Bijlage 3. Bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) Bijlagen bij de toelichting

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop vastgesteld

bestemmingsplan Bijlagen bij de toelichting

Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop vastgesteld

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

Inhoudsopgave

Bijlagen bij de toelichting

5

Bijlage 1

Archeologisch onderzoek

7

Bijlage 2

Bodemonderzoek

41

Bijlage 3

Beknopte natuurtoets

93

Bijlage 4

AERIUS-berekening

107

Bijlage 5

Akoestisch onderzoek

131

Bijlage 6

Watertoets

173

Bijlage 7

Uitnodiging inloopbijeenkomst

183

Bijlage 8

Verslag inloopbijeenkomst

187

Bijlage 9

Vooroverlegreactie Provinsje Fryslan

191

Bijlage 10

Zienswijze Provinsje Fryslan

195

Bijlage 11

Reactie provincie op archeologisch onderzoek

199

Bijlage 12

Vooroverlegreactie Wetterskip

203

Bijlage 13

Vooroverlegreactie Brandweer Fryslân

207

Bijlage 14

Ontwerp besluit hogere grenswaarden

211

3

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

4

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

Bijlagen bij de toelichting

5

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

6

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

Bijlage 1 Archeologisch onderzoek

7

Oldeberkoop, Tegenover Heerenveenseweg 2a (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2024-05/03

Oldeberkoop, Tegenover Heerenveenseweg 2a (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.)

Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2024-05/03

Oldeberkoop, Tegenover Heerenveenseweg 2a (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Een onderzoek in opdracht van BügelHajema Adviseurs bv Steekproefrapport 2024-05/03 ISSN 1871-269X Status: definitief auteurs: Y.E. Tysoe & R. Rap MA (senior KNAarcheoloog/-prospector actor reg. nr. 97236416) autorisatie: dr. J. Jelsma (senior KNA-archeoloog/ prospector, actor reg. nr. 35453178) Goedgekeurd door de bevoegde overheid gemeente Ooststellingwerf d.d. 3 mei 2024 Mevr. M. Honshorst (SMF) De Steekproef bv werkt volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1 en SIKB-BRL 4000. Voor dit onderzoek gelden protocollen 4002 & 4003. Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door De Steekproef, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, 3 april 2024 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau adres telefoon internet e-mail kvk

Hooiweg 5, 9801 AJ Zuidhorn 050 – 5779784 www.desteekproef.nl info@desteekproef.nl 02067214

Inhoud Samenvatting Administratieve gegevens van het plangebied 1. Inleiding........................................................................................................................... 1 • 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4.1: LS01)..........................................................................1 • 1.2 Locatie (KNA 4.1: LS01, LS02)..................................................................................2 • 1.3 Beleid (KNA 4.1: LS01, LS02)..................................................................................4 2. Bureauonderzoek (KNA 4.1: LS06)......................................................................................5 • 2.1 Fysische geografie (KNA 4.1: LS04)...........................................................................5 • 2.2 Archeologie (KNA 4.1: LS04)....................................................................................9 • 2.3 Historische geografie (KNA 4.1: LS03).....................................................................11 • 2.4 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4.1: LS05)..................................................14 3.

Veldonderzoek (KNA 4.1: VS05).......................................................................................15 • 3.1 Methoden en technieken (KNA 4.1: VS01)...............................................................15 • 3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4.1: VS02, VS03).............................................................16 4. Conclusies en advies (KNA 4.1: VS07)..............................................................................17 Gebruikte bronnen Lijst van Figuren en Tabellen Appendix I: Archeologische periodes Appendix II: Boorstaten Appendix III: Laagbeschrijvingen

Samenvatting De Steekproef heeft in opdracht van BügelHajema Adviseurs bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd tegenover de Heerenveenseweg 2a te Oldeberkoop, gemeente Ooststellingwerf, provincie Fryslân. Het plangebied ligt op de westelijke grens van het Fries-Drentse keileemplateau. Op de geomorfologische kaart is het plangebied niet gekarteerd, op de bodemkaart bevindt het gebied zich op een laarpodzolgrond bestaande uit zwak lemig fijn zand (cHn21). Op het AHN is te zien dat het gebied lager ligt dan de bebouwing rondom. In de omgeving rond het plangebied zijn in een eerder booronderzoeken uitgevoerd. In de meeste gevallen was de bodem verstoord. Ten noordwesten zijn stukken vuursteen gevonden die duiden op menselijke activiteiten in met name het mesolithicum (zie Appendix I). Daarnaast zijn er aardewerk vondsten gedaan die duiden op menselijke activiteit uit de middeleeuwen (zie Appendix I). Op de kaart van Ooststellingwerf in de Atlas van Schotanus 1718 is binnen het plangebied een molen afgebeeld. Tijdens het onderzoek zijn hier geen resten van aangetroffen. Op basis van het bureauonderzoek was een hoge verwachting voor archeologische waarden uit de steentijd en uit de middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Om het verwachtingsmodel te toetsen zijn grondboringen gezet.

Uit het verkennend booronderzoek bleek dat het plangebied zich op de grens van een dekzandrug bevindt. In het westen is de bodem van het terrein het meest intact. Boringen 4, 5 en 6 zijn tot in de C-horizont verstoord en boring 1 bevat onder de bouwvoor direct de C-horizont. Er zijn geen vondsten gedaan. Selectie-advies door R. Rap MA (senior KNA-archeoloog/-prospector) De bovenste halve meter van de bodem is verstoord. Alleen boring 2 laat een redelijk intacte bodem zien, bij boring 3 is de bodem matig intact. Hierdoor is de verwachting voor archeologische waarden uit de steentijd middellaag. De verwachting voor resten uit de middeleeuwen is eveneens laag. Verder archeologisch onderzoek rondom boring 2 en 3 wordt afgeraden vanwege de vergraven top lagen en de doorworteling van de aanwezige bomen. Omdat geen vondsten zijn gedaan of ook indicatoren zijn gevonden (en uit de naastgelegen terreinen ook geen vondsten zijn gemeld) en uit eventuele archeologische sporen grotendeels zullen zijn aangetast verwachten we in het plangebied geen archeologische waarde. Daarom adviseren wij het plangebied wat betreft de archeologie vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. Het is aan de gemeente Ooststellingwerf of zij dit advies al dan niet overneemt.

Mochten tijdens de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet onmiddellijk te worden gemeld aan de Minister (in de praktijk de gemeente Ooststellingwerf als bevoegd gezag). Eventuele vondsten dienen gedurende 6 maanden, te rekenen vanaf de datum van de melding, ter beschikking te worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek. De gemeente Ooststellingwerf, namens deze het SMF (Mevr. M. Honshorst), heeft op 3 mei 2024 laten weten de inhoud van het rapport goed te keuren en het advies over te nemen.

Administratieve gegevens van het plangebied Soort Onderzoek

Bureauonderzoek & Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (IVOO) – verkennende fase

Provincie

Fryslân

Gemeente

Ooststellingwerf

Plaats

Oldeberkoop

Locatie / Projectnaam

Heerenveenseweg tegenover 2a

Centrum-RD-coördinaten plangebied

204.570 / 550.593

Kadastraal perceelnummer

ODB03-C-1518 en deels 1518

Bestemmingsplan

Bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop, vastgesteld op 12-06-2023. Enkelbestemming Wonen Enkelbestemming Horeca Dubbelbestemming Waarde – Archeologie 4

Status terrein (AMK-nr); zaak-nr

n.v.t.

Bevoegde overheid

Gemeente Ooststellingwerf

Opdrachtgever

BügelHajema Adviseurs bv

ARCHIS OM-code

5509801100

ISSNnr.

1871-269X

Steekproef projectcode

2024-05/03

Oppervlakte onderzoeksgebied

Circa 0,4 hectare

Huidig grondgebruik

Weiland, deels parkeerplaats

NAP-hoogte maaiveld

+2,7 meter NAP

Archeo-regio

7: Drents zandgebied

Geomorfologie

Bebouwd

Geplande verstoringsdiepte

Gevarieerd, 30 centimeter tot 100 centimeter beneden het maaiveld

Maximale diepte onderzoek

165 centimeter beneden het maaiveld

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel (KNA 4.1: LS01) In opdracht van BügelHajema Adviseurs bv is een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd tegenover de Heerenveenseweg 2a te Oldeberkoop, gemeente Ooststellingwerf, Provincie Fryslân (Figuur 1). Aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw een vrijstaande woning met een waterberging en de uitbreiding van de naastgelegen parkeerplaats (Figuur 2). De geplande werkzaamheden bedragen een totaal van 1.020 vierkante meter. De diepte van de werkzaamheden zal strekken tot 1 meter beneden het maaiveld. Gezien de plannen voor bouwen van een vrijstaand huis zal de bodem verstoord worden bij de aanleg van de funderingen. Dit kan leiden tot aantasting van in de ondergrond aanwezige archeologische waarden. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een verkennende fase van een inventariserend veldonderzoek (IVO-O) Het doel van het onderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel van het gebied aan de hand van de beschikbare fysischgeografische, archeologische en historisch-geografische informatie. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Het doel van dit veldonderzoek is het vaststellen van de opbouw en gaafheid van de bodem.

Ook is gelet op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals aardewerk, metalen voorwerpen, bouwmateriaal, houtskool, bewerkt en verbrand bot, etc. De boorresultaten dienen inzicht te geven in de mogelijke aanwezigheid van een archeologische vindplaats.

Figuur 1: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: uitsnede van de topografische kaart met het plangebied rood omlijnd Bron: openstreetmap.org 1

Figuur 2: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: De voorgenomen plannen. Bron: JONG architecten.

1.2

Locatie (KNA 4.1: LS01, LS02) Het plangebied ligt ten noordoosten het centrum van Oldeberkoop binnen de bebouwde kom. Het terrein grenst ten oosten aan de Heerenveenseweg, ten zuiden aan de parkeerplaats van Hotel Lunia en ten westen aan de achtertuinen van de huizen aan de Molenhoek. Het terrein is toegankelijk via de parkeerplaats van Hotel Lunia. Het plangebied bestond ten tijde van het onderzoek uit een grasveld. Het oppervlak van het plangebied bedraagt circa 0,4 hectare. Vanuit de informatie aanvraag bij het Kabels en Leidingen Informatie Centrum (KLIC) is het bekend dat er meerdere typen kabels aanwezig zijn dicht bij het plangebied (KLIC-melding 24G0192119). Het gaat hier om datatransport kabels en laag- en middenspannig kabels (Figuur 3). De kabels bevinden zich tussen de Heerenveenseweg en de begrenzing van het plangebied. Het was niet noodzakelijk om de locatie van de boorpunten te wijzigen. Het dichtstbijzijnde boorpunt bevond zich op 8,5 meter van een kabel.

2

Figuur 3: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Luchtfoto met de ligging van het plangebied. Bron: PDoK.

3

1.3

Beleid (KNA 4.1: LS01, LS02) Het plangebied valt onder het “Bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop” van de gemeente Ooststellingwerf (niet afgebeeld). Het gebied heeft een een dubbelbestemming gekregen van Waarde Archeologie 4 en een enkelbestemming wonen. Het zuidelijkste deel van het plangebied heeft een enkel bestemming horeca en wederom de dubbelbestemming Waarde Archeologie 4. De dubbelbestemming van Waarde Archeologie 4 is terug te zien op de archeologische beleidskaart van de gemeente (Figuur 4). Voor Waarde Archeologie 4 geldt dat bij verstoringen dieper dan 40 centimeter, en groter dan 500 vierkante meter een archeologisch onderzoek uitgevoerd dient te worden.

Figuur 4: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: uitsnede van de archeologische beleidskaart. De roze zones zijn gebieden met hoge verwachtingen (WR-a4). De lichtgele zones zijn gebieden met een middelhoge verwachting (WR-a5). De lichtgroene zones zijn gebieden met een lage verwachting. De blauwe rasterzones zijn rivierdalen (WR-a4). De donkergroene rasterzones zijn historische kernen en bebouwingslinten (WR-a3). De paars omlijnde gebieden zijn oude kerken en kerkhoven (WR-a2). Het geel omlijnde gebied is een middeleeuws steenhuis (WR-a2). Bron: Mennes, A 2014. 4

2.

Bureauonderzoek (KNA 4.1: LS06) Tijdens het bureauonderzoek is de bestaande relevante kennis van het plangebied verzameld. De gebruikte bronnen voor het bureauonderzoek zijn opgenomen in de literatuurlijst. De onderzoeksmethode is afgestemd op het archeologisch beleid van de provincie Fryslân en de gemeente Ooststellingwerf. Aan de hand van het bureauonderzoek is een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Voor de paragraaf over de fysische geografie zijn kaarten van de bodem, de geologie, geomorfologie en de fysische geografie bestudeerd, evenals het Actueel Hoogtebestand Nederland. Voor de paragraaf over archeologie is onder andere ARCHIS 3, het archeologisch registratie- en informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd. In ARCHIS 3 kunnen vondstmeldingen, archeologische terreinen en eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken worden ingezien. Deze databank is toegankelijk voor organisaties die werkzaam zijn in de archeologie (zoeken.cultureelerfgoed.nl). Het bevat een GIS-systeem waarin de archeologische kaart en aardkundige kaarten geraadpleegd kunnen worden. Rapporten over eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken in de directe omgeving van het plangebied zijn eveneens bestudeerd. Voor de paragraaf over de historische geografie is onder meer gebruik gemaakt van historische kaarten en de website topotijdreis.nl.

2.1

Fysische geografie (KNA 4.1: LS04) Het plangebied ligt op de westelijke grens van het Fries-Drentse keileemplateau. Dit plateau strekt zich uit over het grootste deel van Drenthe en over een deel van Groningen en Fryslân. De diepere ondergrond in het plangebied bestaat uit keileem dat is ontstaan in de voorlaatste ijstijd (Saalien; zie Appendix I). Tijdens de laatste ijstijd (het Weichselien) heerste in Nederland een droog toendraklimaat. In deze periode is over de keileem door de wind fijn dekzand afgezet. De paleogeografische reconstructies (Figuur 5) geven de veranderende geografie van het plangebied weer, Vos et al. (2018). In de reconstructie van 9000 vC is te zien dat het plangebied voor het grootste deel op dekzand heeft gelegen, de top van het plangebied lag op een beekdal. De reconstructie van 2750 vC laat zien dat over de beekdalen grootschalige veengroei heeft plaatsgevonden. rond 1500 vC had de veengroei zich verder uitgebreid, de stijging van de zeespiegel heeft hier een grote bijdrage aangeleverd. De reconstructie van1850 nC laat zien het veenmoeras werd afnam en dat het plangebied weer op het dekzand en het beekdal lag. Het afnemen van het veenmoeras gebeurde door de veenontginning. De Geomorfologische kaart (Figuur 6 rechterzijde) laat zien dat het plangebied vanwege bebouwing niet gekarteerd is.

Rondom het plangebied liggen grondmorenewelvingen (L11), dekzandruggen (B53), een veenkoloniale ontginningsvlakte (M91) en een dalvormige laagte (R23). Gezien de omliggende geomorfologie zal het plangebied zich bevinden op grondmorenewelvingen (L11) en mogelijke op een voortzetting van de nabije dekzandrug. Op de bodemkaart (Figuur 6 linkerzijde) bevindt het plangebied zich op een laarpodzolgrond bestaande uit zwak lemig fijn zand (cHn21). Ten noorden van het plangebied bevindt zich een veldpodzolgrond bestaande uit zwak lemig van fijn zand (Hn21). Op een detail van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) 4 is te zien dat het plangebied zich bevindt aan de rand van een dekzandrug (Figuur 7). Het centrum van Oldeberkoop ligt op het hoogste punt van de rug, circa 5 meter boven NAP. De rug loopt af richting het noordwesten. Het maaiveld ligt in het plangebied op circa 2,7 meter boven NAP. De woonpercelen rondom het plangebied bevinden zich tot circa 3,5 meter boven NAP. 5

Figuur 5: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsneden van Paleogeografische reconstructies die het gebied rond het plangebied laten zien in de periode 9000 vC, 2750 vC, 1500 vC en 1850 nC. Bron: Vos et al. (2018).

6

Figuur 6: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsneden van de bodemkaart en de geomorfologische kaart.

7

Figuur 7: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsnede van het Actueel Hoogtebestand Nederland 4 met het plangebied. Het plangebied ligt op circa 2,7 meter +NAP.

8

2.2

Archeologie (KNA 4.1: LS04) In het plangebied zijn geen archeologische waarden bekend. Archeologische waarden in de directe omgeving van het plangebied zijn weergegeven op Figuur 8. Circa 200 meter ten zuidoosten van het plangebied ligt een Archeologische MonumentenKaart (AMK)-terrein (monumentnummer 15134). Het gaat om de oude dorpskern van Oldeberkoop, met een datering vanaf de late middeleeuwen. Ten zuidoosten van het plangebied is er een schans gevonden in 1968 (vondstmelding 2929636100). Deze bevindt zich aan de Garrit Bouwhuisstraat te Oldeberkoop. Tijdens de opgraving aan de Bonifatiuskkerk in 1964 zijn er vondsten gedaan van tufsteen en kloostermoppen (3118892100). In 1949 zijn er vondsten gedaan van kogelpotaardewerk, vuursteen en wollen kousen (3163482100). Tijdens een eerder booronderzoek in 2012 (2451549100) heeft De Steekproef vondsten gedaan van houtskoolbrokjes en vuursteenafslagen. Daarnaast is er het advies gegeven voor een vervolg booronderzoek. In 2012 is ten noordoosten van het plangebied een booronderzoek uitgevoerd (2379881100). Bij dit onderzoek zijn geen archeologische vondsten gedaan en de bodem was niet meer intact, het onderzochte terrein werd vrijgegeven.

Tijdens een booronderzoek in 2015 (3295497100) zijn er vondsten gedaan van kogelpotaardewerk, roodbakkendaardewerk en witbakkend aardewerk, hierbij was de bodem matig tot redelijk intact en is het advies gegeven voor een vervolgend proefsleuven onderzoek. Ten noordwesten van het plangebied is in 2019 een het booronderzoek uitgevoerd (4746190100). Hierbij zijn geen vondsten gedaan en het terrein was aangetast door egalisatie, daardoor het terrein vrijgegeven. Het booronderzoek in 2023 (5398905100) ten oosten van het plangebied leverde enkele vondsten op in het zeefresidu. Deze waren vermoedelijk afkomstig van de boerderij die tijdens de eerste helft van de twintigste eeuw in het plangebied stond. Daarnaast is de bodem in grote mate verstoord en is het terrein vrijgegeven. Ten zuidwesten van het plangebied is in 2023 een booronderzoek uitgevoerd (5354857100), eerste bevindingen geven aan dat er geen intacte podzolprofielen zijn aangetroffen. Tabel 1: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: archeologische waarden rond het plangebied. Zaaknummer:

Omschrijving & datering:

AMK-terrein: 15134

Historische dorpskern Oldeberkoop (middeleeuwen laat – nieuwe tijd C)

Vondstmeldingen: 2929636100

Wal/omwalling (nieuwe tijd vroeg – nieuwe tijd midden), Schans (nieuwe tijd vroeg – nieuwe tijd midden

2451549100

Houtkoolbrokjes, vuursteenafslagen (paleolithicum laat)

3118892100

Kloostermoppen (middeleeuwen laat A), tufsteen (middeleeuwen laat A), inhumatiegraf (middeleeuwen laat), kerk (middeleeuwen laat A), kerkhof (middeleeuwen laat), kerk (middeleeuwen laat A)

3163482100

Scherven kogelpotaardewerk (middeleeuwen laat A), vuursteen (mesolithicum), wollen kousen (nieuwe tijd), wal/omwalling (nieuwe tijd midden)

3295497100

2 scherven kogelpotaardewerk (middeleeuwen), 4 scherven roodbakkednaardewerk (middeleeuwen laat B – nieuwe tijd midden), 1 scherf witbakkend aarderwerk (middeleeuwen laat B – nieuwe tijd midden)

5398905100

Fragmenten van baksteen, glas, cement, leisteen en kiezels (nieuwe tijd laat)

9

Figuur 8: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Archeologische waarden in de omgeving van het plangebied (ARCHIS 3).

10

2.3

Historische geografie (KNA 4.1: LS03) Op de kaart van Ooststellingwerf uit de Atlas van Schotanus uit 1718 (Figuur 9) is te zien dat langs de huidige Willinge Prinsstraat een bebouwingslint aanwezig was. Ten westen van de huidige Molenhoek is een molen waarneembaar op de kaart, deze ligt buiten het plangebied. Op de kadastrale kaart van 1832 (Figuur 10) en in de Atlas van Eekhoff uit 1849 (Figuur 11) is het plangebied in gebruik als weiland en bouwland. De molen is niet meer zichtbaar op deze kaarten. Dit komt overeen met de informatie uit de molendatabase waarin staat dat de molen voor 1877 is verdwenen. Ook de perceelindeling is gewijzigd van één groter perceel tot meerdere langgerekte percelen. Op de topografische kaart uit 1880 (Figuur 12) is de perceelindeling gewijzigd ten opzichte van de Atlas van Eekhoff. Waar het eerder uit meerdere langgerekte percelen bestond is er nu één langgerekt perceel. Er zijn dan binnen het plangebied tevens gebouwen te zien. Overblijfselen hiervan kunnen nog aanwezig zijn in het plangebied. Deze staan niet op de kaart van 1925. Verder zijn er veranderingen waarneembaar. Op de kaart uit 1955 is te zien dat het plangebied is dan in enkele kleinere percelen opgedeeld. Tevens loopt er op deze kaart een weg langs de oostzijde van het plangebied. Op de kaart uit 1995 is te zien dat de kern van Oldeberkoop is uitgebreid tot rondom het plangebied.

Figuur 9: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsnede van de Atlas van Schotanus uit 1718. De locatie van het plangebied is globaal aangegeven met een rode cirkel. Bron: frieslandopdekaart.nl

11

Figuur 10: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsnede van de kadastrale kaart 1832. De locatie van het plangebied is globaal met een rode Cirkel weergegeven. Bron: Hisgis.

Figuur 11: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsnede van de Atlas van Eekhoff uit 1849. De locatie van het plangebied is globaal met een rode Cirkel weergegeven. Bron: frieslandopdekaart.nl. 12

Figuur 12: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Uitsneden van de topografische kaarten uit 1880, 1925, 1955 en 1995. Bron: topotijdreis.nl.

13

2.4

Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4.1: LS05) Het plangebied kan een geschikte vestigingsplaats geweest zijn tijdens de steentijd en de late middeleeuwen. Tijdens de tussengelegen periodes zal het gebied ongeschikt zijn geweest voor bewoning vanwege de aanwezigheid van een veenmoeras. Binnen het plangebied lijkt het zuidelijke deel hoger gelegen te zijn geweest, dit zou meer geschikt zijn voor bewoning. Uit de steentijd kan onder meer bewerkt vuursteen gevonden worden en sporen van haardkuilen. Uit de middeleeuwen kunnen er stukken bouwpuin of scherven van aardewerk gevonden worden, daarnaast kunnen er sporen gevonden worden van de funderingen van de voorgaande gebouwen. Om dit verwachtingsmodel te toetsen werd een verkennend booronderzoek uitgevoerd waarmee de bodemopbouw en gaafheid is vastgesteld. Tabel 2: Oldeberkoop, tegenover Heerenveenseweg 2a: Specificatie archeologische verwachting. Datering:

steentijd

Middeleeuwen – nieuwe tijd

Complextype:

Jachtkamp, vuursteenconcentratie

Nederzetting, ontginning, funderingen

Omvang:

Vanaf meters meters

Vanaf enkele diameter

Diepteligging:

Top van het dekzand

Vanaf het maaiveld

Gaafheid en conservering:

kans op organische conservering klein

Kans op organische conservering klein

Locatie:

Grootste kans op de zandkop in het zuiden Hele plangebied

Uiterlijke kenmerken:

Vuursteen en houtskool, sporen van haardkuilen

Puin, aardewerk, sporen

Mogelijke verstoringen:

Gebruik als landbouwgrond, ploegen

Gebruik als landbouwgrond, ploegen

14

3.

Veldonderzoek (KNA 4.1: VS05)

3.1

Methoden en technieken (KNA 4.1: VS01) Het veldwerk is uitgevoerd op 19 maart 2024. Er zijn zes verkennende boringen over het plangebied gedaan (Figuur 13). De boringen zijn uitgevoerd met een edelmanboor van 7 centimeter. De einddiepte ligt tussen 90 en 165 centimeter onder het maaiveld. De opgeboorde monsters zijn beschreven en onderzocht door ze laagsgewijs af te snijden in de boorkop. Op deze wijze is bepaald in welke mate de bodem intact is en wat de kans is op archeologische lagen en/of grondsporen. Daarnaast zijn de diepte, lithologie en kleur bepaald, samen met alle overige bijzonderheden. De opgeboorde grond is tevens gezeefd over een 4 millimeter zeef om archeologische indicatoren op te speuren. De boringen zijn beschreven aan de hand van de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB). De boorpunten zijn ingemeten en de RD-coördinaten zijn bepaald met behulp van GPS. De hoogtes zijn bepaald met behulp van het Actueel Hoogtebestand Nederland 4. De resultaten van de boringen zijn opgenomen in de vorm van boorstaten en laagbeschrijvingen, deze zijn te vinden in Appendix II en III.

Figuur 13: Oldeberkoop, Heerenveenseweg tegenover 2a: Boorpuntenkaart met de ligging van nabije kabels en leidingen. 15

Figuur 14: Oldeberkoop, Heerenveenseweg Tegenover 2a: Foto van het plangebied genomen richting het zuidoosten.

3.2

Resultaten veldwerk (KNA 4.1: VS02, VS03) Een intacte podzolbodem bestaat uit een bouwvoor, gevolgd door een lichtgrijze uitspoelingslaag (E-horizont), donkerbruine inspoelingslaag (B-horizont) die naar onder toe lichter van kleur wordt, een bruingele overgangslaag (BC-horizont) en geel zand waarin geen bodemvorming heeft plaatsgevonden (C-horizont). De meest intacte boringen zijn boring 2 en 3. Op deze locatie in het westen van het terrein bestaat de bodem uit donker grijsbruin zand, gevolgd door een laag licht geel tot geel zand. Bij boring 2 bevindt de bouwvoor zicht tussen 0-20 centimeter. Tussen 20-50 centimeter onder het maaiveld de bodem vergraven, vlekken van de E-horizont waren hier nog waarneembaar. Tussen de 5060 centimeter volgt de bruine B-horizont. Tussen de 60-65 centimeter ligt de lichtbruine BChorizont die overgaat in de gele C-horizont, deze bevindt zich tussen 65-95 centimeter. Bij boring 3 is tussen de 0-80 centimeter de bodem vergraven, tussen de 0-15 centimeter is deze ook doorworteld. Tussen 80-95 centimeter volgt de lichtbruine BC-horizont, de top hiervan is vergraven. Tussen 95-120 centimeter ligt de gele C-horizont. In de overige vier boringen is de BC-horizont niet meer aanwezig. Boring 1,5 en 6 beschikken nog over een bouwvoor tot 30, 15 en 20 centimeter respectievelijk. Boring 4 beschikt niet over een bouwvoor.

Boring 1 gaat vanaf de bouwvoor over in een C-horizont, deze loop van 30-90 centimeter. Boring 4 is tussen 0-135 centimeter vergraven. Tussen 40-65 centimeter zijn fragmenten van modern glas en asfalt gevonden. Tussen 65-135 centimeter zijn fragmenten van modern glas, plastic en baksteen spikkels gevonden. Onder de verstoorde lagen ligt tussen 135-165 centimeter de C-horizont, bij 165 centimeter liep de boor leeg. Bij boring 5 zijn de lagen tussen 15-65 centimeter vergraven, tussen 65-100 centimeter is de C-horizont gevonden. Bij boring 6 zijn de lagen tussen 20-65 centimeter vergraven, tussen 20-50 centimeter zijn baksteen spikkels gevonden. Tussen 65-100 centimeter ligt de C-horizont. De opgeboorde grond is gezeefd waar de bodem redelijk intact bleek, hierbij zijn geen verdere archeologische indicatoren gevonden. 16

4.

Conclusies en advies (KNA 4.1: VS07) De Steekproef heeft in opdracht van BügelHajema Adviseurs bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd tegenover de Heerenveenseweg 2a te Oldeberkoop, gemeente Ooststellingwerf, provincie Fryslân. Het plangebied ligt op de westelijke grens van het Fries-Drentse keileemplateau. Op de geomorfologische kaart is het plangebied niet gekarteerd, op de bodemkaart bevindt het gebied zich op een laarpodzolgrond bestaande uit zwak lemig fijn zand (cHn21). Op het AHN is te zien dat het gebied lager ligt dan de bebouwing rondom. In de omgeving rond het plangebied zijn in een eerder booronderzoeken uitgevoerd. In de meeste gevallen was de bodem verstoord. Ten noordwesten zijn stukken vuursteen gevonden die duiden op menselijke activiteiten in met name het paleolithicum (zie Appendix I). Daarnaast zijn er aardewerk vondsten gedaan die duiden op menselijke activiteit uit de middeleeuwen (zie Appendix I). Op basis van het bureauonderzoek was een hoge verwachting voor archeologische waarden uit de steentijd en uit de middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Om het verwachtingsmodel te toetsen zijn grondboringen gezet. Uit het verkennend booronderzoek bleek dat het plangebied zich op de grens van een dekzandrug bevindt. In het westen is de bodem van het terrein het meest intact.

Boringen 4, 5 en 6 zijn tot in de C-horizont verstoord en boring 1 bevat onder de bouwvoor direct de C-horizont. Er zijn geen vondsten gedaan.

Selectie-advies door R. Rap MA (senior KNA-archeoloog/-prospector) De bovenste halve meter van de bodem is verstoord. Alleen boring 2 laat een redelijk intacte bodem zien, bij boring 3 is de bodem matig intact. Hierdoor is de verwachting voor archeologische waarden uit de steentijd middellaag. De verwachting voor resten uit de middeleeuwen is eveneens laag. Verder archeologisch onderzoek rondom boring 2 en 3 wordt afgeraden vanwege de vergraven top lagen en de doorworteling van de aanwezige bomen. Omdat geen vondsten zijn gedaan of ook indicatoren zijn gevonden (en uit de naastgelegen terreinen ook geen vondsten zijn gemeld) en uit eventuele archeologische sporen grotendeels zullen zijn aangetast verwachten we in het plangebied geen archeologische waarde. Daarom adviseren wij het plangebied wat betreft de archeologie vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. Het is aan de gemeente Ooststellingwerf of zij dit advies al dan niet overneemt. Mochten tijdens de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet onmiddellijk te worden gemeld aan de Minister (in de praktijk de gemeente Ooststellingwerf als bevoegd gezag). Eventuele vondsten dienen gedurende 6 maanden, te rekenen vanaf de datum van de melding, ter beschikking te worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek.

De gemeente Ooststellingwerf, namens deze het SMF (Mevr. M. Honshorst), heeft op 3 mei 2024 laten weten de inhoud van het rapport goed te keuren en het advies over te nemen.

Gebruikte bronnen AHN-Viewer. www.AHN.nl. Actueel Hoogtebestand Nederland. Rijkswaterstaat, Adviesdienst Geoinformatie en ICT. Bongers, J.M.G. 2023. Oldeberkoop, Het Hooge (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase. De Steekproefrapport 2023-04/12 Zuidhorn: De Steekproef bv. Bongers, J.M.G. 2015. Oldeberkoop, Wolvegasterweg 10 (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.) Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. De Steekproefrapport 2015-08/05c aangepaste versie. Zuidhorn: De Steekproef bv. Bongers, J.M.G. 2019. Oldeberkoop, Zonnepark Molenbosch (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase. De Steekproefrapport 2019-10/11. Zuidhorn: De Steekproef bv. Bosch, J.H.A. 2008. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1. Deltaresrapport 2008-U-R0881/A. Exaltus, R. 2012. Heerenveen, Verdiepingsslag FAMKE Gem. Heerenveen (Frl.) Een verkennend booronderzoek met bureaustudie. De Steekproefrapport 2012-07/06Z. Zuidhorn: De Steekproef bv. JONG architecten. 2024. Nieuwbouw woning te Oldeberkoop. LIO-2101 tekening BT-01. Balk: JONG architecten. Mennens, A. 2014. Archeologische Verwachtingskaart en Beleidsadvieskaart & Nota Archeologie Gemeente Ooststellingwerf. Werkgroep Archeologie Fryslân.

Respectievelijk 4 & 16 december 2014 Tulp, C. 2012. Oldeberkoop, Oosterwoldseweg, Gemeente Ooststellingwerf (Frl.) Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. De Steekproefrapport 2012-08/05Z. Zuidhorn: De Steekproef bv. Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans 2018. Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu. Amsterdam: Prometheus. Internet: ARCHIS 3. www.zoeken.cultureelerfgoed.nl/ Friesland op de Kaart. www.frieslandopdekaart.nl/ Hisgis. https://hisgis.nl/ Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1. www.SIKB.nl. 2018. Centraal College van Deskundigen Archeologie. Kadastrale kaart https://kadastralekaart.nl/ Molendatabase. https://www.molendatabase.nl/molens/ten-bruggencate-nr-06443-z?paging=true Openstreetmap .https://www.openstreetmap.org/ Publieke Dienstverlening op de Kaart. Https://www.pdok.nl/ RCE Beeldbank. https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ Ruimtelijke Plannen. https://www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.0085.BpHveensewegOkoopON01/r_NL.IMRO.0085.BpHveensewegOkoop-ON01.html

Lijst van Figuren en Tabellen Figuren 1

Topografische kaart

2

Voorgenomen plannen

3

Luchtfoto

4

Uitsnede archeologische beleidskaart

5

Paleogeografische reconstructies

6

Geomorfologische kaart en bodemkaart

7

Hoogtekaart

8

Archeologische waardenkaart (Archis)

9

Schotanus

10

Kadastrale kaart 1832

11

Eekhoff

12

Historisch-topografische kaarten

13

Boorpuntenkaart

14

Foto plangebied

Tabellen 1

Archeologische waarden in de omgeving

2

Specificatie archeologische verwachting

Appendix I: Archeologische periodes paleolithicum: paleolithicum vroeg: paleolithicum midden: paleolithicum laat: paleolithicum laat A: paleolithicum laat B:

tot 300.000 BP 300.000 - 35.000 BP 35.000 BP - 8.800 vC 35.000 - 18.000 BP 18.000 BP - 8.800 vC

mesolithicum: mesolithicum vroeg: mesolithicum midden: mesolithicum laat:

8.800 - 7.100 vC 7.100 - 6.450 vC 6.450 - 4.900 vC

neolithicum: neolithicum vroeg: neolithicum vroeg A: neolithicum vroeg B: neolithicum midden: neolithicum midden A: neolithicum midden B: neolithicum laat: neolithicum laat A: neolithicum laat B:

5.300 - 4.200 vC 5.300 - 4.900 vC 4.900 - 4.200 vC 4.200 - 2.850 vC 4.200 - 3.400 vC 3.400 - 2.850 vC 2.850 - 2.000 vC 2.850 - 2.450 vC 2.450 - 2.000 vC

bronstijd: bronstijd vroeg: bronstijd midden: bronstijd midden A: bronstijd midden B: bronstijd laat:

2.000 - 1.800 vC 1.800 - 1.100 vC 1.800 - 1.500 vC 1.500 - 1.100 vC 1.100 - 800 vC

pleistoceen: elsterien saalien weichselien holoceen:

2,5 miljoen - 10.000 BP 475.000 - 410.000 BP 200.000 - 130.000 BP 116.000 - 10.000 BP 10.000 - heden

vC nC BP

= = =

voor Christus na Christus before present; present = 1950

ijzertijd: ijzertijd vroeg: ijzertijd midden: ijzertijd laat:

800 - 500 vC 500 - 250 vC 250 - 12 vC

romeinse tijd: romeinse tijd vroeg: romeinse tijd vroeg A: romeinse tijd vroeg B: romeinse tijd midden: romeinse tijd midden A: romeinse tijd midden B: romeinse tijd laat: romeinse tijd laat A: romeinse tijd laat B:

12 vC - 70 nC 12 vC - 25 nC 25 - 70 nC 70 - 270 nC 70 - 150 nC 150 - 270 nC 270 - 450 nC 270 - 350 nC 350 - 450 nC

middeleeuwen: middeleeuwen vroeg: middeleeuwen vroeg A: middeleeuwen vroeg B: middeleeuwen vroeg C: middeleeuwen vroeg D: middeleeuwen laat: middeleeuwen laat A: middeleeuwen laat B:

450 - 1.050 nC 450 - 525 nC 525 - 725 nC 725 - 900 nC 900 - 1.050 nC 1.050 - 1.500 nC 1.050 - 1.250 nC 1.250 - 1.500 nC

nieuwe tijd: nieuwe tijd vroeg: nieuwe tijd midden: nieuwe tijd laat:

1.500 - 1.650 nC 1.650 - 1.850 nC 1.850 – heden

Algemeen Steentijd (tot 2000 vC) De steentijd is opgedeeld in het paleolithicum, mesolithicum en neolithicum. Het paleolithicum (oude steentijd) wordt vooral gekenmerkt door de ijstijden. Na het laatpaleolithicum verbetert het klimaat. Vindplaatsen uit het late paleolithicum zijn vooral te herkennen aan concentraties vondstmateriaal (bewerkt en/of verbrand vuursteen, houtskool) met weinig en moeilijk te herkennen grondsporen zoals kuilen, paalgaten en houtskoolconcentraties die mogelijk wijzen op haardplaatsen. Vondsten uit het mesolithicum of midden steentijd, gekenmerkt door sporen en vondsten van rondtrekkende jagers en verzamelaars, bestaan voornamelijk uit bewerkt vuursteen, verbrande hazelnootdoppen en houtskoolfragmenten. Mesolithische grondsporen zijn vooral oppervlakte-haarden en haardkuilen. In een natte omgeving kunnen ook werktuigen van gewei of hout bewaard zijn gebleven. VoorbWolvegan hiervan zijn geweibijlen, bogen, visfuiken, etc. In het neolithicum (nieuwe steentijd) werden dieren gehouden en in het neolithicum werd eveneens akkerbouw bedreven. Grondsporen uit deze periode kunnen bestaan uit paalgaten van bijvoorbeeld boerderijen, resten van beschoeiingen, greppels, (afval)kuilen en haardplaatsen. Aardewerk komt in deze tijd voor, evenals bewerkt (vuur)steen en geslepen bijlen.

Metaaltijden (2000-12 vC) In de bronstijd en ijzertijd kwam bemesting en wisselbouw binnen de akkerbouw voor. Sporen uit de bronstijd en ijzertijd kunnen bestaan uit kuilen, paalgaten van boerderij-plattegronden, bijgebouwen of spiekers, waterkuilen of -putten, erf- of akkerafscheidingen en sporen van akkerbewerking zoals de kruiselings getrokken voren van een eergetouw. Houtskool kan duiden op de aanwezigheid van haarden voor voedselbereiding of het bakken van aardewerk. Ook kunnen er restanten gevonden worden die duiden op metaalbewerking, zoals stukken ovenwand, brons- of ijzerslakken, sintels, mallen, smeltkroezen, metaal bedoeld voor omsmelten, etc. Vondsten kunnen verder bestaan uit bijvoorbeeld metalen voorwerpen of voorwerpen van aardewerk zoals vaatwerk, maar ook slingerkogels, rammelaars, spinklosjes en weefgewichten. Romeinse tijd (12 vC-450 nC) In de romeinse tijd vormde de Rijn de noordelijke grens van het romeinse rijk. Langs deze grens, de limes, werden grensposten, nederzettingen en wegen gebouwd. In het noorden van Nederland zijn ook romeinse vondsten gedaan, maar dit zijn voornamelijk losse vondsten als romeinse munten, mantelspelden en scherven romeins aardewerk. Middeleeuwen en nieuwe tijd (450 nC-heden) Na een afname in de bevolkingsdichtheid aan het einde van de romeinse tijd en de periode erna, steeg deze weer in het begin van de middeleeuwen.

Vondsten uit de middeleeuwen en later bestaan voornamelijk uit scherven aardewerk, waaronder importaardewerk, munten en metalen voorwerpen (zoals mantelspelden, spijkers), resten van aardewerkproductie, metaalbewerking, wolbewerking etc. Belangrijke gebouwen (bijvoorbeeld kerken en borgen) werden van baksteen / kloostermoppen gebouwd.

Appendix II: Oldeberkoop, Heerenveenseweg Tegenover 2a - Boorstaten

(cm) 320

(cm) 320

02 300

01

03 300

04

06

280

260

05

280

260

240

240

220

220

200

200

180

180

160

160

140

140

120

120

Legenda (conform NEN 5104) grind

klei Grind, siltig

Klei, zwak siltig

Grind, zwak zandig

Klei, matig siltig

Grind, matig zandig

Klei, sterk siltig

Grind, sterk zandig

Klei, uiterst siltig

Grind, uiterst zandig

Klei, zwak zandig

Klei, matig zandig

Klei, sterk zandig

zand Zand, kleiïg

Zand, zwak siltig

leem Zand, matig siltig

Leem, zwak zandig

Zand, sterk siltig

Leem, sterk zandig

Zand, uiterst siltig

overige toevoegingen zwak humeus

veen Veen, mineraalarm

matig humeus

Veen, zwak kleiïg

sterk humeus

Veen, sterk kleiïg

zwak grindig

Veen, zwak zandig

matig grindig

Veen, sterk zandig

sterk grindig

Appendix III: Oldeberkoop, Heerenveenseweg Tegenover 2a - Laagbeschrijvingen 01 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204601 : 550557 : 296

Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 30 zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, doorworteling, bouwvoor 30 - 70 zand matig siltig, geel, C-horizont, dekzand, Opm.: ROV1 70 - 90 zand matig siltig, licht-geel, C-horizont 02 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204568 : 550580 : 305

Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 20 20 - 50 50 - 60 60 - 65 65 - 95

Archeologische indicatoren

zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, bouwvoor zand matig siltig, zwak humeus, donker-grijs, weinig grijze vlekken, vergraven, Opm.: EVLK zand matig siltig, zwak humeus, bruin, B-horizont, dekzand zand matig siltig, licht-bruin, BC-horizont, dekzand zand matig siltig, geel, C-horizont, dekzand 03

X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204544 : 550605 : 304

Lithologie Diepte (cm) 0 - 15 15 - 35 35 - 80 80 - 95 95 - 120

Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, doorworteling, vergraven, Opm.: VLK zand matig siltig, licht-bruin, vergraven, Opm.: ge VLK zand matig siltig, zwak humeus, donker-bruin-geel, vergraven, Opm.: VB VLK zand matig siltig, licht-bruin, BC-horizont, Opm.: Top vergraven zand matig siltig, geel, spoor ijzerconcreties, C-horizont, Opm.: ROV1 04

X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204534 : 550635 : 293

Lithologie Diepte (cm)

Omschrijving Grondsoort

0 - 40 zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, doorworteling, vergraven, Opm.: VLK 40 - 65 zand matig siltig, zwak grindig, zwak humeus, donker-bruin, vergraven, Opm.: Modern GLS asfalt 65 - 135 zand matig siltig, zwak grindig, zwak humeus, donker-grijs, vergraven, Opm.: modern GLS plastic 135 - 165 zand matig siltig, licht-grijs, C-horizont, dekzand, Opm.: ROV boor loopt leeg

Archeologische indicatoren

spoor baksteen

05 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204573 : 550600 : 259

1/2

Appendix III: Oldeberkoop, Heerenveenseweg Tegenover 2a - Laagbeschrijvingen

Lithologie Diepte (cm) 0 - 15 15 - 50 50 - 65 65 - 100

Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, doorworteling, bouwvoor zand matig siltig, donker-grijs, vergraven zand matig siltig, grijs, vergraven zand matig siltig, licht-geel, C-horizont, dekzand 06

X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)

: 204595 : 550581 : 278

Lithologie Diepte (cm) 0 - 20 20 - 50 50 - 65 65 - 100

Omschrijving Grondsoort zand zwak siltig, zwak humeus, donker-grijs-bruin, bouwvoor zand matig siltig, donker-grijs, vergraven, Opm.: E VLK zand matig siltig, grijs, vergraven, Opm.: HB zand matig siltig, licht-geel, C-horizont, dekzand

Archeologische indicatoren spoor baksteen

2/2

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

40

bestemmingsplan Heerenveenseweg (kadastraal perceel 1518) te Oldeberkoop

Bijlage 2 Bodemonderzoek

41

Sigma Bouw & Milieu Phileas Foggstraat 153 7825 AW Emmen Tel. (0591) 65 91 28 www.sigma-bm.nl email info@sigma-bm.nl

juni ’22

Onderwerp:

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN 5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

Projectnummer:

22-M10325

Opdrachtgever:

Lunia V.O.F.

Datum:

10 juni 2022

0

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

onderwerp

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN 5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

datum

10 juni 2022

projectnummer

22-M10325

in opdracht van

Lunia V.O.F. Heerenveenseweg 2 8421 PJ Oldeberkoop

uitgevoerd door

Sigma Bouw & Milieu Phileas Foggstraat 153 7825 AW Emmen tel: (0591) 659128 fax:(0591) 659325

Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens de norm NEN-EN-ISO 9001:2015, het uitvoeren van milieukundige bodemonderzoeken en geotechnische onderzoeken Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens “Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat Monsterneming Bouwstoffenbesluit SIKB 1000 protocol 1001: Monsterneming grond voor partijkeuringen”

Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens “Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek SIKB 2000 protocollen 2001, 2002 en 2018”

(het onderhavige onderzoek heeft uitsluitend betrekking op de beoordelingsrichtlijn BRL SIKB 2000, protocol 2001 en 2002)

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middels van druk, fotokopie, microfilm of anderszins zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de opdrachtgever of Sigma Bouw & Milieu.

juni ’22

1

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

Inhoudsopgave 1

2

INLEIDING ....................................................................................................................................... 3 1.1

Algemeen ................................................................................................................................. 3

1.2

Aanleiding van het bodemonderzoek ...................................................................................... 3

1.3

Doel van het onderzoek ........................................................................................................... 3

1.4

Referentiekader van het onderzoek ........................................................................................ 4

1.5

Opbouw van het rapport .......................................................................................................... 4

VOORONDERZOEK ........................................................................................................................ 5 2.1

3

4

Hypothese en onderzoeksstrategie ....................................................................................... 13

VELDONDERZOEK ....................................................................................................................... 14 3.1

Uitvoering van het veldonderzoek ......................................................................................... 14

3.2

Resultaten van het veldonderzoek ........................................................................................ 15

CHEMISCH-ANALYTISCH ONDERZOEK .................................................................................... 17 4.1

Onderzoeksprogramma chemisch-analytisch onderzoek ..................................................... 17

4.2

Toetsingscriteria .................................................................................................................... 18

4.3

Analyseresultaten en interpretatie ......................................................................................... 19

4.3.1

Milieuhygiënische kwaliteit grond ...................................................................................... 19

4.3.2

Milieuhygiënische kwaliteit grondwater ............................................................................. 21

5

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN .......................................................................................... 23

6

LITERTUURLIJST .......................................................................................................................... 27

7

COLOFON ...................................................................................................................................... 28

Bijlagen 1. Topografisch overzicht 1A.Historisch topografisch overzicht 2. Onderzoekslocatie met boorplan (1:500) 3. Beschrijvingen inspectiegaten/boringen/foto’s 4. Analysecertificaten 5. Onafhankelijkheidsverklaring

juni ’22

2

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

1

INLEIDING

1.1

Algemeen

In opdracht van Lunia V.O.F. is in april / mei 2022 door Sigma Bouw & Milieu een verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 uitgevoerd op een deel van de locatie gelegen aan de Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop (gemeente Ooststellingwerf). De plaats en situering van de onderzoekslocatie is weergegeven in bijlage 1 en 2. In dit onderzoek worden allereerst de locatiegegevens, de historische gegevens ofwel het bodemgebruik in het verleden evenals de resultaten van eventuele voorgaande bodemonderzoeken besproken. Vervolgens wordt de bodemopbouw, geologie en geohydrologie besproken. Op basis van de resultaten van het vooronderzoek is een onderzoekshypothese opgesteld. Het verdere onderzoek is op basis van deze hypothese uitgevoerd. De onderzoeksresultaten worden geïnterpreteerd. Aan de hand van de interpretatie van de onderzoeksresultaten wordt een eindconclusie geformuleerd. kwaliteitsborging: Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens de norm NEN-EN-ISO 9001:2015. Het verkennend milieukundig bodemonderzoek is uitgevoerd volgens de richtlijnen uit het besluit uitvoeringskwaliteit Bodembeheer (KWALIBO). Zo is de gehanteerde onderzoeksstrategie opgesteld volgens de normen NEN-5725 en NEN-5740 en zijn de veld- en laboratoriumwerkzaamheden uitgevoerd volgens geldende beoordelingsrichtlijnen en accreditatieschema’s.

De veldwerkzaamheden van Sigma Bouw & Milieu zijn verricht onder het procescertificaat BRL SIKB 2000 (Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek) waarvoor Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd en erkend door het ministerie van I&W. In het kader van het onderhavige onderzoek zijn de protocollen 2001 (plaatsen van handboringen en peilbuizen t.b.v. het nemen van grond- en grondwatermonsters) en 2002 (het nemen van grondwatermonsters) van toepassing. Sigma Bouw & Milieu verklaart bij deze volledig onafhankelijk te zijn in de uitvoering van het onderzoek en op geen enkele wijze gerelateerd te zijn aan de eigenaar van het te onderzoeken terrein.

1.2

Aanleiding van het bodemonderzoek

Aanleiding tot de uitvoering van dit verkennend milieukundig bodemonderzoek vormt de geplande nieuwbouw van een woning en uitbreiding van een parkeerterrein op de onderzoekslocatie.

1.3

Doel van het onderzoek

Het verkennend bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 heeft tot doel inzicht te verkrijgen in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en vast te stellen of er sprake is van bodemverontreiniging. Aan de hand van dit onderzoek wordt inzicht verkregen in hoeverre het bodemgebruik van de locatie heeft geleid tot verontreiniging. Op basis van de onderzoeksresultaten kan een milieuhygiënische beoordeling worden gegeven ten aanzien van de beoogde c.q. de toekomstige gebruiksmogelijkheden van de locatie. Indien uit de onderzoeksresultaten blijkt dat er sprake is van bodemverontreiniging zal worden beoordeeld of vervolgonderzoek noodzakelijk geacht wordt.

juni ’22

3

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

1.4

Referentiekader van het onderzoek

Teneinde de kwaliteit van de grond op de onderhavige locatie juist in te schatten is de onderzoeksopzet van het bodemonderzoek gebaseerd op de onderzoeksstrategie voor verkennend bodemonderzoek, onderzoeksnorm NEN 5740+A1 (literatuur 1). 1.5

Opbouw van het rapport

In het voorliggende rapport komen de volgende aspecten aan de orde:  vooronderzoek, (hoofdstuk 2)  veldonderzoek, (hoofdstuk 3)  chemisch-analytisch onderzoek, (hoofdstuk 4)  conclusies en aanbevelingen, (hoofdstuk 5).

juni ’22

4

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

2

VOORONDERZOEK

Het vooronderzoek wordt voorafgaand aan het feitelijke onderzoek (veld- en chemisch-analytisch onderzoek) uitgevoerd. Het vooronderzoek omvat het verzamelen van informatie over het vroegere en huidige gebruik van de onderzoekslocatie en de omgeving, onder meer gericht op het vinden van mogelijke bronnen van bodembelasting. De uitwerking van het vooronderzoek is gebaseerd op de onderzoeksnorm NEN 5725, strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek (literatuur 9). In de NEN-5725 (2017) zijn zeven aanleidingen tot vooronderzoek naar landbodems geformuleerd. Voor elke afzonderlijke aanleiding tot vooronderzoek dienen verschillende onderzoeksvragen te worden beantwoord. De verplicht te onderzoeken aspecten zijn per aanleiding omschreven in tabel 1. tabel 1: onderzoeksaspecten milieuhygiënisch vooronderzoek Onderzoeksaspecten 1. Locatiegegevens

Aanleiding tot vooronderzoek Eigendomssituatie

A 0

B 0

C

D

Bodemopbouw Antropogene lagen in de bodem Geohydrologie

3. Verwachting t.a.v. de bodemkwaliteit

Geval van ernstige bodemverontreiniging? Kwaliteit o.b.v. BKK O.b.v. uitgevoerde bodemonderzoeken

4. Gebruik en beïnvloeding van de locatie, verdachte situatie, activiteiten, ongewoon voorval

F

G

✓

Hoogteligging 2. Bodemopbouw en geohydrologie

E

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓ ✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓ ✓

0

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

0

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

0 ✓

✓

Voormalig Huidig Toekomstig Asbestverdacht?

✓

✓

✓

✓

✓

5. Terreinverkenning ✓ Verplicht onderzoeksaspect. Indien dit onderzoeksaspect niet van toepassing is, behoort dit in het rapport te worden vermeld en gemotiveerd 0 Optioneel

juni ’22

5

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

aanleiding vooronderzoek Het onderhavige bodemonderzoek betreft een verkennend bodemonderzoek in het kader van de geplande nieuwbouw van een woning en uitbreiding van een parkeerterrein op de onderzoekslocatie. Het vooronderzoek is uitgevoerd op basis van aanleiding A, conform paragraaf 6.2.1 “opstellen hypothese bodemkwaliteit ten behoeve van een bodemonderzoek” uit de NEN-5725 (2017). geraadpleegde bronnen in het kader van het vooronderzoek Voor het vooronderzoek zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • informatie verstrekt door de opdrachtgever/eigenaar; • informatie van de gemeente Ooststellingwerf (via email d.d. 28-03-2022) • informatie van de bodematlas Friesland • Bodemloket.nl; • Topotijdreis.nl; • Kadaster/BAG Viewer; • grondwaterkaart van Nederland; • AHN.nl; • Dinoloket.nl; • handelsbestand van de Kamer van Koophandel; • terreininspectie voorafgaand aan de veldwerkzaamheden. Het uitgevoerde vooronderzoek heeft betrekking tot de onderhavige onderzoekslocatie alsmede de aangrenzende percelen binnen een straal van 25 meter. De onderzoeksvragen voor het opstellen van de onderzoekshypothese en de gekozen onderzoeksstrategie zijn, voor zover relevant, in de onderstaande paragrafen nader uitgewerkt. locatiegegevens In tabel 2 is een overzicht van de basisinformatie/locatiegegevens weergegeven.

tabel 2: overzicht basisinformatie Adres Plaats Gemeente Topografisch overzicht Coördinaten Kadastrale aanduiding Eigendomssituatie Oppervlakte onderzoekslocatie (plangebied) Algemene omschrijving

Bebouwing en bouwjaar (Kadaster BAG) Terreinverharding Ondergrondse infrastructuur Archeologische waarden Geplande herinrichting bijzonderheden: -

juni ’22

Molenhoek achter nr. 2 Oldeberkoop Ooststellingwerf Zie bijlage 1 X = 241,382 Y= 505,839 Gemeente Oldeberkoop, perceel sectie C nr. 1518 (ged.) Niet nagegaan. Ca. 900 m2 De onderzoekslocatie betreft een gedeelte van de locatie gelegen aan de Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop. Op het adres Molenhoek nr. 2 is momenteel een restaurant / hotel gevestigd. Het onderzochte perceel betreft een deel van de voormalige tuinen van de villa Lunia aan de Molenhoek nr. 2. In de huidige situatie is het perceel onbebouwd, onverhard en in gebruik als schapenweide. De opdrachtgever is voornemens om, ten noordwesten van de bestaande bebouwing, de nieuwbouw van een woning en uitbreiding van een parkeerplaats te realiseren. Het te bebouwen deel van de locatie is in gebruik als weideperceel. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel t.p.v. de nieuw te bouwen woning (plangebied). Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel zoals opgenomen in bijlage 2. Het bestaande hotel / restaurant dateert van 1851. De onderzoekslocatie, het beoogde plangebied, is onbebouwd. De onderzoekslocatie, het beoogde plangebied, is onverhard. Geen informatie, bij grondwerk dient een KLIC-melding gedaan te worden. De locatie heeft op basis van de archeologische waardenkaart (IKAW) de vermelding "lage trefkans". De nieuwbouw van een woning.

6

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

afbakening onderzoekslocatie Het onderhavige onderzoek, het geografisch besluitvormingsgebied, betreft het onderzochte deel van de locatie zoals weergegeven in bijlage 2. bodemgebruik op basis van topografische kaarten In de onderstaande tabel 3 is de beschikbare informatie weergegeven over het historisch, huidig en toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en de directe omgeving. tabel 3: beschrijving bodemgebruik Omschrijving

Gebruik

Potentieel bodembedreigende activiteiten en situaties

Onderzoekslocatie Historisch (op basis van topografische kaarten, Topotijdreis) Huidig

Het onderzochte terreindeel (plangebied) ter plaatse van de nieuw te bouwen woning / uitbreiding is voor zover bekend niet eerder bebouwd geweest.

Geen.

De onderzoekslocatie betreft een gedeelte van de locatie gelegen aan de Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop. Op het adres Molenhoek nr. 2 is momenteel een restaurant / hotel gevestigd. Het onderzochte perceel betreft een deel van de voormalige tuinen van de villa Lunia aan de Molenhoek nr. 2. In de huidige situatie is het onderzoeksgebied onbebouwd, onverhard en in gebruik als schapenweide. Toekomstig De opdrachtgever is voornemens om, ten noordwesten van de bestaande bebouwing, de nieuwbouw van een woning te realiseren. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel t.p.v. de nieuw te bouwen woning / geplande uitbreiding (plangebied). Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel zoals opgenomen in bijlage 2. Directe omgeving (<25 m) Historisch (op Op basis van de topografische kaarten vanaf rond 1850 is in basis van de omgeving van de locatie reeds enige bebouwing te topografische herkennen. kaarten, Deze bebouwing is in de loop der jaren verder uitgebreid/ Topotijdreis) gewijzigd. Huidig en In de directe omgeving van de onderzoekslocatie bevinden toekomstig zich voornamelijk woningen en agrarische grond.

Geen.

Noord- en oostzijde: Heerenveenseweg en verderop gelegen bebouwing; Zuid- en westzijde: aangrenzende bebouwing.

juni ’22

Geen.

Geen.

Het is op voorhand onbekend of activiteiten in de directe omgeving negatieve invloed hebben (gehad) op de bodemkwaliteit t.p.v. de onderhavige onderzoekslocatie.

7

verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop

bedrijfsmatige activiteiten, bodembedreigende activiteiten en calamiteiten In tabel 4 staat een overzicht weergegeven van de potentieel bodembedreigende activiteiten en calamiteiten op basis van de beschikbare informatie. tabel 4: overzicht potentieel bodembedreigende activiteiten en calamiteiten Gebruik

De onderzoekslocatie betreft een gedeelte van de locatie gelegen aan de Molenhoek achter nr. 2 te Oldeberkoop. Op het adres Molenhoek nr. 2 is momenteel een restaurant / hotel gevestigd. Het onderzochte perceel betreft een deel van de voormalige tuinen van de villa Lunia aan de Molenhoek nr. 2. In de huidige situatie is het perceel onbebouwd, onverhard en in gebruik als schapenweide. De opdrachtgever is voornemens om, ten noordwesten van de bestaande bebouwing, de nieuwbouw van een woning te realiseren. Het te bebouwen deel van de locatie is in gebruik als weideperceel. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel t.p.v. de nieuw te bouwen woning (plangebied). Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het terreindeel zoals opgenomen in bijlage 2. Voor zover bekend is de onderzoekslocatie, het te bebouwen terreindeel, niet eerder bebouwd geweest en alleen in gebruik geweest als tuin behorend bij het voormalig landhuis Lunia. Momenteel is het te bebouwen deel van de locatie in gebruik als schapenweide. In het verleden is het terreindeel, voor zover bekend, alleen in gebruik geweest als grasland/bosgebied.

Bouwvergunning

Er is geen informatie beschikbaar omtrent evt. (voormalige) potentieel bodembedreigende activiteiten/calamiteiten (verbranding afval, opslag van gevaarlijke stoffen etc.) op de onderzoekslocatie. De onderzoekslocatie is onbebouwd.

Milieuvergunning

Niet bekend.

Handelsregister

Het onderzochte terreindeel wordt in het handelsregister van de Kamer van Koophandel niet vermeld. Het adres Molenhoek nr. 2 wordt in het Handelsregister als volgt vermeld: ▪ Lunia Hotel Restaurant C.V.; ▪ BCM Bloemendaal Communicatie en Management. Er is geen informatie omtrent de eventuele aanwezigheid of voormalige aanwezigheid van boven- of ondergrondse brandstoftanks op de onderzoekslocatie. Er bestaat altijd de mogelijkheid dat boven- en ondergrondse brandstoftanks in het verleden geplaatst zijn zonder melding, de aanwezigheid van dergelijke tanks blijkt niet uit de verkregen informatie. De onderzoekslocatie is onbebouwd. Op het naastgelegen erf bevindt zich het bestaande hotel/restaurant. De daken van de omliggende gebouwen zijn niet verdacht voor asbest / deels verdacht voor asbest (zie figuur 1).