Bijlage 2 - Jaarstukken 2023 gemeente Ooststellingwerf OUD

Jaarstukken 2023

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................3 Inleiding jaarstukken ...............................................................................................................................................5 Aanbieding en samenvatting ..............................................................................................................................5 Bestuur en organisatie ........................................................................................................................................9 Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 10 Algemeen ............................................................................................................................................................... 11 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten ................................................................................................. 11 Analyse gerealiseerd resultaat ..........................................................................................................................

12 Bestemming gerealiseerd resultaat .................................................................................................................. 14 Actualisatie reserves en voorzieningen ............................................................................................................ 16 Programma 1 | Samenleven .................................................................................................................................. 17 Thema 1.1 Meedoen ......................................................................................................................................... 18 Thema 1.2 Samenleven ..................................................................................................................................... 24 Thema 1.3 Gezondheid ..................................................................................................................................... 28 Thema 1.4 Goed Opgroeien ............................................................................................................................. 32 Belangrijkste afwijkingen programma 1 ........................................................................................................... 37 Programma 2 | Welzijn en educatie ......................................................................................................................

42 Thema 2.2 Onderwijshuisvesting ..................................................................................................................... 42 Belangrijkste afwijkingen programma 2 ........................................................................................................... 43 Programma 3 | Ruimtelijke en economische ontwikkeling .................................................................................. 44 Thema 3.1.1 Recreatie en Toerisme ................................................................................................................. 44 Thema 3.1.3 Economie en werkgelegenheid .................................................................................................... 45 Thema 3.2 Openbare ruimte, mobiliteit en bereikbaarheid ............................................................................ 46 Thema 3.3.1 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 47 Thema 3.3.2 Grondstoffen en afval .................................................................................................................. 52 Thema 3.4 Bouwen en wonen (inclusief volkshuisvesting) .............................................................................

53 Belangrijkste afwijkingen programma 3 ........................................................................................................... 56 Programma 4 | Strategische projecten en ontwikkelingen ................................................................................... 61 Thema 4.1 Visie op Samenleven....................................................................................................................... 61 Thema 4.2 Omgevingswet, bestemmingsplannen .......................................................................................... 62 Thema 4.3 Regio Deal Zuidoost Friesland ....................................................................................................... 64 Thema 4.4 Haerenkwartier ............................................................................................................................... 68 Thema 4.5 Stikstof ............................................................................................................................................ 69 Thema 4.6 Accommodatiebeleid ...................................................................................................................... 71 Programma 5 | Openbare orde en veiligheid .......................................................................................................

72 Thema 5.1 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................................... 72 Belangrijkste afwijkingen programma 5 ........................................................................................................... 73 Programma 6 | Bestuur en dienstverlening .......................................................................................................... 74 Thema 6.1 Bestuur ............................................................................................................................................ 74 3

Thema 6.2 Dienstverlening ............................................................................................................................... 75 Thema 6.3 Financiën ......................................................................................................................................... 76 Belangrijkste afwijkingen programma 6 ........................................................................................................... 78 Paragrafen .............................................................................................................................................................. 82 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen .......................................................................................................................... 82 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 89 Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 96 Paragraaf 4 | Financiering ............................................................................................................................... 100 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................

103 Paragraaf 6 | Verbonden partijen .................................................................................................................... 107 Paragraaf 7 | Grondbeleid ............................................................................................................................... 114 Paragraaf 8 | OWO-Samenwerking ................................................................................................................. 118 Paragraaf 9 | Wet Open Overheid (Woo) ....................................................................................................... 120 Jaarrekening ......................................................................................................................................................... 121 Balans .............................................................................................................................................................. 122 Overzicht baten en lasten ............................................................................................................................... 124 Waarderingsgrondslagen ................................................................................................................................

126 Toelichting op de balans activa ...................................................................................................................... 129 Toelichting op de balans passiva ................................................................................................................... 137 Toelichting op de balans niet uit balans blijkende verplichtingen ................................................................ 141 Toelichting overzicht baten en lasten ............................................................................................................. 142 Overzicht onvoorzien ...................................................................................................................................... 143 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................... 144 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................ 145 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................................... 147 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 148 A.

Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ................................................................................... 148 B. Overzicht wet normering bezoldiging topfunctionarissen ........................................................................ 174 C. Overzicht schatkistbankieren ..................................................................................................................... 175 D. Begrotingsrechtmatigheid.......................................................................................................................... 176 E. Kerngegevens .............................................................................................................................................. 178 F. Overzicht Taakvelden .................................................................................................................................. 180 G. Beleidsindicatoren ...................................................................................................................................... 185

4

Inleiding jaarstukken Aanbieding en samenvatting Aanbieding Hierbij ontvangt u de Jaarstukken over 2023. Het tweede jaar van de nieuwe raadsperiode. Een jaar waarin we gewerkt hebben met de samenwerkingsagenda en het collegeakkoord zoals die verwerkt was is de programmabegroting. Financieel gezien stonden we er in 2023 goed voor. Ook in 2024 en 2025 hebben we nog zwarte cijfers. Vanaf 2026 komen we net als veel gemeenten in de min terecht. In de Kaderbrief 2025 gaan we hier nader op in. Daarnaast worden wij, en met ons de inwoners en bedrijven, geconfronteerd met hoge prijzen. Dit geeft onzekerheden. In 2023 was € 1,65 miljoen beschikbaar door het initiatiefvoorstel van december 2022. Een deel daarvan is ingezet voor lastenverlichting en van een deel is ook geconstateerd dat er minder gebruik van is gemaakt dan verwacht. In oktober 2023 is de wet 'Eenmalige Energietoeslag 2023' aangenomen. Daardoor konden we een groot deel van deze eenmalige energietoeslag 2023 al ambtshalve in 2023 uitkeren. In 2024 kunnen inwoners die hier recht op hebben en de toeslag nog niet hebben ontvangen dit alsnog aanvragen. De doelgroep is door de raad uitgebreid van 120% naar 140% van het bestaansminimum. In het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan een aantal grote dossiers. Bijvoorbeeld het realiseren van een tijdelijke opvang voor statushouders in Rikkingahof.

We zetten stappen in de woningbouwopgave en hebben strategische gronden aangekocht. Ook op het gebied van duurzaamheid hebben we flink ingezet. Het accommodatiebeleid en de omgevingswet zijn nog twee grote dossiers geweest afgelopen jaar en vragen nog steeds veel inzet. Een overzicht van wat afgelopen jaar is gerealiseerd staat hieronder in de samenvatting. Samenvatting De Jaarstukken bestaan uit twee delen, het jaarverslag en de jaarrekening. De plannen staan in de programmabegroting 2023 die in november 2022 door u is vastgesteld. Met het jaarverslag leggen wij verantwoording af over de belangrijkste beleids- en financiële resultaten. In de jaarrekening geven we de volledige financiële verantwoording en de balans met toelichting. We beschrijven hieronder, op hoofdlijnen, een aantal belangrijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Sociaal Domein Levensloopbestendig wonen Steeds meer inwoners zijn bezig met levensloopbestendig wonen en zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen. En van de ondersteuning die zij daarbij van ons kunnen krijgen (bijvoorbeeld verzilverlening). Uitkeringsgerechtigden Het aantal uitkeringsgerechtigden (P-wet) is iets gestegen. De instroom in de bijstand was net als in 2022 relatief laag door de gunstige arbeidsmarktsituatie.

We zien wel de duurzame uitstroom uit de bijstand gestaag groeien (langer dan een half jaar uit de bijstand als ze eenmaal zijn uitgestroomd). Regelingen We bereiken steeds meer mensen met onze schulden- en armoederegelingen (inclusief energietoeslag). Het gebruik van regelingen is voor inwoners makkelijker geworden door hen te helpen via de Voorzieningenwijzer. Door de nieuwe taken op het gebied van vroegsignalering van schulden bereiken we mensen met (beginnende) schulden in een vroeg stadium.

5

Vangnet Op www.socialekaartooststellingwerf.nl kunnen inwoners en verwijzers zoeken naar (indicatievrije) voorzieningen in en om onze gemeente, waar zij mogelijk baat bij hebben. In 2023 zijn er meer mogelijkheden bij gekomen voor indicatievrije dagbesteding. Daarnaast investeren we sinds dit jaar in welzijnscoaching door Scala. Er is aandacht voor de specifieke problematiek van dementie in onze gemeente onder andere door het subsidiëren van het project DementTalent, gericht op het stimuleren dat mensen met dementie vrijwilligerswerk gaan doen. Wet Inburgering De uitvoering van de Wet Inburgering staat goed op de rails. Het lukt slecht bij een deel van de statushouders om hen mee te laten doen in (vrijwilligers)werk. In 2023 hebben we in samenwerking met de woningcorporaties 38 woningen beschikbaar gesteld aan statushouders. Opvang vluchtelingen We zorgden dit jaar opnieuw dat een groep ontheemden uit Oekraïne veiligheid en opvang ontving en dat zij zich dagelijks kunnen redden. Er is een tijdelijke opvang voor statushouders in Rikkingahof gerealiseerd waardoor we bijdragen aan de verlichting van het vraagstuk rondom vluchtelingenopvang. Verbondenheid Er komen steeds meer initiatieven voor ontmoeten en verbinden in de dorpen tot stand. Via het Fonds 2023 zijn 14 nieuwe maatschappelijke initiatieven financieel ondersteund.

We hebben eind 2022, door het initiatiefvoorstel van de raad, een 'noodfonds maatschappelijke organisaties' ingesteld. Hiermee zijn in 2023 een aantal verenigingen en andere organisaties gesteund om de hoge energielasten te dragen. Daarnaast is de Lokale inclusie agenda geactualiseerd en is de uitvoering opgepakt (intern en extern). Cultuur en 'dit is Ooststellingwerf' We bekostigden een kwartiermaker ter ondersteuning van de kerngroep die bezig is met het maken van een bedrijfsplan voor een (culturele) Bruisplek in de gemeente. We werkten in 2023 samen met inwoners, Scala en andere maatschappelijke organisaties aan een nieuw platform ‘Dit Is Ooststellingwerf’ waar verhalen van vrijwilligers, mantelzorgers en maatschappelijke initiatieven bij elkaar komen en waar inwoners informatie vinden over vrijwilligersondersteuning, hulp voor mantelzorgers en het initiatievenloket van de gemeente. Begin 2024 lanceren we dit platform. Gezondheid We investeerden op allerlei manieren in een gezonde leefomgeving (denk aan speelvoorzieningen, groene schoolpleinen, fietspaden, watertappunten, gezonde school, gezonde sportkantine, rookvrije gebieden, hoge nood app et cetera). We zien dat het iets beter gaat met de mentale weerbaarheid van kinderen tussen de 4 en 12 jaar (kindmonitor 2022, GGD).

De cijfers van de GGD van begin 2022 laten zien dat de weerbaarheid van jongeren vanaf 12 jaar aandacht vraagt. We ondersteunden de bloeizones (Appelscha, Haulerwijk). Dit zijn initiatieven van dorpen/inwoners, gericht op positieve gezondheid. In Oldeberkoop is vanuit het dorp ook een bloeizone gestart. Jeugdhulp In totaal zien we een stijging van het aantal jeugdigen in zorg. Daarnaast stijgen de gemiddelde kosten per jeugdige. We kijken doorlopend hoe we de uitgaven kunnen beperken en nog meer preventief kunnen inzetten. We zijn bezig om de prognose te laten toetsen, oorzaken te achterhalen en opties te vinden om de stijging in de lasten te verminderen dan wel om te buigen. U heeft in februari 2024 een mededeling ontvangen over de overschrijding van het jeugdhulp budget in 2023. En in maart heeft u de rapportage 'grip krijgen op jeugdkosten ontvangen'. Steeds meer ouders kloppen aan bij de Consulent Jeugd in de huisartsenpraktijk en op scholen. Dit is een medewerker van het Gebiedsteam met kennis van het hele spectrum van opvoed- en opgroeiproblematiek. Door deze samenwerking kan de consulent zelf vragen oppakken, waarvoor de huisarts voorheen een doorverwijzing zou geven voor (duurdere) specialistische jeugdhulp. In 2023 besloot de raad meerjarig te investeren in het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO).

6

Ruimtelijke en economische ontwikkelingen Recreatie en toerisme en economie De promotie en marketing van Ooststellingwerf als toeristische bestemming is een doorlopend proces. Daar wordt hard aan gewerkt door Coöperatie Appelscha 3.0, Recreatieschap Drenthe en de regionale marketingorganisatie Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF). Ook is onze deelname aan de marketing Koloniën van Weldadigheid opgestart zodat we kunnen profiteren van onze ligging tussen de koloniën in Veenhuizen en Frederiksoord. In april 2022 is het Stellingenpad, een lange afstandsroute, geopend. Het Stellingenpad gaat over het knooppuntennetwerk dat met zowel de Marrekrite en het Recreatieschap Drenthe is ontwikkeld. Het Stellingenpad is in 2023 verkozen tot Wandelroute van het jaar in de Benelux. In 2023 is de verkoop van bedrijfskavels weer opgestart. Er zijn kavels in optie die in 2024 worden aangekocht en bebouwd. Daarnaast is er vraag naar het vestigen van duurzame bedrijven op het Ecomunitypark. Het bestemmingsplan om uitbreiding mogelijk te maken is in voorbereiding. Het college had van de raad de opdracht gekregen om te onderzoeken hoe we het Biosintrum een duurzame en gezonde positie kunnen geven met behoud van haar doelstellingen. Daarom heeft de raad op 20 juni 2023 besloten om het Biosintrum aan Stichting Biosintrum te verhuren.

Duurzaamheid We krijgen steeds meer inzicht in de CO2-reductie in Ooststellingwerf door de inzet van het CO2-dashboard. Ten opzichte van 1990 is de uitstoot in 2020 met 33,6% afgenomen. Nationaal bedroeg de reductie van alle broeikasgassen 24,7%. De afname van uitstoot in Ooststellingwerf is voor een groot deel toe te schrijven aan de opwek van duurzame energie. We zien dat steeds meer inwoners bezig zijn met energiebesparing en het treffen van verduurzamingsmaatregelen, zoals isolatie of de aanleg van een warmtepomp en zonnepanelen. Voor huishoudens met een laag inkomen is energietoeslag beschikbaar en ca. 800 inwoners in energiearmoede hebben gebruik gemaakt van de witgoedwissel met een gratis energiecoachgesprek. Hiermee proberen we de energietransitie voor alle inwoners haalbaar en betaalbaar te houden. Omgevingswet We hebben ons voorbereid aan de hand van de actielijst van de VNG, wat betekent dat we ons hebben geconcentreerd op de acties die minimaal nodig zijn voor inwerkingtreding van de Omgevingswet. Deze (minimale) acties zijn uitgevoerd. Met de pilot omgevingsplan Appelscha zijn we verder gegaan dan de minimale vereisten. De Omgevingswet voeren we nu beleidsneutraal in. In de periode van 2024 tot 2032 maken we een gebiedsdekkend omgevingsplan met daarin eventuele beleidskeuzes. In 2023 zijn nog veel initiatieven onder de oude wet ingediend.

Het vroeg veel ambtelijke inzet om deze bestemmingsplannen nog te verwerken. Taskforce Wonen De druk op de woningvoorraad is groot en vraagt om creatief denken en handelen om de voorraad (tijdelijk) te vergroten. We zijn in gesprek met initiatiefnemers, corporaties, bouwers en de provincie om alle mogelijkheden te benutten. De Taskforce Wonen is volop bezig om de versnelling van eigen plannen en plannen van derden in uitvoering te brengen. In 2023 hebben we plannen voor in totaal 175 nieuwe woningen in procedure gebracht. We hebben hierbij ook aandacht voor innovatieve woningbouw. Daarnaast zetten we in op intensievere samenwerking met en tussen zorgpartijen om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen. Veiligheid, bestuur en dienstverlening Veiligheid We hebben de kennis vergroot van de medewerkers die bij de crisisorganisatie betrokken zijn. Daarnaast zijn er nieuwe Officieren van Dienst getraind en worden zij ingezet. We hebben de bewustwording over ondermijning vergroot bij de inwoners in het buitengebied, ondernemers en collega’s. Bestuur De legesverordening met ingangsdatum 1 januari 2024 is in OWO-verband aangepast aan de nieuwe 7

wetgeving namelijk de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (Wkb). We hebben gewerkt aan de Samenwerkingsagenda. Van de A-dossiers Stikstof en Financiën en lokale lasten zijn in 2023 startnotities in de raad besproken. De startnotitie over energietransitie is in 2023 voorbereid. Daarnaast is in 2023 met de raad gesproken over de startnotities inwonersparticipatie en accommodatiebeleid. Het participatiebeleid is vastgesteld in de raad. Dienstverlening Er worden steeds meer producten digitaal aangeboden, zoals het verlengen van een rijbewijs en verzoeken om kwijtschelding of betalingstermijnen. Daarnaast blijft contact mogelijk aan de publieksbalie voor alle producten. Kanaalsturing is in gang gezet met als doel de inwoner met zijn vragen sneller naar de juiste plek te sturen. Daarnaast handelden we terugbelnotities sneller af. Tot slot de financiële doorkijk De Jaarrekening 2023 sluit met een positief saldo van € 3,857 miljoen. Op het totale budget van € 100 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2023 betekent dit een afwijking van 3,9%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een positieve afwijking van € 4,507 miljoen. Het resultaat komt hoofdzakelijk doordat we een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvingen door de september- en decembercirculaire. Daarnaast is niet het volledige budget van het initiatiefvoorstel besteed.

Ook was er een positieve afrekening beschermd wonen en een voordeel op het budget opvang Oekraïners. We hadden een nadeel door hogere lasten jeugdhulp.

8

Bestuur en organisatie Het college van burgemeester en wethouders is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat naast de burgemeester uit vier wethouders en de gemeentesecretaris. De samenstelling is als volgt:  Jack Werkman, burgemeester  Esther Verhagen, wethouder Sociaal Domein en Accommodatiebeleid  Gerben But, wethouder Duurzaamheid en Mobiliteit  Jelke Nijboer, wethouder Wonen, Onderwijs en Sport  Jan van Weperen, wethouder Financiën en Economie  Willem Mutter, gemeentesecretaris

9

Leeswijzer De Jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag staat per programma de vraag centraal of de gestelde doelen uit de programmabegroting 2023 gerealiseerd zijn in 2023. We geven antwoord op de vragen ‘wat hebben we bereikt?, ‘wat hebben we daarvoor gedaan?’ en ‘wat heeft de inwoner daarvan gemerkt?’. Daarnaast tonen we de inzet van middelen door de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’ te beantwoorden en geven we een toelichting op afwijkingen. In de jaarrekening staan de balans, de programmarekening en de toelichting op de balans. De rechtmatigheidsverantwoording is nu voor het eerst onderdeel van de jaarstukken. Het college geeft een verklaring over de rechtmatigheid. De accountant geeft een verklaring af over de getrouwheid.

10

Algemeen Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 2023 x € 1.000 Saldo jaarrekening

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2022

Begroting

Begroting

2023

Verschil

Lasten

-83.715

-77.664

-97.755

-92.686

5.069 V

Baten

89.512

80.048

90.441

94.702

4.261 V

Saldo van baten en lasten

5.798

2.384

-7.314

2.016

9.330 V

Toevoegingen

-2.705

-214

-2.297

-1.351

946 V

Onttrekkingen

2.037

645

8.961

3.191

- 5.770 N

Mutatie reserves

-669

431

6.664

1.840

- 4.823 N

Resultaat

5.129

2.816

-650

3.857

4.507 V

873

-

2.372

-30

- 2.402 N

6.002

2.816

1.722

3.826

2.104 V

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

Structureel resultaat

Mutaties geraamd resultaat In onderstaand overzicht zijn de mutaties in het begrotingssaldo (geraamd resultaat) in kaart gebracht. x € 1.000 Mutaties geraamd resultaat

2023

Primitief begrotingsperspectief

2.816

Besluiten nieuw beleid en amendementen

-2.707

Begrotingsperspectief na Samen Verder en amendementen Sportvernieuwing (raadsbesluit 29 november 2022)

110 -30

Gevolgen septembercirculaire 2022

1.020

Gevolgen decembercirculaire 2022

-279

Gevolgen voorjaarsrapportage 2023

-1.346

Gevolgen meicirculaire 2023

557

Gevolgen najaarsrapportage 2023

-681

Geraamd resultaat

-650

Toelichting De Jaarrekening 2023 sluit met een positief saldo van € 3,857 miljoen. Op het totale budget van € 100 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2023 betekent dit een afwijking van 3,9%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een positieve afwijking van € 4,507 miljoen. Hierna beschrijven we het gerealiseerde resultaat op hoofdlijnen. Bij de programma's geven we per programma een nadere specificatie van de verschillenanalyse.

11

Analyse gerealiseerd resultaat Analyse gerealiseerd resultaat 2023 op hoofdlijnen In onderstaand overzicht treft u een analyse op hoofdlijnen aan van de belangrijkste financiële verschillen tussen de begroting 2023 na wijziging en de jaarstukken 2023. We geven verschillen aan die groter zijn dan € 100.000 en die bijdragen aan het resultaat. Het is in dit onderdeel nadrukkelijk niet de bedoeling een limitatieve opsomming te geven die per programma aansluit op onderstaand overzicht. In de programmaonderdelen, bij de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’, treft u een nadere gedetailleerde specificatie aan, waar we per programma de realisatie vergelijken met het geraamde resultaat. x € 1.000 Analyse gerealiseerd resultaat

Actuele

Rekening

Begroting

2023

Verschil

1. Samenleven

-28.501

-27.322

1.178 V

2. Welzijn & educatie

-1.057

-927

130 V

3. Ruimtelijke & economische ontwikk.

-2.494

-1.997

497 V

5. Openbare orde en veiligheid

-2.501

-2.493

8V

6. Bestuur & Dienstverlening

33.902

36.596

2.694 V

-650

3.857

4.507 V

Resultaat

Analyse Programma 1  Armoede, voordeel € 805.000. Dit komt hoofdzakelijk doordat minder gebruik is gemaakt van het noodfonds inwoners, kleine initiatieven, warmteplekken en fonds maatschappelijke instellingen. Ook zijn er budgetten via de meicirculaire 2023 ontvangen waarvan we u voorstellen dit door resultaatsbestemming voor 2024 beschikbaar te houden.  Energietoeslag, per saldo een voordeel van € 200.000. De baten en lasten vallen in verschillende programma's. We stellen voor het restant te bestemmen voor uitgaven energietoeslag die niet ambtshalve in 2023 zijn uitgekeerd.  Levensonderhoud, voordeel € 149.000. De aantallen voor de wet werk en bijstand (WWB) zijn gestegen. Ook is per 1 januari 2023 het wettelijk minimumloon aangepast. De uitkeringen zijn daarom verhoogd, waardoor de lasten per cliënt hoger waren dan verwacht. Ook is er meer loonkostensubsidie toegekend dan begroot. Ondanks deze hogere lasten hebben we toch een voordeel, dat komt doordat het budget dat we van het rijk ontvangen ook is aangepast. We hebben per saldo meer ontvangen van het rijk dan we aan lasten hadden.  Participatiewet, voordeel € 266.000. Er is een voordeel bij inburgering. Via de meicirculaire 2023 is een bedrag voor maatschappelijke begeleiding statushouders Wet Inburgering 2013 toegevoegd. In 2023 hadden we geen statushouders meer die onder de oude wet vallen.

Via de septembercirculaire 2022 is een bedrag beschikbaar gesteld voor integratie als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars. Dit bedrag is niet gebruikt omdat het aantal gehuisveste statushouders lager is dan verwacht vanwege woningtekort en beperkt geschikt aanbod. Om die reden is ook het uitvoeringsbudget en het budget voor de leerbaarheidstoets niet volledig uitgegeven. Daarnaast is er een voordeel op de bijdrage aan Caparis. Gedurende het jaar zijn de bijdragen aan Caparis verhoogd, omdat een forse cao-stijging werd verwacht. Daarom is het budget bij de voorjaarsrapportage 2023 verhoogd. De cao loonstijging bleef lange tijd uit, er is een beperkte nabetaling geweest over 2023. Daarom zijn de lasten lager en ontstaat een voordeel.  Wmo, voordeel € 827.000. Dit komt door een positieve afrekening beschermd wonen en maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Daarnaast hebben we nog een voordeel bij hulp bij het huishouden. We zien nog steeds stijgende cliëntaantallen, daar hebben we in de begroting ook rekening mee gehouden. In de zomerperiode is minder inzet geweest door personeelstekort, waardoor we een voordeel hebben in dit jaar. Ook waren de lasten voor Wmo begeleiding en dagbesteding lager. Het aantal cliënten in begeleiding en dagbesteding is nog steeds stabiel. Het aantal cliënten in begeleiding plus daalt nog steeds.

Dit is de dure vorm van begeleiding, waardoor we minder lasten hebben.

12







Maatschappelijke opvang, voordeel € 1.442.000. Dit komt hoofdzakelijk door een voordeel op het budget opvang vluchtelingen Oekraïne. We hebben meer budget van het rijk ontvangen dan we aan lasten hebben gehad. We stellen voor het restant via resultaatbestemming beschikbaar te houden. We komen voor de besteding nog met een voorstel bij u. Jeugdhulp, nadeel € 1,6 miljoen. Bij de najaarsrapportage 2023 meldden we al een tekort op de jeugdhulp van € 1.000.000. Hiervan is € 750.000 in de begroting verwerkt. Uiteindelijk bleek de prognose niet volledig te zijn, en hebben we een aanvullend tekort van € 1.600.000 (een afwijking van € 1,35 miljoen ten opzichte van de prognose). Dit werd al geconstateerd voordat de externe partij de nieuwe prognose volledig had afgerond. We hebben u daar met een mededeling over geïnformeerd. Leerlingenvervoer, voordeel € 170.000. Bij het opstellen van de begroting 2023 is het budget leerlingenvervoer verhoogd vanwege een stijgend aantal leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer. In werkelijkheid is het leerlingenaantal in 2023 met 20% gedaald ten opzichte van 2022. Daarnaast is bij de meicirculaire 2023 € 42.000 ontvangen voor leerlingenvervoer Oekraïne. De lasten hiervoor waren € 14.000.

Programma 2 In dit programma zijn geen grote afwijkingen met resultaatsconsequenties te vermelden. Programma 3  Grond en gebouwen, voordeel € 139.000. Het voordeel is een gevolg van ontvangen huur voor het pand Houtwal en opbrengst verkopen van grond. De omvang hiervan is na de termijn van de najaarsrapportage 2023 volledig in beeld gekomen, zodat dit niet in de rapportage kon worden meegenomen. Programma 5 In dit programma zijn geen grote afwijkingen te vermelden. Programma 6  Algemeen bestuur, voordeel € 159.000. Dit komt hoofdzakelijk door het later invullen van vacatures bij de griffie en lagere vergoedingen van de raad en een positieve afrekening daarvan vanuit 2022.  Dagelijks bestuur, nadeel € 114.000. Dit komt hoofdzakelijk door een nadeel bij het wachtgeld voormalige bestuurders door een afrekening over 2022. Ook was de dotatie aan de voorziening pensioenen (voormalige) bestuurders hoger dan geraamd.  Automatisering, voordeel € 335.000. Het voordeel heeft te maken met dat er lagere afschrijvingslasten zijn geweest in 2023. Dit houdt verband met het later, dan de oorspronkelijke planning, gereed worden van een aantal ICT-projecten. Bijvoorbeeld de vervanging van de kernapplicaties.  Algemene uitkering, voordeel € 2.330.000.

De gevolgen van de september- en decembercirculaire 2023 zijn niet via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt, dit is via mededelingen aan u gecommuniceerd.

13

Bestemming gerealiseerd resultaat Meerjarig beslag Het bepaalde bodembedrag van de algemene reserve is € 3 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is berekend dat de benodigde weerstandscapaciteit € 2,735 miljoen bedraagt. Er wordt een netto meerjarig beslag (2024-2027) gelegd op de algemene reserve van in totaal € 4,91 miljoen. Het meerjarig beslag bestaat uit de volgende onttrekkingen:  Project Mader € 11.600 (2024)  Subsidie Vrijstaat en stichting Kortsluiting (A012) € 60.000 (2024-2026)  Pilot menstruatieproducten (A020a) € 12.000 (2024)  Energietoeslag (140% norm) € 625.000 (2024)  OKO-projectleider € 207.000 (2024-2026)  OKO-uitvoeringskosten € 1.187.000 (2024-2026)  Omgevingswet € 620.284 (2024)  Biobased Economy € 174.503 (2024)  Taskforce woningbouw € 1.094.925 (2024)  Verkeersveiligheid € 342.655 (2024)  Klimaatmiddelen € 305.723 (2024)  Fietsverbinding Waskemeer € 220.000 (2024)  Onderzoek (subsidioloog/accommodatiebeleid) € 7.416 (2024)  Friese projectenmachine € 22.000 (2024)  Concerncontrol € 20.000 (2024) Minimale niveau algemene reserve Het minimale niveau van de algemene reserve voor de komende jaren is € 10,645 miljoen. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2023 € 29,724 miljoen.

Na toevoeging van het gerealiseerde resultaat over 2023 (zie tabel voorstel bestemming gerealiseerd resultaat), stijgt de algemene reserve naar € 30,948 miljoen. x € 1.000 Minimale niveau Algemene reserve

Rekening 2023

Bodembedrag

3.000

Benodigde weerstandscapaciteit

2.735

Meerjarig beslag

4.910

Minimale niveau algemene reserve

10.645

Algemene reserve per ultimo 2023

29.724

Afwijking t.o.v. minimale niveau

19.079

Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat We stellen u voor het resultaat op onderstaande wijze te bestemmen:  € 200.000 voor de energietoeslag 2023. Via de decembercirculaire 2023 hebben we hiervoor middelen ontvangen. Dit is nog niet allemaal ingezet, omdat de aanvragen (niet ambtshalve toegekend) in 2024 binnen komen.  € 62.000 voor een aanpak armoede en schulden. Dit bedrag hebben we via de meicirculaire 2023 ontvangen en is in 2023 niet ingezet. We stellen voor dit beschikbaar te houden voor 2024.  € 77.000 voor flankerend beleid energiearmoede. Dit bedrag hebben we via de meicirculaire 2023 ontvangen en is in 2023 niet ingezet. We stellen voor dit beschikbaar te houden voor 2024.  € 245.000 voor het Fonds maatschappelijke initiatieven. Zoals ook in de najaarsrapportage 2023 voorgesteld stellen we voor dit bedrag in 2024 beschikbaar te houden.  € 1.442.000 voor maatschappelijke opvang (Oekraïne). We hebben meer budget van het rijk ontvangen dan we aan lasten hebben gehad. We komen voor de besteding nog met een voorstel bij u.  € 308.000 voor de omgevingswet. Dit bedrag hebben we via de decembercirculaire 2023 ontvangen.

14

  

€ 72.000 voor uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak. Dit bedrag hebben we via de decembercirculaire 2023 ontvangen. € 50.000 voor schilderwerk molen Makkinga. Het schilderwerk aan de molen kon in 2023 niet worden uitgevoerd door slechte weersomstandigheden na de zomer. Het werk is wel aanbesteed en wordt uitgevoerd in 2024. € 177.000 om de reserve organisatieontwikkelingen op peil te houden. x € 1.000

Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat

Rekening 2023

Energietoeslag (decembercirculaire 2023)

200

Aanpak armoede en schulden (meicirculaire 2023)

62

Flankerend beleid energiearmoede (meicirculaire 2023)

77

Fonds maatschappelijke initiatieven

245

Maatschappelijke opvang (Oekraïne)

1.442

Omgevingswet (decembercirculaire 2023)

308

Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak (decembercirculaire 2023)

72

Schilderwerk molen Makkinga

50

Toevoeging reserve organisatieontwikkelingen

177

Toevoeging algemene reserve

1.224

Totaal voorstel resultaatbestemming

3.857

15

Actualisatie reserves en voorzieningen Op basis van artikel 15 van de verordening ex. Artikel 212 (financiële verordening) is uitgesproken dat het college een nota reserves en voorzieningen opstelt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens de financiële verordening wordt het beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen jaarlijks herzien. Daarbij worden onder meer het doel, de heroverwegingen en de bestedingen van de gevormde reserves en voorzieningen opnieuw beoordeeld. In de nota reserves en voorzieningen zijn alle reserves en voorzieningen opgenomen. Hieronder volgt een samenvatting van de beoordeling van de reserves en voorzieningen ultimo 2023. Als uitgangspunt voor de beoordeling reserves en voorzieningen jaarrekening 2023 is de eindstand van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2022 genomen. De beoordeling 2023 heeft de volgende instellingen/opheffingen voor de reserves, voorzieningen en schulden tot gevolg: Het instellen van een voorziening onderhoud MFS de Samensprong. U heeft de bevoegdheid om onttrekkingen en toevoegingen tot en met 31 december van het betreffende boekjaar met tijdige begrotingswijzigingen te autoriseren. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar de ‘Nota reserves en voorzieningen’.

16

Programma 1 | Samenleven Dit programma ‘Samenleven’ gaat over de Visie op Samenleven 2020-2024 (vastgesteld in oktober 2019). Het is een integraal programma over het gehele sociaal domein. Het bestaat uit vier opgaven namelijk Meedoen, Samenleven, Gezondheid en Goed Opgroeien. In een doelenboom staat samengevat wat we per opgave willen bereiken (maatschappelijke effecten). De doelenboom vindt u hieronder en in groter formaat op https://www.ooststellingwerf.nl/visie-samenleven. Zie ook programma 4. Er is een aantal gemeenschappelijke regelingen dat bijdraagt aan de vier opgaven:  Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is, om waar nodig, specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten.  Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner.

 GR SW Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Per 1 januari 2020 is de herstructurering van Caparis afgerond. De GR is aangepast. Alle SW-medewerkers zijn daarin administratief ondergebracht. Wij zijn geen aandeelhouder meer van Caparis en hebben een dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie.

17

Thema 1.1 Meedoen Inleiding Alle inwoners doen volwaardig mee Inwoners vinden ‘Meedoen’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein. Het gaat om de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet en de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor de Opgave Meedoen zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) vier maatschappelijke effecten (A t/m D) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen (zie woonzorgvisie) A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren (faciliteren) A2. Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen (faciliteren) A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen (regisseren) Maatschappelijk effect B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt (zie doe-agenda B) B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt (regisseren)  Zie collegeakkoord: We willen zoveel mogelijk mensen aan een baan helpen. Het vergroot de kans om mee te doen en onderdeel te zijn van de samenleving.  Zie collegeakkoord: We willen vicieuze cirkels doorbreken en belemmeringen om mee te doen in werk of andere maatschappelijke activiteiten wegnemen. B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder (regisseren) B3.

Mensen ervaren een zinvolle invulling van hun dag (faciliteren) Maatschappelijk effect C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven (zie doe-agenda C en doe-agenda Inburgering) C1. Mensen zijn tevreden over hun maatschappelijk leven (loslaten) C2. Mensen zijn zelfredzaam (faciliteren) C3. Kinderen in armoede hebben mogelijkheden om mee te doen (regisseren)  Zie collegeakkoord: We willen de bestaanszekerheid van onze meest kwetsbare inwoners vergroten. Dat doen we door meer nadruk te leggen op preventie, vroegsignalering en een integrale aanpak van onze armoede- en schuldenproblematiek. C4. Mensen zijn financieel in staat om maatschappelijk mee te doen (regisseren)  Zie collegeakkoord: We willen dat mensen financieel in staat zijn om maatschappelijk mee te doen. En dat geldt ook voor kinderen in armoede. We willen dat mensen tijdig de weg weten te vinden bij financiële vragen en problemen en dat ze tevreden zijn over de geboden ondersteuning. Ook willen we het bereik van de regelingen, voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden vergroten. C5. Mensen ervaren ondersteuning in hun eigen omgeving (stimuleren) Maatschappelijk effect D. Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet D1. Mensen zijn op de hoogte/kennen de wegen (regisseren) D2. Mensen maken gebruik van de wegen (stimuleren) D3. Mensen vinden tijdig ondersteuning bij (financiële) problemen (regisseren) D4.

Mensen zijn tevreden over de ondersteuning (stimuleren) Wat hebben we bereikt De cijfers uit de monitor sociaal domein over 2023 laten zien wat we hebben bereikt. A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen  In de burgerpeiling (2022) kwam naar voren dat 85% van de volwassen inwoners vindt dat hun huidige woonruimte passend is. Zo’n 16% van de 50+ers gaf aan dat ze niet in hun huis kunnen blijven wonen als ze lichamelijk achteruit gaan. Mede daarom doen we er alles aan om te zorgen dat er voldoende passende woonruimte is voor alle inwoners.  Er zijn haalbaarheidsonderzoeken gedaan voor Rikkingahof (combinatie (zorg)woningen en verpleeghuisplekken).

18

 

Steeds meer inwoners zijn bezig met levensloopbestendig wonen en op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen. En van de ondersteuning die zij daarbij van ons kunnen krijgen (bijvoorbeeld verzilverlening). Inwoners die een mantelzorgwoning willen plaatsen, kunnen dit vergunningsvrij doen.

B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt  Het aantal uitkeringsgerechtigden (P-wet) is iets gestegen. De instroom in de bijstand was net als in 2022 relatief laag door de gunstige arbeidsmarktsituatie. Er zijn dus relatief weinig inwoners waaraan we bijstand verstrekken. Dat betekent dat mensen die dat kunnen, deelnemen aan de arbeidsmarkt.  We zien duurzame uitstroom uit de bijstand gestaag groeien (langer dan een half jaar uit de bijstand als ze eenmaal zijn uitgestroomd).  Werken loont omdat we de armoedeval verzachten (financieel nadeel als je van bijstand naar werk gaat doordat je toeslagen etc. verliest). C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven  We bereiken steeds meer mensen met onze schulden- en armoederegelingen (inclusief energietoeslag), wat bijdraagt aan zelfredzaamheid en mogelijkheden om mee te doen.  Het gebruik van regelingen is voor inwoners makkelijker geworden door hen te helpen via de Voorzieningenwijzer (waarin alle regelingen samen komen en waarbij een professional het met de inwoner doorneemt en gelijk aanvraagt).  Door de nieuwe taken op het gebied van vroegsignalering van schulden bereiken we mensen met (beginnende) schulden in een vroeg stadium.  Via Geldfit is de route voor inwoners met vragen over geld zo helder mogelijk en werken de partijen achter de schermen samen om de ondersteuning op elkaar af te stemmen.

Hiermee voorkomen we erger.  Maatschappelijke organisaties merkten dat de gemeente oog heeft voor hun financiële zorgen als gevolg van de stijgende energiekosten (tijdelijke regeling vergoeding extra energiekosten).  Inwoners met lage inkomens konden in deze voor velen financieel zware tijd gebruik maken van extra tijdelijke maatregelen om hen te steunen.  Scholen konden deelname aan activiteiten mogelijk maken en gezonde voeding verstrekken aan kinderen op hun school dankzij geld dat zij hiervoor van de gemeente ontvingen.  Er ontstonden diverse maatschappelijke initiatieven om de gevolgen voor inwoners van de hoge energieprijzen en de inflatie te verzachten, mede dankzij subsidie van de gemeente hiervoor (denk aan warmteplekken en maaltijdkastjes). D. Mensen kunnen gebruik maken van het vangnet  De route voor inwoners met vragen over zorg, welzijn, werk, opvoeden, geldzaken etc. is zo helder mogelijk, waardoor inwoners of verwijzers makkelijk de weg kunnen vinden en inwoners zo nodig tijdig ondersteuning kunnen krijgen.  Op www.socialekaartooststellingwerf.nl kunnen inwoners en verwijzers zoeken naar (indicatievrije) voorzieningen in en om onze gemeente, waar zij mogelijk baat bij hebben. De sociale kaart is ook bedoeld voor professionals en maatschappelijke organisaties die regelmatig vragen krijgen van inwoners over zorg, welzijn, opvoeden, geldzaken etc.

 De beweging van zware naar lichte zorg is verder doorgezet en we anticiperen op het toenemend gebruik van huishoudelijke hulp. Dit is nodig, met name door de vergrijzing.  Er is meer keuzevrijheid voor inwoners op het gebied van onafhankelijke cliëntondersteuning dan voorheen.  In ons cliënt ervaringsonderzoek (Gebiedsteam) zegt 89% van de respondenten dat zij de kwaliteit van de ontvangen ondersteuning goed vinden.  Er is aandacht voor de specifieke problematiek van dementie in onze gemeente. Wet Inburgering  De uitvoering van de Wet Inburgering (2022) staat goed op de rails. Het lukt slecht bij een deel van de statushouders om hen mee te laten doen in (vrijwilligers)werk. Een van de redenen is dat werkgevers (nog) niet zo gewend zijn aan het werken met deze doelgroep en er wat huiverig voor zijn. Een andere reden is dat eigenlijk meer intensieve begeleiding nodig is om succesvol te zijn. De Rijksmiddelen die we ontvangen voor de begeleiding zijn te summier om per persoon goed maatwerk te leveren. 19



In 2023 hebben we in samenwerking met de woningcorporaties 38 woningen beschikbaar gesteld aan statushouders.

Opvang ontheemden Oekraïne en opvang vluchtelingen  We zorgden dat een groep ontheemden uit Oekraïne veiligheid en opvang ontving en dat zij zich dagelijks kunnen redden.  We hebben een inspanningsverplichting vanuit het Rijk voor wat betreft het aantal opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen. Hier voldeden we niet het volledige jaar aan.  Er komt een tijdelijke opvang voor statushouders in Rikkingahof waardoor we bijdragen aan de verlichting van het vraagstuk rondom vluchtelingenopvang. Wat hebben we daarvoor gedaan A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen  Via de woonzorgvisie (2022) bereikten we overeenstemming met de woningcorporaties om de komende jaren woningen te gaan bouwen, onder meer voor senioren. In 2023 kwam daarnaast nog een regionale woondeal tot stand waarin afspraken zijn gemaakt over nog meer woningen. We gaan op basis daarvan met de corporaties in gesprek welk deel zij hiervan gaan realiseren (huur) en daarbinnen hoeveel daarvan levensloopbestendig worden gebouwd.  Al aangepaste huurwoningen die vrijkwamen boden we opnieuw aan aan inwoners die met beperkingen te maken hebben.  We voer(d)en gesprekken over de invulling van het terrein Rikkingahof (nieuwbouw).  We zetten de Blijverslening en de Verzilverlening in voor huishoudens die hun huis levensloopbestendiger willen maken. Het beschikbare budget hiervoor is in 2023 verhoogd.

Daarnaast hebben we het aanvraagproces vereenvoudigd. Ook is er in het Gebiedsteam speciaal iemand om inwoners te helpen bij een aanvraag en de bekendheid van de leningen te vergroten. Dit alles om het gebruik ervan te stimuleren en daar waar het kan de Wmo-uitgaven te beperken.  We proberen inwoners via twee sporen te stimuleren om wat betreft hun woonsituatie tijdig te anticiperen op het ouder worden. Voor huurders doen we dat door mee te betalen aan de inzet van een seniorenmakelaar van Actium die in gesprek gaat met alle huurders boven de 70 jaar die niet in een gelijkvloerse woning wonen. Woningeigenaren benaderen we proactief met informatie wat ze zelf kunnen doen om langer thuis te blijven wonen. Hierbij brengen we ze in contact met ondernemers die hen kunnen helpen. In 2023 startten we de voorbereidingen voor Elsloo, Langedijke en Makkinga. Als het een succes is, gaan we in andere dorpen verder.  We hebben Wmo-regelingen om woningaanpassingen mogelijk te maken. Daarnaast is er de verhuiskostenvergoeding om te verhuizen naar een leeftijdsvriendelijker huis. Ook maken steeds meer oudere huurders (70+) met een fysieke beperking gebruik van het Langer Thuis Pakket van Actium, waarmee zij kosteloos kleine woningaanpassingen kunnen aanvragen.

 De werkgroep preventief huisbezoek 75+ neemt levensloopbestendig wonen als onderwerp mee in haar contacten zodat bewustwording wordt gestimuleerd en mensen weten wat er allemaal mogelijk is.  Er is een SlimoTheek met daarin (digitale) voorzieningen/hulpmiddelen om mensen in staat te stellen langer thuis te blijven wonen. Met name inwoners met dementie kunnen hier baat bij hebben.  We publiceerden periodiek artikelen over langer thuis wonen, meestal interviews met inwoners. Deze zijn goed ontvangen en leidden na iedere publicatie tot contactmomenten tussen inwoners en Gebiedsteam.  Het regioplan beschermd wonen is vastgesteld waardoor we op provinciaal niveau voldoende specialistische voorzieningen hebben voor beschermd wonen.  We werkten in 2023 aan een voorstel over uitbreiding van de mogelijkheden voor prémantelzorgwonen en mantelwonen (met elkaar op één erf wonen om voor elkaar te zorgen en bij elkaar in de buurt te wonen, zonder dat er sprake is van een medische aandoening of intensieve zorg). In 2024 is dit rijp voor besluitvorming. Daarop vooruitlopend zijn al verschillende mantelzorgverklaringen afgegeven in verband met het plaatsen van een mantelzorgwoning. B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt  We bleven maatwerk leveren om mensen naar werk te begeleiden. We bieden nazorg bij uitstroom naar werk.

20



  

Als betaald werk niet mogelijk is, zetten we in op andere vormen van ‘meedoen’. Hierbij zetten we bijvoorbeeld de Stichting Werk Ooststellingwerf en Wijknet in, maar ook 'Plek voor Talent' (vrijwilligersvacaturebank), welzijnscoaching en diverse activiteiten gericht op ontmoeten en activering. Om te zorgen dat werken loont en een armoedeval te voorkomen, krijgen inwoners die van bijstand naar werk gaan een half jaar na uitstroom een uitstroompremie en na een jaar nog een keer. Inwoners met Wmo dagbesteding waarvoor dat mogelijk is, zijn begeleid naar (meer) arbeidsmatige dagbesteding. We troffen voorbereidingen voor de start van doorlopend cliëntervaringsonderzoek onder inwoners waar het Gebiedsteam contact mee heeft in het kader van de Participatiewet. Dit onderzoek gaat vanaf 2024 lopen.

C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven  We hielpen inwoners met voorzieningen op het gebied van schulden en armoede. Deze voorzieningen staan allemaal vermeld in de Regelingenwijzer (www.ooststellingwerf.nl/regelingenwijzer). Hier staat ook het aanbod van andere instanties dan de gemeente in.  We hebben meer capaciteit ingezet voor vroegsignalering (contact opnemen met inwoners met beginnende schulden en hen hulp aanbieden). We hebben een ervaringsdeskundige aangenomen die ons (vooral) helpt met het in contact komen met de betreffende inwoners.  We zijn gestart met de uitvoering van de Voorzieningenwijzer. Dat is een applicatie waarin alle lokale en landelijke voorzieningen staan op het gebied van geld. Het is een hulpmiddel waarmee de budgetadviseurs en de inkomensconsulenten van het Gebiedsteam samen met een inwoner makkelijk kunnen kijken hoe iemand geld kan besparen of optimaal gebruik kan maken van regelingen. Door de applicatie en de mogelijkheid om het ter plekke te regelen, bespaart een gemiddeld huishouden zo jaarlijks gemiddeld € 500. De budgetadviseurs en de inkomensconsulenten zijn gestart bij inwoners waarmee ze al contact hadden.  We kunnen sneller schuldhulp inzetten door hiervoor zelf beschikkingen af te geven. We hebben concreet op papier gezet wat onze wettelijke schuldhulpverleningstaken zijn en hoe we die uitvoeren en monitoren.

We hebben de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening vastgesteld, waarmee we voldoen aan de wettelijke eisen.  We creëerden met Geldfit een digitale ‘ingang’ voor vragen over geld. Achter de schermen werken alle lokale samenwerkingspartijen die ondersteuning bieden op financieel gebied hierin samen.  We zijn gestart met het onderzoek naar de Meedoenpas waarin armoederegelingen samen kunnen komen en inwoners meer keuzevrijheid krijgen.  De norm voor onze kindregelingen is structureel verhoogd naar 130% van het wettelijk sociaal minimum.  We bekostigen diverse scholingsmogelijkheden voor inwoners gericht op digitale vaardigheid, taalvaardigheid en omgaan met geld.  We hebben de energie-regelingen die de gemeenteraad eind 2022 heeft vastgesteld, uitgevoerd. Het ging om de regelingen voor warmteplekken, het noodfonds voor inwoners, het fonds energiekosten maatschappelijke organisaties, extra budgetten voor activiteiten en maaltijden op scholen en het fonds voor kleine initiatieven.  De eenmalige energietoeslag 2023 is uitgekeerd aan inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum.  We zorgden dat inwoners tussen 120% en 140% van het wettelijk sociaal minimum vanaf januari 2024 de energietoeslag ook kunnen aanvragen.

 Er zijn verschillende subsidies verleend aan organisaties voor materiële ondersteuning (bijvoorbeeld Voedselbank, Stichting Urgente Noden, Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur).  Er is een themabijeenkomst georganiseerd voor de raad over armoede en schulden. Hieraan deden ook ervaringsdeskundigen mee. D. Mensen kunnen gebruik maken van het vangnet  We werken doorlopend aan de bekendheid van ons Gebiedsteam.  We faciliteren de vrijwilligers van de werkgroep preventief huisbezoek 75+ om proactief inwoners van 75+ te bezoeken.

21

         

 

De medewerkers van het Gebiedsteam zijn zichtbaar op vindplaatsen (huisartsen, scholen) en welzijnswerkers van Scala zijn actief in buurten en dorpen (opbouwwerkers, welzijnscoaches, jongerenwerkers, buurtsportcoaches). De bibliotheek biedt ondersteuning aan inwoners bij het omgaan met digitale overheid (informatiepunt digitale overheid). De Sociale kaart www.socialekaartooststellingwerf.nl is in de lucht. In januari 2024 gaan we de Sociale kaart breed bekend maken. We startten in 2023 in Oosterwolde Noord met het project Domeinoverstijgende Samenwerking, waarin onder andere inwoners, zorgpartijen, corporaties, zorgkantoor en zorgverzekeraar samenwerken. Doel is langer thuis wonen en gezond ouder worden (inclusief bewegen). Er zijn in 2023 meer mogelijkheden bij gekomen voor indicatievrije dagbesteding. Naast Stellinghaven in Oosterwolde, Welzijn op Dorpse Schaal Oldeberkoop en de Buurthaven in Haulerwijk kunnen inwoners nu ook terecht bij de Fochtel in Fochteloo en in De Den in Appelscha. We investeren sinds 2023 in Welzijnscoaching door Scala. Zie Thema 1.2 Samenleven. Vanaf 2024 kan het Gebiedsteam Powerful ageing inzetten voor nieuwe aanmeldingen hulp bij het huishouden. In 2023 troffen we de voorbereidingen daarvoor. Het programma is gericht op het behouden van en het verbeteren van de fysieke zelfredzaamheid van ouderen.

In 2023 kwam er meer keuzevrijheid voor inwoners wie zij willen inschakelen als onafhankelijke clientondersteuner. Voorheen was MEE Noord de enige aanbieder waar inwoners gebruik van konden maken. Nu zijn dat er meer. Zie www.ocodenktmee.nl. In 2023 gaven we subsidie aan het project DementTalent, gericht op het stimuleren dat mensen met dementie vrijwilligerswerk gaan doen. In 2023 is met onze ondersteuning de Stichting Ooststellingwerf Dementie-inclusief gestart, die o.a. met de website www.dementie-ooststellingwerf.nl alle praktische informatie bundelt voor iedereen die met dementie te maken krijgt. Zoals tips over de omgang met dementie en welke mensen en instanties kunnen helpen. Het toezicht op de kwaliteit en calamiteiten wat betreft begeleiding vanuit de Wmo is in 2023 steviger neergezet door samenwerking met de GGD. Net als in andere jaren zijn inwoners die contact opnemen met ons Gebiedsteam in staat gesteld zelfredzaam te zijn en eigen regie te hebben en te houden, waar nodig met behulp van ondersteunende voorzieningen uit de Wmo (hulpmiddelen, vervoer, dagbesteding en huishoudelijke hulp) of voorliggende voorzieningen (voorzieningen die zonder indicatie beschikbaar zijn).

Wet Inburgering  In het kader van de Wet Inburgering boden we statushouders leerroutes aan en boden we ondersteuning bij het voeren van een financiële huishouding. We subsidiëren Scala om statushouders individueel te begeleiden in de eerste 2 jaar dat ze in gemeente Ooststellingwerf wonen. Dit doen ze met professionele begeleiding en inzet van vrijwilligers (ervaringsdeskundige sleutelpersonen en maatjes). Doel is taalontwikkeling, meedoen aan maatschappelijke activiteiten, vaardigheden aanleren en zo mogelijk bemiddelen naar vrijwilligerswerk.  We hebben statushouders huisvesting geboden. In 2023 hadden we een hoge taakstelling (57 statushouders). Net als veel andere Friese gemeenten hebben we een achterstand. We hebben verhoudingsgewijs veel woningen beschikbaar gesteld in 2023 (38 woningen), maar vanwege de veel alleenreizende statushouders die we hebben gehuisvest in combinatie met de weinige gezinsherenigingen blijft de gemeente wel achter qua aantal te huisvesten statushouders. Als we meer gezinnen hadden mogen huisvesten in plaats van alleenstaanden, hadden we met 38 woningen de taakstelling wél gehaald. Maar nu niet, omdat er veel statushouders zijn die alleen zijn. Opvang ontheemden Oekraïne en opvang vluchtelingen  We organiseerden opvang voor Oekraïners in Hotel Appelscha en op vakantiepark de Roggeberg.

Daarnaast waren het Gebiedsteam en Scala present om hen te ondersteunen bij vragen en vrijetijdsbesteding. Verder keerden we hen leefgeld uit.  We onderhielden contacten met Oekraïense ontheemden en de particuliere opvangadressen in onze gemeente. We betaalden de Oekraïners leefgeld uit en de particuliere opvang-bieders ontvingen desgewenst een compensatiebedrag voor hun kosten en als blijk van waardering.  We zetten een aantal particuliere opvangplekken om naar gemeentelijk opvangplekken, waaronder in Haulerwijk.