Liander - Mogelijke Oplossingen Transportschaarste

Op weg naar een flexibel energiesysteem Hoe benutten we het elektriciteitsnet optimaal? Juli 2023

Doelgroep:

1

Voor grootverbruikers en grootschalige opwekkers van zonne- en windenergie

 ⌂ 

Inleiding Het net raakt vol

Het Nederlandse elektriciteitsnet is één van de meest betrouwbare netten ter wereld. Als netbeheerder heeft Liander de taak dit net te onderhouden en ontwikkelen. Zo willen we ervoor zorgen dat energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar blijft. Maar de verduurzaming van Nederland zorgt ervoor dat het net vol raakt: we wekken steeds meer elektriciteit op en verbruiken ook meer. Daardoor knelt het op het elektriciteitsnet.

En uitbreiden alleen is niet genoeg. De ontwikkelingen vragen om een nieuw en flexibel energiesysteem voor Nederland. Een systeem waarbij we het elektriciteitsnet met slimme oplossingen optimaal benutten. Dat betekent ook een andere rol voor netbeheerders, klanten en marktpartijen. Samen werken we aan een nieuw energiesysteem, voor nu en in de toekomst.

Wat kunt u zelf doen? In brochure leest u wat u als grootzakelijke klant nog meer kunt doen om samen met ons en medegebruikers te zorgen dat we geen

Het gevolg? Meer kans op problemen en storingen. En we kunnen niet

schaarste meer hebben én voorbereid zijn op de toekomst. Wij

altijd garanderen dat u direct meer transportcapaciteit krijgt als u wilt

vertellen wat Liander doet, maar u kunt zelf, met andere klanten óf

verduurzamen of uitbreiden.

met Liander, ook actie ondernemen. Misschien kunt u het net beter benutten. In het meest gunstige geval kan dit zelfs betekenen dat de

Wat kunnen we daar aan doen?

grotere aansluiting niet meer nodig is.

Liander werkt hard aan het uitbreiden van het elektriciteitsnet. In veel gevallen moet het elektriciteitsnet eerst verzwaard worden, voordat u uw gewenste transportcapaciteit via de traditionele route kunt krijgen. Dit geldt voor nieuwe klanten, én voor bestaande klanten die meer transportvermogen willen. Het uitbreiden van het net kan in sommige gevallen lang duren. En dit kan weer grote gevolgen hebben voor uw

Samen kunnen we de schaarste op het net oplossen!

activiteiten als grootzakelijke klant van Liander.

2

 ⌂ 

Het elektriciteitsnet

Middenspanningsnet

Verdeelstation

Laagspanningsnet

Hoogspanningsnet

Elektriciteitsopwek

3

De opbouw van het elektriciteitsnet

Het elektriciteitsnet is oorspronkelijk ingericht op eenrichtingsverkeer:

Het elektriciteitsnet bestaat uit verschillende lagen. Via het

van opwek in elektriciteitscentrales getransporteerd naar decentrale

hoogspanningsnet (beheerd door TenneT) kan een grote hoeveelheid

vraag. Energievragers, zoals huishoudens en bedrijven. Nieuwe

elektriciteit efficiënt lange afstanden afleggen. Via de lagere

manieren van energieopwekking, zoals zon en wind, vragen om extra

spanningsniveaus wordt elektriciteit getransporteerd naar

transportcapaciteit van het elektriciteitsnet. En met de komst van deze

energievragers, zoals huishoudens en bedrijven. Soms sluit een bedrijf

decentrale opwek is er nu tweerichtingsverkeer op de netten. Het net

direct aan op het middenspanningsnet of op een verdeelstation.

wordt nu dus anders gebruikt dan hoe het oorspronkelijk ontworpen is.

 ⌂ 

Transportschaarste - Congestie

Transportbeperkingen

Als op een bepaalde plek de vraag naar transportcapaciteit groter is

Als er transportschaarste is in een regio, moet Liander een tijdelijke

dan de daadwerkelijke capaciteit van het net, spreken we van

transportbeperking voor grootzakelijke klanten opleggen. U kunt dan

transportschaarste of congestie. Er zijn twee soorten

gewoon gebruikmaken van het vermogen zoals we dat hebben

transportschaarste: we maken onderscheid tussen terugleveren en

afgesproken in uw contract: het gecontracteerd transportvermogen

afnemen van elektriciteit.

(GTV). U mag dan niet meer vermogen afnemen of terugleveren dan

Lees hier meer over transportschaarste bij Liander

uw GTV. Heeft u al een aansluiting en dreigt u het vermogen te overschrijden?

Type knelpunten

Dan raden wij u aan om te kijken naar mogelijke spreiding of het

Er zijn drie redenen waarom een netbeheerder een transportbeperking

verlagen van uw belasting. Uw meetbedrijf kan u inzicht geven in uw

afgeeft. Naast capaciteitsproblemen kan dat ook vanwege

belasting. Op Mijn Liander kunt u zien wie uw meetbedrijf is. Het

spanningsproblemen of vanwege het overschrijden van het

meetbedrijf kan per kwartierwaarde de meetdata bekijken en exact

kortsluitvermogen. Dit doen we om de veiligheid, betrouwbaarheid en

aangeven wanneer de overschrijding(en) plaatsvond(en). Ook kunt u

bereikbaarheid van ons net te garanderen. Dit staat ook beschreven in

hulp inschakelen van een erkend installateur die kan adviseren welke

de Netcode elektriciteit.

maatregelen u kunt nemen om de belasting te verlagen. Heeft u structureel meer vermogen nodig dan het huidige gecontracteerde transportvermogen? Dan kunt u dit aanvragen. U komt dan op een wachtlijst terecht. Liander start een onderzoek om te kijken of congestiemanagement mogelijk is. Kan dat niet, dan kijken we samen naar een andere oplossing.

Lees hier meer over drukte op het elektriciteitsnet

4

 ⌂ 

Wat voor aansluiting heeft u? Kleinverbruiker of grootverbruiker Uw aansluiting

Wat is mijn aansluitcategorie?

Uw aansluiting bepaalt of u een grootverbruiker of kleinverbruiker

•

bent. Hieronder ziet u een overzicht met alle aansluitcategorieën en bijhorende vermogens. Hier kunt u ook zien of uw aansluitcategorie onder de klein- of grootverbruikers valt.

Uw aansluitcategorie opzoeken? Dan kan gemakkelijk door met uw gebruikersgegevens in te loggen in Mijn Liander.

• Grootverbruikers hebben een Aansluit- & Transportovereenkomst (ATO). In dit document staat ook uw aansluitcategorie met bijhorende gecontracteerde transportvermogen vermeld. Let op: als uw GTV gewijzigd is, wordt uw ATO niet geüpdatet. U kunt de

AansluitVermogen

Type klant

AC1

0-17 kW

Kleinverbruiker (KV)

AC2

0-55 kW

Kleinverbruiker (KV)

AC4a

55-100 kW

Grootverbruiker (GV)

AC4b

100-160 kW

Grootverbruiker (GV)

AC5a

160-630 kW

Grootverbruiker (GV)

AC5b

630 kW – 1 MW

Grootverbruiker (GV)

AC5

1-2 MW

Grootverbruiker (GV)

AC6a

2-5 MW

Grootverbruiker (GV)

AC6b

5-10 MW

Grootverbruiker (GV)

AC6c

>10 MW

Grootverbruiker (GV)

AC7

>10 MW

Grootverbruiker (GV)

categorie

5

wijziging wel zien in Mijn Liander.

 ⌂ 

Optimaal het net benutten in een veranderend energiesysteem We zien in heel Nederland dat de vraag naar elektriciteit sneller groeit dan ons elektriciteitsnet aankan. Uiteraard werken wij hard aan verzwaring van het net. Maar dat alleen is niet voldoende. Daarom moeten we opnieuw nadenken over hoe we ons net kunnen gebruiken. We moeten samen nadenken over een nieuwe energiesysteem waarin we ons net beter benutten. Kunnen we onze eigen vraag aanpassen aan de ruimte die er is? Zo kunnen we weer meer ondernemers aan de gewenste capaciteit helpen, ook op plekken waar het net vol zit. We kijken eerst hoe we het bestaande net optimaal kunnen benutten, voordat we overgaan tot het uitbreiden van ons elektriciteitsnet. Op deze manier zorgen we met elkaar voor een betaalbaar en bereikbaar toekomstbestendig elektriciteitsnet.

1. Wat kunt u zelf doen? Liander kan een aantal oplossingen bieden, maar er zijn ook aanpassingen die u zelf kunt doen. Deze oplossingen noemen we ook wel Achter de Meter-oplossingen. 2. Wat kunt u samen met andere klanten doen? Er zijn ook Achter de Meter-oplossingen die u samen met andere klanten kunt toepassen.

3. Wat doet Liander in samenwerking met u als klant? •

Congestiemanagement: met deze oplossing verdeelt Liander de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet.

•

Tijdelijke gedoogconstructies: voor nu gedogen we een aantal oplossingen.

4. Wat doet Liander? •

Technische netoplossingen: Liander kijkt altijd eerst of wij zelf een oplossing hebben, zoals het verzwaren van het net.

•

Daarnaast zijn er technische netoplossingen waarvoor we samenwerken met u als klant. Daarvoor hebben we uw hulp dus nodig.

•

Verder werken we onder andere aan meer slimme oplossingen, beleidsaanpassingen en het delen van data.

6

 ⌂ 

Optimaal het net benutten in een veranderend energiesysteem Wat kunt u zelf doen? 1. Individuele oplossingen •

Aftoppen (p.10)

•

Slimme zonopstellingen (p.11)

•

Verbruik Achter de Meter (p.12)

•

Energieopslag (p.13)

•

Slimmer verdelen (p.15)

•

Productie Achter de Meter (p.16)

Wat kunt u samen met andere klanten doen? 2. Collectieve oplossingen •

Meerdere leveranciers op één aansluiting (MLOEA) (p.19)

•

Gesloten distributiesysteem (GDS) (p.20)

•

Directe lijn (p.21)

•

Collectief laden (p.22)

•

Cablepooling (p.23)

Wat doen Liander en de klant samen?

Wat doet Liander?

3. Congestiemanagement

5. Technische netoplossingen (p.33)

•

Congestiemanagementcontracten (p.26)

4. Andere klantoplossingen •

Tijdsgebonden capaciteit bij transportbeperking (TCT) (p.28)

•

Dynamisch terugleveren (p.30)

•

AC5 zonder storingsreserve (p.31)

•

Structurele netuitbreiding

•

Zwaarder belasten van het net

6. Technische oplossingen met klantimpact (p.33) •

DER-sturing

•

Redundante netcapaciteit gebruiken

7. Verder werkt Liander aan ... (p.34)

7

•

Slimme oplossingen

•

Beleidsaanpassingen

•

Data delen

 ⌂ 

Wat kunt u zelf doen?

8

 ⌂ 

Wat kunt u zelf doen? Met Liander heeft u een maximaal gecontracteerd transportvermogen afgesproken. Dit is wat u mag afnemen van of terugleveren aan het net. Uw energiebehoefte kan soms hoger zijn dan het GTV.

Omdat de capaciteit van het net beperkt is, zien we steeds vaker dat we geen groter GTV toe kunnen kennen. In dit hoofdstuk leggen we u uit wat u zelf, Achter de Meter, kunt doen om toch te voorzien in uw energiebehoefte. Met andere woorden: Hoe kunt u uw huidige GTV beter benutten?

Terugleveren

Verbruiken

Wekt u elektriciteit op en is uw GTV niet toereikend?

Verbruikt u elektriciteit en is uw GTV niet toereikend?

U kunt uw opgewekte elektriciteit efficiënter verdelen. Dit kan

Dan kunt u de energie-intensieve activiteiten misschien

bijvoorbeeld door het aftoppen van uw zonnepanelen (p.10) of

slimmer verdelen (p.15) over de dag, om zo uw piekvraag te

door zonnepanelen op een slimme manier op te stellen (p.11). Ook

verminderen. Of kunt u gebruikmaken van een eigen

kunt u uw energie Achter de Meter verbruiken (p.12) of uw

voorziening. Denk bijvoorbeeld aan zelf elektriciteit produceren,

opgewekte energie opslaan, bijvoorbeeld in een batterij (p.13).

of aan energie opslaan in een batterij op momenten dat er wél voldoende elektriciteit beschikbaar is (p.16).

9

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Aftoppen

Aftoppen is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren

Oplossing

Toepasbaarheid

Aftoppen is het afvlakken van de hoogste pieken van de opwek van uw

Als we opwekpieken aftoppen, hoeven we het net niet te verzwaren.

zonnepanelen. Hierbij installeert u een omvormer die lager is dan de

En de kosten die u maakt om deze kleine hoeveelheid elektriciteit op te

maximale capaciteit van uw zonnepanelen. Bedrijven vragen namelijk

wekken, wegen niet op tegen de baten. Als u bijvoorbeeld 30% van het

vaak een grote aansluiting aan voor een piek die maar een paar uur per

piekvermogen aftopt, ‘verliest’ u slechts 2% van de totale jaarlijkse

jaar voorkomt. De netbeheerder houdt dan heel het jaar rekening met

opwek. Door nét iets minder op te wekken, kunnen we een kwart van

deze piek, waardoor we inefficiënt gebruikmaken van het net.

de benodigde netuitbreidingen voorkomen. Voor u als opwekker heeft dit ook een financieel voordeel: u kunt volstaan met kleinere

In Nederland is het vaak bewolkt en hebben we zelden te maken met

omvormers en een kleinere netaansluiting.

de volledige impact van de zon. Daardoor komt het zelden voor dat onze zonnepanelen maximaal opwekken, en hebben we dus maar heel

Wat kunt u doen?

af en toe een echte piek.

U kunt uw piekbelasting bekijken op Mijn Liander. Aftoppen kan eenvoudig: installeer een lager vermogen aan omvormers dan de totale capaciteit die er aan zonnepanelen ligt. Op die manier is de opwekcapaciteit op een lager vermogen begrensd. Overleg altijd met uw erkend installateur over het technisch ontwerp van de opwekinstallatie.

10

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Slimme zonopstellingen

Slimme zonopstellingen is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren

Oplossing

Bovendien produceert u een gelijkmatiger opwekprofiel als

Het lijkt logisch om zonnepanelen op het zuiden te plaatsen. Toch

zonnepanelen niet op het zuiden gericht staan, maar afwisselend naar

hoeft dat niet zo te zijn. Energie van zonnepanelen die op het oosten en

het oosten en westen. Hierdoor wordt uw elektriciteitspiek lager en

het westen gericht zijn, wordt over het algemeen efficiënter gebruikt.

gematigder. Zo passen er meer zonnepanelen op dezelfde aansluiting.

De opbrengst is zo’n 10% lager dan panelen gericht op het zuiden, maar de productie van stroom sluit beter aan op het verbruik. Zonnepanelen die op het zuiden zijn gericht, pieken namelijk rond

Toepasbaarheid

13.00 uur. Zonnepanelen op het oosten leveren in de ochtend de

Er wordt iets minder elektriciteit opgewekt per paneel, maar de waarde

meeste stroom en op het westen aan het eind van de dag. Door de

van de stroom neemt toe. De stroom wordt namelijk geproduceerd op

zonnepanelen te richten op een manier die aansluit bij uw

een moment dat minder andere zonnepanelen elektriciteit opwekken.

energieverbruik, maakt u slimmer gebruik van uw eigen

Het moment van opwekken kan beter aansluiten bij uw eigen

energiehuishouding.

elektriciteitsvraag en de vraag naar elektriciteit in de buurt. Wanneer u uw eigen opwekte elektriciteit meteen verbruikt, heeft u ook een lagere impact op het elektriciteitsnet. Zo benutten we het net beter.

Wat kunt u doen? Kiest u ervoor om uw zonnepanelen anders op te stellen? Overleg dan altijd met uw erkend installateur over het technisch ontwerp van de opwekinstallatie.

11

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Verbruik Achter de Meter

Verbruik Achter de Meter is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren

Oplossing

Toepasbaarheid

Bij Verbruik Achter de Meter verbruikt u als klant (een deel van) uw

Heeft u een bestaande aansluiting en gaat u Achter de Meter

eigen opgewekte elektriciteit direct. Hoe meer u als klant zelf verbruikt,

verbruiken en dus minder terugleveren aan het net? Dan zorgt u voor

hoe minder er teruggeleverd hoeft te worden aan het net. Zo is meer

minder druk op het net van Liander. De toepassing is sterk afhankelijk

opwek mogelijk, binnen de kaders van uw bestaande GTV.

van de aanstuurbaarheid van gebruikte apparaten en flexibiliteit in verbruik.

Aansturing of verschuiving van uw verbruik maakt dat meer lokaal opgewekte energie direct benut wordt.

Bij Verbruik Achter de Meter kunt u het net volledig of ten dele ontlasten. Om het net volledig te blijven ontlasten, zou u met een nieuwe aansluiting de eigen opwekte elektriciteit zelf volledig moeten verbruiken.

Wat kunt u doen? •

Deze oplossing is mogelijk voor nieuwe én bestaande klanten. Let erop dat u niet meer gaat terugleveren dan verbruiken, anders vergroot u alsnog de belasting op het net.

•

Wilt u gebruik gaan maken van deze oplossing en gaat het over grote vermogens? Dan moet u Liander hierover informeren. Dit is van groot belang. Deze oplossing heeft impact op het dagelijkse transportvermogen van ons net en dit moet in balans zijn om verstoringen te voorkomen.

12

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Energieopslag

Energieopslag is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren en verbruiken

Oplossing

Nog een voorbeeld van optimalisatie Achter de Meter: U laadt een

Het opslaan van elektriciteit kan de druk op het elektriciteitsnet

batterij geleidelijk met een laag vermogen op, zodat u daarna in korte

verminderen. U kunt energieopslag op verschillende manieren

tijd een hoge piek kunt leveren. Bijvoorbeeld voor een snellader of een

toepassen. Vaak gebeurt dit nu met een batterij. De meeste batterijen

productieproces dat hele korte piekvermogens vraagt. Zo kunt u de

kunnen enkele uren aan stroom opslaan. Daarom zijn ze alleen

elektriciteitsaansluiting verkleinen en daarmee kosten besparen.

geschikt voor kortetermijnopslag en niet voor seizoensopslag. Tevens kan een batterij ook helpen om de balans op het Optimalisatie Achter de Meter werkt bijvoorbeeld zo:

elektriciteitsnet te herstellen als de vraag en het aanbod van

Als een energieopwekker meer stroom kan opwekken dan het

elektriciteit niet gelijk zijn aan elkaar. Batterijsystemen gebruiken

elektriciteitsnet van Liander aankan, kan het overschot worden

voor het structureel oplossen van congestie in de elektriciteitsnetten

opgeslagen in een batterij. De batterij laadt dan op totdat deze vol is.

is nog in ontwikkeling. Het is in de praktijk vooral nog lastig om de

Op een later tijdstip kan de stroom weer worden gebruikt. Door het

piek in verbruik op te vangen.

slim aansturen van het op- en ontladen van de batterij wordt de piekbelasting van het elektriciteitsnet verlaagd.

13

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Energieopslag (2) Toepasbaarheid We onderscheiden vier typen opslagsystemen:

Het staat u als klant vrij om batterijen Achter de Meter te gebruiken.

1. Standalone-systemen op een eigen aansluiting;

U moet daarbij rekening houden met de beschikbare capaciteit van het

2. Grootschalige batterijen Achter de Meter, bijvoorbeeld bij zonne- en

gecontracteerd transportvermogen.

windparken of een fabriek; 3. Buurtbatterijen;

Bij nieuwe aansluitingen of als we het gecontracteerd

4. Thuisbatterijen.

transportvermogen aanpassen, bekijken we welke alternatieve contractvormen mogelijk zijn.

Wilt u als klant een aansluiting voor een standalone batterij en krijgt u deze aansluiting volgens een reguliere contractvorm? Dan is Liander

Wat kunt u doen?

verplicht deze capaciteit ook 24/7 te garanderen. In dat geval zorgen

U kunt zelf of samen met een energieadviseur onderzoeken of

batterijen dus juist voor méér drukte op het elektriciteitsnet. Daarom

energieopslag door middel van een batterij een passend alternatief in

zijn nieuwe contractvormen in opkomst, die zorgen dat batterijen het

het geval dat Liander een transportbeperking heeft afgegeven.

net niet erger belasten of de druk zelfs oplossen. Dit gebeurt in samenwerking met Netbeheer Nederland, de ACM en marktpartijen. Plaatst u een batterij en vraagt u geen extra vermogen aan, dan is er geen aanvullende overeenkomst nodig. U bent wel altijd verplicht een opslaginstallatie aan te melden bij de netbeheerbeer, net zoals bij opwekinstallaties.

14

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Slimmer verdelen

Slimmer verdelen is een klantoplossing die geschikt is voor:

van uw elektriciteitsvraag

Nieuwe of bestaande aansluiting

Oplossing

Bekijk het voorbeeld linksonder maar eens, waar alleen rond 19.00 uur

In uw contract staat beschreven hoeveel vermogen u maximaal mag

het maximale GTV wordt gebruikt. Op alle andere momenten wordt

verbruiken (het GTV). Mogelijk voert u verspreid over een dag of

die capaciteit niet benut. U heeft meer elektriciteit nodig rond 19.00

maand activiteiten uit die meer of minder elektriciteit vragen. Verdeelt

uur, maar dat kan niet binnen uw huidige GTV. Verdeelt u uw

u de momenten waarop u meer elektriciteit nodig heeft slim? Dan

elektriciteitsverbruik slim over de dag, bijvoorbeeld door de nieuwe

kunt u dezelfde of zelfs meer activiteiten uitvoeren binnen uw GTV.

activiteiten ‘s nachts te doen? Dan heeft u geen ander contract met

Verbruiken

Liander nodig.

Toepasbaarheid Waarschijnlijk heeft u op maar een paar momenten meer elektriciteit

Wat kunt u doen?

nodig dan uw gecontracteerde transportvermogen. Op andere

Onderzoek of u de elektriciteitsvraag slimmer kunt verdelen. Zo kunt

momenten heeft u wel genoeg ruimte.

u alle activiteiten waarvoor elektriciteit nodig is, blijven doen. Denk bijvoorbeeld aan: •

Uw elektriciteitspiek verplaatsen in tijd: stel apparaten anders af, of gebruik ze op een ander moment.

•

Uw elektriciteitspiek verminderen: laat waar mogelijk apparaten werken op lager vermogen.

Heeft u geen of onvoldoende zicht op uw verbruik? Op Mijn Liander kunt u uw maandelijkse piekmomenten inzien en ziet u wie uw meetbedrijf is. Uw meetbedrijf kan de meetdata per kwartier bekijken. Samen kunt u kijken of u uw verbruik kunt spreiden. Ook kunt u hulp inschakelen van een erkend installateur. Ook die kan adviseren hoe u de belasting kunt verlagen.

15

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Productie Achter de Meter

Productie Achter de Meter is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Verbruiken

Oplossing

Wat kunt u doen?

Bij transportschaarste kan eigen stroomvoorziening een oplossing

Klanten kunnen een eigen stroomvoorziening kopen of huren. Maar

zijn. Voorbeelden van (regelbare) Productie Achter de Meter zijn:

let op! Een noodstroomvoorziening voorziet niet alle stopcontacten

•

(Groen- of bio-)gasgeneratoren;

van stroom. U moet zelf een stroomkabelverbinding leggen van de

•

(Bio)dieselaggregaten;

noodvoorziening naar de apparaten of machines die moeten worden

•

Brandstofcellen;

voorzien van elektriciteit.

•

Hybride aggregaten;

•

Accu’s in combinatie met duurzame opwek, zoals wind- en

Liander mag geen van deze alternatieven aanbieden. Wel kunnen

zonne-energie.

we inzicht bieden over het type stroomvoorziening dat u nodig heeft. Neem voor advies contact op met uw erkend installateur.

Aggregaten en generatoren wekken stroom op door brandstof te verbranden in een motorblok. Deze mechanische energie zetten ze om naar elektriciteit. De brandstof kan (bio)gas, (bio)diesel, benzine of waterstof zijn. Het is ook mogelijk om een aggregaat te gebruiken in combinatie met energieopslag (een batterij) of een energieopwekker (zoals zonneenergie). Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat zonnepanelen niet genoeg leveren voor het piekverbruik. Dan kan een aggregaat op dat moment bijspringen om toch de benodigde energie te leveren.

16

Wat kunt u zelf doen?

 ⌂ 

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

17

 ⌂ 

Wat kunt u samen met andere klanten doen? Naast zelf actie ondernemen om Achter de Meter toch aan uw energiebehoefte te voldoen, kunt u ook samen met andere klanten aan Achter de Meter-oplossingen werken. Dit noemen we collectieve oplossingen. Hierbij delen verschillende klanten de capaciteit van het (lokale) elektriciteitsnet. Voor een collectieve oplossing is vaak een aangepaste contractvorm nodig. Deze oplossing kan alleen worden ingezet als er meerdere klanten zijn, die met u aan deze oplossing willen meewerken. Ook moeten klanten dicht bij elkaar op het net zitten en is het belangrijk dat hun elektriciteitsvraag op verschillende momenten valt.

Manieren van samenwerken Dit zijn manieren om samen in uw energiebehoefte te voorzien: •

Meerdere leveranciers op één aansluiting (MLOEA) (p.19);

•

Gesloten distributiesysteem (GDS) (p.20)

•

Directe lijn: energie uitwisselen via een een-op-eenaansluiting (p.21).

Het aansturen van een Lokale Energy Community (ALEC) is ook een collectieve oplossing. Liander biedt deze nog niet grootschalig aan. Er lopen wel pilots mee, waaronder eentje op Schiphol Trade Park.

Lokaal uitwisselen van energie Als we het hebben over deze collectieve oplossingen, wordt er vaak gesproken over energy hubs of smart grids. Dit zijn verzameltermen voor het lokaal uitwisselen van energie. Er zijn een aantal manieren van samenwerken en een aantal specifieke collectieve oplossingen. Die beschrijven we in dit hoofdstuk.

18

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

Achter de Meter collectieve oplossingen Er zijn twee concrete Achter de Meter-oplossingen die u samen met andere klanten kunt ondernemen. Dit zijn: •

Collectief Laden (p.22);

•

Cablepooling (p.23).

 ⌂ 

Meerdere leveranciers op één aansluiting (MLOEA)

MLOEA is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren en verbruiken

Oplossing

Toepasbaarheid

Bij MLOEA kunt u meerdere energieleveranciers contracteren op

Energiecoöperaties maken bijvoorbeeld gebruik van MLOEA om

één bestaande aansluiting. Hierdoor is het eenvoudiger om een

zonneprojecten te realiseren op het dak van een andere partij.

aansluiting te delen en/of afzonderlijk te verrekenen. We brengen

De coöperatie gebruikt de bestaande aansluiting, waar nog

meerdere meetpunten met een eigen EAN-code aan. Elk meetpunt

transportcapaciteit voor terugleveren beschikbaar is.

moet ook een eigen meter hebben. Op elk meetpunt kan een andere leverancier worden gecontracteerd. Liander geeft per extra punt het

Wat kunt u doen?

verbruik en de teruglevering aan hen door.

U kunt dit zelf laten regelen door een meetbedrijf. Wel moet u Liander op de hoogte brengen.

De eigenaar van de aansluiting blijft verantwoordelijk voor de extra meetpunten met bijbehorende EAN-codes. Een extra meetpunt wordt ook onderdeel van het contract dat u heeft voor de aansluiting. U bent dan ook verantwoordelijk voor de extra meetpunten. Met de EANcode kan een (andere) energieleverancier worden gecontracteerd, aan wie Liander het verbruik en/of teruglevering van het extra meetpunt doorgeeft.

19

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

 ⌂ 

Gesloten distributiesysteem (GDS)

GDS is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren en verbruiken

Oplossing

Toepasbaarheid

Het uitwisselen van gas of elektriciteit gebeurt in Nederland via

Voor een GDS moet u een ontheffing aanvragen bij de ACM. De

publieke netten. Deze zijn in beheer van de landelijke of regionale

basisvoorwaarden voor een GDS zijn:

netbeheerder. U kunt ook gas of elektriciteit uitwisselen in een privaat

•

Uw net ligt binnen een geografisch afgebakend gebied.

net. Dit noemen we een gesloten distributiesysteem (GDS). Hiervoor

•

Er zijn niet meer dan 500 afnemers op uw net aangesloten.

heeft u een ontheffing van de ACM (Autoriteit Consument & Markt)

•

Er zijn geen huishoudens op uw net aangesloten.

nodig. Er zijn strenge regels voor het oprichten en beheren van een

•

U moet de bedrijfs- of productieprocessen van uzelf en uw

privaat net.

afnemers om technische of veiligheidsredenen geïntegreerd hebben, of u gebruikt het net vooral voor uzelf of voor bedrijven in

Een groep bedrijven kan zelf het initiatief nemen om een privaat net op te richten. Wilt u dat het net in de toekomst mogelijk overgenomen

dezelfde holding. Liander heeft geen controle over een GDS.

kan worden? Dan is het verstandig om de technische condities zorgvuldig af te stemmen met Liander.

Wat kunt u doen? U heeft het net in eigen beheer. Wel is het de bedoeling dat u Liander laat weten dat u een GDS heeft. Meer informatie kunt u vinden op de website van de ACM.

20

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

 ⌂ 

Directe lijn

Directe lijn is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren en verbruiken

Oplossing

Toepasbaarheid

Een directe lijn verbindt twee klanten met elkaar: van meterkast tot

Een zonnepark kan bijvoorbeeld direct aangesloten worden op een

meterkast, zonder tussenkomst van Liander. Hiermee vormen twee

klant met een grote elektriciteitsvraag. Dat kan een individuele klant

klanten samen als het ware één klein energiesysteem, met allebei een

zijn of een groep verbruikers in een gesloten distributiesysteem (GDS).

eigen aansluiting naar het elektriciteitsnet.

Wat kunt u doen? In de meeste gevallen is de ene partij een energieopwekker en de

U kunt zelfstandig een direct lijn aanleggen met een andere klant.

andere partij een verbruiker. De opwekker kan energie uitwisselen met

Omdat dit niet is aangesloten op het elektriciteitsnet van Liander,

de verbruiker. Zo kunnen samen in tijden van transportschaarste toch

raden wij u aan een erkend installateur in te schakelen. Daarnaast

voorzien in de energiebehoefte.

moet u deze directe lijn aanmelden bij de ACM (Autoriteit Consument & Markt).

Informatie Directe Lijn (ACM)

21

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

 ⌂ 

Collectieve laadpleinen

Collectieve laadpleinen is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Verbruiken

Oplossing

U kunt samen met andere bedrijven een collectief laadplein oprichten.

Als iedereen aan het einde van de dag tegelijkertijd zijn auto oplaadt,

Bijvoorbeeld op een bedrijvenpark of een publieke parkeerplaats. Hier

wordt het elektriciteitsnet extra belast. Daarom is het slimmer auto’s

kunnen verschillende partijen hun voertuigen laden. Er zijn publieke

op te laden als de vraag naar elektriciteit laag is of de zon-opwek

en semipublieke laadpleinen. Semipublieke laadpleinen liggen op

juist hoog is. Slim Laden kan ervoor zorgen dat de belasting op het

privéterrein en zijn dus niet voor iedereen toegankelijk.

elektriciteitsnet lager blijft, door pieken af te vlakken. Tevens kunnen elektrische auto’s ook helpen om de balans op het elektriciteitsnet te

Toepasbaarheid

herstellen als de vraag en het aanbod van elektriciteit niet gelijk zijn

Deze oplossing wordt nog niet op grote schaal toegepast. Collectieve

aan elkaar.

laadpleinen zijn geschikt als meerdere bedrijven in een gebied

U maakt efficiënter gebruik van de infrastructuur met een collectief

elektrische voertuigen bezitten of willen gaan gebruiken. Ze moeten

laadplein ten opzichte van aparte laadpunten per klant. Er is maar één

hiervoor samenwerken en onderling afspraken maken. Liander biedt

grote aansluiting nodig in plaats van meerdere kleine.

deze oplossing niet zelf aan.

Wat kunt u doen? Iemand moet een initiatiefnemer zijn voor een collectief laadplein. Dit kunt u zelf zijn, eventueel samen met andere bedrijven in uw omgeving of met de gemeente. U kunt hiervoor de hulp inschakelen van een commercieel bedrijf dat gespecialiseerd is in het aanleggen van laadpleinen. Is er genoeg animo en zijn er voldoende financiële middelen? Dan kan het laadplein worden gerealiseerd.

22

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

 ⌂ 

Cablepooling

Cablepooling is een klantoplossing die geschikt is voor:

Nieuwe of bestaande aansluiting

Terugleveren

Oplossing

Toepasbaarheid

Bij Cablepooling maakt u gebruik van één aansluiting voor

Cablepooling kan een goede optie zijn voor klanten die wind- en zonne-

energieopwek van een windpark en een nabijgelegen zonneweide.

energie opwekken. Het kan toegepast worden op een bestaande en

Als het hard waait, schijnt de zon meestal niet. En omgekeerd. Als

nieuwe aansluiting.

zonnepanelen en windmolens dicht bij elkaar staan, is één aansluiting vaak voldoende. Dit wordt Cablepooling genoemd.

Cablepooling is momenteel alleen toegestaan bij grootschalige opwek. Het meest voor de hand liggende voorbeeld is het combineren van

Deze initiatieven vragen samen nauwelijks meer capaciteit van het

een zonneweide met een windpark. Mogelijk kan Cablepooling in

elektriciteitsnet. Klanten kunnen dus prima samen op één aansluiting

de toekomst ook toepasbaar zijn voor verbruik en teruglevering (in

worden aangesloten. Zo kunt u als initiatiefnemers flink besparen op

combinatie met een batterij).

aansluitkosten. Liander heeft bij Cablepooling geen rol in de oplossing. We verzorgen enkel de nieuwe meetpunten die nodig zijn als u samen op één aansluiting zit.

Wat kunt u doen? Klanten moeten het samen eens worden over het delen van een aansluiting. Diverse brancheverenigingen bieden hiervoor modelcontracten. Gemeenten kunnen bij grootschalige duurzame opwekprojecten ook aansturen op Cablepooling

23

Wat kunt u samen met andere klanten doen?

 ⌂ 

Wat doen Liander en de klant samen?

24

 ⌂ 

Wat doen Liander en de klant samen?

Congestiemanagement

Tijdelijke gedoogconstructies

Om transportschaarste in een regio op te lossen, bekijken wij of

•

we congestiemanagement kunnen toepassen (p.26). Hiermee

piekuren verbruiken of terugleveren? Dan is tijdsgebonden

verdelen we de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. Samen

capaciteit bij transportbeperking (TCT) mogelijk een

met grootzakelijk klanten bekijken we wat er in de regio kan.

oplossing (p. 28).

Komt u in aanmerking voor congestiemanagement? Dan kunt u

•

Vormt een overschrijding van de spanning van het net de

tegen een vergoeding meer of minder energie verbruiken of

oorzaak van uw transsportbeperking? Misschien is

opwekken. We volgen hierbij de Netcode elektriciteit.

Dynamisch Terugleveren een oplossing (p.30).

Is congestiemanagement voor u geen oplossing? Dan worden tijdelijk enkele alternatieve oplossingen gedoogd.

25

Is er een transportbeperking, maar kunt u juist buiten de

Wat doen Liander en de klant samen?

•

Verbruikt u hoofdzakelijk elektriciteit? Dan is Afschakelbare AC5 mogelijk een interessante constructie voor u (p.31).

 ⌂ 

Congestiemanagement

AC4, AC5, AC6, AC7

Oplossing

Hoe passen we congestiemanagement toe?

Met congestiemanagement verdeelt Liander de beperkte ruimte op het

Liander maakt continu voorspellingen over de verwachte belasting

elektriciteitsnet. Dit doen we door een zogeheten congestiemarkt toe

op onze netten, zoals te zien in de grafiek hieronder. Blijkt uit de

te passen. Is de vraag naar of aanbod van elektriciteit op een bepaald

voorspellingen dat we meer opwek of verbruik verwachten dan ons

tijdstip te groot? Dan vragen we klanten tijdelijk en tegen vergoeding

elektriciteitsnet aan kan? Dan sturen wij een verzoek aan de markt

minder elektriciteit te verbruiken of terug te leveren. Zo zorgen we

via GOPACS om het net op die plek meer of minder te gebruiken.

ervoor dat de netten en stations niet overbelast raken.

Door opwek of verbruik te verschuiven, blijft de belasting op ons

Congestiemanagement is een Liander service oplossing die geschikt is voor: Bestaande en nieuwe aansluiting

Terugleveren en verbruiken

elektriciteitsnet binnen de capaciteit en hebben we het probleem Congestiemanagement is een tijdelijke maatregel. We overbruggen

opgelost.

hiermee de tijd tot de netverzwaring gerealiseerd is. We hopen hiermee te voorkomen dat we transportverzoeken moeten weigeren. En kunnen we onze klanten zoveel mogelijk de gewenste transportcapaciteit bieden. Congestiemanagement is een gereguleerde vorm van een flexmarkt. De systematiek hiervan is in de Netcode elektriciteit is vastgelegd.

26

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

Congestiemanagement (2)

Wat is congestiemanagement?

Flexibele oplossing om overbelasting te voorkomen

Over de Netcode Elektriciteit Contractvormen congestiemanagement

Toepasbaarheid

Liander bekijkt de mogelijkheden voor een congestiemarkt. Een

Bij congestiemanagement werken we samen met grootzakelijke

Congestion Service Provider (CSP) kan namens één of meerdere

klanten in een gebied met transportschaarste. Dit is afhankelijk van

aangeslotene(n) een bieding doen.

het type knelpunt, het station, en van het flex-aanbod van andere klanten in het congestiegebied.

Wat kunt u doen? •

congestiemanagement, kunt u contact met ons opnemen.

Bent u een grootzakelijke klant met meer dan 1 Megawatt GTV? Dan kunt u bijdragen om de huidige problemen in congestiegebieden op te

Wanneer u flexibel vermogen heeft en wilt deelnemen aan

•

Voor een aantal contractvormen moeten klanten deelnemen

lossen. U komt in aanmerking voor deelname aan een congestiemarkt

aan GOPACS. Dit is het platform waarop biedingen gedaan

als u uw opwek- en/of -verbruiksinstallaties kunt op- of afschalen, als

kunnen worden en waar Liander toestemming vraagt om het

dit wenselijk is voor het energiesysteem. Met uw flexibele vermogen

vermogen van u als klant te kunnen regelen. Daarvoor moet u zich

ontvangt u een marktconforme vergoeding en kunnen wij vraag en

aanmelden.

aanbod beter afstemmen.

•

Het is belangrijk dat u kunt aantonen dat uw installaties hiervoor geschikt zijn.

Er zijn vier productvormen voor congestiemanagement: 1. Redispatch 2. Biedplichtcontract 3. Capaciteitsbeperkend contract met afroep

Flexibel vermogen? Meld je aan via het belangstellingsformulier flexibel vermogen

4. Capaciteitsbeperkend contract zonder afroep

27

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

Tijdsgebonden capaciteit bij transportbeperking

TCT is een Liander service oplossing die geschikt is voor: AC4, AC5, AC6, AC7

Bestaande en nieuwe aansluiting

Terugleveren en verbruiken

Oplossing

Met Tijdsgebonden capaciteit bij transportbeperking (TCT) krijgt een

Net als met files op snelwegen kent het elektriciteitsnet ook

klant met een transportbeperking toch toegang om elektriciteit te

piekmomenten. Dat komt door wisselend verbruik of opwek van

verbruiken en terug te leveren. Dat kan dan tijdens door Liander

klanten. Buiten die piekmomenten is er vaak wél transportcapaciteit.

vastgestelde tijdsvensters. Dit zijn momenten waarop het

Maar omdat deze niet 24/7 beschikbaar is, kunnen we deze niet

elektriciteitsnet niet maximaal is belast. Er is dan nog ruimte om

vergeven. Hierdoor krijgen klanten een transportbeperking.

extra transport toe te laten. Liander benadert klanten bij wie dit mogelijk is. Door middel van TCT kunnen klanten dus meer elektriciteit transporteren over het net dan in hun GTV staat. Als klant behoudt u de transportbeperking, maar we gedogen overschrijdingen van de GTV op door ons bepaalde tijden. We leggen de afspraken vast. U bent als klant zelf volledig verantwoordelijk voor het niet overschrijden van de afgesproken vermogensgrenzen. U mag hiervoor middelen zoals energieopslag gebruiken.

28

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

Tijdsgebonden capaciteit bij transportbeperking (2) Toepasbaarheid

Wat kunt u doen?

•

•

We proberen eerst of congestiemanagement een oplossing is. Is dat niet het geval? Dan mogen we daarna gaan kijken naar TCT als

elektriciteit verbruikt of opwekt. Om te monitoren of u zich aan de

gedoogconstructie voor een transportbeperking.

afspraken met Liander houdt, is een telemetrisch bemeten

•

Liander kan grootverbruik-klanten TCT aanbieden.

klantinstallatie nodig (afstandsmeting). De meeste grootzakelijke

•

Dit gebeurt volgens de wachtlijst transportschaarste. We gebruiken

klanten van Liander hebben al zo’n installatie.

het first come, first served-principe. Uw plek op de wachtlijst •

29

Liander gedoogt dat u tijdens de aangegeven tijdsvensters extra

•

Als klant bent u er zelf verantwoordelijk voor dat u binnen de

verandert niet als u TCT aangaat.

afgesproken vermogensgrenzen en tijdsvensters blijft. U moet dus

De afspraken voor het maximaal te gebruiken transportvermogen

op het overdrachtspunt zelf zorgen dat de tijdsvensters gevolgd

worden gemaakt op basis van de verschillen tussen dag- en

worden. Dat kan door bijvoorbeeld aanpassingen te doen in het

nachtbelasting, op week- /weekendbasis en op maand- /seizoens-

bedrijfsproces of met de inzet van flexibele middelen, zoals

basis. Liander bepaalt de tijdsvensters en legt deze aan u voor.

batterijen.

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

Dynamisch Terugleveren

AC4, AC5, AC6

Oplossing

Toepasbaarheid

Dynamisch terugleveren is een tijdelijke oplossing om te hoge

•

Dynamisch Terugleveren is een Liander service oplossing die geschikt is voor: Bestaande en nieuwe aansluiting

Terugleveren

Dynamisch terugleveren gebeurt via een omvormer. Omvormers

spanningen in het elektriciteitsnet te voorkomen. U kunt een

kunnen de opgewekte elektriciteit regelen, afhankelijk van de

transportbeperking opgelegd krijgen als uw piekproductie de

spanning in het net.

maximale spanning op het net overschrijdt. Zelfs als deze

•

Doordat de regeling in de omvormer zit, kunt u het ook gebruiken als u naast uw opwekeenheid nog elektriciteit verbruikt.

overschrijding maar af en toe plaatsvindt. •

Dit is alleen van toepassing op situaties waarbij de spanning in het net het knelpunt vormt.

Met Dynamisch terugleveren kunt u de opgewekte elektriciteit flexibel bijsturen. Dat gaat via de omvormer. Die bevat een regeling om de spanning te meten. Als de productiepiek van opwekinstallaties boven

Wat kunt u doen?

de afgesproken waardes komt, wordt de opgewekte elektriciteit

•

Liander onderzoekt in welke gebieden transportbeperkingen zijn en

begrensd. Zo raakt het elektriciteitsnet niet overbelast en kunt u als

kijkt welke klanten nog meer in aanmerking komen voor

klant nog steeds aangesloten worden. Dynamisch terugleveren is een

Dynamisch terugleveren.

zelfstandig werkend systeem en Liander hoeft dus niet op afstand bij

•

Zien wij een mogelijkheid, dan gaan we in gesprek met u als klant. U bepaalt zelf of u ervoor kiest om op het aanbod in te gaan.

te sturen. •

Een erkend installateur stelt de omvormer af, zodat deze de elektriciteitsopwek kan begrenzen.

•

U als klant moet kunnen aantonen dat de opwekinstallatie voldoet aan de voorwaarden die Liander stelt voor Dynamisch terugleveren.

•

U moet met uw meetbedrijf afspreken dat deze de gemeten waarden met Liander deelt.

30

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

AC5 zonder storingsreserve

AC5

Oplossing

Toepasbaarheid

Om meer verbruikers toe te kunnen laten op het bestaande

•

AC5 zonder storingsreserve is een Liander service oplossing die geschikt is voor: Bestaande en nieuwe aansluiting

Verbruiken

Liander kan AC5 zonder storingsreserve alleen toepassen bij

elektriciteitsnet, heeft Liander de zogenoemde AC5 zonder

grootzakelijke klanten met een AC5-vol-, AC5a- of

storingsreserve-oplossing. Liander kan deze oplossing inzetten bij

AC5b-aansluiting.

klanten met een AC5-aansluiting. Het gaat dan om klanten die

•

normaal gesproken op het net passen, maar voor wie nu geen reservecapaciteit beschikbaar is. Dreigt er overbelasting (of is er

Wij bieden deze oplossing alleen aan bij klanten met een volledige transportbeperking.

•

We compenseren deze klanten niet voor afregeling tijdens

onderhoud aan het net nodig)? Dan schakelt Liander deze AC5-

onderhoud. Ook voor onderbrekingen door storing geldt een

aansluitingen handmatig af op locatie.

afwijkende compensatievergoeding.

Liander onderzoekt welke aansluitingen in aanmerking komen voor

Wat kunt u doen?

een AC5 zonder storingsreserve. Dit geldt alleen in gebieden met

U bent als klant zelf verantwoordelijk voor het regelen van eventuele

transportschaarste.

alternatieve energievoorzieningen voor de duur van afschakeling.

We kunnen deze oplossing ook alleen aan nieuwe klanten aanbieden, omdat de hele aansluiting word afgeschakeld. Zodra het net niet meer overbelast is, wordt de aansluiting weer ingeschakeld en kan een klant weer volledig elektriciteit verbruiken.

31

Wat doen Liander en de klant samen?

 ⌂ 

Wat doet Liander?

32

 ⌂ 

Wat doet Liander? Liander werkt hard aan het toekomstig elektriciteitsnet. Wij zorgen ervoor dat we onze netten uitbreiden, denken na over slimme manieren om ons net optimaal te benutten en hebben aandacht voor goede wet- en regelgeving. Zo zorgen we ervoor dat we samen slimmer gebruik kunnen maken van het bestaande en het toekomstige net.

Hierdoor kunnen we meer klanten aansluiten en congestie uitstellen of voorkomen. Zo winnen we tijd om de structurele netuitbreiding te realiseren.

Technische oplossingen met klantimpact DER-sturing Distributed Energy Resources (DER)-sturing wordt ook wel

Technische netoplossingen Structurele netuitbreiding Liander werkt op veel plekken aan het uitbreiden van het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door meer en dikkere kabels in de grond te leggen, door bestaande verdeelstations uit te breiden en nieuwe stations te bouwen. Dit doen we zodat we nieuwe en grotere aansluitingen voor onze klanten kunnen realiseren. Hoe lang het duurt om het netwerk uit te breiden, is onder andere afhankelijk van hoe groot de uitbreidingen zijn. Bekijk de werkzaamheden per postcodegebied op onze website.

Zwaarder belasten van het net Liander onderzoekt ook hoe we het maximale uit het huidige elektriciteitsnet halen, zoals uit kabels of transformatoren. Hierdoor

opweksturing genoemd. Hiermee kan Liander op afstand de teruglevering van elektriciteit aan het net sturen. Als het nodig is, kunnen we op basis van metingen de opgewekte elektriciteit begrenzen. Vooral op momenten van storing en onderhoud.

Redundante netcapaciteit gebruiken Op stations is extra capaciteit beschikbaar. Liander kan AC6-klanten met alleen opwek nu een aansluitvorm geven, zodat zij deze restcapaciteit kunnen gebruiken. Vervalt de extra capaciteit op het station (bijvoorbeeld door storing of onderhoud), dan worden deze klanten afgeschakeld. Of we doen een verzoek tot afregelen. Is de storing of het onderhoud opgelost, dan kan een klant weer volledig terugleveren aan het net. Zo zorgen we voor extra mogelijkheden om opwekinstallaties aan te sluiten.

kunnen we ook gedurende de dag meer vermogen transporteren. Overzicht netverzwaringen

33

Wat doet Liander?

DER-sturing

 ⌂ 

Verder werkt Liander aan... Liander kijkt vooruit: we innoveren continu en bedenken nieuwe slimme oplossingen voor de toekomst. Voor de energietransitie zijn soms aanpassingen van beleid nodig. Ook willen wij meer informatie met de buitenwereld gaan delen.

De Autoriteit Consument & Markt bekijkt op dit moment beleidsregels om dit soort toepassingen mogelijk te maken.

Data delen Vooral voor collectieve oplossingen is het belangrijk dat klanten met elkaar samenwerken. Met wie kunt u eigenlijk samenwerken, als u dat

Slimme oplossingen In deze brochure staat een groot aantal van onze slimme oplossingen.

wilt? Liander werkt aan het delen van data om u te helpen bij het inzetten van slimme oplossingen, in geval van transportschaarste.

Daarnaast werken we aan nog meer slimme oplossingen die onze klanten kunnen helpen bij transportschaarste. Ook zetten we technische netoplossingen in, die ervoor zorgen dat er meer ruimte op het net komt voor onze klanten.

Beleidsaanpassingen Voor sommige toepassingen moeten wetten en regels worden aangepast. Zoals voor een non-firm ATO, ofwel Aansluit- en Transportovereenkomst. Het gaat dan om alternatieve transportrechten, waarbij klanten niet altijd recht hebben op volledig transportvermogen. Of voor ‘verzwaren tenzij’, waarbij we alleen verzwaren als er geen klantoplossing is waardoor de verzwaring uit- of afgesteld kan worden.

34

Wat doet Liander?

 ⌂ 

Contact Heeft u naar aanleiding van deze informatie vragen, neem dan contact op via www.liander.nl/contact of log in op het Mijn Liander portaal.

35

 ⌂