Bijlage 2 Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................3 Inleiding jaarstukken ...............................................................................................................................................5 Bestuur en organisatie ........................................................................................................................................9 Leeswijzer ............................................................................................................................................................9 Algemeen ............................................................................................................................................................... 10 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten ................................................................................................. 10 Analyse gerealiseerd resultaat .......................................................................................................................... 11 Bestemming gerealiseerd resultaat ..................................................................................................................

13 Actualisatie reserves en voorzieningen ............................................................................................................ 16 Programma 1 | Samenleven .................................................................................................................................. 17 Thema 1.1 Meedoen ......................................................................................................................................... 18 Thema 1.2 Samenleven ..................................................................................................................................... 23 Thema 1.3 Gezondheid ..................................................................................................................................... 28 Thema 1.4 Goed Opgroeien ............................................................................................................................. 33 Belangrijkste afwijkingen programma 1 ........................................................................................................... 38 Programma 2 | Welzijn en educatie ...................................................................................................................... 42 Thema 2.2 Onderwijs (huisvesting) .................................................................................................................

42 Belangrijkste afwijkingen programma 2 ........................................................................................................... 42 Programma 3 | Ruimtelijke en economische ontwikkeling .................................................................................. 44 Thema 3.1.1 Recreatie en Toerisme ................................................................................................................. 44 Thema 3.1.2 BioBased Economy ...................................................................................................................... 44 Thema 3.1.3 Werkgelegenheid ......................................................................................................................... 45 Thema 3.2 Verkeer, wegen en groen ................................................................................................................ 46 Thema 3.3.1 Milieu 2030 CO2 neutraal, zonneweides .................................................................................... 47 Thema 3.3.2 Afval .............................................................................................................................................. 49 Thema 3.4 Bouwen en wonen (inclusief volkshuisvesting) .............................................................................

50 Belangrijkste afwijkingen programma 3 ........................................................................................................... 51 Programma 4 | Strategische projecten en ontwikkelingen ................................................................................... 55 Thema 4.1 Venekoten Centrum Oosterwolde .................................................................................................. 55 Thema 4.2 Masterplan regio Appelscha ........................................................................................................... 55 Thema 4.3 Biosintrum ...................................................................................................................................... 56 Thema 4.5 Het Fonds 2018-2022 ..................................................................................................................... 57 Thema 4.6 Visie op Samenleven (inclusief adviesraad) .................................................................................. 57 Thema 4.9 Omgevingswet, bestemmingsplannen .......................................................................................... 58 Thema 4.10 Regio Deal Zuidoost Friesland .....................................................................................................

60 Thema 4.11 Haerenkwartier ............................................................................................................................. 61 Programma 5 | Openbare orde en veiligheid ....................................................................................................... 62 Thema 5.1 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................................... 62 Belangrijkste afwijkingen programma 5 ........................................................................................................... 63 Programma 6 | Bestuur en dienstverlening .......................................................................................................... 65 3

Thema 6.1 Bestuur ............................................................................................................................................ 65 Thema 6.2 Dienstverlening ............................................................................................................................... 66 Thema 6.3 Financiën ......................................................................................................................................... 67 Belangrijkste afwijkingen programma 6 ........................................................................................................... 69 Paragrafen .............................................................................................................................................................. 73 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen .......................................................................................................................... 73 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 80 Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 87 Paragraaf 4 | Financiering .................................................................................................................................

91 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 94 Paragraaf 6 | Verbonden partijen ...................................................................................................................... 97 Paragraaf 7 | Grondbeleid ............................................................................................................................... 104 Paragraaf 9 | Duurzaamheid ........................................................................................................................... 108 Paragraaf 10 | OWO-Samenwerking ............................................................................................................... 110 Paragraaf 11 | Wet Open Overheid ................................................................................................................. 114 Paragraaf 12 | Corona...................................................................................................................................... 115 Jaarrekening .........................................................................................................................................................

116 Balans .............................................................................................................................................................. 116 Overzicht baten en lasten ............................................................................................................................... 118 Waarderingsgrondslagen ................................................................................................................................ 120 Toelichting op de balans activa ...................................................................................................................... 123 Toelichting op de balans passiva ................................................................................................................... 130 Toelichting op de balans niet uit balans blijkende verplichtingen ................................................................ 134 Toelichting overzicht baten en lasten ............................................................................................................. 135 Overzicht onvoorzien ...................................................................................................................................... 136 Overzicht algemene dekkingsmiddelen .........................................................................................................

137 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................ 138 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 141 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ....................................................................................... 141 Overzicht wet normering bezoldiging topfunctionarissen ............................................................................ 162 Overzicht schatkistbankieren ......................................................................................................................... 164 Begrotingsrechtmatigheid .............................................................................................................................. 165 Kerngegevens .................................................................................................................................................. 167 Overzicht taakvelden....................................................................................................................................... 169 Beleidsindicatoren...........................................................................................................................................

173

4

Inleiding jaarstukken Aanbieding Hierbij ontvangt u de Jaarstukken over 2022. Het jaar waarin deze raadsperiode is begonnen en vrijwel een volledig nieuw college is gestart. Een nieuwe werkwijze was de samenwerkingsagenda, die door een groot deel van de fracties is opgesteld en vastgesteld. Daarnaast kwam het college in juli met een collegeakkoord, dat ook in de begroting is verwerkt. Zoals ook bij de begroting werd aangegeven willen we de komende jaren, samen met de gemeenteraad, verder werken aan een duurzaam en ondernemend Ooststellingwerf. Gelukkig ging de samenleving weer open in de eerste maanden van 2022 en konden de meeste activiteiten weer doorgaan. Tegelijkertijd kwamen er nieuwe uitdagingen op ons af. Zo hebben we als gemeente en samenleving de handen uit de mouwen gestoken om vluchtelingen uit Oekraïne een plek te bieden. Daarnaast is het een moeilijke tijd voor veel mensen door de inflatie en hoge energiekosten. Bij de begroting werd door de gemeenteraad besloten om € 1,25 miljoen beschikbaar te stellen om huishoudens te ondersteunen. Dit resulteerde aan het eind van het jaar in een initiatiefvoorstel. Voor dit voorstel is raadsbreed samengewerkt aan een noodpakket van maatregelen. Niet alleen voor hulp aan onze inwoners, maar ook voor organisaties en bedrijven in deze moeilijke tijd.

Zoals een noodfonds voor inwoners en subsidie voor maatschappelijke initiatieven. Financieel gezien startten we voor 2022 met een heroverweging, omdat het financieel perspectief er niet goed uit zag. Er zijn toen een aantal bezuinigingen voorgesteld waarvan een deel bij de begrotingsbehandeling weer is teruggedraaid, zoals de verhoging van de OZB. De komende jaren staan wij er financieel gezien goed voor, vanaf 2026 is het nog onzeker. Daarnaast worden wij en met ons de inwoners en bedrijven geconfronteerd met hoge prijzen door onder andere de energiecrisis. Ook de stikstofcrisis brengt veel onzekerheid met zich mee. In alle opzichten een bijzondere en ook ingewikkelde tijd waarin we voor onze inwoners en bedrijven klaar willen staan. Tegelijkertijd hebben we de afgelopen jaren ook veel gerealiseerd. De belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar vindt u hieronder in de samenvatting. Samenvatting De Jaarstukken bestaan uit twee delen, het jaarverslag en de jaarrekening. De plannen staan in de programmabegroting 2022 die in november 2021 door u is vastgesteld. Met het jaarverslag leggen wij verantwoording af over de belangrijkste beleids- en financiële resultaten. In de jaarrekening geven we de volledige financiële verantwoording en de balans met toelichting. We beschrijven hieronder, op hoofdlijnen, een aantal belangrijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar.

Sociaal Domein Levensloopbestendig wonen We hebben overeenstemming bereikt met de corporaties om de komende jaren 130-145 zorggeschikte woningen te gaan bouwen. Hiermee verwachten we ook voor doorstroming te zorgen, waardoor weer meer mensen levensloopbestendig kunnen wonen. Aantal uitkeringsgerechtigden gedaald In 2022 zagen we, in lijn met de landelijke ontwikkelingen, dat het aantal uitkeringsgerechtigden (P-wet) is gedaald. Daarnaast was de instroom in de bijstand relatief laag door de gunstige arbeidsmarktsituatie. Er zijn nu voor het vierde jaar op rij minder inwoners waaraan we bijstand verstrekken. Wel is sprake van een categorie uitkeringsgerechtigden die een grote afstand tot de arbeidsmarkt heeft en waarbij de begeleiding arbeidsintensief is. Regelingen De inkomensgrenzen voor de kindregelingen zijn verhoogd, waardoor meer gezinnen in aanmerking komen en daardoor mee kunnen doen. Daarnaast is de eenmalige energietoeslag uitgekeerd aan inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum.

5

Dagbesteding We hebben bereikt dat inwoners inmiddels op meerdere locaties naar dagbesteding kunnen zonder daarvoor een indicatie nodig te hebben. Het gaat om Oldeberkoop WODS, Haulerwijk De Buurthaven, Appelscha de dorpskamer en Stellinghaven Oosterwolde (voor mensen met dementie). Met Liante, Stichting Welzijn aan Huis en De Fochtel zijn voorbereidende gesprekken gevoerd over het inrichten van meer plekken voor indicatievrije dagbesteding. Maatregelen effecten corona De dorpen hebben in 2022 extra financiële middelen gekregen van de gemeente om corona-effecten in het dorp op te vangen. Hiermee zijn diverse verenigingen en andere organisaties ondersteund om deze lastige tijd door te komen. Deze steunmaatregel was een mogelijke aanvulling op de ondersteuning vanuit het Rijk. Mantelzorgers Het aantal bij ons bekende mantelzorgers neemt toe. In 2022 zijn er als waardering uitjes en presentjes geweest voor mantelzorgers. In september kon een aantal mantelzorgers er even uit tijdens het Respijtweekend. Ook voor jonge mantelzorgers was er een uitje en een presentje. Weerbaarheid We zien dat het iets beter gaat met de mentale weerbaarheid van kinderen tussen de 4 en 12 jaar. We zien ook dat psychosociale problemen in die leeftijdsgroep iets zijn verminderd ten opzichte van 2019. We zitten nu op het Friese gemiddelde, terwijl we daar in 2019 nog boven zaten.

Kinderen tussen de 4 en 12 jaar bewegen in 2022 meer dan in 2019. Ouders beoordelen de gezondheid van hun kinderen van 4-12 jaar beter dan in 2019. Bereik jonge kinderen kwetsbare gezinnen We kunnen tevreden zijn over het bereiken van jonge kinderen in kwetsbare gezinnen (bereik VVE en consultatiebureau), hoewel het natuurlijk altijd nog beter kan. Preventie We hebben een uitgebreid ‘pakket’ aan preventieve inspanningen om te voorkomen dat jonge inwoners (zware en dus duurdere) hulp nodig hebben. Dat is voor henzelf en voor hun omgeving belangrijk. Ook om de uitgaven te beheersen. We slagen er in om preventief te werken. We zijn zichtbaar aanwezig op vindplekken, door inzet van de consulent jeugd bij de huisarts en op een aantal scholen. Zij verlenen regelmatig zelfhulp waardoor we verwijzingen naar specialistische jeugdhulp en daardoor hogere kosten kunnen voorkomen. Ruimtelijke en economische ontwikkelingen Recreatie en toerisme en economie De promotie en marketing van Ooststellingwerf als toeristische bestemming is een doorlopend proces. Daar wordt hard aan gewerkt door Coöperatie Appelscha 3.0, Recreatieschap Drenthe en de regionale marketingorganisatie Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF). De werkgelegenheid is flink aangetrokken na de coronaperiode en verschillende ondernemers hebben moeite de vacatures in te vullen vanwege de krapte op de markt.

Om het centrum van Oosterwolde te versterken en de draagkracht met de eigenaren en ondernemers te versterken is er een detailhandelsvisie opgesteld en vastgesteld. Openbare ruimte Onder andere de bermen zijn verbeterd en er is extra onderhoud aan de bomen uitgevoerd. We hebben inmiddels (in de periode 2019 t/m 2022) in ons gehele gebied openbare verlichting vervangen door LED. Tegelijk met het vervangen is voor een groot deel van de verlichting ook een dim-regime ingesteld. Hierdoor branden de lampen maar op 30% gedurende een groot deel van de nacht (23:00uur – 06:00uur). De eikenprocessierups was ook in 2022 volop aanwezig. We hebben dit in de gaten gehouden en de rups bestreden om de overlast te beperken. Daarnaast hebben we in 2022 een start gemaakt met de proef paringsverstoring van de eikenprocessierups om de plaag beheersbaar te houden. We hebben plantvakken en bermen aangepast om daarmee de biodiversiteit te verhogen.

6

Met behulp van de 1/3-systematiek is in 2022 krediet beschikbaar gesteld en subsidie verleend voor de realisatie van een 2e padelbaan op sportpark Oostenburg, het aanpassen en uitbreiden van de kleedaccommodatie van Sv Oosterwolde en voor vervangende nieuwbouw van het clubgebouw van Sv Haulerwijk. U heeft in uw vergadering van november 2022 besloten amateursportverenigingen te ondersteunen en heeft daarvoor kredieten beschikbaar gesteld. Duurzaamheid We hebben projecten ondersteund die bijdragen aan een Biobased Economy (BBE), zoals een biobased brug op het Ecomunitypark. Het afgelopen jaar hebben we veel met ondernemers gesproken over de kansen die liggen in circulaire economie en BBE. We hebben ondernemers geholpen om deze kansen te verzilveren, o.a. door te verbinden met onderwijs en kennisinstellingen en onderzoeks- en innovatietrajecten te starten. Steeds meer mensen zijn bezig met het besparen op energiegebruik en treffen verduurzamingsmaatregelen, zoals isolatie of de aanleg van warmtepomp en zonnepanelen. De bewustwording over duurzame energie en energiebesparing is gestimuleerd door uitvoering van het project 'Thuisbesparen & wonen'. Binnen dit project zijn cadeaubonnen uitgegeven waarmee verduurzamende artikelen konden worden gekocht bij de lokale bouwmarkten. Er zijn inwoners opgeleid als energiecoaches.

Deze coaches kunnen op verzoek een gratis energiescan van een woning maken. We zijn bezig met het uitvoeren van lopende projecten en acties binnen het programma duurzaamheid zoals onder andere: de Regionale energietransitie, de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte, het Pilotproject SmartGrid en Waterstof en het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte. In mei 2022 is in onze gemeente het zwerfafval gemonitord, met een score van 8,9. Deze goede score is mede te danken aan de diverse jaarlijkse zwerfafval opruimacties en de vrijwilligers (inmiddels 175) die het zwerfafval in hun leefomgeving opruimen. Mede door het gebruik van de afvalapp is het scheidingspercentage op de milieustraat gestegen. Omgevingswet en bestemmingsplannen De datum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet is opnieuw verschoven. De invoeringsdatum is het afgelopen jaar niet van invloed geweest op de voorbereidingen die nodig zijn voor een adequate en brede invoering van de Omgevingswet. Er is in algemene zin een flinke inspanning verricht in de voortgang en soms ook afronding van de vele acties en projecten die genoemd staan in het Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2020-2024. In het afgelopen jaar zijn diverse bestemmingsplanprocedures doorlopen, die verschillende ontwikkelingen mogelijk maken. Sommige procedures richtten zich op woningbouw, anderen op bedrijfsontwikkeling.

Het bestemmingsplan ‘Motorcrossterrein De Prikkedam’ is door de uitspraak van de Raad van State van 9 november 2022 onherroepelijk geworden. Het bestemmingsplan ‘woningbouw Herenweg te Donkerbroek’ is opnieuw vastgesteld naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State. Tegen het vaststellingsbesluit is beroep bij de Raad van State ingesteld. Wonen In 2022 was sprake van een turbulente woningmarkt, zo ook in Ooststellingwerf. Net als in 2021 was er veel druk op de woningmarkt, met name in de koopsector. Door het opstarten van nieuwe woningbouwprojecten is er voor gezorgd dat ook in de toekomst een bijdrage geleverd kan worden aan de leefbaarheid in onze dorpen. De nieuwe woonzorgvisie is door u vastgesteld. We zijn gestart met de acties die hierin benoemd zijn. We hebben regionale woningbouwafspraken tot 2030 gemaakt met de provincie. Hierin is ruimte voor woningbouw passend bij de behoefte die blijkt uit het woningmarktonderzoek. Daarnaast hebben we nieuwe meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders gemaakt. We zijn ook gestart met de planvorming van verschillende woningbouwlocaties onder de noemer van Taskforce woningbouw. Het gaat dan om zowel gemeentelijke locaties als locaties van derden.

7

Veiligheid, bestuur en dienstverlening Veiligheid Wat betreft ondermijning is er in 2022 veel gebeurd. Er zijn integrale controles uitgevoerd bij diverse bedrijven met de politie, VTH, douane en OOV. Daarnaast is een intern meldpunt opgestart. Er loopt een overlegtafel met de politie, VTH en OOV. We zijn aangemeld bij ‘meld misdaad anoniem’ en we werken nauw samen met Heerenveen en de OWO gemeenten op het gebied van ontwikkeling en kennisoverdracht. Er is een projectgroep opgericht om het natuurbrandrisico tussen de N381 en Appelscha te verkleinen. Hiervan verwachten we in 2023 fysiek resultaat te zien en hopen we een oefening te kunnen draaien. De gevolgen van enkele nare incidenten zijn in goede banen geleid, zoals de stalbranden in Elsloo en Oldeberkoop en de ontploffing van een drugslab in Haule. Oekraïne/vluchtelingen Met een beroep op het staatsnoodrecht zijn de burgemeesters in Nederland vanaf 1 april 2022 verplicht de opvang van Oekraïense vluchtelingen (ontheemden) te organiseren. Burgemeesters moeten in hun gemeente zorgen voor fatsoenlijke opvang, registratie in de Basisregistratie Personen, leefgeld, onderwijs en zorg. Door de gemeente Ooststellingwerf is hierop snel gehandeld. We creëerden een centrale opvang in hotel Appelscha waar we 53 ontheemden opvangen.

In het najaar van 2022 is een tweede (tijdelijke) centrale opvang gecreëerd in RCN de Roggeberg in Appelscha. Op deze locatie kunnen 72 ontheemden worden opgevangen. Daarnaast worden door particulieren ook ontheemden opgevangen. De gemeente moet ook deze groep registreren en voor hen leefgeld, onderwijs en zorg organiseren. De kosten die door de gemeente worden gemaakt worden door het Rijk gecompenseerd vanuit de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne. In oktober 2022 kregen we een vraag vanuit het COA om bij te dragen aan het opvangen van minderjarige vreemdelingen. Wij zijn hier in alle zorgvuldigheid mee aan de slag gegaan. Tot onze spijt heeft het COA vervolgens afgezien van opvang Hotel Aan de Vaart Appelscha. Participatie Inwoners en andere belanghebbenden worden steeds beter en vaker betrokken bij onderwerpen die hen aan gaan (inwonersparticipatie). Er zijn diverse maatschappelijke initiatieven mogelijk gemaakt onder andere via het Fonds. Leden van ons (online) inwonerpanel hebben in 2022 regelmatig hun mening gegeven over een actueel onderwerp, zodat we ons beleid hier beter op af kunnen stemmen. Voorstellen De kwaliteit van de raadsvoorstellen is verbeterd, maar blijft een continu aandachtspunt. Dit komt door de wisseling van bezetting en de instroom van nieuwe medewerkers.

We hebben ambassadeurs opgeleid die medewerkers kunnen begeleiden bij het opstellen van voorstellen en we meten periodiek hoe u de kwaliteit van de voorstellen waardeert. OWO De implementatie van de visie op de OWO-samenwerking was een belangrijk agendapunt in het afgelopen jaar. Net als de ontwikkelagenda Fit voor de Toekomst die gemaakt is op basis van de adviezen uit de organisatiescan. Dienstverlening Informatievoorziening in de publiekshal naar de inwoners is verbeterd. Zowel fysiek als op afstand. Sinds we op afspraak werken is de informatievoorziening een stuk beter. Inwoners kunnen zich goed voorbereiden op hun afspraak, omdat wij vooraf een duidelijke informatiemail sturen. Inwoners die zonder afspraak binnenkomen worden ook nog steeds geholpen. Doordat minstens 80% van al onze diensten digitaal kan neemt het fysieke bezoek af. De dienstverlening verschuift van fysiek naar digitaal contact. We zien dit effect niet terug bij onze telefonische dienstverlening. Het bezoek wat nog wel langs komt bij de balie betreft complexe(re) zaken. Oorzaak hiervan zit vaak in toenemende druk van wet- en regelgeving. Privacy en identiteit waren afgelopen jaar belangrijke onderwerpen die veel aandacht vragen.

8

Tot slot de financiële doorkijk De Jaarrekening 2022 sluit met een positief saldo van € 5,129 miljoen. Op het totale budget van € 89,645 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2022 betekent dit een afwijking van 5,7%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 2,069 miljoen.

Bestuur en organisatie Het college van burgemeester en wethouders is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat naast de burgemeester uit vier wethouders en de gemeentesecretaris. De samenstelling is als volgt:  Jack Werkman, burgemeester  Esther Verhagen, wethouder Sociaal Domein en Accommodatiebeleid  Gerben But, wethouder Duurzaamheid en Mobiliteit  Jelke Nijboer, wethouder Wonen, Onderwijs en Sport  Jan van Weperen, wethouder Financiën en Economie  Willem Mutter, gemeentesecretaris

Leeswijzer De Jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag staat per programma de vraag centraal of de gestelde doelen uit de programmabegroting 2022 gerealiseerd zijn in 2022. We geven antwoord op de vragen ‘wat hebben we bereikt?, ‘wat hebben we daarvoor gedaan?’ en ‘wat heeft de inwoner daarvan gemerkt?’. Daarnaast tonen we de inzet van middelen door de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’ te beantwoorden en geven we een toelichting op afwijkingen. In de jaarrekening staan de balans, de programmarekening en de toelichting op de balans. De controleverklaring van de accountant gaat over de jaarrekening en in beperkte mate over het jaarverslag.

9

Algemeen Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 2022

x € 1.000 Saldo jaarrekening

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2021

Begroting

Begroting

2022

Verschil

Lasten

-76.470

-78.336

-87.018

-83.715

3.304 V

Baten

78.338

76.746

85.954

89.512

3.558 V

Saldo van baten en lasten

1.868

-1.590

-1.064

5.798

6.862 V

Toevoegingen

-3.745

-1.129

-2.627

-2.705

- 78 N

Onttrekkingen

5.916

4.297

6.752

2.037

- 4.715 N

Mutatie reserves

2.171

3.169

4.125

-669

- 4.794 N

Resultaat

4.039

1.579

3.061

5.129

2.069 V

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

-719

153

628

873

245 V

Structureel resultaat

3.320

1.732

3.689

6.002

2.314 V

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Mutaties geraamd resultaat In onderstaand overzicht zijn de mutaties in het begrotingssaldo (geraamd resultaat) in kaart gebracht. x € 1.000 Mutaties geraamd resultaat

2022

Primitief begrotingsperspectief

1.579

Gevolgen 'Samen Verder' en amendementen

-669

Begrotingsperspectief na Samen Verder en amendementen

910

Gevolgen voorjaarsrapportage 2022

-966

Gevolgen septembercirculaire 2021

1.340

Gevolgen decembercirculaire 2021

-326

Gevolgen meicirculaire 2022

1.977

Gevolgen najaarsrapportage 2022 Geraamd resultaat

126 3.061

Toelichting De Jaarrekening 2022 sluit met een positief saldo van € 5,129 miljoen. Op het totale budget van € 89,645 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2022 betekent dit een afwijking van 5,7%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 2,069 miljoen. Hierna beschrijven we het gerealiseerde resultaat op hoofdlijnen. Bij de programma's geven we per programma een nadere specificatie van de verschillenanalyse.

10

Analyse gerealiseerd resultaat Analyse gerealiseerd resultaat 2022 op hoofdlijnen In onderstaand overzicht treft u een analyse op hoofdlijnen aan van de belangrijkste financiële verschillen tussen de begroting 2022 na wijziging en de jaarstukken 2022. We geven verschillen aan die groter zijn dan € 100.000 en die bijdragen aan het resultaat. Het is in dit onderdeel nadrukkelijk niet de bedoeling een limitatieve opsomming te geven die per programma aansluit op onderstaand overzicht. In de programmaonderdelen, bij de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’, treft u een nadere gedetailleerde specificatie aan, waar we per programma de realisatie vergelijken met het geraamde resultaat. x € 1.000 Analyse gerealiseerd resultaat

Actuele

Rekening

Begroting

2022

Verschil

1. Samenleven

-25.940

-27.169

- 1.229 N

2. Welzijn & educatie

-1.198

-926

271 V

3. Ruimtelijke & economische ontwikk.

-1.929

-1.530

399 V

5. Openbare orde en veiligheid

-2.214

-2.101

113 V

6. Bestuur & Dienstverlening

34.342

36.856

2.514 V

Resultaat

3.061

5.129

2.068 V

Analyse Programma 1  Een nadeel van € 313.000 op de energietoeslag. In 2022 is € 1.983.000 aan energietoeslag uitbetaald. Hiermee zijn 1.536 huishoudens bereikt. De compensatie daarvan van het rijk is gebaseerd op 1.285 huishoudens. Daardoor hebben we een tekort van € 313.000. We gaan er vanuit dat we hier alsnog voor gecompenseerd worden in 2023. Een deel van de compensatie is via de septembercirculaire gekomen. Dit is niet in de begroting verwerkt. Dat zorgt hier voor een nadeel van € 842.000 en komt in programma 6 terug als voordeel.  Een voordeel van € 160.000 op levensonderhoud. Dit komt hoofdzakelijk doordat de aantallen WWB lager zijn dan begroot (50 cliënten lager). De lasten per cliënt zijn wel hoger dan verwacht. Daarnaast is ook meer loonkostensubsidie toegekend dan begroot. Het budget dat we van het rijk ontvangen ligt in lijn met wat we hadden begroot. In deze begroting hebben we voor het eerst de lasten en baten gelijk aan elkaar geraamd. Dit is een uitkomst van de heroverwegingen 2022. Het voordeel betekent dan ook dat we meer van het rijk hebben ontvangen dan we aan lasten voor levensonderhoud hebben gehad.  Een voordeel van € 450.000 op beschermd wonen. Vanuit de centrumgemeente Leeuwarden hebben we een afrekening beschermd wonen ontvangen. Hier hadden we geen rekening mee gehouden.  Een voordeel op woningaanpassingen van € 104.000.

Er zijn in 2022 geen grote woningaanpassingen geweest. We hadden in de begroting rekening gehouden met twee grote woningaanpassingen en meerdere kleine. Er zijn wel drie grote aanpassingen aangevraagd en voorbereid in 2022, maar deze starten in 2023. Verder is er sprake van het uitstellen van woningaanpassingen (drukte bij bouwbedrijven) en uitstel van verhuizing omdat inwoners er tegenop zien.  Een voordeel van € 190.000 op hulp bij het huishouden. Ondanks de stijging van het aantal cliënten waarmee we in de begroting ook rekening hadden gehouden zijn de lasten niet evenredig gestegen. Oorzaken zijn dat in de vakantieperiode geen of minder hulp is verleend en hulp is soms later gestart wegens personeelstekort.  Een voordeel op Wmo begeleiding van € 123.000. Er zijn lagere lasten voor Wmo begeleiding. Dit komt door verschuiving van zware naar lichte zorg. Het aantal cliënten begeleiding plus was 19 in 2022 en 41 in 2021. Het aantal cliënten in dagbesteding plus was 9 in 2022 en 13 in 2021.  Een voordeel bij de opvang van Oekraïense vluchtelingen van € 254.000. Voor een deel zijn de lasten lager geweest dan de vergoeding, bijvoorbeeld de uitvoeringslasten voor het verstrekken van de uitkeringen.

11







Een voordeel van € 194.000 bij gezondheid. Er waren middelen gereserveerd voor de bloeizone. De lasten hiervan zijn uit de Regio Deal middelen betaald. Dat zorgt hier voor een voordeel. Daarnaast was de subsidieaanvraag voor VraagElkaar lager dan begroot. Een deel van de GIDSmiddelen is niet ingezet omdat de doe-agenda positieve gezondheid in juni 2022 is vastgesteld waardoor niet alle hiervoor bestemde middelen zijn besteed. Voor het onderwerp 'ouder worden' is minder uitgegeven dan begroot. Een nadeel van € 1.265.000 op Jeugdhulp. De overschrijding bij jeugdhulp komt voornamelijk door hogere lasten voor herstel en maatwerktrajecten. Wat betreft herstelprojecten heeft er voor € 270.000 nabetaling plaatsgevonden over voorgaande jaren (voornamelijk door het woonplaatsbeginsel). Ook zijn profielen tussentijds opgehoogd, dit zorgde voor hogere lasten van € 250.000. Daarnaast zijn in de laatste maanden een aantal dure trajecten afgegeven. Wat betreft maatwerk was er ook een afrekening over voorgaande jaren (€ 65.000) en zijn er een aantal maatwerktrajecten afgegeven die we niet konden voorzien. Overall zien we dat de duurdere (herstel)trajecten gemiddeld minder lang duren dan waar we in de prognose rekening mee hadden gehouden, wat betekent dat er meer lasten op 2022 drukken.

Ook is het aantal cliënten in zorg toegenomen ten opzichte van 2021 (voor hersteltrajecten en duurzame trajecten). Bij de Voorjaarsrapportage 2023 en de Kaderbrief 2024 worden de structurele gevolgen in beeld gebracht. Een nadeel van € 115.000 bij lokaal onderwijsbeleid. Dit komt hoofdzakelijk door hogere lasten leerlingenvervoer. Er is een toenemend aantal leerlingen dat gebruik heeft gemaakt van het leerlingenvervoer in 2022.

Programma 2  Een voordeel van € 260.000 op onderwijshuisvesting. Het voordeel wordt veroorzaakt doordat we een lager omslagrentepercentage moesten hanteren. Daarnaast hanteren we sinds 2022 een hogere restwaarde bij afschrijving van gemeentelijke gebouwen. Het voordeel bij de onderwijsgebouwen hierdoor is hoger dan in eerste instantie berekend. Programma 3  Veilige fietsverbinding Waskemeer, voordeel € 220.000. Bij de begrotingsbehandeling in november 2021 is voor het jaar 2022 door het aannemen van amendement 186 € 220.000 beschikbaar gesteld voor het aanleggen van een veilige fietsverbinding in Waskemeer. Dit is in 2022 niet uitgevoerd. De werkzaamheden worden doorgeschoven naar het jaar 2023. We stellen voor het budget voor 2023 beschikbaar te houden via resultaatbestemming. Programma 5  Een voordeel van € 102.000 doordat we een positieve afrekening hadden op de individuele taken die de FUMO voor ons uitvoert. Programma 6  Een voordeel van € 250.000 door vrijval van de voorzieningen lopende pensioenverplichtingen voormalige bestuurders en pensioenverplichtingen voormalige en huidige wethouders. De rekenrente is verhoogd van 0,528% naar 2,472% en er is ook rekening gehouden met 11,96% voor indexatie.  Een nadeel van € 214.000 op saldo financieringsfunctie. Hogere ontvangen rente € 44.000, dit is grotendeels een gevolg van de ontvangen rente voor schatkistbankieren.

Met ingang van het derde kwartaal vergoedt het rijk nu rente over de tegoeden. Nadeel van € 263.000 bij de toegerekende rente. Het betreft hier een nadeel, maar bij de programma’s is het een voordeel. Het heeft dus geen resultaatconsequentie.  Algemene uitkering, voordeel € 2.547.000. Ontvangen verrekeningen eerdere jaren, € 296.000 voordeel. De gevolgen van de september- en de decembercirculaire 2022 zijn niet via een begrotingswijziging verwerkt in de begroting 2022. De financiële gevolgen van beide circulaires zijn € 2.251.000 positief. Dit is via mededelingen aan u gecommuniceerd.  Bij de septembercirculaire 2022 zijn middelen (€ 449.000) ontvangen voor de invoering van de omgevingswet. In de mededeling aan de raad hierover is aangegeven dat deze middelen worden toegevoegd aan de reeds beschikbare middelen omgevingswet en dat dit loopt via de algemene reserve en zorgt voor een nadeel in 2022.

12

Corona, voordeel € 260.000 In 2022 is in totaal via de circulaires nog € 260.000 ontvangen voor corona gerelateerde zaken. Daarnaast is minder onttrokken aan de algemene reserve(€ 234.000). Per saldo resteert er in 2022 een bedrag van € 494.000. In het initiatiefvoorstel deel B is in de raadsvergadering van 20 december 2022 besloten vanuit deze beschikbare coronamiddelen € 400.000 in te zetten om geen OZB te heffen voor gebruikers nietwoningen (€ 265.000) voor belastingjaar 2023 en om het tarief rioolheffing Gebruikersdeel niet-Woningen 0 tot en met 200m3 waterverbruik per jaar (€ 135.000) voor het belastingjaar 2023 te verlagen naar € 0. Het restant van de coronamiddelen valt vrij ten gunste van de algemene middelen. Er is geen specifiek corona gerelateerd budget meer beschikbaar voor 2023.

Bestemming gerealiseerd resultaat Meerjarig beslag Het bepaalde bodembedrag van de algemene reserve is € 3 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is berekend dat de benodigde weerstandscapaciteit € 2,6 miljoen bedraagt. Er wordt een netto meerjarig beslag (2023-2026) gelegd op de algemene reserve van in totaal € 4,97 miljoen. Het meerjarig beslag bestaat uit de volgende onttrekkingen:  Zorgeconomie € 55.000 (2023)  Kleding-/schoenenbonnen € 30.000 (2023)  Project Mader € 23.200 (verdeeld over 2023 en 2024)  Subsidie Vrijstaat en stichting Kortsluiting (A012) € 80.000 (2023)  Pilot menstruatieproducten (A020a) € 20.000 (2023)  Energietoeslag 140% norm € 700.000 (2023)  Omgevingswet € 759.883 (2023)  Biodiversiteitsplan (resultaat 2017) € 2.967 (2023)  Biobased Economy € 20.198 (2023)  Resterend budget BBE naar duurzaamheid € 201.150 (2023)  Vervolg coöperatie Appelscha 3.0 € 50.000 (2023)  Taskforce woningbouw € 1.348.251 (2023)  Verkeersveiligheid € 393.500 (2023)  Klimaatmiddelen € 336.702 (2023)  Lastenverlichting bedrijven, rioolheffing gebruiker niet-woningen € 135.000 (2023)  MOP Wegen € 134.448 (2023)  Onderzoek (subsidioloog/accommodatiebeleid) € 14.542 (2023)  Friese projectenmachine € 39.000 (verdeeld over 2023 en 2024)  Tijdelijke formatie Ruimtelijke Ordening € 75.000 (2023)  Concerncontrol € 133.850 (2023)  Projectleider taskforce

woningbouw (resultaat 2020) € 77.798 (2023)  Lastenverlichting bedrijven, OZB gebruiker niet-woningen € 265.000 (2023)  Herinrichting GBT € 60.000 (2023)  Pilot Leerwerkcentrum € 25.000 (2023) Een uitgebreide specificatie van het meerjarig beslag vindt u in de nota reserves en voorzieningen.

13

Minimale niveau algemene reserve Het minimale niveau van de algemene reserve voor de komende jaren is € 10,6 miljoen. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2022 € 26,8 miljoen. Na toevoeging van het gerealiseerde resultaat over 2022 (zie tabel voorstel bestemming gerealiseerd resultaat), stijgt de algemene reserve naar € 31 miljoen. x € 1.000 Minimale niveau Algemene reserve

Rekening 2022

Bodembedrag

3.000

Benodigde weerstandscapaciteit

2.627

Meerjarig beslag

4.974

Minimale niveau algemene reserve

10.601

Algemene reserve per ultimo 2022

26.791

Afwijking t.o.v. minimale niveau

16.191

Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat We stellen u voor het resultaat op onderstaande wijze te bestemmen:  € 606.000 voor de energietoeslag 2023. Deze middelen hebben we via de decembercirculaire 2022 ontvangen, de uitgaven vallen in 2023.  € 42.000 om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gericht hulp aan te bieden m.b.t. de energierekening. Deze middelen hebben we via de decembercirculaire 2022 ontvangen, de uitgaven vallen in 2023.  € 13.000 voor de implementatie van het Breed offensief. Dit wetsontwerp beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Deze middelen hebben we via de decembercirculaire 2022 ontvangen, de uitgaven vallen in 2023.  € 12.000 voor GIDS/kansrijke start. In het kader van het actieprogramma Kansrijke Start zijn de afgelopen jaren via diverse circulaires middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om een lokale coalitie te vormen, versterken en behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen, zodat gemeenten erkende interventies rondom een kansrijke start kunnen inzetten. Deze middelen hebben we via de decembercirculaire 2022 ontvangen, de uitgaven vallen in 2023.  € 20.000 voor het versterken van de sociale basis.

Vanuit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen werkt het ministerie van VWS samen met partijen in het veld aan een samenleving waar (toekomstige) ouderen waardig oud kunnen worden, zelf de regie hebben en met hun netwerk hun leven kunnen leiden. De norm van deze beweging is ‘zelf als het kan; thuis als het kan; digitaal als het kan’. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat ouderen een beroep kunnen doen op een sterke sociale basis. Dit bevordert de vitaliteit en gezondheid van ouderen, waardoor zij beter, langer en meer kunnen participeren in de samenleving. Gemeenten spelen hier een belangrijk rol in. Zo kunnen gemeenten het ‘omzien naar elkaar in de wijk’ faciliteren door een breed, laagdrempelig en vindbaar aanbod van activiteiten en ondersteuning in de eigen buurt of wijk. Deze middelen hebben we via de decembercirculaire 2022 ontvangen, de uitgaven vallen in 2023.  € 30.000 toevoegen aan de reserve organisatieontwikkelingen. Het geraamde tekort over de periode 2023-2026 is € 30.000. We stellen voor dit bedrag toe te voegen aan de reserve.  € 220.000 voor Veilige fietsverbinding Waskemeer. Bij de begrotingsbehandeling in november 2021 is voor het jaar 2022 door het aannemen van amendement 186 € 220.000 beschikbaar gesteld voor het aanleggen van een veilige fietsverbinding in Waskemeer. Dit is in 2022 niet uitgevoerd.

De werkzaamheden worden doorgeschoven naar het jaar 2023. We stellen voor het budget voor 2023 beschikbaar te houden via resultaatbestemming.  Het resterende resultaat toe te voegen aan de algemene reserve.

14

x € 1.000 Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat

Rekening 2022

Energietoeslag

606

Bijzondere bijstand / vroegsignalering

42

Implementatie breed offensief

13

GIDS / kansrijke start

12

Versterken sociale basis

20

Reserve organisatieontwikkelingen

30

Veilige fietsverbinding Waskemeer

220

Toevoeging algemene reserve

4.186

Totaal voorstel resultaatbestemming

5.129

15

Actualisatie reserves en voorzieningen Op basis van artikel 9 van de verordening ex. Artikel 212 (financiële verordening) is uitgesproken dat het college een nota reserves en voorzieningen opstelt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens de financiële verordening wordt het beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen jaarlijks herzien. Daarbij worden onder meer het doel, de heroverwegingen en de bestedingen van de gevormde reserves en voorzieningen opnieuw beoordeeld. In de nota reserves en voorzieningen zijn alle reserves en voorzieningen opgenomen. Hieronder volgt een samenvatting van de beoordeling van de reserves en voorzieningen ultimo 2022. Als uitgangspunt voor de beoordeling reserves en voorzieningen jaarrekening 2022 is de eindstand van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2021 genomen.

De beoordeling 2022 heeft de volgende instellingen/opheffingen voor de reserves, voorzieningen en schulden tot gevolg:  Het instellen van een voorziening verlofsparen  Het instellen van een voorziening onderhoud Bosbergtoren  Het instellen van een voorziening onderhoud sporthal de Bongerd  Het opheffen van de voorziening leges  Het opheffen van de reserve sociaal domein U heeft de bevoegdheid om onttrekkingen en toevoegingen tot en met 31 december van het betreffende boekjaar met tijdige begrotingswijzigingen te autoriseren. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar de ‘Nota reserves en voorzieningen’.

16

Programma 1 | Samenleven Dit programma ‘Samenleven’ gaat over de Visie op Samenleven 2020-2024 (vastgesteld in oktober 2019). Het programma bestaat uit de vier thema’s/opgaven Meedoen, Samenleven, Gezondheid en Goed Opgroeien die in de visie centraal staan. Voor elke opgave noemen we, in lijn met de doelenboom uit de visie, welke maatschappelijke effecten we willen behalen. De doelenboom vindt u hieronder en in groter formaat op https://www.ooststellingwerf.nl/visie-samenleven. Zie ook programma 4. Er zijn gemeenschappelijke regelingen die bijdragen aan de vier thema's:  Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is, om waar nodig, specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten.  Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner.

 GR SW Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Per 1 januari 2020 is de herstructurering van Caparis afgerond. De GR is aangepast. Alle SW-medewerkers zijn daarin administratief ondergebracht. Wij zijn geen aandeelhouder meer van Caparis en hebben een Dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie.

17

Thema 1.1 Meedoen Inleiding Alle inwoners doen volwaardig mee In dorpsgesprekken, maar ook tijdens de hackathons, in gesprekken met mensen die met weinig geld rond moeten komen en in contacten met het Gebiedsteam, Scala en andere maatschappelijke organisaties is het onderwerp ‘Meedoen’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein. Het gaat om de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet en de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor de Opgave Meedoen zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) vier maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Als eerste werkten we in 2020 doe-agenda's (concrete doelen) uit voor het maatschappelijk effect ‘Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt’ en het effect ‘Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven’. Deze doe-agenda’s zijn in maart 2021 door de raad vastgesteld. De komende jaren werken we de andere maatschappelijk effecten uit in een doe-agenda. Per 1 januari 2022 is de nieuwe inburgeringswet van kracht. Ook hier is 'meedoen' het centrale thema, vandaar dat we deze oppakken binnen de opgave 'Meedoen' uit de Visie op Samenleven. Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren (faciliteren) A2.

Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen (faciliteren) A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen (regisseren) Maatschappelijk effect B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt en alle statushouders doen snel en volwaardig mee, waar mogelijk via betaald werk (regisseren) B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder (regisseren) B3. Mensen ervaren een zinvolle invulling van hun dag (*1) (faciliteren) (Voor maatschappelijk effect B stelde de gemeenteraad twee doe-agenda's vast met concrete doelen en interventies dit is een concrete vertaling van wat er nu staat onder de kopjes ‘wat willen we bereiken’ en ‘wat gaan we er voor doen’. Het gaat om doe-agenda B Mensen Participeren duurzaam op de arbeidsmarkt en de doe-agenda specifiek over de nieuwe Wet Inburgering.) Maatschappelijk effect C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven C1. Mensen zijn tevreden over hun maatschappelijk leven (loslaten) C2. Mensen zijn zelfredzaam (faciliteren) C3. Kinderen in armoede hebben mogelijkheden om mee te doen (regisseren) C4. Mensen zijn financieel in staat om maatschappelijk mee te doen (regisseren) C5.

Mensen ervaren ondersteuning in hun eigen omgeving (stimuleren) (Voor maatschappelijk effect C stelde de gemeenteraad de doe-agenda vast met concrete doelen en interventies - dit is een concrete vertaling van wat er nu staat onder de kopjes ‘wat willen we bereiken’ en ‘wat gaan we er voor doen’). Maatschappelijk effect D. Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet D1. Mensen zijn op de hoogte/kennen de wegen (regisseren) D2. Mensen maken gebruik van de wegen (stimuleren) D3. Mensen vinden tijdig ondersteuning bij (financiële) problemen (regisseren) D4. Mensen zijn tevreden over de ondersteuning (stimuleren) (*1) Hieronder verstaan we: alle inwoners conform definitie CBS behalve inwoners die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. Voor inwoners die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt komt een zinvolle dag invulling aan de orde bij opgave Positieve Gezondheid.

18

Wat hebben we bereikt De cijfers uit de monitor sociaal domein over 2022 illustreren wat we hebben bereikt. A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren Mensen zijn in de toekomst beter in staat passende woonruimte te realiseren, onder andere doordat we overeenstemming hebben bereikt met de woningcorporaties om de komende jaren 130 tot 145 woningen te gaan bouwen. Hierdoor verwachten we doorstroming mogelijk te maken, waardoor weer meer mensen levensloopbestendig kunnen wonen. De doorstroom is op dit moment helaas nog beperkt. Oorzaak is de overspannen woningmarkt. A2. Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen & A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen Steeds meer inwoners zijn bezig met levensloopbestendig wonen en op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het gebruik van de Wmo-regelingen die we hiervoor hebben. Voorbeelden zijn de mogelijkheden voor woningaanpassingen (trapliften, aangepaste keukens of badkamers, een aanbouw om beneden te kunnen slapen) en de verhuiskostenvergoeding om te verhuizen naar een leeftijdsvriendelijker huis. Ook maken steeds meer oudere huurders (70+) met een fysieke beperking gebruik van het Langer Thuis Pakket van Actium, waarmee zij kosteloos kleine woningaanpassingen kunnen aanvragen. B.

Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt en alle statushouders doen snel en volwaardig mee, waar mogelijk via betaald werk (regisseren).  Het aantal uitkeringsgerechtigden (P-wet) is gedaald. De instroom in de bijstand was relatief laag door de gunstige arbeidsmarktsituatie. Er zijn nu voor het vierde jaar op rij minder inwoners waaraan we bijstand verstrekken. Dat betekent dat mensen, die dat kunnen, deelnemen aan de arbeidsmarkt.  Het percentage mensen dat minimaal een half jaar uit de bijstand blijft na het vinden van werk groeit. Er zijn dus minder ‘draaideurcliënten’ dan in vorige jaren.  We zijn klaar voor de nieuwe Wet Inburgering die in 2022 in werking trad. We kunnen statushouders leerroutes aanbieden, ondersteuning bieden bij het voeren van een financiële huishouding en participatie-activiteiten organiseren. We hebben in 2022 beperkt ervaring opgedaan omdat er nog weinig statushouders waren die onder het nieuwe ‘regime’ vielen. B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder Via de participatieladder hebben we goed in beeld welke stappen mogelijk zijn en gezet worden door inwoners in de bijstand. We zien echter dat inwoners die nu in de bijstand zitten een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben.

Daardoor is het voor hen moeilijker om stappen te zetten op de participatieladder. In 2022 is de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt groter geworden. B3. Mensen ervaren een zinvolle invulling van hun dag Op steeds meer plekken kunnen mensen terecht voor dagbesteding zonder daarvoor een indicatie nodig te zijn. Het gaat om Oldeberkoop WODS, Haulerwijk De Buurthaven en Appelscha de dorpskamer) en Stellinghaven Oosterwolde (voor mensen met dementie). Opvang ontheemden Oekraïne We zorgden dat een groep ontheemden uit Oekraïne veiligheid en opvang ontving en dat zij zich dagelijks kunnen redden. C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven C2. Mensen zijn zelfredzaam & C3. Kinderen in armoede hebben mogelijkheden om mee te doen & Mensen zijn financieel in staat om maatschappelijk mee te doen & C4. Mensen ervaren ondersteuning in hun eigen omgeving  We bereiken steeds meer mensen met onze schulden- en armoederegelingen (inclusief energietoeslag), wat bijdraagt aan zelfredzaamheid en mogelijkheden om mee te doen.  Door de nieuwe taken op het gebied van vroegsignalering van schulden bereiken we mensen met (beginnende) schulden in een vroeg stadium.

19

 

Via Geldfit is de route voor inwoners met vragen over geld helderder geworden en werken de partijen achter de schermen samen om de ondersteuning op elkaar af te stemmen. We hebben daarmee bereikt dat we 'erger voorkomen'. Er is eind 2022 een pakket aan maatregelen tot stand gekomen om de gevolgen van de energiecrisis en de inflatie te verzachten, waardoor we in 2023 (meer) inwoners kunnen ondersteunen in deze voor velen financieel zware tijd en mensen elkaar kunnen ondersteunen.

D. Mensen kunnen gebruik maken van het vangnet D1. Mensen zijn op de hoogte/kennen de wegen en D2. Mensen maken gebruik van de wegen  De route voor inwoners met vragen over zorg, welzijn, werk, opvoeden, geldzaken etc. is zo helder mogelijk, waardoor inwoners of verwijzers makkelijk de weg kunnen vinden en inwoners zo nodig tijdig ondersteuning kunnen krijgen.  We hebben een start gemaakt met een nieuwe sociale kaart voor onze gemeente (www.socialekaartooststellingwerf.nl) waarop inwoners zelf kunnen zoeken naar (indicatievrije) voorzieningen in en om onze gemeente, waar zij mogelijk baat bij hebben. De sociale kaart is ook bedoeld voor professionals en maatschappelijke organisaties die regelmatig vragen krijgen van inwoners over zorg, welzijn, opvoeden, geldzaken etc. Organisaties zijn uitgenodigd om hun diensten op de sociale kaart te vermelden. Desgewenst helpen we ze daarbij. Momenteel loopt dit nog, de sociale kaart is op dit moment deels 'gevuld'.  Oudere inwoners hebben steeds meer mogelijkheden om gebruik te maken van indicatievrije dagbesteding, wat de drempel om daar gebruik van te maken lager maakt, mantelzorgers kan ontlasten en een beroep op (duurdere) geïndiceerde dagbesteding uit kan stellen.  De beweging van zware naar lichte zorg is verder doorgezet.  We anticiperen op het toenemend gebruik van huishoudelijke hulp.

Dit is nodig, met name door de vergrijzing.  Inwoners die contact opnemen met ons Gebiedsteam zijn in staat gesteld zelfredzaam te zijn en eigen regie te hebben en te houden, waar nodig met behulp van ondersteunende voorzieningen uit de Wmo (hulpmiddelen, vervoer, dagbesteding en huishoudelijke hulp) of voorliggende voorzieningen (voorzieningen die zonder indicatie beschikbaar zijn).  Inwoners kunnen makkelijker dan voorheen gebruik maken van onafhankelijke cliëntondersteuning en hebben meer keuze hierin. Dit verhoogt de kans dat zij zich uiteindelijk beter ondersteund voelen.  De uitstroom uit beschermd wonen is beter geregeld.  De begeleiding die we vanuit de Wmo aan inwoners bieden voldoet aan de kwaliteitseisen en het toezicht en de handhaving hiervan is goed geregeld. D3. Mensen vinden tijdig ondersteuning bij (financiële) problemen Zie C. D4. Mensen zijn tevreden over de ondersteuning In ons cliënt ervaringsonderzoek (Gebiedsteam) zegt 89% van de respondenten dat zij de kwaliteit van de ontvangen ondersteuning goed vinden. Wat hebben we daarvoor ged aan A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren  We maakten prestatieafspraken met de corporaties over het bouwen van geschikte huurwoningen.  Al aangepaste huurwoningen die vrijkwamen boden we opnieuw aan aan inwoners die met beperkingen te maken hebben.

 We voer(d)en gesprekken over de invulling van het terrein Rikkingahof.  We zetten de Blijverslening en de Verzilverlening in voor huishoudens die hun huis levensloopbestendiger willen maken. A2. Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen & A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen (regisseren)  De werkgroep preventief huisbezoek neemt levensloopbestendig wonen sinds 2022 als onderwerp mee hun contacten zodat bewustwording wordt gestimuleerd en mensen weten wat er allemaal mogelijk is.

20

  

De SlimoTheek is ingericht, met daarin (digitale) voorzieningen/hulpmiddelen om mensen in staat te stellen langer thuis te blijven wonen. Met name inwoners met dementie. We zetten Wmo-voorzieningen in. Bijvoorbeeld verhuiskostenvergoedingen, aanpassingen van de woning of het plaatsen van een mantelzorgunit. We publiceerden periodiek artikelen over langer thuis wonen, meestal interviews met inwoners. Deze zijn goed ontvangen en leidden na iedere publicatie tot contactmomenten tussen inwoners en Gebiedsteam.

B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt We investeerden in nog beter ontschot werken in het Gebiedsteam (verbindingen Wmo, Participatiewet, Jeugd) waardoor we onze inwoners (onder andere degenen die gebruik van maken van de Participatiewet) nog beter kunnen helpen. B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt en alle statushouders doen snel en volwaardig mee, waar mogelijk via betaald werk (regisseren).  We bleven maatwerk leveren en verbindingen leggen tussen de capaciteiten van de bijstandsgerechtigde en werkgevers in kansrijke sectoren. We bleven werken met een vaste contactpersoon, het toepassen van de omgekeerde toets, het uitbreiden van het netwerk van ondernemers en het waar nodig op maat inkopen van scholing en ondersteuning om bijstandsgerechtigden stappen te laten zetten op de participatieladder.  We hebben het bieden van nazorg bij uitstroom naar werk sinds 2022 structureel ingebed in de werkprocessen.  We namen concrete maatregelen om te voorkomen dat inwoners met een WW-uitkering doorstromen naar de bijstand. Denk aan een regionale website waar deze inwoners informatie kunnen vinden over werk, een leven lang ontwikkelen en de specifieke gemeentelijke informatie over het aanvragen van bijstand.

Daarnaast besteedt het UWV de maanden voor einde WW extra aandacht aan de betreffende inwoners om te voorkomen dat zij naar de bijstand doorstromen.  Er is een digitale instrumentengids gerealiseerd waar professionals die inwoners begeleiden naar werk alle instrumenten kunnen vinden die ingezet kunnen worden.  We begeleidden statushouders bij hun integratie en boden hen een woonplek. B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder  In Zuidoost verband (OWO-gemeenten, Smallingerland en Heerenveen) stelden we een gezamenlijk jaarplan op en werkten we samen om de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te verkleinen.  We bleven gebruik maken van bestaande activiteiten die bijdragen aan het bevorderen van meedoen. Voor de stap naar werk valt te denken aan de inzet van Stichting Werk Ooststellingwerf en Wijknet, maar ook door het ondersteunen van initiatieven die helpen bij het vinden van een zinvolle daginvulling zoals 'Welzijn Op Dorpse Schaal', 'Plek voor Talent' (vrijwilligersvacaturebank), 'Welzijn op Recept' (huisartsen verwijzen door naar bestaande creatieve of sportieve activiteiten en vrijwilligerswerk) en diverse activiteiten gericht op ontmoeten en activering. Ook blijven we actief samenwerken in de regio, zodat ook onze inwoners en ondernemers kunnen profiteren van kansen die dit biedt.