Presentatie Mestvergisting Biosintrum 17 mei 2023

Themabijeenkomst mestvergisters Programma woensdag 17 mei 2023: 18.30 – 19.15 uur / bezoek aan de boerderij van Jelle Heida 19.15 – 19.30 uur / reistijd naar Biosintrum 19.30 – 19.45 uur / ontvangst met koffie, thee en koek 19.45 – 20.15 uur / presentatie Jeroen van den Hoogen (UT) 20.15 – 20.45 uur / presentie lopende initiatieven in de gemeente: 1. Ooststellingwerf Groengas b.v. 2. Coöperatie Groengas Noord West Drenthe U.A. 3. Futurim 20.45 – 21.00 uur / discussie, vragen en sluiting

Mestvergisting Technisch - Sociaal - Economisch

Jeroen van den Hoogen MSc Sustainable Energy Technology Universiteit Twente

Inhoud • Onderzoek • Vergistingsproces • Mineralenoverzicht • Mestvergister en benodigde systemen • Financieel • Onzekerheden • Knelpunten • Duurzaamheid • Conclusie onderzoek 3

Onderzoek • Vergisting • Technisch • Sociaal • Economisch

• Compleet overzicht • Leidt tot betere keuzes • Technologie komt beter tot zijn recht

• Duurzame toekomst 4

Vergistingsproces Wat gebeurd er in de vergister?

• Vergisting • Luchtdicht, zonder zuurstof • Biologisch proces • Bacteriën

• Input: • Producten:

5

Mest Biogas Vergiste mest

Vergistingsproces Mono- en covergisting • Monovergisting • 1 materiaal • Minder stabiel • Minder biogas • Vergiste mest

6

• Covergisting • 2+ materialen • Stabieler proces • Meer biogas* • Digestaat

Mineralenoverzicht • Stikstof N • Ammoniak NH3

• Fosfor P • Fosfaat PO43-

• Biogas • +-50% methaan CH4 • +-50% koolstofdioxide CO2 • Restsporen water H2O & waterstofsulfide H2S

• Mineralen in = Mineralen uit • Mineralen zitten in digestaat 7

Mineralenoverzicht Eigenschappen vergiste mest • Scheiding

• Dikke fractie: fosfaatrijk • Dunne fractie: stikstofrijk

• Vergiste mest

• Minder emissies • Minder geur • Betere opname planten • Minder mest en kunstmest nodig

• Verder met vergiste mest • Meststoffen • Bio-kunststoffen • Eendenkroos als veevoer

8

Vergister De reactor • Meest voorkomende vergister: ‘’CSTR’’ • Continu gemixte reactor • Vat met mixer en verwarming

9

Vergister Biogassysteem • Biogassysteem • Filterunit: filtert water en waterstofsulfide • Upgrade-unit: van biogas naar groen gas • Compressor: druk voor transport leiding

10

Vergister Vergiste mest systeem • Vergiste mest systeem • Grof scheidingssysteem dikke en dunne fractie* • Stikstofstripper: voor dunne fractie* • Geavanceerdere systemen: scheiding verder in zuivere meststoffen

11

Vergister Stallen • Stalaanpassingen • Mest zo snel mogelijk naar vergister • Vermindering emissies stal

12

Financieel • Hoge investeringskosten • Stalaanpassingen • Vergister • Nabehandeling gas • Nabehandeling vergiste mest

+

€ + € 13

+€

= €€€€

Financieel Subsidies • Subsidies • Garanderen terugverdientijd • Fluctuerende gasprijs • Enkele vergisters zonder subsidie

• Verder dan alleen vergisting + biogas • Stimulering duurzame initiatieven

14

Financieel Producten • Vergiste mest

• Direct verkopen • Bewerken en verkopen • Productie veevoer (eendenkroos) • Goede grondstof voor allerlei toepassingen • Kan kosten mestverwerking/afvoering verminderen* • Kan kosten reduceren door minder kunstmest benodigd*

• Biogas

• Verkoop • Vermindering eigen energieverbruik

15

Onzekerheden Toekomstperspectief • Invulling stikstofreductiewetgeving landbouwsector • Wetten nog in de maak

• Rechtsgeldigheid emissiereducties van technische oplossingen • Onderzoek volop gaande

• Wetgeving gebruik vergiste mest • Kunstmestvervanger

• Onzekerheid overheerst

• Geen duidelijk zicht op toekomst • Bij (verplicht) wegvallen van dieren kan businesscase onrendabel worden • Gebruik vergiste mest als kunstmest kan groot financieel voordeel opleveren

16

Knelpunten Omgeving & Omwonenden • Negatief beeld vergisting • Landschapsvervuiling

• Groot rond vat in landschap

• Stankoverlast

• Onjuist opslaan coproducten bij covergisting

• Transportbewegingen • Aanvoer mest • Afvoer vergiste mest

17

Knelpunten Oplossingen • Informatie over vergisting

• Toelichting proces • Toelichting doel: duurzaamheid / verminderen emissies • In samenspraak met omgeving en omwonenden omwonenden • Praktijkbezoeken

• Duidelijke afspraken

• Bieden zekerheid • Oplossingen bieden wanneer toch overlast

• Juiste manier opslag vergistingsproducten 18

• Verminderd stankoverlast • Juist minder stank bij mestvergisting

Knelpunten Oplossingen • Landschapsvervuiling • Erf is al bebouwd • Bouw de breedte in

• Transport • Duidelijke afspraken over route • Individuele mestvergisting op boerenerf reduceert transport

19

Duurzaamheid Opwekken en gebruiken • Lokale opwekking duurzame energie • Lokaal gebruik gunstig voor klimaat • Stimuleert lokale werkgelegenheid

• Transport • Grotendeels niet duurzaam • Vrachtwagens op biogas/groen gas

20

Duurzaamheid Klimaatdoelstellingen • Vermindering emissies opwarming aarde • Koolstofdioxide en methaan

• Verbetering natuur • Vermindering stikstofemissies

• Bijmengverplichting groen gas • Productie biogas 21

Duurzaamheid Circulair • Integratie met circulariteit • Circulaire landbouw • Beleid én praktijk • Meer met vergiste mest • Circulair Friesland

22

Conclusie onderzoek Mestvergisting • Mestvergisting draagt op positieve manier bij aan klimaatdoelstellingen • Reductie emissies • Productie groene energie • Sluiten kringlopen

• Mestvergisting reduceert overlast • Vergiste mest stinkt minder dan normale mest • Mestvergisting kan transportbewegingen reduceren 23

Mestvergisting Einde Jeroen van den Hoogen M - Sustainable Energy Technology Universiteit Twente

25

• Ooststellingwerf Groengas b.v. - Gerben Smeenk uit Makkinga en Paul Sinnige uit Appelscha

Productie aardgas 328.000m3 Komt overeen met 13.700 zonnepanelen

- Monomestvergisten - Broeikasgassen verminderen met 85 % - stikstof (ammoniak’ uitstoot verminderen met 45% - groengas produceren - kunstmestvervanger produceren - 2022 - SDE beschikking - NB wet vergunning - bouwvergunning - financiering - mest van 4 bedrijven gaan naar de vergister Kaartje van minister van der Wal zet streep door rekening

Cooperatief vergisten middels een hup • Ieder bedrijf een eigen vergister • Middels leiding biogas verplaasten naar centrale opwaardeerunit => groen gas • Cooperatie dus boer blijft eigenaar • Draagt bij aan stikstof opgaves voor ooststellingwerf • Perspectief voor de boer

29

Gemeenteraad Ooststellingwerf

Coöperatie Groengas Noord West Drenthe U.A.

15 deelnemers in de gemeente Ooststellingwerf

Highlights • Groen gas potentieeel: 1,4 miljoen m3 in Ooststellingwerf • Methaanreductie: 7.000 ton CO2 eq in Ooststellingwerf (=63.000 zonnepanelen) • Monomestvergisting: geen geuroverlast • Erfvergisters: geen transportbewegingen • Cluster: ook kleine en middelgrote boeren kunnen meedoen • Coöperatie-model: van boeren voor boeren

Status • Haalbaarheidsstudie is afgerond • Coöperatie is opgericht, inmiddels 41 leden • Volgende mijlpaal is SDE aanvragen (september) • Voorwaarde is vergunningen: op dit moment over in gesprek • Concrete vragen aan gemeente: • Tijdig afronden vergunningproces • Bijdrage in ontwikkelkosten

Ruimte voor discussie en vragen Tot max. 21.15 uur

34

Monomestvergisting in Ooststellingwerf // mei 2023 Daan Romp daan@futur.im

Monomestvergisting in Ooststellingwerf

Concept - Groen gas productie middels monomestvergisting op boerderijniveau - Eigen energiecoöporatie met uitgifte rendementscertificaten - Lokaal eigenaarschap en socialisatie - Maatschappelijk geborgen - Eerlijk en transparant voor betrokkenen

Monomestvergisting in Ooststellingwerf

Lopende initiatieven

Obstakels

- Binnen Ooststellingwerf en Weststellingwerf

- Gebrek aan kennis en vertrouwen bij boeren - Branchevreemde activiteit

- Weinig officieel duidelijk betreft reductiecijfers emissies - Commitment van boeren

Discussie, vragen en sluiting

38