Presentatie accommodatiebeleid 19 maart

THEMARAAD GEMEENTE OOSTSTELLINGWERF 19 MAART 2024

AGENDA INHOUD 1.

AANLEIDING

2.

STATUS IHP

3.

UITKOMSTEN PARTICIPATIE

4.

SCENARIO’S

5.

GLOBALE GEVOLGEN SCENARIO’S

2

AANLEIDING

ACCOMMODATIES OP EEN SLIMME EN EFFICIËNTE MANIER INZETTEN VOOR INWONERS

ACCOMMODATIES OP EEN SLIMME EN EFFICIËNTE MANIER INZETTEN VOOR INWONERS

ALGEMENE INFORMATIE

VASTGOED VAN DE GEMEENTE OOSTSTELLINGWERF

■ Totaal 58 accommodaties waar de gemeente juridisch eigenaar is (25) en/of economisch claimrecht (33) heeft

■ Totaal circa 51.000 m2 BVO (18.000 JE en 33.000 EC) ■ Relatief veel gebouwen verzelfstandigd ■ Relatief veel oudere gebouwenvoorraad 70% (JE) en 85% (EC) van voor 1992 ■ Gebouwen over algemene wel goed onderhouden ■ Bezetting van binnensport accommodaties redelijk tot slecht (<65%)

■ Onderhoudskosten lopen vanaf 2030 fors op ■ Exploitatie afspraken wisselend, meeste verplichtingen tot 2026.

4

AANLEIDING

HERZIEN ACCOMMODATIE BELEID

■ Betaalbaarheid van het huidige voorzieningenniveau is op lange termijn onzeker door:

■ Oplopende onderhoudskosten ■ Noodzakelijke verduurzamingsopgave ■ Om kwalitatief hoogwaardig voorzieningenniveau te behouden moeten er scherpe keuzes gemaakt worden in ambities,

kwantiteit en budget/financiering ■ Momentum is komende periode door aflopen van exploitatieovereenkomst (2026), het opstellen van het IHP en uitwerking van

duurzaamheidsambities

5

HET STAPPENPLAN WAAR STAAN WE NU?

6

STATUS IHP Formuleren uitgangspunten ■ Stap 6: Scenario ontwikkeling

■ Afstemming/samenhang Accommodatiebeleid ■ Belangen schoolbesturen en medezeggenschapsraden ■ Afronding begin mei 2024 ■ Wordt integraal besproken in de raad van september 2024

Opstellen startnotitie Vaststellen wegingskaders Bestaande situatie en huisvestingsvraag

Bepalen toekomstige match Scenario-ontwikkeling

Uitwerking en fasering 7

UITKOMSTEN PARTICIPATIE

8

UITKOMSTEN

PARTICIPATIEAVONDEN 12 DORPEN

■ Het vinden van vrijwilligers gaat in het ene dorp makkelijker

dan in het andere dorp ■ De jeugd is redelijk tevreden over het aantal

ontmoetingsplekken, ze missen vooral activiteiten afgestemd op hun leeftijd (onderzoek 2019). ■ Gedeelde behoefte om de jeugd meer aan te trekken ■ Jeugd voor jeugd laten organiseren, maar hoe?

■ Onderlinge communicatie tussen organisatoren gaat in het

ene dorp beter dan in de andere ■ De sociale cohesie en organisatiekracht is verschillend per

dorp ■ Organisatiekracht staat onder druk ■ Scholen hebben vaak grotere ruimtes. Sommigen zien kansen

als je die breder zou kunnen benutten. ■ Hoe is dit haalbaar? Kosten en oplossingen?

■ Ondersteuning nodig voor het uitvoeren van vrijwilligerstaken,

het uitvoeren van bestuurstaken, vergunningsverlening en activiteiten organisatie.

■ Leden van verenigingen veranderen in consumenten, vaak is

de betrokkenheid laag en is de verwachting dat alles geregeld is

9

UITKOMSTEN

PARTICIPATIEAVONDEN 12 DORPEN

■ Inwonerspanel: door de ondervertegenwoordiging van de jongere inwoners geeft de enquête geen goed totaalbeeld en kan

daarom niet als leidend worden gezien. Jeugd maakt bijv. meer gebruik van zwembad, waardoor dit mogelijk vertekent. ■ Jeugd: zoek een manier waarop de jeugd nog wel kan worden betrokken in dit onderzoek. Er zijn verschillende manieren om hen

te bereiken, bijv. via scholen, oudejaarsploegen of verenigingen. ■ Prioritering: hoe wordt bepaald welke accommodatie eerst wordt aangepakt en wat zijn de gevolgen hiervan? ■ Eigenaarschap: het is belangrijk dat mensen zich dusdanig betrokken blijven voelen bij de accommodatie dat zij eigenaarschap

ervaren. Als dit verdwijnt, verdwijnt hiermee ook het vrijwilligers werk en samenhang binnen dorpen. Eigenaarschap ontstaat door meerdere (kleinere) ontmoetingsplekken te hebben waar alle leeftijden gebruik van kunnen maken. ■ Verantwoordelijkheden: het is belangrijk stil te staan bij wie de verantwoordelijkheid draagt bij het multifunctioneel inzetten van

een gebouw. Denk bijv. aan wanneer een voetbalkantine ook als jeugdhonk wordt gebruikt.

10

UITKOMSTEN

PARTICIPATIEAVONDEN 12 DORPEN

■ Zwembaden: Zwembaden zijn belangrijke ontmoetingsplekken (voor de jeugd). ■ Samenvoegen gebouwen: Denk bij het samenvoegen van gebouwen goed na of het gebruik samengaat en het ene het ander

niet laat verdwijnen. Ook kan het zijn dat bij sommige samenvoegingen de vrijwilligers stoppen. Er zijn ook goede combinaties te maken, zoals tussen onderwijslocaties en dorpshuizen. ■ Besparen van tijd en geld: samenvoegen van gebouwen kan juist ook het voordeel hebben dat minder vrijwilligers nodig zijn en

geld bespaard kan worden op de exploitatie. ■ Dorpshuizen: het verdwijnen van dorpshuizen roept veel weerstand op en strookt volgens de inwoners niet met wat de inwoners

willen (zie ook inwonerspanel). Dorpshuizen zorgen voor leefbaarheid. ■ Betrokkenheid: in kleine dorpen is veel meer initiatief en betrokkenheid bij accommodaties van onderaf. In de grotere dorpen zie

je meer individualisme en een poging van bovenaf om mensen bij accommodaties te betrekken.

11

UITKOMSTEN

TERUGKOPPELAVONDEN 4 REGIO’S

■ Verduurzaming: Veel inwoners vinden alles verduurzamen teveel van het goede en zien in dat dit financieel niet haalbaar is. Ook

voldoen sommige accommodaties al niet meer aan de eisen van de toekomst dus is investeren in verduurzaming weggegooid geld. ■ Leefbaarheid: bij het verdwijnen of extreem centraliseren van ontmoetingsfuncties maken veel mensen zich zorgen over de

leefbaarheid, diversiteit en vereenzaming in de dorpen. Voor sommige mensen is de afstand dan te groot om naar de dichtstbijzijnde ontmoetingsfunctie te reizen. ■ Verenigingen: als verenigingen hun clubgebouw verliezen, kan het bestaansrecht van de vereniging in gevaar raken. ■ Bruisplek: De inwoners staan er voor open om de Bruisplek te combineren met zowel de Miente als de Kampus, dit stimuleert

juist de ontmoeting met cultuur. De Bruisplek wordt gezien als belangrijke ontmoetingsplaats van verschillende leeftijden. ■ Sport: de inwoners maken zich in scenario’s A, B, C zorgen over het aanbod van sportfaciliteiten en de vitaliteit in de dorpen.

12

UITKOMSTEN INWONERSPANEL

13

UITKOMSTEN INWONERSPANEL ONTMOETINGSPLEKKEN

Kan je van de volgende ontmoetingsplekken aangeven in welke straal je vindt dat dit beschikbaar zou moeten zijn? ■ Ontmoetingsplekken die binnen 5 km zouden moeten zijn: ■ Dorpshuis (85%) ■ Sportpark/vereniging/kantine (71%) ■ Café / horeca (71%) ■ Ontmoetingsplek kinderen tot 10 jaar (64%) ■ Ontmoetingsplek jongeren 10 tot 16 jaar (65%) ■ Ontmoetingsplek die binnen maximaal 15 km zou moeten zijn: ■ Zwembad (43%) ■ Ontmoetingsplek die verder weg mag zijn dan 15 km: ■ Theater of bioscoop (52%)

Uitzonderingen: Voor 65+ is een bibliotheek binnen 5 km voornamelijk belangrijk Voor <35 is een sportschool binnen 5 km voornamelijk belangrijk

14

UITKOMSTEN INWONERSPANEL AFSTAND TOT WOONLOCATIE

Kan je van de volgende activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden aangeven in welke straal je vindt dat dit beschikbaar zou moeten zijn? ■ Binnen 5 km:

Opvallend: • Relatief weinig mensen maken gebruik van de gemeente overstijgende voorzieningen (ook de zwembaden) • De Boekhorst wordt relatief goed bezocht • De Miente wordt relatief goed bezocht

■ Kinderactiviteiten (91%) ■ Een horeca-achtige plek waar je af kunt spreken (87%) ■ Jongerensoos (84%) ■ Een plek waar altijd iemand is en waar je terecht kunt met een vraag of voor een praatje (82%) ■ Binnen 15 km: ■ Theatervoorstelling (44%)

■ Verder dan 15 km: ■ Samen een museum bezoeken of naar een concert gaan (40%)

15

ONDERZOEK ONDER JONGEREN (2019)

Belangrijkste uitkomsten: 1. 2. 3. 4.

Jongeren vinden vooral dat er te weinig te doen is, ze zijn redelijk tevreden over de beschikbaarheid van ontmoetingsplekken. Jongeren vinden het belangrijk dat de activiteiten zijn afgestemd op hun leeftijd (dus niet 12 en 18-jarigen bij elkaar). Jongeren willen zelf meehelpen met het organiseren van activiteiten. Een deel van de jongeren denkt dat extra budget helpt.

16

DE SCENARIO’S

17

ALGEMENE UITGANGSPUNTEN TER INFO VOORAFGAAND AAN DE SCENARIO’S

■ Jeugdplekken: Idealiter wordt er per dorp één accommodatie aangewezen waar de mogelijkheid voor jeugd is om te verblijven

gedurende tijden waarop de accommodatie niet gebruikt wordt. Hierbij is het belangrijk dat de accommodatie aantrekkelijk is voor jongeren om gebruik van te maken. ■ Jongeren zelf aan het roer! Samenwerking zoeken met oudejaarsploegen. Naast een plek zijn ook activiteiten nodig. ■ Jongeren (idee): subsidieregeling waar groep jongeren (bv oudejaarsploeg) uit het dorp geld kan aanvragen om een bestaande

ruimte in het dorp geschikt te maken als jeugdplek, waarbij ze het ook op zich nemen om daar een activiteitenprogramma aan te bieden voor jongeren. Desgewenst kunnen ze hulp krijgen van opbouwwerk of jongerenwerk om dit op te zetten en om in het dorp zo nodig volwassenen te vinden die dit willen begeleiden. De uitvoering van activiteiten is aan de jongeren zelf. ■ Scholen: Conform de verordening en de gesprekken met de schoolbesturen is er op dit moment geen aanleiding tot het sluiten

van scholen. De scholen worden waar nodig verduurzaamd, gerenoveerd, verplaatst of nieuwgebouwd. ■ Alleen in Oosterwolde en Appelscha wordt mogelijk geschoven met locaties

ALGEMENE UITGANGSPUNTEN TER INFO VOORAFGAAND AAN DE SCENARIO’S

■ Verduurzamingsregeling: ■ Juridisch eigendom: waarmaken ambities ■ Economisch claimrecht: deels faciliteren ambities ■ Huidige 1/3e regeling voor vastgoed met maatschappelijke functie uitbreiden voor andere voorzieningen, zoals bijvoorbeeld

dorpshuizen en culturele gebouwen (geen juridisch eigendom of economisch claimrecht) ■ Fasering: Langlopend programma, gericht op 2040 ■ Middelen: Er zijn ambities en wensen, maar geen onbeperkte middelen. Een integrale afweging is noodzakelijk

SCENARIO’S (DENKRICHTINGEN) BASIS & ECONOMISCH

EFFICIËNT & SAMEN

EXTREEM CENTRALISEREN

OPTIMALE LEEFOMGEVING

ALLES BEHOUDEN & VERDUURZAMEN

A

B

C

D

E

Het uiteindelijke voorkeursscenario zal een combinatie zijn scenario’s.

20

BASIS & ECONOMISCH Onderwijs en gymlokalen: Zwembaden: ■ Wettelijke verplichting gemeente ▪ Geen wettelijke verplichting gemeente ■ Alle scholen blijven bestaan ▪ Toekomst zwembad Oosterwolde, Appelscha en ■ Scholen verplaatsen i.v.m. leegstand elders (De Kampus, Haulerwijk onzeker MFS Zuid & MFS De Boekebeam) ■ Overige scholen verduurzamen ■ Alleen nieuwbouw als verduurzaming niet realistisch is Sport: ■ Alleen de sportaccommodaties die nodig zijn om aan de ■ Geen wettelijke verplichting gemeente wettelijke verplichting ten aanzien van bewegingsonderwijs te voldoen worden verduurzaamd Cultuur ■ Stichting Nobilis: uitbreiding niet faciliteren. Dorpshuizen en Bruisplek: ■ Museum/molen: verduurzaming niet faciliteren ■ Geen wettelijke verplichting gemeente ■ 1 dorpshuis per regio, indien mogelijk leegstand elders opvullen (De Kampus, MFS Zuid, MFS De Boekebeam & MFA De Samensprong) ■ Overige dorpshuizen niet subsidiëren/investeren ■ Bruisplek maakt gebruik van bestaande accommodatie(s) zonder investering vanuit de gemeente 21

EFFICIËNT & SAMEN Onderwijs en gymlokalen: Zwembaden: ■ Naast het verplaatsen van scholen i.v.m. leegstand elders, ■ Eén zwembad in de gemeente nieuwbouw van twee scholen op één locatie in ■ In Oosterwolde OF in Appelscha Oosterwolde en Appelscha ■ In combinatie met een gymlokaal Sport: ■ Nieuwbouw schoolgebouw indien mogelijk in ■ Sportaccommodaties minimaliseren in de gemeente en combinatie met gymlokaal zoeken naar dubbelgebruik van voorzieningen ■ Indien veroudering sporthallen, kleine gymlokalen terugbouwen Cultuur ■ Stichting Nobilis: combineren met Bruisplek Oosterwolde Dorpshuizen en Bruisplek: in De Miente ■ Miente verduurzaming faciliteren en gebruiken als ■ Museum/molen: verduurzaming faciliteren binnen (enige) dorpshuis in Oosterwolde, hierin ook de Bruisplek monumentale kaders realiseren ■ Dorpshuizen met een relatief zekere toekomst blijven OF worden ondergebracht bij een andere functie waar dubbelgebruik mogelijk is

22

EXTREEM CENTRALISEREN Onderwijs en gymlokalen: Zwembaden: ■ Scholen toe aan nieuwbouw in hetzelfde dorp worden ■ Eén zwembad in de gemeente bij de centrale gehuisvest op één nieuwe locatie voorziening in Oosterwolde ■ Oosterwolde: De Akker, Buttinga, Kampingerhof. ■ Overige zwembaden niet meer bekostigen/geen ■ Appelscha: De Riemsloot, De Mandebrink verduurzaming faciliteren ■ Overige functies worden ook toegevoegd aan deze centrale locatie Sport: ■ Oosterwolde: Sporthal, Dorpshuis, Bruisplek, ■ Sportaccommodaties minimaliseren in de gemeente Zwembad, Stichting Nobilis en centraal vestigen (reizen noodzakelijk) ■ Appelscha: Sporthal, Dorpshuis, Sportkantine & Kleedkamers Cultuur ■ Overige dorpen: scholen, gymlokalen en ■ Stichting Nobilis: ruimte bieden in centrale voorziening dorpshuizen waar mogelijk samenvoegen Oosterwolde ■ Museum/molen: verduurzaming faciliteren binnen Dorpshuizen en Bruisplek: monumentale kaders ■ Dorpshuis/bruisplek in de nieuwe centrale voorziening. ■ Eén dorpshuis in Haule OF Haulerwijk ■ Dorpssintrum Donkerbroek, dorpshuis Makkinga & Oldeberkoop verduurzaming faciliteren ■ Dorpshuizen Fochteloo, Ravenswoud, Waskemeer, Langedijke, Nijeberkoop, Elsoo, De Miente, dorpskamer De Den, ketelhuis niet meer bekostigen/geen verduurzaming faciliteren

23

OPTIMALE LEEFOMGEVING Onderwijs en gymlokalen: ■ Alle scholen blijven bestaan op huidige locatie en worden verduurzaamd en indien noodzakelijk nieuwgebouwd ■ Alle accommodaties voor bewegingsonderwijs worden verduurzaamd en indien noodzakelijk nieuwgebouwd

Zwembaden: ■ Nieuwbouw zwembad Oosterwolde EN Zwembad Appelscha EN Haulerwijk verduurzaming faciliteren Sport: ■ Alle sportaccommodaties in de gemeente verduurzaming faciliteren

Dorpshuizen en Bruisplek: ■ Voor kleinere dorpen één dorpshuis per dorp faciliteren. Cultuur ■ Voor Oosterwolde: ■ Stichting Nobilis: verplaatsen of uitbreiding huidige ■ Eén dorpshuis in de Miente EN één buurthuiskamer locatie faciliteren per zone in bestaande accommodaties ■ Museum/molen: verduurzaming faciliteren binnen ■ Haerenkwartier: Ketelhuis monumentale kaders ■ Sawono: ZuidOostZorg ■ Noord: in de Kampus ■ Zuid: De Miente ■ Bruisplek: Verbouwen/nieuwbouw De Miente ■ Overige ontmoetingsplekken ook verduurzaming faciliteren, zoals De Den en het Ketelhuis

24

ALLES BEHOUDEN & VERDUURZAMEN ■ Niets afstoten, verplaatsen of toevoegen ■ Alles in de huidige situatie verduurzamen en renoveren ■ Er komt geen bruisplek of uitbreiding van Nobilis

25

FINANCIËLE IMPACT SCENARIO’S

■ Eerste globale doorrekening obv kengetallen

■ Investering excl. BTW (compensatie) inclusief bijkomende kosten(stichtingskosten) ■ Prijspeil Q1 2024 ■ Afschrijving: ■ Renovatie/verduurzaming 20 jaar ■ Nieuwbouw 40 jaar ■ Rekenrente 2% ■ Bij kapitaallasten geen rekening gehouden met bestaande dekking ■ Geen rekening gehouden met exploitatievoordelen zoals onderhoud en energie ■ Puur doorrekening van gebouwen en niet activiteiten

26

FINANCIËLE IMPACT SCENARIO’S BASIS & ECONOMISCH

EFFICIËNT & SAMEN

EXTREEM CENTRALISEREN

A

B

C

D

€ 47 MLN. € 1,8 MLN.

€ 57 MLN. € 2,0 MLN.

€ 65 MLN. € 2,3 MLN.

INVESTERING: € 28 MLN. KAPITAAL: € 1,4 MLN.

OPTIMALE ALLES BEHOUDEN & LEEFOMGEVING VERDUURZAMEN

E € 46 MLN. € 2,4 MLN.

27

GLOBALE GEVOLGEN SCENARIO’S

28

GEVOLGEN SCENARIO’S Criterium

A

B

C

D

E

Financiële gevolgen Leefbaarheid Duurzaamheid Maatschappelijke doelen Toekomstbestendigheid Impact op ambtelijke organisatie

29

VERVOLG

■ Opstellen notitie ■ Scenario/denklijn uitwerken ■ 14 of 15 mei behandeling in commissie ■ Raad 28 mei 2024 → voorstel scenario ■ Raad september 2024 → vaststellen Accommodatiebeleid + IHP

30