Jeugdmonitor 2019_Gebiedscijfers 1218 Ooststellingwerf

Jeugdmonitor 2019

Gebiedscijfers 12-18 jaar Ooststellingwerf In dit overzicht staan cijfers weergegeven met betrekking tot de gezondheidssituatie van jongeren van 12 tot en met 18 jaar. De cijfers zijn uitgesplitst naar gebieden binnen uw gemeente. U kunt het gemeentelijk gemiddelde vergelijken met het Fries gemiddelde. Indien er geen gebiedscijfer beschikbaar is, staat er een streepje (-). Het overzicht biedt u een handvat om onderbouwd beleid en activiteiten uit te voeren die de gezondheid en het welzijn van jongeren uit uw gemeente verbeteren.

Gezondheidsonderzoek De cijfers zijn afkomstig uit de Jeugdmonitor 12-18 jaar, uitgevoerd onder jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar. 8.575 jongeren hebben meegedaan aan dit vragenlijstonderzoek, een respons van 25%. Het is de wettelijke taak van GGD Fryslân om regelmatig gezondheidsonderzoeken uit te voeren onder de inwoners van Fryslân. De uitkomsten van deze gezondheidsonderzoeken voorzien de Friese gemeenten van cijfermatige onderbouwing van hun (gezondheids)beleid. In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de 12-18 jarigen weergegeven, dit is dezelfde leeftijdsgroep als in 2016 is bevraagd. Dit maakt het eenvoudiger om resultaten te vergelijken.

Significantie en weging De resultaten uit het gezondheidsonderzoek zijn statistisch getoetst op significantie. Er is dan sprake van een daadwerkelijk verschil ten opzichte van het gemeentelijk of Fries gemiddelde. Resultaten met een significant verschil bij p < 0.05 zijn in de tabel donkerblauw gemarkeerd. Resultaten met een significant verschil bij p < 0.1 kunnen een signaal zijn en zijn in de tabel lichtblauw gemarkeerd. De cijfers zijn gewogen naar geslacht, leeftijd en omvang van de steekproef zodat deze representatief zijn en er betrouwbare uitspraken over kunnen worden gedaan.

1

Nieuwe onderwerpen Jeugdmonitor 2019 Aan de Jeugdmonitor 2019 is een aantal nieuwe onderwerpen toegevoegd. Hierna volgt per onderwerp een korte toelichting. Geluk De indicator (zeer) goed ervaren gezondheid is aangevuld met een indicator geluk. Aan jongeren is gevraagd hoe gelukkig zij zich meestal voelen. Seksuele weerbaarheid Onderdeel van seksuele gezondheid is het kunnen aangeven en bewaken van de eigen grenzen. In de Jeugdmonitor is daarom gevraagd of jongeren kunnen aangeven wat zij wel en niet willen als het gaat om seks en seksualiteit. Stress Binnen het thema stress is ervoor gekozen om de focus te leggen op mogelijke oorzaken van stress en de mate van stress die jongeren hierbij ervaren. In totaal zijn er 5 stressoren gekozen: ‘school of huiswerk’, ‘situatie thuis’, ‘eigen problemen’, ‘wat anderen van me vinden’ en ‘alles wat ik moet doen’. Jongeren konden aangeven of zij zich hier nooit tot zeer vaak door gestrest voelen. Slapen Uit onderzoek blijkt dat slaap gerelateerd is aan verschillende andere gezondheidsuitkomsten, waaronder overgewicht. In de Jeugdmonitor is jongeren gevraagd om te beoordelen hoe goed zij over het algemeen slapen en of zij zich overdag slaperig of moe voelen.

Elektronische sigaret Het roken van sigaretten neemt af. In plaats daarvan wordt soms gekozen voor het gebruik van een esigaret. Om dit te kunnen monitoren zijn vragen over het gebruik van de e-sigaret toegevoegd. Roken in huis Net als roken, is meeroken schadelijk voor de gezondheid. Daarom is in de Jeugdmonitor gevraagd of er in huis gerookt wordt door bijvoorbeeld gezinsleden of bezoek. Gehoorschade Uit onderzoek blijkt dat ook op jonge leeftijd al sprake kan zijn van schade aan het gehoor. In de Jeugdmonitor is gevraagd naar het ervaren van een piep of ruis als gevolg van gebruik van koptelefoon of oortjes of na het bezoeken van een plek met harde muziek. Beide hebben te maken met blootstelling aan (te) hard geluid. Daarnaast is gevraagd naar het ervaren van een piep of ruis zonder aanleiding. Dit is namelijk gelinkt aan het hebben van (beginnende) gehoorschade. Ouderbetrokkenheid Uit de IJslandse aanpak drank- en drugspreventie komt ouderbetrokkenheid naar voren als een van de factoren die een rol speelt bij alcoholgebruik. Daarom zijn twee vragen over ouderbetrokkenheid

2

aan de Jeugdmonitor toegevoegd. Gevraagd wordt naar hoe gemakkelijk verschillende vormen van ondersteuning van ouders/verzorgers verkregen wordt en in welke mate ouders/verzorgers weten met wie hun kind omgaat. Jonge mantelzorgers Mantelzorg op jonge leeftijd kan een grote impact hebben op het leven. Om inzichtelijk te maken hoe veel jonge mantelzorgers er zijn, is gekeken hoeveel jongeren samenwonen met een zieke, gehandicapte, verslaafde, psychisch verwarde of depressieve huisgenoot. Woonomgeving Binnen het thema woonomgeving zijn vragen toegevoegd over plekken in de buurt waar jongeren kunnen bewegen, plekken waar ze anderen kunnen ontmoeten en hoe veilig jongeren zich in hun buurt, op school en thuis voelen.

Achtergrondkenmerken en gebiedsindeling Ooststellingwerf

Achtergrondkenmerken

Respons aantal Respons %

Ooststellingwerf Fryslân

286 8575

22% 25%

Jongen

Meisje

116 3469

170 5106

12-14 jaar 112 3293

15-18 jaar 174 5282

Praktijkonderwijs Vmbo-gt en Vmbo-bk 14% 13% 15% 18%

Havo en Vwo 52% 49%

Mbo 18% 15%

Hbo en Wo 3% 3%

Gebiedsindeling Gebied 1 Woonplaats Oosterwolde

PC 8431

Gebied 2 Woonplaats Makkinga Haule Haulerwijk Waskemeer Donkerbroek

PC 8423 8432 8433 8434 8435

3

Gebied 3 Woonplaats Oldeberkoop Oldeberkoop Nijeberkoop Elsloo Langedijke Appelscha Ravenswoud Fochteloo

PC 8420 8421 8422 8424 8425 8426 8427 8428

Eenoudergezin 10% 9%

Gebied 1

Gebied 2

Gebied 3

Ooststellingwerf

Fryslân

Een (zeer) goed ervaren gezondheid Voelt zich meestal (zeer) gelukkig

84% 91%

90% 83%

84% 86%

86% 87%

87% 87%

Matige psychosociale problematiek (laatste 6 mnd) Ernstige psychosociale problematiek (laatste 6 mnd) Matige en ernstige psychosociale problematiek (laatste 6 mnd) Licht/matig/ernstig psychisch ongezond (laatste 4 weken) Onvoldoende weerbaar Kan matig/(heel) slecht grenzen aangeven bij seks en seksualiteit

12% 1% 13% 13% 5% 11%

9% 4% 13% 13% 9% 9%

14% 2% 16% 20% 5% 13%

12% 2% 14% 15% 6% 11%

7% 3% 11% 16% 6% 12%

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door school of huiswerk Voelt zich (zeer) vaak gestrest door situatie thuis Voelt zich (zeer) vaak gestrest door eigen problemen Voelt zich (zeer) vaak gestrest over wat anderen van hem/haar vinden Voelt zich (zeer) vaak gestrest door alles wat hij/zij moet doen

17% 6% 8% 9% 13%

28% 11% 9% 11% 19%

29% 6% 12% 12% 25%

24% 8% 10% 11% 19%

22% 5% 9% 11% 20%

Slaapt over het algemeen helemaal niet goed of niet zo goed Voelt zicht (bijna) elke dag slaperig of moe Slaapt helemaal niet goed/niet zo goed en voelt zich minimaal een paar keer per week slaperig of moe

17% 17%

12% 14%

12% 22%

14% 18%

13% 16%

10%

8%

10%

10%

11%

Matig overgewicht Ernstig overgewicht Matig en ernstig overgewicht

14% 3% 17%

14% 0% 14%

7% 0% 7%

12% 1% 13%

9% 1% 10%

Ontbijt: 5 of meer dagen per week Fruit: elke dag Groente: elke dag

77% 27% 42%

88% 31% 47%

91% 37% 46%

85% 31% 45%

88% 32% 44%

4

Gebied 1

Gebied 2

Gebied 3

Ooststellingwerf

Fryslân

Water: 2 of meer glazen per dag Suikerhoudende dranken: 2 of meer glazen per dag Energiedrankjes: drinkt (bijna) nooit energiedrankjes Energiedrankjes: drinkt (bijna) nooit of max 1 blikje per dag

70% 37% 85% 96%

64% 42% 93% 96%

68% 38% 89% 96%

67% 39% 89% 96%

69% 35% 90% 97%

Loopt of fietst elke dag naar school of stage-/werkplek Lid van een vereniging, club of sportschool Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool Beweegt elke dag minstens 1 uur Beweegt 5 of meer dagen per week minstens 1 uur Beweegt wekelijks in vrije tijd Sport minder dan gewenst

78% 76% 74% 10% 34% 70% 48%

70% 69% 68% 19% 54% 69% 39%

71% 80% 79% 33% 65% 74% 48%

73% 75% 74% 20% 50% 71% 45%

77% 77% 74% 19% 55% 71% 42%

Ooit gerookt: hele sigaret of meer Ooit gerookt: alleen trekjes of een hele sigaret of meer Rookt: elke dag E-sigaret: ooit gebruikt Er wordt in huis gerookt Ooit alcohol gedronken: heel glas of meer Alcohol gedronken: slokjes/heel glas of meer (laatste 4 weken) Bingedrinken: 5 of meer drankjes per gelegenheid (laatste 4 weken) Ooit aangeschoten of dronken geweest Aangeschoten of dronken geweest (laatste 4 weken)

21% 33% 8% 32% 23% 48% 36% 28% 39% 18%

18% 26% 6% 23% 22% 44% 45% 31% 35% 26%

13% 17% 4% 14% 20% 36% 36% 24% 27% 17%

18% 26% 6% 23% 22% 43% 39% 28% 34% 21%

14% 23% 4% 22% 20% 41% 37% 26% 34% 20%

Ooit cannabis gebruikt Cannabis gebruikt (laatste 4 weken) Ooit harddrugs gebruikt Harddrugs gebruikt (laatste 4 weken)

21% 6% 7% 1%

10% 6% 6% 5%

11% 4% 9% 3%

14% 5% 7% 3%

13% 5% 7% 3%

5

Gebied 1

Gebied 2

Gebied 3

Ooststellingwerf

Fryslân

Ooit lachgas gebruikt Lachgas gebruikt (laatste 4 weken)

3% 0%

6% 5%

8% 3%

6% 3%

7% 2%

Risico op problematisch gebruik sociale media (met slaaptekort) Risico op problematisch gamen (met slaaptekort)

12% 3%

6% 4%

14% 0%

10% 2%

9% 2%

22%

19%

23%

21%

20%

59% 34%

45% 27%

51% 32%

52% 31%

50% 29%

Slachtoffer pesten op school: minstens 1 keer (laatste 3 mnd) Slachtoffer pesten op school: 1 of meer keren per week (laatste 3 mnd) Dader pesten op school: minstens 1 keer (laatste 3 mnd) Slachtoffer cyberpesten: minstens 1 keer (laatste 3 mnd) Dader cyberpesten: minstens 1 keer (laatste 3 mnd) Heeft naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf verstuurd (laatste 6 mnd)

12% 3% 8% 6% 3% 7%

15% 3% 5% 7% 6% 6%

6% 2% 5% 9% 5% 6%

11% 2% 6% 7% 4% 7%

10% 2% 5% 6% 2% 5%

Wel eens een ongewenste seksuele ervaring gehad Wel eens geestelijk mishandeld Vroeger wel eens geestelijk mishandeld Vroeger wel eens lichamelijk mishandeld Lichamelijk mishandeld (wel eens/vroeger)

7% 4% 15% 5% 5%

6% 7% 17% 8% 10%

7% 4% 19% 3% 5%

6% 5% 17% 6% 7%

5% 4% 14% 4% 5%

Ziek thuis (laatste 4 weken) Ziek thuis: 3 of meer dagen (laatste 4 weken) Gespijbeld (laatste 4 weken) Gespijbeld: 3 of meer uren (laatste 4 weken)

29% 10% 23% 14%

33% 7% 20% 14%

37% 11% 16% 12%

33% 9% 20% 13%

31% 10% 17% 8%

Heeft wel eens last van gehoor na muziek luisteren of gamen met koptelefoon/oortjes Heeft wel eens last van gehoor op plek met harde muziek Heeft wel eens last van gehoor zonder aanleiding

6

7

Gebied 2

Gebied 3

Ooststellingwerf

Fryslân

Geen/te weinig plekken voor buiten bewegen in de buurt Geen/te weinig ontmoetingsplekken in de buurt Voelt zich soms/zelden/(bijna)nooit veilig in de buurt

Gebied 1 Moeite met rondkomen: ervaart enige of grote moeite Jonge mantelzorger: gezinslid met ernstige ziekte, beperking of verslaving

8%

11%

7%

9%

7%

14%

9%

16%

13%

11%

32% 65% 13%

42% 62% 13%

50% 71% 9%

41% 66% 12%

31% 67% 11%