Themabijeenkomst Participatie en Burgerberaad & De Nieuwe Route 4 februari 2025
Tekst van het document
1
Themasessie 4 februari2040 2025 Toekomstvisie
Inwonersparticipatie en het Burgerberaad
2
Deel 1: Opfrisser Inwonersparticipatie
3
Wat weet u na vandaag • Dit is participatie! • Goede participatie • Belangrijke voorwaarden voor participatie • Hoe doen we participatie in Ooststellingwerf • Burgerberaad en De Nieuwe Route • Wat betekent participatie voor u als raadslid?
4
Waar denkt u aan bij participatie?
5
Participeren is een werkwoord
6
Ik wil alles weten over participatie!
JA
JA
Participatie is heel breed ➢ Omgevingswet ➢ Wet versterking participatie op decentraal niveau ➢ Klimaatakkoord (en bijv. Wet gemeentelijke instrumenten warmte transitie) ➢ Wet Versterking regie volkshuisvesting ➢ VN-verdrag handicap (inclusie en toegankelijkheid) ➢ VN-verdrag van Faro (erfgoed) ➢ VN-Kinderrechtenverdrag (jeugdparticipatie)
7
Participatie is niet nieuw
8
9
De recente ontwikkelingen • Pop-up jongerenraden • Pop-up kinderraden • Digitaal jongerenpanel (Q1 2025)
Kinderburgemeester
10
Welke ontwikkelingen staan ons te wachten Wettelijk: • Participeren bij uitvoering, terugkoppeling en evaluatie volgens Wet Versterking Participatie Decentraal Niveau (d.d. 2023) • Uitdaagrecht (d.d. 2027)
Ooststellingwerf: • Doorontwikkeling jeugdparticipatie • Kinderburgemeester • Experiment Burgerberaad
Partici-plaatje
11
12
Bij inwonersparticipatie ligt het initiatief altijd bij de gemeente
JA
NEE
13
Bij inwonersparticipatie ligt het initiatief altijd bij de gemeente • JA We zijn regiehouder van de processen en zijn kaderstellend.
Wij beslissen: of, hoe en wanneer we inwoners e.a. betrekken bij beleid, plannen en initiatieven en hoe we dat terugkoppelen en evalueren.
14
Twee soorten participatie
15
Participatie betekent altijd meedoen
JA
NEE
16
Participatie betekent altijd meedoen
NEE • Participatie gaat om het betrekken van inwoners e.a. bij onderwerpen die hen betreffen. • Per onderwerp wordt vooraf bepaald hoeveel invloed inwoners hebben.
17
Informeren is ook participeren
JA
NEE
18
Informeren is ook participeren JA,
HET IS EEN RANDVOORWAARDE Is het SLIM om alleen te informeren? NEE We streven naar actieve participatie waarin we ook die zaken ophalen die leiden tot beter beleid, plannen en initiatieven
19
Participatie is ook ✓Raadzaam ✓Niet verplicht ✓Tenzij het om verplichte participatie gaat ✓Per gemeente anders HOE het toegepast moet worden (alleen dat het geborgd moet zijn binnen de organisatie) ✓Geen juridische weigeringsgrond (Omgevingswet/ vergunningverlening)
20
Goede participatie
21
Wat levert participatie ons op Betere kwaliteit van beleid, plannen en initiatieven door: ✓Andere ideeën en invalshoeken ✓Voldoende tijd om bij te stellen ✓Minder ‘gedoe’ achteraf, zoals bezwaren, juridische procedures, inspraakmomenten of zelfs protesten.
22
Waarom moet je participatie doen? ➢ Als inwoner wil men gehoord en gezien worden. Het gaat over iemands eigen leefomgeving. ➢ Als gemeente mogen we ervan uitgaan dat veel mensen zich betrokken voelen bij eigen straat,
wijk of dorp.
23
Het hogere doel van participatie ✓ (Groter) vertrouwen (terug) in de overheid ✓ Een deel van de verantwoordelijkheid terug bij de inwoner ✓ Een hogere betrokkenheid en eigenaarschap over de eigen leefomgeving ✓ We dienen het gemeenschappelijk (algemeen) belang.
24
Als participatie is geslaagd hebben we ons doel bereikt
JA
NEE
25
Als participatie geslaagd is, hebben we ons doel bereikt NEE
Participatie is nooit een doel op zich. WEL: - Kwaliteit van beleid - Andere inzichten - Draagvlak fijne bijkomstigheid. - Gezamenlijk belang.
26
Pas als iedereen gehoord is, spreken we van goede participatie
JA
NEE
27
Pas als iedereen gehoord is, spreken we van goede participatie NEE - Het gaat om de juiste mensen op het juiste moment.
28
Pas als iedereen het ermee eens is, dan pas spreken we van goede participatie
JA
NEE
29
Pas als iedereen het ermee eens is, dan pas kunnen we spreken van goede participatie NEE
▪ Gemeenschappelijk (algemeen) Belang ▪ Wet –en regelgeving zijn leidend ▪ Draagvlak is niet het doel, maar een prettige bijkomstigheid ▪ Participatie is geen juridische weigeringsgrond (onzorgvuldige participatie kan wel leiden tot vertragen)
30
Kaders zijn achteraf wel bij te stellen
JA
NEE
31
Kaders zijn achteraf ook wel bij te stellen • Het kan wel, maar bij voorkeur NEE • Bepaal vooraf: OF WAAROM MET WIE WANNEER en HOE je belanghebbenden betrekt bij beleid, plannen en initiatieven.
• Kaders achteraf bijstellen leidt tot teleurstelling en groter wantrouwen in de overheid.
32
Participatiekaders o Is het onderwerp geschikt om te participeren o Is er voldoende tijd om te participeren o Welk maatschappelijk belang dient het o Wie moeten erbij betrokken worden Denk ook aan kaders als: Budget, Wet –en regelgeving, Bestaand beleid,Factoren als impact, hinder en weerstand, maar ook reuring/ aandacht
33
Participatieproces in stappen
Samenvatting Goede participatie
34
‘Slechte’ participatie
Voldoende tijd
Participatie als doel
Geschikt onderwerp
Voor de bühne/ afvinklijstje
Het ook hebben over dingen die spannend zijn (emoties/ gedrag)
Geen aandacht besteden aan de relatie of de onderstroom
Middel geen doel
Meegaan in individuele wensen
Doel bespreken
Kaders of rol niet duidelijk
Duidelijkheid over rol
Beslissingen uit handen geven
Kaders vooraf bekend
Altijd dezelfde mensen ‘aan tafel’
De juiste mensen
Iedereen willen horen
Terugkoppeling en evaluatie
35
Zorgvuldigheid blijft belangrijk ➢ We mogen kritisch kijken bij welke onderwerpen en in welke fase we inwoners e.a. betrekken. ➢ Vanuit de relatie met elkaar praten (niet meteen vanuit de inhoud) ➢ Gespreksonderwerpen horen niet te abstract te zijn en vooral gericht op de eigen leefomgeving ➢ Voorkom dat mensen participatiemoe worden: - Wat is er al eerder opgehaald over dit onderwerp - Beleidsterreinen meer bundelen tijdens gesprekken
36
Zorgvuldigheid blijft belangrijk ➢ Schets vooraf het proces en hoeveel tijd dit kost (ook de beslismomenten en wie beslist) ➢ Terugkoppelen over wat we gedaan hebben met de opgehaalde info is belangrijk. Ook als we niks of weinig met de info hebt kunnen doen + reden ➢ We gaan altijd uit van het gemeenschappelijk belang ➢ De raad beslist uiteindelijk
37
We gaan zo verder met het vervolg. Zijn er voor nu vragen?
38
PAUZE
39
Deel 2 Burgerberaad en de Nieuwe Route het zwaarste participatie instrument
40
Laten we samen participeren…
41
Uw wens: Een Burgerberaad In de Visie op Inwonersparticipatie is de opdracht opgenomen om een Burgerberaad te organiseren ➢ Wat is een Burgerberaad ➢ Wat is de Nieuwe Route ➢ Wat betekent dit voor u als raad ➢ Wat betekent dit voor de uitvoerende organisatie
42
Bureau Burgerberaad - Wat is een burgerberaad?
43
Burgerberaad ➢Zwaarste participatie instrument (meebeslissen) ➢Proces waarin inwoners de overheid helpt met een moeilijk onderwerp ➢Uitbreiding van democratische besluitvorming ➢Gewogen loting van 100-150 inwoners e.a. ➢Open niet-sturende vraag ➢Advies/ oplossing binnen kaders ➢Wordt begeleid door onafhankelijke partij ➢Organisatie / uitvoering ong. 9 maanden ➢Optie: Inwoners nemen zitting in Monitorgroep om toe te zien op uitvoering.
44
Wat is Burgerberaad wel?
45
Wat is Burgerberaad niet?
46
Rol inwoners versus raad ➢Geeft inwoners zeggenschap bij politieke besluiten ➢Inwoners krijgen mandaat: zij gaan zelfstandig aan de slag binnen gestelde kaders ➢Raad heeft nog altijd primaat (neemt de uiteindelijke beslissing) ➢Raad is kaderstellend aan de voorkant ➢Raad is geen onderdeel van het Burgerberaad ➢Indien advies/ oplossing binnen kaders valt neemt de raad deze over.
De Nieuwe Route Door Berend Henk Huizing
47
De Nieuwe Route
48
Met 150 deelnemers op één dag gedragen besluiten nemen
JA
NEE
De Nieuwe Route
49
Er wordt niets besloten waar niet iedereen mee kan leven
JA
NEE
De Nieuwe Route
50
Mensen voelen zich eigenaar en dragen bij aan oplossingen
JA
NEE
De Nieuwe Route
Gekantelde besluitvorming Waarbij de beslisser vooraf kaders stelt
waarbinnen iedereen die zich betrokken voelt met elkaar besluiten neemt
niet loslaten maar
anders vasthouden
51
De Nieuwe Route
De crux Van standpunt naar belang
door besluiten te nemen en zélf bij te dragen aan de uitvoering
draagvlak wordt
eigenaarschap
52
De Nieuwe Route
53
Het resultaat Gedragen besluiten waar niemand buikpijn van heeft
en alle betrokkenen tenminste mee kunnen leven.
Meerderheidsbesluit wordt
consent
De Nieuwe Route
De waarborg Strikt onafhankelijke begeleiding
Komt de gemeenschap er samen niet uit?
Dan beslist de uiteindelijke beslisser (gemeente)
54
De Nieuwe Route
Voorbereiding Iedereen wordt hetzelfde voorbereid,
met ruimte voor emoties door écht naar elkaar te luisteren.
Mensen voelen zich
écht gehoord
55
De Nieuwe Route
Voorbeeld van een proces
56
De Nieuwe Route
Rol raad ➢ Vooraf kaderstellend: kwestie, centrale vraag en kaders ➢ Besluit vooraf: past opbrengst binnen kaders, dan uitvoeren zoals opgeschreven ➢ Gemeente neemt niet deel aan proces
➢ Raad toetst achteraf de opbrengst aan de kaders
57
De Nieuwe Route
Rol deelnemers ➢ Nemen gezamenlijke besluiten binnen de kaders ➢ Dragen zelf bij aan uitvoering van praktische oplossingen (eigenaarschap)
58
De Nieuwe Route
Rol organisatie ➢ Helpt deelnemers ná Plandag met uitwerken ideeën, oplossingen en plannen ➢ Faciliteert dat deelnemers zelf kunnen bijdragen aan de uitvoering van praktische oplossingen
59
De Nieuwe Route
Wat is een kwestie?
60
De Nieuwe Route
Wat is een centrale vraag?
61
De Nieuwe Route
Wat zijn kaders?
62
63
Ook mogelijk
Burgerberaad volgens De Nieuwe Route Burgerberaad = instrument De Nieuwe Route = methodiek
64
Geschikte Onderwerpen Burgerberaad
Randvoorwaarden Onderwerpen Burgerberaad
65
66
Onderwerpen Burgerberaad Geschikt Lokale overheid heeft een bevoegdheid. Het onderwerp leeft breed in de lokale samenleving. Er moeten keuzes worden gemaakt, maar er bestaan geen duidelijke ‘juiste’ keuzes. Nieuwe benaderingen die de samenleving vooruit helpen.
Niet geschikt Lokale overheid heeft géén bevoegdheid. Onderwerp is alleen relevant voor kleine belangengroep. Er valt niets te kiezen: op een ander niveau is er al besloten over een specifieke aanpak. Er is onmiddellijk actie nodig.
Inwoners hebben niet de gelegenheid gehad gevolgen op lange termijn te overwegen.
Het onderwerp vereist een zeer technische oplossing.
Te Overwegen SITUATIE NU: • Burgerberaad als een doel en niet als middel • 50.000 incidenteel begroot • We hebben een scala aan participatie instrumenten • Burgerberaad kost 9-12 maanden; niet eerder dan eind 2025/begin 2026
67
Te Overwegen • Kies met zorg een onderwerp wat zich leent voor het Burgerberaad (eerst de vraag, dan het instrument) • Zeer raadzaam en aannemelijk dat de gemeente met het advies Burgerberaad aan de slag moet • De uitvoering én de opvolging hebben een grote impact op de uitvoerende organisatie • Is 2025 het juiste moment voor een Burgerberaad • 50.000 is een krap budget voor organisatie Burgerberaad
68
69
Hoe nu verder ➢ 2 smaken ‘Burgerberaad’ aan u gepresenteerd. We kunnen deze zelfs samenvoegen. ➢ U heeft gevraagd om suggesties voor een Burgerberaad aan te dragen. ➢ Wij willen u vragen om zelf een suggestie aan te dragen waarvan u van overtuigd bent dat deze geschikt is voor een Burgerberaad.
Deze vraag volgt – met de samenvatting uit deze presentatie - in het raadsvoorstel eind Q1.
70
Einde Zijn er vragen en zo ja: welke?