Bijlage 2 - Jaarstukken 2024 Ooststellingwerf
Tekst van het document
De gevolgen van de decembercirculaire 2024 zijn niet via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt, voordeel € 398.000. Dit is via een mededeling aan u gecommuniceerd. En er zijn verschillen in gehanteerde maatstaven. Dit is enerzijds een gevolg van eigen prognoses en anderzijds aanpassingen door het Rijk in gewicht en aantallen bij de decembercirculaire die pas in het jaar erop volgend via de betaalspecificatie wordt verrekend.
26
Taakveld 0.8 Overige baten en lasten Overige baten en lasten, nadeel € 189.000 Hier is de dotatie aan de voorziening oninbare debiteuren verantwoord, nadeel € 30.000. En nog een min van € 150.000 bij Nog te bestemmen posten. Dit betreffen budgetten die nog niet functioneel zijn ingevuld/verantwoord. Een besparing bij het sociaal domein € 150.000. Bij de begroting 2025 is deze voor een groot deel ingevuld. Energie De energielasten lagen in 2024 hoger dan bij de begroting was ingeschat. Ondanks de lagere tarieven, lagen de kosten op het niveau van 2023 door onder andere een stijging in vaste lasten en een hoger verbruik. De lasten zijn verspreid over de verschillende programma’s. Bij de voorjaarsrapportage 2025 komen we bij u terug met wat dit betekent voor het jaar 2025 en verder. Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting, nadeel € 154.000* In voorgaande jaren konden we de winsten nog verrekenen met verrekende verliezen uit het verleden. Maar dat is sinds 2024 voorbij. Bij de invoering van de vennootschapsbelasting is door u uitgesproken dat de verschuldigde vennootschapsbelasting via de reserve grondexploitatie wordt verrekend. Reserve grondexploitatie, voordeel € 154.000* Zie hierboven. Kapitaalreserve, nadeel € 133.000 Betreft de bijdrage voor de afschrijving van het Haerenkwartier.
Hier is het nadeel vermeld, maar het voordeel van de niet geboekte afschrijving staat bij programma 2. Algemene reserve, nadeel € 333.000* Is de toevoeging voor de beschikbare middelen Landelijk gebied/stikstof zoals besloten bij de behandeling van de Budgetoverheveling 2024-2025 om de beschikbare middelen te reserveren.
* Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
27
Programma 1 | Veiligheid In de gemeente Ooststellingwerf willen we wonen, werken, naar school gaan en recreëren in een veilige en schone omgeving. Dit realiseren we samen met alle betrokken partijen. We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises.
Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken • We willen dat onze inwoners en ondernemers wonen en werken en naar school gaan in een veilige woonomgeving. • We willen dat de toeristen die we als gast mogen ontvangen in een veilige omgeving kunnen recreëren. • We willen meer bewustwording rond het thema ondermijning. Wat hebben we bereikt • We hebben de kennis vergroot en verfrist van de medewerkers die bij de crisis organisatie betrokken zijn. • We hebben de bewustwording van ondermijning vergroot bij inwoners en bij ondernemers. • We hebben de bewustwording in de aanpak van jonge aanwas (potentieel criminele jeugd) bij jeugd en professionals vergroot. • We hebben de bewustwording omtrent de digitale criminaliteit vergroot bij inwoners. • We hebben zichtbaar opgetreden tegen ondermijning. • We hebben duidelijke werkafspraken met de provincie over de wolvenproblematiek. • We hebben de samenwerking tussen zorg en veiligheid versterkt. Wat hebben we ervoor gedaan • Er zijn trainingen geweest voor medewerkers in de crisisorganisatie op elk onderdeel. Ook is het bestuur dit jaar extra getraind op het gebied van rampenbestrijding. • Wat betreft ondermijning zijn we weer de "boer op" gegaan. Er is aandacht geweest voor de ondernemers en er is voorlichting geweest bij diverse plaatselijk belangen.
Daarnaast zijn er artikelen gepubliceerd op zowel sociale media als traditionele media via de gemeentelijke kanalen en de politiekanalen. • Er zijn netwerkbijeenkomsten geweest voor ketenpartners die veel met jeugd werken om de kennis te vergroten omtrent jonge aanwas en om tot een gezamenlijke aanpak te komen. • Voor de jeugd is Hackshield (een spel) gelanceerd wat wordt uitgedraaid door de BOA's, jongerenwerk en de politie. Daarnaast is er een samenwerkingsverband gestart met ketenpartners die in aanraking komen met digitaal kwetsbare inwoners. De ketenpartners kunnen deze inwoners via verschillende bestaande kanalen op een vertrouwde manier benaderen en voorlichten. • Er zijn meerdere ondermijningscontroles gehouden met ketenpartners als Liander, politie, NVWA, Douane, arbeidsinspectie, gebiedsteam etc. Deze controles zijn vaak positief ontvangen doordat naast de controle ook veel informatie is verstrekt. Deze georganiseerde grote controles zijn gehouden bij garageboxen (veelal particulieren), de droge horeca, vakantiepark en industrieterrein. Daarnaast is er gecontroleerd op signalen. • Er is veel contact geweest met de provincie over de wolvenproblematiek. Daarnaast is er een overleg gefaciliteerd tussen enkele schapenhouders en de gedeputeerde van de provincie Fryslân.
• De samenwerking tussen zorg en veiligheid is versterkt middels verbetering van overlegvormen met ketenpartners als gebiedsteam, scholen, VNN, GGZ, zorg en veiligheidshuis Fryslân, maatschappelijk werk, jongerenwerk, etc.
28
Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt • Onze inwoners hebben ons op meerdere bijeenkomsten gezien om voorlichting te krijgen over ondermijning in hun specifieke gebied. Daarnaast zijn we op dit gebied zichtbaarder in de media geweest. • De netwerkbijeenkomsten zorgen ervoor dat jeugdigen die dreigen af te glijden in het criminele, eerder worden gesignaleerd en hulp krijgen die onderliggend is aan hun gedrag. • Scholieren krijgen Hackshield aangeboden op verschillende plekken zodat ze weerbaarder worden op digitaal vlak. • Digitaal kwetsbare mensen zijn benaderd en voorgelicht door betrouwbare partners. Daarnaast konden inwoners aanlopen in bijvoorbeeld de winkelstraat of de bieb om voorgelicht te worden over digitale criminaliteit. • Inwoners en ondernemers zijn getuige geweest van grote controles op ondermijning wat veel zichtbaarheid heeft opgeleverd. Hieruit zijn veel vragen gesteld door inwoners die zijn beantwoord door betrokken partners. Daarnaast is op een zichtlocatie aan het Oost een snackbar gesloten vanwege de vondst van een hennepkwekerij. • Inwoners en ondernemers met zorgen over de wolf in dit gebied zijn te woord gestaan en geïnformeerd. Waar mogelijk zijn hun hun vragen en zorgen beantwoord. Daarnaast hebben bestuurders en OOV-ambtenaren getroffen veehouders bezocht en gesproken.
Dit heeft geleid tot een overleg tussen de gedeputeerde van de provincie Fryslân, de veehouders en de gemeente. • Door de samenwerking tussen zorg en veiligheid hebben inwoners de juiste hulp gekregen waardoor deze inwoners zich fijner en veiliger voelen. Daarnaast ervaren omwonenden minder overlast en voelen zij zich veiliger. Door de juiste uitleg wordt er veelal begrip ervaren voor de lange tijd dat ingrijpen vaak kost. Beleidskaders • Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 • Beleidsplan Crisisbeheersing 2019-2022
29
Belangrijkste afwijkingen programma 1 Wat heeft het ons gekost x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2023
Begroting
Begroting
2024
Verschil
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-1.886
-1.963
-2.067
-2.003
64 V
1.2 Openbare orde en veiligheid
-564
-486
-503
-512
-9N
Totaal Lasten
-2.450
-2.449
-2.570
-2.515
55 V
Saldo van baten en lasten
-2.450
-2.449
-2.570
-2.515
55 V
Toevoegingen
-435
-
-
-
-
Onttrekkingen
936
-
-
-
-
Mutatie reserves
501
-
-
-
-
-1.949
-2.449
-2.570
-2.515
55 V
Saldo van baten en lasten Lasten
Mutatie reserves
Resultaat
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 1
Verschil
Crisisbeheersing en brandweer
64 V
Overige kleine afwijkingen
-9N
Totaal afwijkingen
55 V
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer, voordeel € 64.000 Bij de voorjaarsrapportage 2024 was het budget voor de brandweer verhoogd doordat een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio nodig was, op basis van de begrotingswijziging van de Veiligheidsregio. De verhoging bleek uiteindelijk lager te zijn, dit zorgt voor een voordeel.
30
Programma 2 | Verkeer en vervoer We blijven zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen.
Thema 2.1 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken • We houden onze gemeente goed bereikbaar en investeren in een goed en veilig wegennet. • We willen dat alle verkeersdeelnemers veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. • We willen mobiliteit verduurzamen. Wat hebben we bereikt De gemeente heeft de infrastructuur in de openbare ruimte onderhouden. We hebben ingezet op de verbetering van de kwaliteit van de voet- en fietspaden en de wegen. In 2024 is de uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) voortgezet. De startnotitie duurzame mobiliteit is aangeboden aan de raad. Wat hebben we ervoor gedaan Mobiliteit en bereikbaarheid • We hebben onze permanente verkeerseducatie voortgezet en zijn blijven sturen op gedragsbeïnvloeding, waaronder bewustwording en handhaving. • We hebben ons ingezet ons voor een goed netwerk van openbaar vervoer. Daarnaast is ingezet op snelle verbindingen in de regio waaronder de Lelylijn. • We hebben het fietsgebruik gestimuleerd door te zorgen voor voldoende voorzieningen voor fietsen. Onderhoud wegen, civieltechnische kunstwerken en openbare verlichting • De MOP wegen 2024-2028, planjaar 2024 is uitgevoerd. • De MOP civieltechnische kunstwerken 2023-2027, planjaar 2024 is uitgevoerd. • Er zijn diverse maatregelen uit het SPV uitgevoerd. Hiermee hebben we gezorgd voor veiligere wegen.
• De MOP openbare verlichting 2024-2027 is geactualiseerd en vastgesteld, planjaar 2024 is uitgevoerd. • Het budget voor onderhoud en vervanging van oevervoorzieningen is structureel opgenomen in de programmabegroting. Wat heeft de inwoner ervan gemerkt De gebruikers merken dat de kwaliteit en veiligheid behouden blijft of vergroot is. Dit door het uitvoeren van klein- en grootschalig onderhoud (in combinatie met bijvoorbeeld maatregelen vanuit het SPV) aan verhardingen, bermen, bruggen, openbare verlichting en oevervoorzieningen. Inwoners merken dat er verkeerseducatieprojecten worden aangeboden. Bij deze projecten is aandacht besteed aan voorlichting, educatie, veiligheidsbewustzijn en verkeersveiligheid. Beleidskaders • Strategisch Plan Verkeersveiligheid • Omgevingsvisie • Programma Duurzaamheid
31
Belangrijkste afwijkingen programma 2 Wat heeft het ons gekost x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2023
Begroting
Begroting
2024
Verschil
-3.802
-3.239
-7.134
-4.578
2.556 V
-9
-
-
-
-
-3.811
-3.239
-7.134
-4.578
2.556 V
2.1 Verkeer en vervoer
489
58
236
431
194 V
Totaal Baten
489
58
236
431
194 V
-3.323
-3.181
-6.898
-4.147
2.751 V
Toevoegingen
-
-
-
-2.219
- 2.219 N
Onttrekkingen
-
-
2.583
2.238
- 345 N
Mutatie reserves
-
-
2.583
19
- 2.564 N
-3.323
-3.181
-4.315
-4.128
187 V
Saldo van baten en lasten Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.4 Economische havens en waterwegen Totaal Lasten
Baten
Saldo van baten en lasten
Mutatie reserves
Resultaat
32
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 2
Verschil
Verharding
242 V
Algemene reserve
- 219 N
Wijkvernieuwing Haerenkwartier
2.000 V
Kapitaalreserve
- 1.785 N
Algemene reserve
- 215 N
Fietsverbinding Waskemeer Algemene reserve
49 V - 49 N
Verkeersveiligheid
296 V
Algemene reserve
- 296 N
Verkeersveiligheid algemeen
39 V
Mobiliteitsvisie
17 V
Investeringswerken
157 V
Overige kleine afwijkingen
- 49 N
Totaal afwijkingen
187 V
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer, voordeel € 2.751.000 Verharding, voordeel € 242.000 Door weersomstandigheden is niet al het budget voor de MOP wegen besteed. Conform afspraken wordt dit budget (€ 219.000*) toegevoegd aan de algemene reserve zodat het beschikbaar blijft voor volgend jaar. Daarnaast was de vergoeding voor glasvezelaanleg hoger. Algemene reserve, nadeel € 219.000* Het restant van het budget MOP wegen wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Wijkvernieuwing Haerenkwartier, voordeel € 2.000.000* Er is € 2 miljoen beschikbaar voor de wijkvernieuwing van het Haerenkwartier. Deze investering is in 2024 afgerond. De werkelijke lasten waren € 1.785.000. Dit budget wordt overgebracht van de reserve strategische projecten naar de kapitaalreserve. Dit geldt als dekking van de kapitaallasten voor de komende jaren. Het restantbudget valt vrij en wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Kapitaalreserve, nadeel € 1.785.000* De onttrekking uit de algemene reserve voor het Haerenkwartier heeft plaatsgevonden. Het budget wordt overgebracht naar de kapitaalreserve. Zie ook hierboven. Algemene reserve, nadeel € 215.000* De werkelijke lasten voor het Haerenkwartier waren lager dan geraamd. Het restantbudget gaat van de reserve strategische projecten naar de algemene reserve.
33
Fietsverbinding Waskemeer, voordeel € 49.000 Voor de fietsverbinding in Waskemeer was € 220.000* beschikbaar. De werkelijke lasten waren lager doordat het plan een iets andere invulling heeft gekregen. In plaats van een fietspad zijn verkeersmaatregelen (zoals wegversmallingen) genomen als gevolg van overleg met het dorp. Dit zorgt voor een lagere onttrekking aan de algemene reserve. Het restant valt vrij en blijft in de algemene reserve. Algemene reserve, nadeel € 49.000* Een lagere onttrekking uit de algemene reserve voor de fietsverbinding Waskemeer. Verkeersveiligheid, voordeel € 296.000* In de raadsvergadering van 15 februari 2022 is € 500.000 beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. Op grond van een plan van aanpak worden de maatregelen uitgevoerd. Er zijn inmiddels vanuit de door u beschikbaar gestelde middelen meerdere projecten die bijdragen aan de verkeersveiligheid binnen onze gemeente afgerond, zoals o.a. de Nanningaweg en Prandinga in Oosterwolde, de Leidijk en de Compagnosweg in Waskemeer, de Bosberg in Appelscha en de Oude Tramweg in Donkerbroek. De werkelijke last in 2024 was € 47.000. Het restant van € 296.000 blijft in de algemene reserve beschikbaar voor volgend jaar. Algemene reserve, nadeel € 296.000* Lagere onttrekking voor verkeersveiligheid.
Verkeersveiligheid algemeen, voordeel € 39.000 Er is een voordeel omdat in 2023 een te hoog bedrag als vooruitontvangen op de balans was opgenomen. Dit valt nu vrij. Mobiliteitsvisie, voordeel € 17.000* Er is een voordeel op het budget van de mobiliteitsvisie. Het proces om hier uitvoering aan te kunnen geven is vertraagd. We stellen voor om via resultaatsbestemming het budget beschikbaar te houden voor 2025. Investeringswerken, voordeel € 157.000 Voor twee investeringen, Harenkwartier en Verkeerplan Donkerbroek, zijn afschrijvingen in de begroting opgenomen. Voor het Haerenkwartier is ook ter dekking van de afschrijving een onttrekking uit de Kapitaalreserve opgenomen. Deze is ook niet gerealiseerd (zie programma 0, daar is het een nadeel). Het verkeersplan is nog niet in uitvoering. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
34
Programma 3 | Economie We blijven inzetten op een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad en toegang tot nieuwe bedrijfslocaties. Daarnaast willen we inzetten op het versterken en verduurzamen van recreatie en toerisme, bij voorkeur in regionale samenwerking en verbinding. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Met de komst van de Omgevingswet wordt het huidige omgevingsrecht overzichtelijker, worden regels eenvoudiger en kunnen we procedures veel sneller doorlopen. Met de nieuwe instrumenten zoals de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en het Programma kan de gemeente straks in beleid en uitvoering sturen en monitoren om een gezonde en veilige fysieke leefomgeving richting haar inwoners te waarborgen.
Thema 3.1 Economie Wat willen we bereiken We willen een gunstig vestigingsklimaat in onze gemeente bevorderen om een gezonde lokale duurzame economie te versterken. Bedrijven die zich in onze gemeente willen vestigen, moeten er op kunnen rekenen dat wij kwaliteit leveren. We willen dat er voldoende ruimte is voor de groei van onze bedrijven, passend binnen het streven van een CO2 neutrale gemeente in 2030. Hiervoor moet er uitbreiding plaatsvinden van onze bedrijventerreinen. We willen investeren in de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt met aandacht voor de mismatch tussen vraag en aanbod. We willen dat het Centrumplan Oosterwolde wordt afgerond. In het winkelgebied van Oosterwolde blijven we werken aan het versterken van het winkelhart Oosterwolde. Wat hebben we bereikt In 2024 hebben we op het bedrijventerrein Venekoten nog kavels aangeboden en verkocht. In de loop van 2025 zullen hier zich nieuwe bedrijven gaan vestigen. Daarnaast zullen we in 2025 een onderzoek naar de vraag en aanbod van bedrijventerreinen uitvoeren. Wat hebben we ervoor gedaan Door kavels via de gemeentelijke website aan te bieden en een uitgifteprotocol op te stellen, trekken we bedrijven aan wat de werkgelegenheid binnen de gemeentegrens behoudt. Ten aanzien van het centrum is er in het vierde kwartaal gestart met het verlengen van het bestaande BIZcentrumgebied.
Door een goede samenwerking met eigenaren en huurders in het centrum is de leegstand tot een minimum beperkt. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt • Bedrijven en de daarmee gepaard gaande werkgelegenheid blijven binnen de gemeente. • In het centrum is weinig tot geen leegstand. Er zijn veel activiteiten en door de samenwerking met ondernemers in het centrum is er draagvlak. Beleidskaders • Actieplan Oosterwolde De Nieuwe Winkelstraat • Samenwerken aan een krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde • Strategisch beleidsplan arbeidsmarktregio Zuidoost Friesland.
35
Belangrijkste afwijkingen programma 3 Wat heeft het ons gekost x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2023
Begroting
Begroting
2024
Verschil
3.1 Economische ontwikkeling
-89
-93
-93
-91
2V
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-44
-273
-1.469
-338
1.131 V
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-272
-192
-192
-184
8V
3.4 Economische promotie
-292
-233
-228
-335
- 107 N
Lasten
-696
-790
-1.981
-947
1.033 V
3.1 Economische ontwikkeling
25
-
-
-
-
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
52
281
2.474
499
- 1.975 N
3.4 Economische promotie
566
450
490
640
150 V
Baten
643
731
2.964
1.138
- 1.825 N
Saldo van baten en lasten
-53
-58
983
191
- 792 N
Toevoegingen
-688
-
-1.016
-410
606 V
Onttrekkingen
1.269
-
692
268
- 424 N
Mutatie reserves
581
-
-324
-142
182 V
Resultaat
528
-58
659
49
- 610 N
Saldo van baten en lasten Lasten
Baten
Mutatie reserves
Tabel belangrijkste wijzigingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 3 Economische promotie Algemene reserve Overige kleine afwijkingen Totaal afwijkingen
Verschil 43 V - 655 N 2V - 610 N
36
Toelichting belangrijkste wijzigingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Ontwikkelplannen, inclusief grondexploitatie Industrieterreinen, € 0 (resultaat neutraal) Dit bestaat uit twee onderdelen: één ervan heeft invloed op het rekeningsresultaat en de ander niet. Invloed op het rekeningsresultaat is de jaarlijkse actualisatie van de omvang van de reserve grondexploitatie. De omvang van de reserve is gebaseerd op de risico's met betrekking tot de toekomstige verkopen voor de komende vijf jaar en de huidige boekwaarde van de complexen. Sinds 2022 is de omvang van de reserve niet via de gebruikelijke actualisatie bepaald. Ook voor 2024 stellen wij voor deze lijn te volgen. De grondexploitatie is in administratief opzicht een sluitend systeem. Het saldo van de baten en lasten, na winstneming via de reserve, wordt verrekend met de boekwaarde op de balans. De afname (de lasten zijn lager dan de baten) van de boekwaarde is € 279.000: • Resultaat uit reguliere baten en lasten € 459.000 (afname boekwaarde). In 2024 zijn er twee kavels bij Venekoten verkocht. • Toevoeging aan de reserve (toename boekwaarde) in verband met winstneming volgens de POCmethode (percentage of completion) € 179.000. Door de verkopen wordt de winstneming ook hoger.
Taakveld 3.4 Economische promotie, voordeel € 43.000 Dit komt hoofdzakelijk door hogere baten toeristenbelasting van € 34.000. Het aantal overnachtingen was hoger dan waar we rekening mee hadden gehouden. Algemene reserve, nadeel € 655.000* Toevoeging en lagere onttrekking voor de omgevingswet. Zie toelichting programma 8. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
37
Programma 4 | Onderwijs Jeugdigen (-9 maand tot 23 jaar) groeien gezond en veilig op en hebben gelijke kansen om zich optimaal te ontwikkelen. Inwoners vinden ‘Goed Opgroeien’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we veel wettelijke taken op dit terrein. Voor de Opgave Goed Opgroeien zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) vier maatschappelijke effecten (L t/m O) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken.
Thema 4.1 Onderwijs Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal. • Uit het collegeakkoord: We willen dat kinderen zich kunnen ontwikkelen in goede gezondheid en in een veilige en stimulerende omgeving. • Uit het collegeakkoord: We vergroten de kansengelijkheid door onderwijsachterstanden bij kinderen en jongeren tegen te gaan. • Handhaven van de kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting van het onderwijs. Borgen van de samenwerking met het onderwijs. Dit binnen de kaders van het Rijk. Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect L: Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal L1. Jeugdigen krijgen optimaal de kans om talenten te ontplooien (faciliteren) • Er waren voldoende kindplaatsen voor deelname aan peuterspeelgroepen, het aanbod Voorschoolse Educatie (VVE) en kinderopvang. • Het aantal deelnemende peuters aan peuterspeelgroepen en VVE lag in 2024 iets hoger dan voorgaande jaren. Meer informatie hierover volgt in het jaarverslag van Scala. • De betrokkenheid van ouders/verzorgers bij het aanbod peuterspeelgroepen en VVE is in 2024 toegenomen. • Op verschillende manieren waren er gezamenlijke bijeenkomsten voor professionals werkzaam in peuterspeelgroepen, kinderopvang en onderwijs. Ook waren er op dorpsniveau doorgaandelijn gesprekken.
• Comprix, Scala en gemeente hebben in 2024 gewerkt aan de planvorming voor de pilot PeuterPlus Ooststellingwerf. • Gedurende het jaar waren er in Haulerwijk, Appelscha en Oosterwolde activiteiten in het kader van naschools aanbod. Kinderen uit de gehele gemeenten konden hieraan deelnemen en zo kennismaken met kunst, cultuur, muziek, dans, sport en spel. Het aanbod wordt verzorgd door lokale ondernemers, verenigingen, hobbyisten, kunstenaars, muzikanten, ouders en vrijwilligers. L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) • Er waren 3.652 leer- en kwalificatieplichtige leerlingen (van 5 tot 18 jaar) woonachtig in Ooststellingwerf. • Er was extra aandacht voor de schoolgang van nieuwkomers (statushouders, Oekraïners). De aanpak heeft geleid tot een toename in de schoolgang onder deze doelgroep. • Het afgelopen schooljaar is er over de gehele linie van verzuim sprake van een toename van het aantal verzuimmeldingen. Scholen melden beter. Deze meldingen zijn meestal opgevolgd door gesprekken tussen leerplichtambtenaar, zorg-coördinator van de school en de leerling en ouders. Vaak resulteert dit in een reguliere schoolgang. Daar waar nodig is onderwijsondersteuning of zorg ingezet. • Er is een lichte toename in het aantal aanvragen van vrijstelling van de Leerplichtwet op basis van artikel 5b (bedenking/levensbeschouwing). Deze jeugdigen ontvangen thuisonderwijs.
Aanleiding is de levensbeschouwing van ouders. In 2024 hebben we de aanvragers uitgenodigd voor een gesprek op basis van hoor en wederhoor. Ook is gewezen op het recht van kinderen om te leren en het ontwikkelen van basisvaardigheden. De rijksoverheid heeft wetgeving in voorbereiding om meer en beter toezicht te houden op kinderen die thuisonderwijs ontvangen. L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren)
38
• •
• •
Het aantal thuiszitters is in Ooststellingwerf nagenoeg gelijk gebleven aan voorgaande jaren. Regionaal en landelijk is er sprake van een toename. Meer voortijdig schoolverlaters (leerlingen die zonder een startkwalificatie school verlaten) stromen uit naar werk. In 2024 is door de coaches van het Doorstroompunt vooral ingezet op uitstroom naar duurzame arbeidsplaatsen. Een duurzame arbeidsplaats biedt de voortijdig schoolverlater de kans om vanuit een bedrijf scholing te volgen wat uiteindelijk leidt tot een diploma. Bijvoorbeeld 4 dagen werken en 1 dag school. De groep voortijdig schoolverlaters bestaat uit leerlingen uit het voortgezet onderwijs en MBO. Meer informatie over de resultaten met betrekking op leerplicht volgt in het jaarverslag (Q2 2025). Zie ook programma 6, thema 6.3 Goed Opgroeien en programma 7, thema 7.1 Gezondheid.
L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) • Bij het onvoldoende beheersen van de Nederlandse (school-) taal was er voor 6-12 jarigen aanbod bij de Taalschool in Drachten. Voor 12-18 jarigen was er de Internationale Schakelklas in Drachten. Deze laatste groep reist zelfstandig met het openbaar vervoer. • In OWO-verband is op een aantal basisscholen ervaring opgedaan met de aanpak 'effectief leesonderwijs'. Een andere aanpak is nodig om het leesplezier van jeugdigen te vergroten en behouden om laaggeletterdheid te voorkomen. • In de bibliotheek is er aanbod voor laaggeletterden. Het aantal deelnemers NT2 (Nederlands als tweede taal) is in 2024 toegenomen. Het aantal deelnemers NT1 (Nederlands als eerste taal) blijft echter zorgelijk. • Er zijn netwerkbijeenkomsten geweest NT1 en NT2. L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) • Vanuit de gedeelde opdracht 'zorg voor jeugdigen' werken onderwijs en gemeente (leerplicht en gebiedsteam) samen aan een passend aanbod (onderwijs-zorg). Ouders worden door school betrokken bij zorgvraagstukken over hun kind (regisseren). Accommodatiebeleid in combinatie met een Integraal Huisvesting Plan Onderwijs.
Met de schoolbesturen is in gezamenlijkheid een visie op de onderwijshuisvesting ontwikkeld om een schoolgebouwenbestand te realiseren die toekomstbestending en duurzaam is. Wat hebben we ervoor gedaan In april 2024 is Doe Agenda L Goed Opgroeien vastgesteld. Dit vormt het kader voor de verschillende vraagstukken met betrekking tot jeugdigen in onze gemeente. L1. Jeugdigen krijgen optimaal kans om talenten te ontplooien (faciliteren) We zorgen voor voldoende kindplaatsen peuteropvang en VVE en een goede spreiding van dit aanbod in de gemeente. Op deze manier is er altijd wel een voorschools aanbod in de buurt. We subsidiëren peuteropvang (2-4 jarigen) waardoor alle ouders financieel in staat zijn om gebruik te maken van het aanbod. We houden toezicht op de kwaliteit van de peuteropvang en de kinderopvang in onze gemeente (wettelijke taak).
39
Voor het vergroten van de ouderbetrokkenheid is er in 2024 een andere invulling gegeven aan VVE-Thuis. Op één peuterspeelgroep is gestart met een pilot waarbij alle ouders uitgenodigd werden om bij het breng- of haalmoment deel te nemen aan een informatieactiviteit. Ouders kregen uitleg over het thema, de activiteiten en de peuters konden laten zien wat ze hadden gedaan. Op deze wijze is er interactie tussen pedagogen, ouders en peuters. Ouders kregen vervolgens materialen mee om thuis nog aan de slag te kunnen met de peuter. Deze aanpak heeft geleid tot een grote deelname en betrokkenheid van ouders. Het heeft er tevens toe geleid dat op nagenoeg alle peuterspeelgroepen met VVE dezelfde aanpak is doorgevoerd. Vanuit het plan Gemeentelijk Onderwijs Achterstanden Beleid (GOAB) Spelenderwijs zijn er in OWO-verband een tweetal scholingsbijeenkomsten georganiseerd voor pedagogen en leerkrachten. Er zijn doorgaande lijngesprekken gevoerd op wijk-dorpsniveau. Voorschoolse voorzieningen, GGD en onderwijs stemmen aanbod en zorg op elkaar af. We vergroten onderwijskansen door preventief aanbod zoals het consultatiebureau (JGZ/GGD), peuteropvang, stapprogramma’s en integrale vroeghulp. In 2024 is door Comprix, Scala en gemeente gewerkt aan het opstellen van een plan voor de pilot PeuterPlus.
Deze voorzieningen biedt peuters met een ondersteuningsbehoefte een aanbod die niet in het reguliere aanbod geboden kan worden. De PeuterPlus start in 2025. L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) Onze leerplichtambtenaar was het afgelopen jaar veelvuldig in gesprek met scholen, zorgpartijen en ouders om thuiszitten, voortijdig schoolverlaten te voorkomen en 'uitvallers' te ondersteunen en begeleiden. Het afgelopen jaar zijn we gestart met het voeren van gesprekken met ouders die een aanvraag voor ontheffing van de leerplicht hebben gedaan. Dit geeft inzicht in beweegredenen van ouders. Maar laat ook zien dat we betrokken zijn. We verzorgen leerlingenvervoer voor leerlingen die ver moeten reizen naar de meest nabije toegankelijke school. L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren) Vanuit de samenwerkingsovereenkomst Leerplicht (2019) werken het Doorstroompunt en zeven gemeenten (leerplicht, gebiedsteam) samen met het voortgezet onderwijs en MBO aan het bieden van kansen voor jeugdigen om een startkwalificatie te behalen. We werken hieraan door: • Inzet van consulenten leerplicht en Doorstroomcoaches die jongeren begeleiden als er sprake is van verzuim. • Begeleiding van voortijdige schoolverlaters naar (een andere) school of werk. • Loopbaanoriëntatie en -begeleiding voor zogenaamde loopbaantwijfelaars.
• Monitoring en indien nodig begeleiding van kwetsbare jongeren. • Ondersteunen en monitoren van jongeren in een kwetsbare positie (jongeren vanuit het vso, pro, isk, vmbo-bb en entree) die een vervolgstap maken binnen het onderwijs, of uitstromen richting werk of dagbesteding. Vanuit de samenwerking is er sinds 2024 een regionale leerplichtcoördinator en zijn de BOA taken ondergebracht bij Smallingerland/doorstroompunt. In het nog komende leerplichtverslag (tweede kwartaal 2025) zal nader worden ingegaan op de inzet van het Doorstroompunt en het actieplan. L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) Om laaggeletterdheid te voorkomen is bij de jongste jeugd al extra aanbod in de vorm van VVE en stapprogramma’s. In OWO-verband is op een aantal basisscholen ervaring opgedaan met de aanpak 'effectief leesonderwijs'. Een andere aanpak is nodig om het leesplezier van jeugdigen te vergroten en/of te behouden, om laaggeletterdheid te voorkomen. Er wordt gewerkt aan een plan om deze aanpak op alle basisscholen door te voeren. In de aanpak werken scholen en bibliotheken samen.
40
Als er al sprake is van laaggeletterdheid zijn er scholingsmogelijkheden via de bibliotheek. Om de doelgroep NT1 beter te bereiken is het wenselijk om het aanbod naar de plek te brengen waar deze doelgroep werkt of samenkomt. Dit wordt in 2025 verder uitgebreid. In 2024 is de aanpak 'Voel je goed', werken aan je eigen ontwikkeling, ondergebracht bij de bibliotheek. Het verbeteren van taalvaardigheden is één van de onderdelen in deze aanpak. L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) Bij problemen is het belangrijk dat kinderopvang, peuteropvang, basisonderwijs, voortgezet onderwijs, gebiedsteam, voorliggende voorzieningen en jeugdhulp goed samenwerken. We faciliteren en stimuleren deze samenwerking. Accommodatiebeleid in combinatie met het Integraal Huisvesting Plan Onderwijs Op 4 juli 2023 had de raad een werkbijeenkomst over het vervolg van het accommodatiebeleid en zijn vijf denkrichtingen/scenario's besproken. Op 31 oktober 2023 stelde de raad de Startnotitie Accommodatiebeleid geamendeerd vast. In 2023/2024 zijn alle schoolgebouwen in samenwerking met de schoolbesturen geschouwd en beoordeeld. Op basis hiervan is een prioritering door de Stuurgroep vastgesteld; verdeeld in vervangende nieuwbouw of verduurzamen/renoveren. Het gaat nog niet om een prioritering in tijd.
Deze uitkomst is meegenomen door het college bij het opstellen van haar voorkeursscenario accommodatiebeleid & huisvestingsplan onderwijs dat in september 2024 in de raad is behandeld. Dit leidde tot het besluit om het voorkeursscenario uit te werken en in aanvulling daarop nog drie specifieke onderzoeken te starten namelijk naar het Bosbad Appelscha, scenario's naar de sporthal en de scholen in Appelscha en een MFA in Oosterwolde. In november 2024 werd een motie aangenomen om de onderzoeksopdracht voor het MFA Oosterwolde te wijzigen. Eind 2024 startten de betreffende onderzoeken. Verwachting is dat de raad in juni 2025 integraal kan besluiten over het Integraal Huisvesting Plan Onderwijs en het accommodatiebeleid, inclusief een concrete planning voor investeringen in de eerste vier jaren, een doorkijk naar de middellange termijn (= 5 tot < 15 jaar) en een doorkijk naar de lange termijn (> 15 jaar). Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal Ouders zijn verantwoordelijk voor de zorg van hun kind/kinderen. Daar waar nodig is er ondersteuning mogelijk en werken we aan kansengelijkheid. Ouders merken dit bijvoorbeeld vanuit het consultatiebureau, de inzet van opvoedondersteuning, de Stapprogramma's en het naschools aanbod.
Accommodatiebeleid in relatie tot Integraal Huisvesting Plan Na het vaststellen van het beleid start de uitvoering en in die fase wordt het merkbaar. Beleidskaders • Visie op samenleven 2020-2024 • Accenten en Afbouwpunten Visie op Samenleven, januari 2024 • Doe Agenda L Goed opgroeien 2024 • Spelenderwijs (beleidsplan GOAB) 2020 • Verordening leerlingenvervoer Ooststellingwerf 2023 • Wet op het Primair-, Speciaal en Voortgezet (speciaal) Onderwijs • Lokale Educatieve Jeugd Agenda (dynamisch) • Subsidieregeling peuterspeelgroepen • Integraal Huisvesting Plan
41
Belangrijkste afwijkingen programma 4 Wat heeft het ons gekost x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2023
Begroting
Begroting
2024
Verschil
4.2 Onderwijshuisvesting
-1.711
-1.370
-1.405
-1.409
-5N
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
-2.047
-1.951
-2.260
-2.069
191 V
Totaal Lasten
-3.758
-3.320
-3.665
-3.479
187 V
4.2 Onderwijshuisvesting
538
216
248
245
-4N
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
641
447
834
639
- 194 N
Totaal Baten
1.179
664
1.082
884
- 198 N
Saldo van baten en lasten
-2.579
-2.657
-2.583
-2.595
- 12 N
Toevoegingen
-
-
-
-
-
Onttrekkingen
-
-
24
24
-
Mutatie reserves
-
-
24
24
-
-2.579
-2.657
-2.559
-2.571
- 12 N
Saldo van baten en lasten Lasten
Baten
Mutatie reserves
Resultaat
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 4 Leerlingenvervoer
Verschil - 56 N
Onderwijsachterstandenbeleid
39 V
Peuterspeelzaalwerk
26 V
Overige kleine afwijkingen
- 21 N
Totaal afwijkingen
- 12 N
42
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Leerlingenvervoer, nadeel € 56.000 Het leerlingenvervoer heeft een nadeel van € 56.000, waarvan € 41.000 wordt veroorzaakt door het vervoer van Oekraïense leerlingen en andere nieuwkomers (kinderen die korter dan een jaar in Nederland wonen en de Nederlandse taal nog moeten leren). Bij de najaarsrapportage 2024 en de begroting 2025 is een besparing van € 100.000 ingeboekt. Achteraf blijkt deze besparing te hoog, met name vanwege de instroom van nieuwkomers. In de voorjaarsrapportage 2025 stellen we daarom voor om het budget structureel te verhogen. Onderwijsachterstandenbeleid, voordeel € 39.000 Van de specifieke uitkering 'inhalen covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen' mocht een bedrag van € 39.000 uit 2022 alsnog worden aangemerkt als besteding. Dit leidt tot een incidenteel voordeel van € 39.000 in het jaar 2024. Peuterspeelzaalwerk, voordeel € 26.000 Er is een incidenteel voordeel van € 26.000 ontstaan vanwege een subsidieafrekening over het jaar 2023.
43
Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie We hebben een gevarieerde basis van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur en we streven ernaar om nog meer doelgroepen te bereiken. Dat geldt ook voor sport. We ondersteunen diverse organisaties en activiteiten op het gebied van bewegen en sport. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente, met de natuurgebieden Drents Friese Wold en Fochteloërveen. Appelscha (en omgeving) is een belangrijke toeristische locatie voor de recreatieve ontwikkeling van de regio. Voor het openbaar groen geldt dat we een veilige en goed onderhouden openbare ruimte hebben die toekomstbestendig is ingericht.
Thema 5.1 Sport en cultuur Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur. Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (Informatie over de sociale infrastructuur (ontmoeten en ontmoetingsplekken) vindt u bij Thema 6.1 Samenleven) • Er is een divers aanbod aan culturele activiteiten en instellingen. We willen daarin met name de moeilijker bereikbare doelgroepen beter bereiken, zoals jongeren, ouderen, nieuwkomers en inwoners met een kleine beurs. Daarom zijn we in 2024 volop aan de slag gegaan met het mogelijk maken van een culturele Bruisplek en met een beter bereik van de dienstverlening van de bibliotheek. • Daarnaast zijn we als gevolg van taalbeleid van de provincie Friesland ons gaan bezinnen op het bevorderen en beschermen van het Stellingwerfs ten opzichte van het Fries in onze gemeente. We willen een gelijke en gelijkwaardige toegang tot beide talen bereiken. • Het Inclusiepanel is betrokken bij de themagroep 'Inclusief sporten en bewegen' van het Lokaal Sport Akkoord. • Er is meer samenwerking tussen verenigingen bij het organiseren van activiteiten. Wat hebben we ervoor gedaan Maatschappelijk effect G.
Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (Informatie over de sociale infrastructuur (ontmoeten en ontmoetingsplekken) vindt u bij Thema 6.1 Samenleven) • Er is een bedrijfsplan culturele Bruisplek gemaakt en deze is doorontwikkeld tot een plan voor nieuwbouw van het Dorpshuis De Miente, samen met de culturele Bruisplek. Deze plannen zijn in september gevoegd in het accommodatiebeleid van de gemeente. De Bruisplek wordt ook een instelling waarin culturele partijen samenwerken aan een culturele programmering voor de gehele gemeente. • Er zijn resultaatafspraken met de st. Bibliotheek Zuidoost Friesland gemaakt over hun extra activiteiten op het gebied van de educatieve bibliotheek (doorgaande leeslijn) en de maatschappelijke bibliotheek (aanpak laaggeletterdheid en basisvaardigheden). • We zijn in gesprek met de provincie Friesland over ons taalbeleid en beraden ons op een betere bescherming van het Stellingwerfs ten opzichte van het Fries. Er is een start gemaakt met het verwoorden van nieuw beleid. • Er is regelmatig overleg tussen gemeenten en voorzitters van voetbalverenigingen over vrijwilligersbeleid, drugs- en -alcohol en rookpreventie, sociale veiligheid. • Vanuit budget Lokaal Sport Akkoord zijn subsidies verstrekt voor sport- en beweegactiviteiten.
44
Wat heeft de inwoner ervan gemerkt Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (Informatie over de sociale infrastructuur (ontmoeten en ontmoetingsplekken) vindt u bij Thema 6.1 Samenleven) • Er is zicht op de realisatie van dorpshuis en een culturele Bruisplek in Oosterwolde. De eerste stappen op weg naar samenwerking in cultureel aanbod voor de gemeenten in het geheel, zijn gezet. • De dienstverlening van de bibliotheek is op het gebied van educatie en maatschappelijke dienstverlening beter bereikbaar geworden. Er is een functionerend digitaalhuis, een informatieloket digitale overheid, er zijn taallessen voor Oekraïense vluchtelingen. Er zijn verbeteringen toegepast in de Bibliotheek op school (dBos), met name in de begeleiding van de leerkrachten. • Bij nieuw taalbeleid hoort een participatietraject. Dit zal worden gestart na besluit over het veranderen van ons huidige taalbeleid. • De beweegmaand in juni heeft veel inwoners en organisaties gemobiliseerd. Beleidskaders • Lokaal Sport- en beweegakkoord (2020) • Lokaal Sport Akkoord 2023-2026 (herijking) • Doe-agenda G Iedereen doet en ontmoet 2021-2025
Thema 5.2 Recreatie en openbaar groen Wat willen we bereiken Recreatie Recreatie en toerisme zijn belangrijke pijlers in ons economisch beleid. De natuurgebieden Drents Friese Wold en Fochteloërveen liggen in onze gemeente, waarbij Appelscha (en omgeving) een belangrijke toeristische locatie is voor de recreatieve ontwikkeling van deze regio. Ons doel is: • Slimme groei van het (duurzame) toerisme in deze regio, een optimale balans tussen een toenemende toeristische druk en de draagkracht van onze leefomgeving. Hiermee willen wij bereiken dat de toeristisch-recreatieve sector tools krijgt aangereikt om toekomstbestendig en kwalitatief verder te professionaliseren, toekomstbestendig te ondernemen en op deze wijze de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het gebied verder te vergroten. • Vitaal, dus duurzaam en toekomstbestendig aanbod van toeristische logies accommodaties. • Vakantieparken ondersteunen met het toekomstbestendig maken van hun recreatieve functie. • Gebiedsgerichte ontwikkelingen waar recreatie en toerisme een prominente plek inneemt. • Dat Ooststellingwerf een aantrekkelijke verblijfslocatie is voor toeristen die de Koloniën van Weldadigheid bezoeken. • Een goed en uitgebreid voorzieningenniveau op het gebied van routenetwerken voor fietsers, wandelaars, ATB-ers, ruiters en menners. • Het op orde houden van de voorzieningen aan de Turfroute.
• De Bosbergtoren als toeristische trekpleister voor de hele regio in stand houden. Openbare ruimte (Groen) Een veilige en goed onderhouden openbare ruimte die toekomstbestendig is ingericht.
45
Wat hebben we bereikt Recreatie We hebben verder uitvoering gegeven aan de ontwikkeling van toerisme en recreatie. Er ligt een eerste concept van de toeristische ontwikkelvisie recreatie en toerisme. Openbaar groen De gemeente heeft de groene openbare ruimte onderhouden en er is onderhoud aan de bomen uitgevoerd. Wat hebben we ervoor gedaan Recreatie • In Zuidoost Friesland verband werken wij samen om het Regio Deal project Recreatie en Toerisme tot uitvoering te brengen. De gemeente Ooststellingwerf is trekker van dit project. De Stichting Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF) heeft verder uitvoering gegeven aan de regionale marketing en (verdere) professionalisering van de sector. • De Coöperatie Appelscha Regio (CAR) 3.0 heeft de lokale marketing, promotie en ondernemerssamenwerking in onze gemeente verder uitgewerkt binnen het thema Buitensport Walhala. CAR 3.0 doet de exploitatie van de Bosbergtoren, wat gezorgd heeft voor meer bezoekers. De gemeente heeft het onderhoud aan de toren voortgezet. • We werken samen op het gebied van marketing en promotie, productontwikkeling en gastheerschap bij de Koloniën van Weldadigheid, Unesco Werelderfgoed. Er is gezamenlijk met alle partijen een jaarplaan opgesteld die we verder uitwerken.
• Om de kwaliteit en kwantiteit van het routenetwerk en de toegankelijkheid van het Nationaal Park Drents Friese Wold in stand te houden zijn er gesprekken gevoerd met Staatsbosbeheer over de fietspaden in het Drents Friese Wold. • We brengen de pilot vitaal vakantiepark De Hildenberg verder in uitvoering. • Het bezoeken van bedrijven op initiatief van de gemeente is een doorlopend proces. Dit jaar hebben wij (samen met de wethouder) vooral bedrijven bezocht waarmee we in gesprek zijn gegaan over de nieuwe Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme. • Binnen het fonds van het Recreatieschap zijn middelen toegezegd voor de Ontwikkelagenda Recreatie en toerisme en heeft het Recreatieschap Drenthe wandelpanelen gefinancierd. Openbaar groen • We hebben zoveel mogelijk bomen gesnoeid volgens de methode 'categorisch boombeheer'. • De eikenprocessierups was ook in 2024 aanwezig. We hebben dit in de gaten gehouden en de rups bestreden om de overlast te beperken. Daarnaast hebben we in 2024 een vervolg gemaakt met de proef paringsverstoring van de eikenprocessierups om de plaag beheersbaar te houden. • We hebben plantvakken en bermen aangepast om daarmee de biodiversiteit te verhogen. • In het plantseizoen 2024-2025 zijn we verder gegaan met het 1-op-1 herplanten van bomen.
46
Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Recreatie • Inwoners zijn via het inwonerspanel betrokken bij het opstellen van de Ontwikkelagenda Recreatie & Toerisme. • Er zijn voor het opstellen van de nieuwe Ontwikkelagenda R&T twee bijeenkomsten voor ondernemers en stakeholders geweest om mee te praten over ontwikkeling van toerisme en recreatie in de gemeente. Openbaar groen • Op diverse locaties in de gemeente zijn werkzaamheden uitgevoerd om onveilige situaties met bomen te voorkomen. • De gebruikers van de openbare ruimte zijn gewaarschuwd voor de aanwezigheid van de eikenprocessierups. • Er zijn meer bloem- en kleurrijke plantvakken en bermen.
Beleidskaders • Masterplan Regio Appelscha (2017-2021) • Structuurvisie Ooststellingwerf 2010-2020-2030 (2009) • Regionale ontwikkelstrategie Recreatie en Toerisme Zuidoost Friesland • Notitie Groenbeleid 2011 (Raad januari 2012) • Beleidsnotitie biodiversiteit gemeente Ooststellingwerf Versie 10 maart 2021, vastgesteld 20 april 2021 • Notitie 'Het behoud van veilige bomen' 2020
47
Belangrijkste afwijkingen programma 5 Wat heeft het ons gekost x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2023
Begroting
Begroting
2024
Verschil
-289
-235
-222
-232
- 10 N
-1.747
-1.796
-2.488
-1.861
627 V
5.3 Cultuurpres. cultuurprod. en cultuurpart
-457
-553
-594
-549
46 V
5.5 Cultureel erfgoed
-127
-140
-210
-172
38 V
5.6 Media
-626
-619
-587
-586
1V
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-3.537
-3.334
-3.541
-3.476
65 V
Totaal Lasten
-6.783
-6.678
-7.643
-6.876
767 V
5.1 Sportbeleid en activering
218
164
180
187
6V
5.2 Sportaccommodaties
360
211
732
324
- 409 N
5.5 Cultureel erfgoed
16
14
14
5
-9N
5.6 Media
45
20
25
25
0V
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
106
101
87
170
83 V
Totaal Baten
744
510
1.039
710
- 329 N
-6.039
-6.169
-6.604
-6.166
438 V
Toevoegingen
-
-
160
-
- 160 N
Onttrekkingen
-
32
157
242
85 V
Mutatie reserves
-
32
317
242
- 75 N
-6.039
-6.137
-6.287
-5.924
363 V
Saldo van baten en lasten Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties
Baten
Saldo van baten en lasten
Mutatie reserves
Resultaat
48
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 5
Verschil
Sporthallen
191 V
Algemene reserve
- 75 N
Subsidieregeling amateursportverenigingen
32 V
Cultuur
46 V
Cultureel erfgoed
29 V
Bomen
37 V
Pumptrack Oosterwolde
140 V
Overige kleine afwijkingen
- 37 N
Totaal afwijkingen
363 V
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 5.2 Sportaccommodaties, voordeel € 218.000 Sporthallen, voordeel € 191.000 De lasten zijn lager dan begroot doordat er nog geen lasten zijn geweest voor onderzoeken accommodatiebeleid (budget € 141.000) en doordat de subsidie voor de verduurzaming van het dorpshuis in Elsloo (€ 50.000) nog niet is uitbetaald. Een deel (€ 75.000) van het budget voor onderzoeken is gedekt via de algemene reserve. Dit blijft beschikbaar voor 2025. Voor het resterende deel € 116.000* stellen we voor om dit via resultaatsbestemming beschikbaar te houden voor 2025. Algemene reserve, nadeel € 75.000* Lagere onttrekking uit de algemene reserve voor onderzoeken accommodatiebeleid. Subsidieregeling amateursportverenigingen, voordeel € 32.000 De lasten zijn lager dan begroot doordat er geen gebruik is gemaakt van de subsidieregeling sportvernieuwing (aanschaf roerende zaken). Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie, voordeel € 46.000 Er was € 70.000 beschikbaar voor de culturele bruisplek (€ 35.000 vanuit 2023 en € 35.000 voor 2024). Dit is niet volledig ingezet. Daarnaast is er budget voor incidentele culturele subsidieaanvragen en (groot) onderhoud beeldende kunst. Er zijn wel aanvragen en onderhoud geweest, maar daarmee is niet het volledige budget benut.
Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed, voordeel € 29.000 De subsidieregeling 80 jaar vrijheid (€ 25.000) loopt van 28 oktober 2024 tot en met 30 september 2025. Er is voor € 14.500 subsidie aangevraagd in 2024. Voor 2025 verwachten we nog aanvragen. We stellen daarom voor om € 10.500 via resultaatsbestemming beschikbaar te houden voor 2025. Daarnaast zijn er minder aanvragen geweest voor subsidie monumenten. In 2025 evalueren we de huidige subsidieregeling en bekijken we of een aanpassing gewenst is.
49
Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie, voordeel € 148.000 Bomen, voordeel € 37.000 Door capaciteitsproblemen zijn in 2024 de geplande te kappen bomen buiten de bebouwde kom niet gekapt. Daarom is er ook geen herplant geweest en is er een voordeel. Voor 2025 is capaciteit geregeld. We stellen voor de resterende middelen via resultaatsbestemming beschikbaar te houden voor 2025 om alsnog de herplanting te realiseren. Pumptrack Oosterwolde, voordeel € 140.000* Bij de kaderbrief 2025 heeft de raad budget beschikbaar gesteld voor een skatebaan. Zowel qua vergunning als qua uitvoering is het handig om de pumptrack en de skatebaan aan elkaar te verbinden. Eind 2024 is gestart met de uitvoering. Planning is dat de pumptrack en de skatebaan in april 2025 gereed zijn. De raad is hierover geïnformeerd via de najaarsrapportage 2024 en mededeling #1734. We stellen voor het budget via resultaatbestemming beschikbaar te houden voor 2025.
* Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
50
Programma 6 | Sociaal Domein Dit programma ‘Sociaal Domein’ gaat over de Visie op Samenleven 2020-2024. Het is een integraal programma over het gehele sociaal domein. Het bestaat uit drie opgaven namelijk Samenleven, Meedoen en Goed Opgroeien. In een doelenboom staat samengevat wat we per opgave willen bereiken (maatschappelijke effecten). De doelenboom vindt u hieronder en in groter formaat op https://www.ooststellingwerf.nl/visiesamenleven. Zie ook paragraaf 10. De vierde opgave van de Visie op Samenleven 'Gezondheid' is in de begroting ondergebracht in Programma 7 'Volksgezondheid en milieu'. In 2023 heeft een tussenevaluatie van de Visie op Samenleven plaatsgevonden. De analyse en bevindingen zijn samen met accenten en afbouwpunten voor de komende jaren verzameld in het document 'Tussenbalans Visie op Samenleven'. De accenten en afbouwpunten zijn in januari 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Deze jaarstukken geven een weergave van de inspanningen en resultaten op hoofdlijnen. In de monitor Sociaal Domein gaan we dieper in op de details. Er is een aantal gemeenschappelijke regelingen dat bijdraagt aan de drie opgaven: • Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer.
Het algemene doel is, om waar nodig, specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten. • Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner. • GR SW Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Per 1 januari 2020 is de herstructurering van Caparis afgerond. De GR is aangepast. Alle SW-medewerkers zijn daarin administratief ondergebracht. Wij hebben een Dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie.
51
Thema 6.1 Samenleven Inleiding Inwoners helpen elkaar, voelen zich thuis en zijn actief voor een sociale en vitale gemeenschap Samenleven is een onderwerp dat erg leeft in de gemeente. Inwoners vinden ‘elkaar ontmoeten’, ‘elkaar ondersteunen’ en activiteiten en verenigingen in de dorpen en in de buurten belangrijk. Voor de Opgave Samenleven zijn in de Visie op Samenleven drie maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan werken. Wat willen we bereiken • Zie collegeakkoord: We willen een samenleving met een sterke sociale basis waarin inwoners verantwoordelijkheid nemen en voelen naar elkaar, voor elkaar klaar staan en elkaar helpen. • Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden (zie doe-agenda E). • Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar.
52
Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden • Inwoners, die een steuntje in de rug kunnen gebruiken bij het leggen van contact en deelnemen aan activiteiten in de Mienskip, kunnen hiervoor terecht bij de Welzijnscoaches van Scala. • Huisartsen, gebiedsteam en andere hulpverleners verwijzen inwoners met psychosociale klachten door naar de welzijnscoaches voor Welzijn op Recept. • De deelname aan sociale activiteiten gericht op verbinding groeit en wordt gewaardeerd. Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar (Informatie over mantelzorgondersteuning vindt u bij Thema 7.1 Gezondheid) • In steeds meer dorpen en dorpshuizen/-kamers zijn vrijwilligers actief om inwoners te verbinden via activiteiten als inloopkoffie, maaltijden, wandelgroepjes enz. • Vrijwillige bestuurscoaches organiseren samen met het opbouwwerk workshops en praktische ondersteuning voor vrijwilligersbesturen. • Het Inclusiepanel Ooststellingwerf maakt zich hard voor toegankelijkheid en meedoen van inwoners met een handicap of chronische aandoening en kijkt ook specifiek naar de positie van ouderen hierin. • In Oosterwolde Noord en Noordoost zijn n.a.v. de zogenaamde ‘tentgesprekken’ werkgroepen ontstaan waarin inwoners en professionals samen zaken die spelen in de wijk oppakken.
Het doel is om met inwoners samen te werken aan een wijk waar onze inwoners tot een hoge leeftijd op een goede en fijne manier kunnen blijven wonen. • Plek voor Talent heeft een nieuwe naam: Scala Vrijwilligerscentrale. Hierdoor zijn de vindbaarheid en zichtbaarheid verbeterd is. • Scala Vrijwilligerscentrale is beter bereikbaar en richt zich naast de vacaturebank, ook op het geven van informatie en advies aan vrijwilligersorganisaties in verschillende dorpen. • Scala Vrijwilligerscentrale trekt rond met de 'Wall of fame'; een expositie waar vrijwilligers geportretteerd worden en waardoor vrijwilligerswerk onder de aandacht wordt gebracht in de dorpen. • De eerste 'Soep en ontmoet' werd georganiseerd door Scala Vrijwilligerscentrale in samenwerking met de gemeente om zo het netwerk van vrijwilligersorganisaties te versterken, op de hoogte te zijn van elkaars activiteiten, horen wat er speelt en leeft, signalen en problemen adequaat op te kunnen pakken. • Buurthuiskamer Het Ketelhuis in het vernieuwde Haerenkwartier ontwikkelt zich verder door. De coördinator van het Leger des Heils heeft een vaste groep vrijwilligers die een breed programma aan activiteiten mogelijk maakt zoals een crea club, kinderactiviteiten en samen eten. Er zijn samenwerkingen ontstaan met o.a. stichting de Kleine Boerderij om wijkbewoners verse groentes aan te bieden.
Ook heeft deze samenwerking een mooi wijkfeest opgeleverd waarbij de wijkvernieuwing werd afgesloten. • Humanitas zet vrijwilligers in om inwoners die zich eenzaam voelen, een luisterend oor nodig hebben of er even uit willen te bezoeken met een vriendschappelijk huisbezoek. • De Zonnebloem zet vrijwilligers in om activiteiten te organiseren voor mensen met een lichamelijke beperking. • We waarderen als gemeente onze vrijwilligers. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sport infrastructuur (Informatie over de culturele- en sport infrastructuur vindt u bij Thema 5.1 Sport en Cultuur) • We hebben via de subsidieregeling 80 jaar vrijheid mensen gemotiveerd om met elkaar aandacht te besteden aan het herdenken en vieren van 80 jaar vrijheid. Naar aanleiding van een motie van de raad is deze regeling ontstaan, er wordt expliciet aandacht besteed aan het ophalen van verhalen over 80 jaar vrijheid. • Het aantal organisaties dat hun activiteiten publiceert op Uutgaon.nl blijft groeien. Uutgaon heeft een aantrekkelijke voorpagina gekregen, waarop elke week andere activiteiten worden uitgelicht • In meer dorpen en wijken werken inwoners, soms samen met het opbouwwerk, aan het realiseren van ontmoetingsruimten. Bijvoorbeeld in Oosterwolde Noord. Wat hebben we daarvoor gedaan Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden
53
• • • •
De ‘Pilot welzijnscoaching’ is eind 2023 gestart en loopt door t/m 2025. In deze pilot werken drie welzijnscoaches eraan om een vertrouwd gezicht in het dorp te worden en zo makkelijk benaderbaar te zijn voor de inwoners VraagElkaar was actief om mensen met elkaar te verbinden op basis van gedeelde behoefte of belangstelling. De gemeente subsidieert indicatievrije dagbesteding in verschillende dorpen (zie Meedoen). We zijn in oktober in Oldeberkoop gestart met een pilot met een, door het dorp zelf aangestelde, ‘dorpsondersteuner’, gericht op verbinding.
Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar (Informatie over mantelzorgondersteuning vindt u bij Thema 7.1 Gezondheid) • De gemeente subsidieert structureel opbouwwerk om initiatieven in de dorpen en buurten verder te helpen en gemeenschapskracht te versterken. • In Oosterwolde Noord en Noordoost zijn (in het kader van domeinoverstijgend samenwerken) in tenten wijkgesprekken gevoerd over de vraag: ‘Wat is er nodig zodat mensen tot op hoge leeftijd in de wijk kunnen blijven wonen?’ Daaruit zijn vijf werkgroepen met inwoners ontstaan die zich bezig houden met vervoer, wonen, ontmoeten, zorg en mantelzorg. • De gemeente faciliteert de vrijwilligers die de huisbezoeken 75+ afleggen met een reis- en onkostenvergoeding. • De gemeente subsidieert Scala Vrijwilligerscentrale met bijbehorende website. • De gemeente subsidieert Humanitas met vriendschappelijke huisbezoeken. • Het Inclusiepanel wordt ondersteund door een beleidsmedewerker (8 uur per week) om de verbinding te leggen met de verschillende beleidsterreinen en collega's in de gemeentelijke organisatie. • De gemeente bekostigt vergaderkosten, reiskosten en kleinere activiteiten die door het Inclusiepanel worden bedacht en uitgevoerd. • De gemeente betaalt een abonnement op de Hoge Nood app.
• De gemeente subsidieert De Zonnebloem met activiteiten voor mensen met een lichamelijke beperking • We organiseren als gemeente de jaarlijkse waarderingsavond voor vrijwilligers door het uitreiken van de vrijwilligersawards en de vrijwilligersprijzen. • We werken aan een gezamenlijk convenant Buurtbemiddeling tussen gemeente, woningcorporaties en Scala. • De dorpencoördinatoren en de opbouwwerkers ondersteunen diverse initiatieven, bijvoorbeeld dorpstuin Haulerwijk en pumptrack Oosterwolde. • Vanuit Het Fonds 2024 zijn 13 maatschappelijke initiatieven gesubsidieerd. • Via de website www.DitIsOoststellingwerf.nl zetten we vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties in het zonnetje en kunnen inwoners ondersteuning vinden bij het organiseren van hun eigen initiatief. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sport infrastructuur (NB Informatie over de culturele- en sport infrastructuur vindt u bij Thema 5.1 Sport en Cultuur) • Er is een subsidieregeling 80 jaar vrijheid gemaakt. • Als voorbereiding voor het nieuwe accommodatiebeleid hebben we in de dorpen gesprekken gevoerd over accommodaties en activiteiten. • In het accommodatiebeleid is geborgd dat in elk dorp ontmoetingsruimten zijn of komen.