Presentatie themabijeenkomst raad 18 nov

Natura 2000 en het Fochteloërveen Derdesessieparticipatiegroep -17 november 2025 Themabijeenkomst themaraad Ooststellingwerf -18november2025

17 en 18 november 2025

Natuur en biodiversiteit onder druk ▪ Verlies aan soortenrijkdom ▪ Verlies aan genetische variatie binnen soorten

▪ Populaties wilde dieren met 60-70% gekrompen ▪ Ecosystemen verzwakken

▪ Invasieve soorten verdringen inheemse soorten ▪ Klimaatverandering werkt versnellend

Natuurbescherming = Europees recht Europese richtlijnen: Vogelrichtlijn (1979) en Habitatrichtlijn (1994) ▪ Verplichting tot implementatie aan het Rijk ▪ Europese Commissie ziet hierop toe ▪ Geen vrijblijvendheid; juridische binding

Natura 2000: gebieden ▪ Gebieden aangewezen op basis van - Europese Vogelrichtlijn (1979) - Europese Habitatrichtlijn (1992) ▪ Doel: aanwezige habitattypen en soorten in een gunstige staat van instandhouding behouden en/of herstellen ▪ 162 Natura 2000 gebieden in Nederland, 20 (deels) in Friesland ▪ Fochteloërveen: habitatrichtlijn- en vogelrichtlijngebied

Natura 2000: wie doet wat? ▪ Rijk: wijst gebieden aan, stelt doelen vast ▪ Provincie: verantwoordelijk voor uitvoering en halen doelen ▪ Organisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer: beheren de natuur in opdracht van de provincie ▪ Gemeenten: moeten rekening houden met Natura 2000 bij plannen en vergunningen.

Natura 2000: Fochteloërveen HR +VR ▪ Gebied: 2.596 ha (hoogveen, heide, vennen en graslanden) ▪ Aanmelding door Rijk: 1998 VR, 2004 HR ▪ Aanwijzing ministerie EZ: 23 mei 2013 Speciale beschermingszone voor instandhouding van natuurlijke habitats en wilde flora en fauna ▪ Instandhouding habitattypen en flora en fauna onder druk

Natura 2000: doelen Fochteloërveen ▪ Aangewezen doelen: https://www.natura2000.nl/gebieden/friesland/fochteloerveen ▪ Aangewezen habitattypen (o = oppervlakte, k = kwaliteit): ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Binnenlandse kraaiheibegroeiingen ( o = , k=) Vochtige heiden (o >, k =) Droge heiden ( o = , k=) Actief hoogveen (o > , k >) Herstellende hoogvenen ( o > , k >)

Natura 2000: doelen Fochteloërveen ▪ Habitatrichtlijnsoorten: ▪ Gevlekte witsnuitlibel ▪ Aangewezen vogels ▪ Broedvogels: 4 soorten ▪ Niet broedvogels: 6 soorten

▪ Overig soorten van belang: kraanvogel, adder (rode lijst), ringslang (rode lijst), gladde slang (rode lijst), veenhooibeestje (rode lijst)

Natura 2000: natuurherstel Fochteloërveen ▪ Unieke kwaliteiten: behoud & herstel hoogveen ▪ Programma Fochteloërveen Toekomstbestendig ▪ Leefomgeving voor planten en dieren verbeteren ▪ Water vasthouden -> kadeherstel met compartimenten ▪ Landschap vernatten

Natura 2000: beheerplan Fochteloërveenweg: ▪

Beheerplan (2016): “Op weg naar een levend hoogveen” ▪ Barrière tussen Grote en Kleine Veen en ingerichte randzone ▪ Veel verkeerslachtoffers adder, gladde slang en ringslang (Feenstra en Kuipers, 2012) ▪ Grote maaiveldverschillen in compartimenten, veenherstel moeizaam ▪ Maatregelen: verbetering compartimentering in omgeving

▪

Concept ontwerpbeheerplan (2025): “Een 21e-eeuws hoogveenlandschap” ▪ Kadeherstel is ook nodig bij Fochteloërveenweg. Voor de natuur belangrijke vernatting is niet te combineren met huidige functie. Herinrichting is noodzakelijk.

Fochteloërveenweg: maatregelen ▪ Aantal verkeersslachtoffers (dieren) terugdringen ▪ Behoud en herstel hoogveen ▪ Weg zorgt voor verdroging en verstoring ▪ Hoogveen vraagt om natte, afgesloten compartimenten ▪ Weg en sloten houden omliggende percelen te droog

▪ Barrièrewerking fauna en water opheffen ▪ Weg moet omhoog, krijgt waterkerende functie (grotendeels)

Het Fochteloërveen, (misschien wel) het mooiste hoogveengebied van Nederland!

Monitoring en scenario’s Weg door het Fochteloërveen

Themabijeenkomst raad – 18 november 2025

Monitoring Bezoekersbeleving • Twee jaar monitoring door Market Response. • Bezoekers van het Fochteloërveen geven het gebied in beide jaren een 8.5 • 2024: 264 personen • 2025: 138 personen

Dode reptielen Fochteloërveenweg 100

90 80 70 60

Monitoring Ecologie

50 40 30 20 10 0 2023 2024 levendbarende hagedis hazelworm gladde slang adder

ringslang

2025

Monitoring Verkeer 0-meting

Jaar 1

Jaar 2

69

73

41

43

57

60

2884

2901

698

683

603

581

Helomaweg

59 Weg Fochtelooerveen ten noorden van de afsluiting 241 Weg Fochtelooerveen ten zuiden van de afsluiting 224 Verlaat 2679 Dorp Fochteloo zuidzijde 669 Dorp Fochteloo noordzijde 554

Totstandkoming scenario’s • Participatiegroep sinds 2 juli 2025 • Deelnemers: direct omwonenden, Dorpsbelang Fochteloo, Plaatselijk Belang Ravenswoud, Plaatselijk Belang Appelscha, agrarische ondernemers, vrijetijdsondernemers, werkgroep Toegankelijkheid Ooststellingwerf, Natuurmonumenten, IVN Ooststellingwerf, Recreatieschap Drenthe, Provincie Fryslân, Gemeente Ooststellingwerf. • Opdracht: verzamelen van bouwstenen en aandachtspunten voor de inrichting van de weg Fochtelooerveen. • Doel: richtinggevende scenario’s die met input van de participatiegroep zijn samengesteld door de werkgroep (gemeente, Natuurmonumenten, Wetterskip, Provincie Fryslân). • Rolverdeling: Gemeente – inrichting van de weg (wegbeheerder) Natuurmonumenten – inrichting recreatie en natuur

Scenario’s • Met input van de participatiegroep zijn scenario’s tot stand gekomen. • Dit zijn richtinggevende scenario’s. Er zit geen definitief scenario bij. De losse elementen kunnen nog wisselen in de scenario’s.

Participatiegroep: Scenario 0

Lonkend perspectief; volgt

Vragen