RV Startnotitie Inwonersparticipatie

Raadsvoorstel Commissievergadering Titel Onderwerp Portefeuillehouder/Teamleider Extern zaak ID (zaakcode)

: : : : :

Samenleving Startnotitie Inwonersparticipatie Inwonersparticipatie Verhagen/Dekkers

Datum collegevergadering 17 januari 2023

Voorgesteld besluit 1. 2. 3. 4. 5.

6. 7.

De startnotitie Inwonersparticipatie vast te stellen als uitgangspunt voor het op te stellen beleid inwonersparticipatie. Bij de opstelling van het beleid onder inwonersparticipatie te verstaan: “Met inwonersparticipatie wordt bedoeld dat de gemeente belanghebbenden (inwoners, (maatschappelijke) organisaties, ondernemers) betrekt bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid of specifieke projecten die hen aangaan”. Als hoofddoel van het beleid inwonersparticipatie vast te stellen: verrijking van beleid en uitvoering door de inzichten en kennis van een diversiteit aan inwoners. In elk collegevoorstel en raadsvoorstel een kopje inwonersparticipatie op te nemen waardoor we bij alle onderwerpen bewust een afweging maken of en zo ja hoe we met inwonersparticipatie omgaan. Akkoord te gaan met de voorgestelde rol van de Gemeenteraad: a. In de meeste gevallen neemt de Gemeenteraad via informatie hierover in Raadsvoorstellen achteraf kennis van inwonersparticipatie en controleert of dit (goed) is gedaan. b. In het geval van complexe, langdurige situaties of situaties waarin een burgerberaad wordt ingezet bepaalt de Gemeenteraad vooraf wat de aanpak wordt, wat de kaders zijn waarbinnen participatie plaatsvindt en welke ruimte inwoners krijgen (van meepraten tot meebeslissen).

Doorlopend een aantal vaste participatie-instrumenten in te (blijven) zetten, waaronder het inwonerspanel en de burgerpeiling. In situaties waarin het mogelijk is te gaan experimenteren met een burgerberaad.

Openbaar Ja, passief via openbaar BenW-verslag

Inleiding In het college-akkoord en in de samenwerkingsagenda wordt het belang van inwonersparticipatie diverse keren genoemd. Als gemeente hebben we al veel ervaring met inwonersparticipatie, maar er is nog geen concreet beleid hierover vastgesteld. Bovendien kan inwonersparticipatie gestructureerder en bewuster worden ingezet. Er komen nieuwe wettelijke verplichtingen, waaronder het wetsvoorstel Wet versterking participatie op decentraal niveau, op basis waarvan het verplicht wordt dat de gemeente een inwonersparticipatiebeleid heeft waarin inwonersparticipatie goed en samenhangend wordt. De startnotitie Inwonersparticipatie dient als basis voor de uiteindelijke Visie Inwonersparticipatie, waarin een interne werkwijze voor inwonersparticipatie wordt geformuleerd.

Argumenten 1.1 We krijgen richting voor het op te stellen beleid inwonersparticipatie. De startnotitie bevat een aantal keuzes die belangrijk zijn om beleid op te stellen. Door deze keuzes vooraf aan de raad voor te leggen, hebben we alvast een richting en stellen we straks beleid op dat past bij de bedoelingen en prioriteiten van de raad. 2.1 Het is voor de gemeente duidelijk waar het bij inwonersparticipatie over gaat en waar het initiatief ligt. Een duidelijke definitie voor inwonersparticipatie zorgt dat we weten waar we het over hebben. Gemeenteraad, College en medewerkers werken zo aan hetzelfde doel. De definitie maakt duidelijk dat bij inwonersparticipatie het initiatief bij de gemeente ligt.

3.1 De kwaliteit van beleid en de uitvoering daarvan wordt beter als de gemeente inwoners, ondernemers, organisaties en andere belanghebbenden laat meepraten en meedoen (participeren) bij onderwerpen die hen aangaan. 4.1 Door een vast kopje inwonersparticipatie kan de Gemeenteraad haar controlerende taak makkelijker uitvoeren. Doordat we in elk raadsvoorstel een kopje opnemen waarin we uitleggen hoe we inwonersparticipatie hebben toegepast of hoe we dat nog gaan doen, kan de raad makkelijk checken of ze dit voldoende vindt. 4.2 Door het vaste kopje in elk raadsvoorstel kan de Gemeenteraad (indien van toepassing) de uitkomsten van inwonersparticipatie meenemen in de besluitvorming. Door de uitkomsten van de inwonersparticipatie overzichtelijk in de paragraaf te presenteren kan de Gemeenteraad de ideeën, opvattingen, inzichten en/of meningen van inwoners meenemen in de besluitvorming, waardoor het beleid verrijkt wordt. 5.1 Processen duren niet onnodig lang. De Gemeenteraad kan in hoofdlijnen sturen en controleren of inwonersparticipatie is toegepast. De uitvoering van de inwonersparticipatie ligt bij de gemeentelijke organisatie om processen niet onnodig lang te maken door in elke situatie de Gemeenteraad eerst te laten besluiten of en hoe inwonersparticipatie wordt toegepast. 5.2 De Gemeenteraad wordt niet onnodig belast.

Doordat de uitvoering van inwonersparticipatie bij de gemeentelijke organisatie ligt (en niet bij raadsleden), belasten we de gemeenteraadsleden niet onnodig door hen in alle gevallen een besluit te vragen over of en hoe inwonersparticipatie wordt toegepast. 6.1 Inwonersparticipatie wordt duurzamer en duidelijker voor inwoners. Door een aantal standaard instrumenten te hebben die we doorlopend inzetten (burgerpeiling, inwonerspanel) hebben we een ‘basis’ voor inwonersparticipatie. Inwoners kunnen makkelijk hun mening geven en medewerkers kunnen deze instrumenten standaard inzetten, waardoor we snel en efficiënt kunnen handelen. 7.1 In het college akkoord staat dat we gaan experimenteren met een burgerberaad. Een burgerberaad is geschikt om toe te passen bij gevoelige onderwerpen of vraagstukken waar onder belanghebbenden veel verdeeldheid over is. Bij een burgerberaad krijgt een representatieve groep inwoners (dwarsdoorsnede van de bevolking) samen informatie en overlegt hierover om zo samen uit te komen op een lijst met gezamenlijke aanbevelingen. Er moet zich een onderwerp en gelegenheid aandienen om ervaring op te doen met deze vorm. Door van te voren af te spreken dat we hiermee willen experimenteren, kunnen we in de gaten houden of zich onderwerpen voordoen waarbij we hiermee kunnen experimenteren.

Mocht dat het geval zijn, dan leggen we hiervoor een voorstel voor aan de raad, zodat de raad de kaders kan vaststellen waarbinnen dit burgerberaad georganiseerd kan worden.

Kanttekeningen 2.1 De raad stelde in 2018 al participatiebeleid vast, maar dit ging over inwonersinitiatieven (overheidsparticipatie) en niet over inwonersparticipatie. Als inwoners, organisaties of belanghebbenden zelf initiatief nemen voor een activiteit of project, dan zijn dit inwonersinitiatieven. Soms vragen initiatiefnemers ondersteuning van de gemeente. Dit wordt overheidsparticipatie genoemd. Bij overheidsparticipatie ligt het initiatief niet bij de gemeente; bij inwonersparticipatie ligt het initiatief wel bij de gemeente. In de Notitie Participatie, door de Gemeenteraad vastgesteld op 17 april 2018, is overheidsparticipatie vastgesteld in beleid. 5.1 De Gemeenteraad blijft in alle gevallen het besluitvormend orgaan. Aangezien de Gemeenteraad het besluitvormend orgaan is, kan de Gemeenteraad de uitkomsten van inwonersparticipatie ter kennisgeving aannemen en vervolgens naast zich neer leggen. De intentie is wel om de resultaten van inwonersparticipatie zwaarwegend mee te laten wegen in de besluitvorming. Vanwege het vertrouwen van inwoners in de gemeente is het niet wenselijk dat de Gemeenteraad vaak van de uitkomsten van inwonersparticipatie afwijkt. Indien er wordt afgeweken wordt er een motivatie gegeven waarom het besluit afwijkt van wat (de meerderheid van) de inwoners wil of vindt.

6.1 Jongerenparticipatie krijgt in de startnotitie nog weinig aandacht, maar in de uiteindelijke beleidsnotitie wordt jongerenparticipatie wél opgenomen. Er staat nu in de startnotitie nog niets expliciet over jongerenparticipatie opgenomen, maar daarover nemen we in de uiteindelijke beleidsnotitie wel een aparte paragraaf op. Op dit moment zijn we nog volop in gesprek met jongeren over de mogelijkheden om hen te bereiken en over welke onderwerpen en op welke manieren waarop zij zouden willen meedenken en meedoen met de gemeente.

Financiële toelichting Financiële toelichting is hier niet van toepassing. In de Visie Inwonersparticipatie nemen we een financiële paragraaf op.

Inwonersparticipatie In de startnotitie zijn de meningen en ideeën van belanghebbenden meegenomen. Om de startnotitie te maken hebben we gesproken met diverse raadsleden, medewerkers van de gemeentelijke organisatie en met tal van inwoners en experts. Ook hielden we een enquête onder de leden van het inwonerspanel en onder raadsleden. De bevindingen vindt u als bijlagen bij de startnotitie.

Publicatie voor bekendmaking Het College legt aan de Gemeenteraad een startnotitie over inwonersparticipatie voor. Hierin staat in grote lijnen hoe de gemeente Ooststellingwerf om wil gaan met inwonersparticipatie. Als de Gemeenteraad hiermee akkoord gaat, werkt het College de startnotitie uit in een beleidsnotitie Inwonersparticipatie voor de komende jaren.

Vervolg De startnotitie wordt verder uitgewerkt naar een Visie Inwonersparticipatie inclusief Participatieverordening, later in 2023 te verwachten.

Burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf, , secretaris

Bijlagen 1.

Startnotitie Inwonersparticipatie

, burgemeester.