteunen

5. Bedrijfsvoering

→ ● ruimte maken/geven voor innovaties bijv. via co-maker schap → ● inspraak Huurdersraad/gemeenten in beleid corporatie → ● helder en werkbaar uitvoeringskader op risicozaken zoals o.a. asbest, legionella en datalekken

6. Triple ABC

→ A – Klanten

● Alles in één keer goed ● Altijd op tijd ● Acceptabele prijs → B – Samenleving ● Beleid transparant ● Bedrijfsvoering op orde ● Bouwen aan bezit → C – Collectief ● Cultuur ● Competent ● Collectief

→ professioneel → betrouwbaar → kostenbewust → open dialoog → corporatie in control → verversing woningbezit → open, aanspreekbaar, wat draag je bij → integer, verantwoordelijk, kennis → trots op prestatie organisatie/collega

De corporatie moet excellent opereren waarbij de begrippen klanttevredenheid, betrouwbaarheid en continuïteit op termijn centraal staan. Dat zou moeten resulteren in een structurele aanwezigheid van de corporatie in de kopgroep van woningcorporaties voor klantwaardering, bedrijfsvoering en medewerkerstevredenheid.

17

De bieding op de regionale/lokale woonvisies van De Woonschakel is gebaseerd op de vastgestelde meerjarenbegroting 2020-2024:

FINANICEEL KADER DE WOONSCHAKEL

Voor de financiële sturing van de corporatie gaat De Woonschakel in de beleidsplanperiode uit van de volgende primaire kaders: DWS

WSW/Aw Daeb Niet-Daeb

De Woonschakel Operationele kasstroom (excl. verkopen)

bandbreedte x € 1 mln.

7,0 – 10,0

-

-

Leningenbedrag per woning

bandbreedte x € 1.000

25 – 30

Gemiddelde restant levensduur woningbezit

bandbreedte in jaren

20 – 25

Rentedekkingsgraad (ICR)

bandbreedte

2,0 – 2,5

1,4

1,8

Leningen in % bedrijfswaarde (Loan to value)

bandbreedte in %

50 – 70

<85%

<75%

Solvabiliteit op basis van beleidswaarde

bandbreedte in %

40 – 60

>15%

>40%

bandbreedte in %

20 – 40

<70%

<70%

-

>70%

Continuïteitsratio Aw/WSW

Discontinuïteitsratio Aw/WSW Dekkingsratio (marktw. schuld t.o.v. marktw. MVA) Onderpand

18

Voor de financiële sturing van de corporatie gaat De Woonschakel in de beleidsplanperiode uit van de volgende primaire kaders: DWS

WSW/Aw Daeb Niet-Daeb

De Woonschakel Operationele kasstroom (excl. verkopen)

bandbreedte x € 1 mln.

7,0 – 10,0

-

-

Leningenbedrag per woning

bandbreedte x € 1.000

25 – 30

Gemiddelde restant levensduur woningbezit

bandbreedte in jaren

20 – 25

Rentedekkingsgraad (ICR)

bandbreedte

2,0 – 2,5

1,4

1,8

Leningen in % bedrijfswaarde (Loan to value)

bandbreedte in %

50 – 70

<85%

<75%

Solvabiliteit op basis van beleidswaarde

bandbreedte in %

40 – 60

<15%

<40%

bandbreedte in %

20 – 40

>70%

>70%

-

>70%

Continuïteitsratio Aw/WSW

Discontinuïteitsratio Aw/WSW Dekkingsratio (marktw. schuld t.o.v. marktw. MVA) Onderpand

19

KASSTROMEN – meerjarenbegroting 2020-2024

20

CIJFERS IN VOGELVLUCHT 2020 – 2024

= buiten bandbreedte

= binnen bandbreedte

Exploiteren

Verkopen

Investeren

Waarderen

Gem. huur per won.

Gemiddelde verkoop

Nieuwbouw per jaar

Bedrijfsw. per won.

Jrk. 2019 € 532

Per jaar 12 woningen

Gem. € 12,0 mln

Jrk. 2019 € 51.910

Kasstroom onderh.

Bestaand bezit p/jaar

Gem. € 1.415 p/won.

Gem. € 1,8 mln.

TOTAAL KASSTROMEN IN DE PERIODE 2020 - 2024 Operationeel

Verkoop

Investeren

Externe financiering

€ 6,1 mln per jaar

€ 2,1 mln per jaar

€ 13,8 mln per jaar

€ 10,6 mln per jaar

Gemiddelde ICR

Gem. in verhuur

Gem. lening p/won.

LtV beleidswaarde

2,1

6.070 won.

€ 31.620

56,6%

T.o.v. bandbreedte

T.o.v. bandbreedte

T.o.v. bandbreedte

T.o.v. bandbreedte

De lagere operationele kasstromen in combinatie met ambities voor de bouw van nieuwe sociale huurwoningen leidt tot een hoger schuldniveau per woning door extra geldleningen. 21

7. VHV bieding 2021 & toelichting Jaarschijf 2021 - bieding Datum Betreft Bieding jaarschijf 2021

: augustus 2020 : jaarschijf 2021 Medemblik

Stede Broec

Drechterland

Koggenland

Opmeer

Totaal

1x 1x 2x 2x 2x

1x 1x -

1x 1x 2x 2x 2x

1x 1x -

1x 1x -

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

300 1.950

300 1.750

100 350

100 300

0 50

800 4.400

Gelabelde woningen voor verkoop Max. aantal won. voor toegestaan verkoopbesluit

91 25

122 25

66 10

46 15

0 0

325 75

Start nieuwbouwprojecten Start sloopprojecten Prognose verkoop woningen Min. duur eigen bewoning bij verkoop huurwoning

8 0 5 5 jr.

7 0 5 5 jr.

18 0 3 5 jr.

9 6 2 5 jr.

0 0 0 n.v.t.

42 6 15 n.v.t.

Norm actieve zoekduur in maanden Evaluatie regionale urgentieregeling Min. aanbod regulier woningzoekenden Max. aanbod urgente woningzoekenden Max. aanbod spoedzoekers Min. aanbod doorstromers Max. aanbod bijzondere toewijzingen

36 2021 50% 20% 5% 15% 10%

36 2021 50% 20% 5% 15% 10%

36 2021 50% 20% 5% 15% 10%

36 2021 50% 20% 5% 15% 10%

36 2021 50% 20% 5% 15% 10%

36 n.v.t. 50% 20% 5% 15% 10%

Betaalbaarheid Inflatievolgend huurbeleid Invulling aanpak vroegtijdige schulden bij huurders Onderzoek betaalbaarheid sociale huur W-Friesland Aandeel woningen onder € 619,01 (1e aftopgrens)

ja ja 2021 70%

ja ja 2021 70%

ja ja 2021 70%

ja ja 2021 70%

ja ja nee 70%

ja ja n.v.t. 70%

Duurzaamheid & woonklimaat Max. energie-index woningbezit Max. aantal woningen D-E-F-G label Aantal woningen zonder aardgas

1,30 125 60

1,27 40 50

1,30 25 10

1,38 25 20

0,22 0 60

1,30 215 200

1x ja 7 12 5 € 120.000

1x ja 6 10 5 € 120.000

1x ja 2 3 1 € 29.000

1x ja 3 4 1 € 30.000

0x nee 0 0 0 € 1.000

n.v.t. n.v.t. 18 29 12 € 300.000

Organisatie & samenwerking Bestuurlijk overleg voorjaar < 1 juni Bestuurlijk overleg najaar < 1 november Werkgroep sociaal domein & leefbaarheid Werkgroep vastgoedsturing Werkgroep verduurzaming

Beschikbaarheid Min. voorraad goedkope woningen Min. voorraad betaalbare woningen

Maatschappelijke opgave Overleg organisaties wonen-zorg-welzijn Huisvesting vergunninghouders o.b.v. 2,5 bezetting Huisvesting vergunninghouders aantal woningen Max. huisvesting personen uitstroom MO/BW Max. aantal huisuitzettingen door huurschuld Beschikbaar budget leefbaarheid

TOELICHTING OP DE VOLKSHUISVESTELIJKE BIEDING 2021 Organisatie & samenwerking De Woonschakel wil werken op basis van volwaardig en gelijkwaardig partnerschap met gemeenten en huurdersorganisaties. Daarbij moet sprake zijn van wederzijdse inspanningen, vertrouwen en aanspreekbaarheid. Hierin past een open transparantie houding, de bereidheid om de doelstellingen met elkaar te realiseren en elkaar aan te spreken op gemaakte afspraken. Indien een gemeente kiest voor een voorbereiding/uitvoering van prestatieafspraken via werkgroepen, dan is De Woonschakel bereid hierin te participeren zolang dit bijdraagt aan de effectiviteit en de voortgang niet wordt belemmerd. Beschikbaarheid  Minimaal 95% van de woningtoewijzingen worden passend toegewezen. Bij de woonruimteverdeling wordt specifiek invulling gegeven aan de huisvesting van urgente woningzoekenden, spoedzoekers en doorstromers. In het lokale maatwerk per gemeente kan (beperkt) inhoud worden gegeven aan de invulling van bijzondere toewijzingen binnen een gemeente. Minimaal 50% van het vrijkomend aanbod aan woningen wordt toegewezen op basis van de inschrijfduur via Woonmatch West-Friesland.  De Woonschakel acht voor actief woningzoekenden een wachttijd/zoekduur van maximaal 24 maanden acceptabel voor het verkrijgen van een sociale huurwoning in de gemeenten waarin wij actief zijn.

De huidige situatie op de huurmarkt is echter dat onvoldoende woningen beschikbaar zijn/vrijkomen voor woningzoekenden. Om die reden geldt voor 2021 een norm van 36 maanden.  Vanwege de structureel hogere wachttijden voor een sociale huurwoning wordt een extra inzet gedaan voor de bouw van sociale huurwoningen. Concreet betekent dit dat, aanvullend op de al lopende bouwplannen, de bouw van 600 extra huurwoningen (oplevering 2023-2030) met de volgende onderverdeling per gemeente: Gemeente Stede Broec Gemeente Medemblik

200 won. 150 won.

Gemeente Drechterland Gemeente Koggenland

200 won. 50 won.

Voor de bouw van deze woningen moeten de gemeenten bouwlocaties aanwijzen en bestemmingsplannen gereed maken. In de bieding 2021 zijn op dit moment alleen de ‘harde’ bouwplannen opgenomen zoals bekend. Als de bouw van woningen in de kerngemeenten waarin De Woonschakel actief is niet of onvoldoende mogelijk is, dan wordt gekeken naar een invulling tot woningbouw elders in de regio om verruiming van het woningaanbod te bewerkstelligen.  Om de doorstroming binnen een gemeente te bevorderen is de bouw van middeldure huurwoningen (prijs € 750 - € 950) om te zetten naar huurwoningen van € 735 (prijspeil 2020) in combinatie met een gerichte woningtoewijzing voor inwoners die een koopwoning in de gemeente achterlaten. Op lokaal niveau kan binnen de prestatieafspraken hiervoor voorwaarden en mogelijkheden worden benoemd (bijzondere toewijzingen – passend toewijzen). Betaalbaarheid • De Woonschakel hanteert een jaarlijks inflatievolgend huurbeleid (basis inflatiecijfer afgelopen kalenderjaar conform prijsindex gezinsconsumptie CBS). De corporatie voert geen inkomenspolitiek en hanteert geen inkomensafhankelijk huurbeleid met extra huurverhoging of huurverlaging op grond van het inkomen van huurders.  Bij mutatie van de woning wordt de huurprijs aangepast naar de gewenste streefhuur (zowel omhoog als omlaag).

Als gemiddelde streefhuur van Daeb-woningen zal een percentage van 73 - 75% van de maximaal redelijke huur worden gehanteerd. Door aftoppingen i.v.m. de huurgrenzen voor passend toewijzen, effecten van herijking energie-index etc. zal in 2020 het gemiddelde vraaghuurpercentage naar verwachting onder de 65% blijven. Per 31 december 2019 bedroeg dit percentage 63,0%. 23

Duurzaamheid/kwaliteit woning • De inzet in 2021 is gericht om de gemiddelde energie-index van het woningbezit < 1,30 te houden (label B).  De corporatie werkt aan een duurzaamheidsprogramma waarbij in 2030 de energie-index gemiddeld 1,20 (label A) bedraagt en alleen woningen met het label A-B-C in de verhuur zijn. Een versnelling hiervan naar 2025 wordt onderzocht. Naar verwachting worden vanaf 2030 procesmatig delen van het woningbezit afgekoppeld van het huidige aardgasnetwerk. Daarbij opteert de corporatie op een aanpak gebaseerd op ouderdom/levensduren van woningen en niet vanuit een geografische insteek.  De corporatie past geen open verbrandingstoestellen toe in haar woningbezit en streeft er naar om dergelijke toestellen van huurders uit haar woningbezit te weren.  De corporatie beschikt over een asbestprotocol gericht op het voorkomen van gevaren voor huurders.

Maatschappelijke opgave  De Woonschakel werkt in het sociaal domein samen met gemeente en andere partners. Ingeval sprake is van aanmerkelijke eenzaamheid, psychosociale problematiek of overlast bij een huurder geeft de corporatie hierover een signaal af aan de WMO/sociale wijkteams.  De Woonschakel voert een incassobeleid gericht op het zo snel mogelijk signaleren van huurachterstanden. Inzet is om huisuitzettingen te voorkomen. Hierbij wordt, in het belang van deze huurders, samengewerkt met derden (gemeenten, schuldhulpverlenende instanties etc.) om financiële problemen beheersbaar te houden. Norm huisuitzetting is 0,2% van het aantal huurwoningen in exploitatie.  Huisvesting van vergunninghouders wordt, naar rato van het woningbezit van de sociale verhuurders, ingevuld per gemeente op basis van een huishoudensgrootte van 2,5 personen per woning. De Woonschakel hanteert daarbij zoveel mogelijk een spreidingsbeleid. Voor de huisvesting is de corporatie in belangrijke mate afhankelijk van beschikbare woningen die door huuropzeggingen vrijkomen.  Voor de leefbaarheid in wijken en buurten wordt € 0,3 mln. beschikbaar gesteld. Ongeveer de helft hiervan is bedoeld voor de loonkosten van medewerkers leefbaarheid en huismeester die in dienst van De Woonschakel zijn.

Projectbijdragen en ondersteuning van activiteiten worden bepaald op basis van de meetlatten schoon-heel-veilig en urgent-nodig-gewenst (zie onderstaand). Een bijdrage aan een project/instelling vindt maximaal 1x per vijf jaar plaats en moet voldoen aan bepalingen in de wetgeving voor woningcorporaties. - uitstraling van de wijk

- veiligheid in de wijk

- voorzieningen - sociale cohesie - urgent - nodig - gewenst

: openbaar groen, inrichting openbaar gebied, tuin, bewoners + schuttingen, uitstraling gebouwen, woningen, begroeiing, vuilnis zwerfvuil, reinheid gebouwen : verlichting stegen / achterpaden, aanwezigheid hangjeugd, verkeersveiligheid, passieve veiligheid – bekleding trappen, zout bij gladheid : speeltuinen, winkelvoorzieningen, : ondersteunen buurtprojecten, samenstelling van de wijk beïnvloeden bij of door toewijzing / segmentering

€ 125 per ‘betrokken’ woongelegenheid van De Woonschakel € 75 per ‘betrokken’ woongelegenheid van De Woonschakel € 50 per ‘betrokken’ woongelegenheid van De Woonschakel

Een ‘betrokken’ woongelegenheid is een woongelegenheid van De Woonschakel gelegen in de directe nabijheid van een voorgestelde leefbaarheidsproject. In de genoemde bijdragen wordt het component uurloon van medewerkers van De Woonschakel, die bij het/een project betrokken zijn, niet meegerekend. 24

8. Meerjarige overzichten & specificaties IN EXPLOITATIE ZELFSTANDIGE HUURWONINGEN 1 JULI 2020 (exclusief bijzondere verhuur) Grens x € 1 Goedkoop < 432,52 Betaalbaar 1 < 619,01 Betaalbaar 2 < 663,40 Betaalbaar 3 < 737,14 Duur > 737,14 Totaal

Medemblik 389 1.417 591 24 9 2.430

Stede Broec 407 1.209 615 53 16 2.300

Drechterland 110 334 47 4 3 498

Koggenland 150 304 49 1 3 507

Opmeer 0 26 0 0 0 26

Totaal 1.056 3.290 1.302 82 31 5.761

Stede Broec 300 1.250 500 50 0 2.100

Drechterland 100 300 25 0 0 425

Koggenland 100 300 50 0 0 450

Opmeer 0 25 0 0 0 25

Totaal 800 3.300 1.100 75 0 5.275

Stede Broec 122 0 122

Drechterland 66 0 66

Koggenland 46 6 52

Opmeer 0 0 0

Totaal 325 6 331

BESCHIKBAARHEID 2020 (minimaal excl. gelabelde verkoopwoningen) Grens x € 1 Goedkoop < 432,52 Betaalbaar 1 < 619,01 Betaalbaar 2 < 663,40 Betaalbaar 3 < 737,14 Duur > 737,14 Totaal

Medemblik 300 1.425 525 25 0 2.275

GELABELD VERKOOP TOTAAL / SLOOP 2021-2024 Verkoop Sloop Totaal

Medemblik 91 0 91

OPLEVERING NIEUWBOUW SOCIALE HUURWONINGEN 2018-2024* Jaar Medemblik Stede Broec Drechterland 2018 60 69 28 2019 40 0 0 2020 19 24 0 2021 42 27 8 2022 32 0 10 2023 10 13 6 2023 0 0 0 Totaal 203 133 52 * dit betreffen uitsluitend opgeleverde, concrete of realistische bouwplannen met gemeentelijke medewerking

Koggenland 0 14 21 0 9 10 0 54

Opmeer 0 0 62 0 0 0 0 62

Totaal 157 54 126 77 51 39 0 504

Koggenland 1.390 320 457 269 253 2.689

Opmeer 0 0 0 0 0 0

Totaal 4.791 5.024 3.781 4.957 3.430 21.983

PLANMATIG ONDERHOUD INCL. DUURZAAMHEID (x € 1.000) Jaar 2020 2021 2022 2023 2024 Totaal

Medemblik 1.936 1.631 1.642 2.485 1.585 9.279

Stede Broec 1.249 2.988 1.245 2.069 1.188 8.739

Drechterland 216 85 437 134 404 1.276

JAARBUDGET OVERIG (o.a. contracten, asbestbeleid, onvoorzien) Jaar 2020 2021 2022 2023 2024 Totaal

Algemeen PO 889 1.004 1.061 1.059 744 4.757

Contracten 1.167 1.176 1.044 1.028 1.018 5.433

Totaal 2.056 2.180 2.105 2.087 1.762 10.190

26

Thuis in westfriesland

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=4d14191a-6c89-4188-8665-38f897dbc99e