Bijlage 2 - Jaarstukken 2021 gemeente Ooststellingwerf

Jaarstukken 2021

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................3 Inleiding Jaarstukken ...............................................................................................................................................5 Aanbieding ..........................................................................................................................................................5 Bestuur en organisatie ...................................................................................................................................... 10 Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 11 Algemeen ............................................................................................................................................................... 12 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten ................................................................................................. 12 Analyse gerealiseerd resultaat ..........................................................................................................................

13 Bestemming gerealiseerd resultaat .................................................................................................................. 14 Actualisatie reserves en voorzieningen ............................................................................................................ 16 Programma 1 | Samenleven .................................................................................................................................. 17 Thema 1.1 Meedoen ......................................................................................................................................... 18 Thema 1.2 Samenleven ..................................................................................................................................... 22 Thema 1.3 Gezondheid ..................................................................................................................................... 25 Thema 1.4 Goed Opgroeien ............................................................................................................................. 29 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 1 ........................................................................................ 33 Programma 2 | Welzijn en educatie ......................................................................................................................

37 Thema 2.2 Onderwijs (huisvesting) ................................................................................................................. 37 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 2 ........................................................................................ 38 Programma 3 | Ruimtelijke en economische ontwikkeling .................................................................................. 39 Thema 3.1.1 Recreatie en Toerisme ................................................................................................................. 39 Thema 3.1.2 BioBased Economy ...................................................................................................................... 40 Thema 3.1.3 Werkgelegenheid ......................................................................................................................... 41 Thema 3.2 Verkeer, wegen en groen ................................................................................................................ 42 Thema 3.3.1 Milieu 2030 CO2 neutraal, zonneweides .................................................................................... 44 Thema 3.3.2 Afval ..............................................................................................................................................

46 Thema 3.4 Bouwen en wonen (inclusief volkshuisvesting) ............................................................................. 47 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 3 ........................................................................................ 49 Programma 4 | Strategische projecten en ontwikkelingen ................................................................................... 53 Thema 4.1 Venekoten Centrum Oosterwolde .................................................................................................. 53 Thema 4.2 Masterplan regio Appelscha ........................................................................................................... 53 Thema 4.3 Biosintrum ...................................................................................................................................... 54 Thema 4.4 Participatie ...................................................................................................................................... 55 Thema 4.5 Het Fonds 2018-2021 ..................................................................................................................... 55 Thema 4.6 Visie op Samenleven (inclusief adviesraad) ..................................................................................

56 Thema 4.7 Visie op demografische ontwikkelingen ........................................................................................ 57 Thema 4.8 Glasvezel ......................................................................................................................................... 57 Thema 4.9 Omgevingswet, bestemmingsplannen .......................................................................................... 58 Thema 4.10 Regio Deal Zuidoost Friesland ..................................................................................................... 59 Thema 4.11 Haerenkwartier ............................................................................................................................. 63 3

Programma 5 | Openbare orde en veiligheid ....................................................................................................... 65 Thema 5.1 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................................... 65 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 5 ........................................................................................ 66 Programma 6 | Bestuur en dienstverlening .......................................................................................................... 67 Thema 6.1 Bestuur ............................................................................................................................................ 67 Thema 6.2 Dienstverlening ............................................................................................................................... 68 Thema 6.3 Financiën ......................................................................................................................................... 69 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 6 ........................................................................................ 71 Paragrafen ..............................................................................................................................................................

75 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen .......................................................................................................................... 75 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 83 Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 90 Paragraaf 4 | Financiering ................................................................................................................................. 94 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 98 Paragraaf 6 | Verbonden partijen .................................................................................................................... 100 Paragraaf 7 | Grondbeleid ............................................................................................................................... 107 Paragraaf 9 | Duurzaamheid ........................................................................................................................... 111 Paragraaf 10 | OWO-Samenwerking ...............................................................................................................

113 Paragraaf 11 | Corona...................................................................................................................................... 117 Jaarrekening ......................................................................................................................................................... 122 Balans .............................................................................................................................................................. 122 Overzicht baten en lasten ............................................................................................................................... 125 Waarderingsgrondslagen ................................................................................................................................ 128 Toelichting op de balans activa ...................................................................................................................... 131 Toelichting op de balans passiva ................................................................................................................... 138 Toelichting op de balans niet uit balans blijkende verplichtingen ................................................................

142 Toelichting overzicht baten en lasten ............................................................................................................. 143 Overzicht onvoorzien ...................................................................................................................................... 144 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................... 145 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................ 146 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 147 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ....................................................................................... 147 Overzicht wet normering bezoldiging topfunctionarissen ............................................................................ 165 Overzicht schatkistbankieren ......................................................................................................................... 166 Begrotingsrechtmatigheid ..............................................................................................................................

167 Kerngegevens .................................................................................................................................................. 169 Overzicht taakvelden....................................................................................................................................... 171 Beleidsindicatoren........................................................................................................................................... 177

4

Inleiding Jaarstukken Aanbieding Hierbij ontvangt u de Jaarstukken over 2021. Deze bestaat uit twee delen, het jaarverslag en de jaarrekening. De plannen staan in de programmabegroting 2021 die in november 2020 door u is vastgesteld. Met het jaarverslag leggen wij verantwoording af over de belangrijkste beleids- en financiële resultaten. In de jaarrekening geven we de volledige financiële verantwoording en de balans met toelichting. Voor u ligt, op hoofdlijnen, een aantal belangrijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Coronacrisis Ook in 2021 had de coronacrisis een grote impact. Voor onze inwoners en bedrijven, en ook voor de werkzaamheden van gemeente Ooststellingwerf. Veel beleid hebben we, met wat aanpassingen, kunnen uitvoeren. Ook de (maatschappelijke) organisaties in de samenleving konden dat doen. Waar mogelijk hebben we steun geboden. Sociaal Domein In samenspraak met inwoners, partners en de Adviesraad Sociaal Domein stelden we voor vijf van de vijftien maatschappelijke effecten een Doe-agenda op, ze zijn in maart 2021 door de raad vastgesteld. Een aantal andere effecten werd uitgewerkt in andere documenten, bijvoorbeeld in de Woon(zorg)visie, de Omgevingsvisie en het Preventie- en Handhavingsplan middelengebruik. De uitvoering is in volle gang. Daarnaast zijn diverse andere Doe-agenda’s voorbereid.

In 2021 zetten we extra in op de doorstroom van mensen met een Wmo-indicatie dagbesteding naar meer arbeidsmatige vormen van dagbesteding. We hebben dit jaar ook de nieuwe Wet inburgering voorbereid die in is gegaan per 1 januari 2022. Met deze wet krijgen we er nieuwe taken bij. Het doel van de wet is een nog meer succesvolle inburgering, daar waar mogelijk via betaald werk. Sinds 2021 hebben we meer mogelijkheden voor vroegsignalering van schulden. We willen inwoners eerder bereiken. We zagen in 2021 een lichte stijging van de financiële hulpvragen aan ons Gebiedsteam. Het is opvallend dat de problematiek complexer is dan voorheen. Het Gebiedsteam pakt de casussen integraal op. Om (sociale) vervoersproblemen op te lossen, inwoners te verbinden en eenzaamheid te verminderen is in samenwerking met Scala en de ANWB het project AutoMaatje gestart. Inwoners vervoeren elkaar tegen een kleine vergoeding, waarbij Scala de coördinatie verzorgt. Dit is eind 2021 gestart. Daarnaast bleven de bestaande vervoersvoorzieningen (Wmo-taxipas, Drive) ook bestaan. Om niet alles in een formeel vangnet te plaatsen, is er in 2021 ook werk gemaakt van informele opvang.

Bijvoorbeeld het mogelijk maken van dagbesteding zonder indicatie via Wel-zijn op dorpse schaal in Oldeberkoop, het helpen starten en subsidiëren van opvang voor ouderen De Buurthaven in Haulerwijk en het (samen met ZuidOostZorg) starten en subsidiëren van dagbesteding zonder indicatie voor mensen met dementie. Het Gebiedsteam is het hoofdloket geworden voor de mantelzorgondersteuning. Binnen het Gebiedsteam is ook een mantelzorgconsulent voor de ondersteuning van de mantelzorgers en voor de uitvoering van waardering. In 2021 is het wijk- en dorpenbudget eenmalig verdubbeld vanuit de coronamiddelen. Dit werd ingezet door de dorpen en wijken om de gevolgen van de coronamaatregelen te beperken. Daarnaast ondersteunden we weer tal van organisaties in onze gemeente voor een waardevol activiteitenaanbod op het gebied van sport, ontmoeten, kunst en cultuur. In ‘Het Ketelhuis’ in het Haerenkwartier is de buurthuiskamer gerealiseerd. Een coördinator van het Leger des Heils organiseert activiteiten, biedt een luisterend oor aan inwoners en signaleert mogelijke problemen. Naast een activiteitencentrum voor de buurt is het ook een steunpunt van waaruit professionals die betrokken zijn bij de buurt kunnen werken.

5

97 jongeren deden mee aan projecten als Maatschappelijke DienstTijd en Young leaders waarin ze hun talenten ontdekten en tegelijkertijd iets deden voor een ander. Het doel was om de jongeren te stimuleren in hun ontwikkeling tot zelfbewuste personen die verantwoordelijkheid willen nemen in de buurt. Onder de noemer MDA++ (voluit: Multidisciplinaire Aanpak ++) werken organisaties samen om huiselijk geweld en mishandeling van kinderen en ouderen te voorkomen en te stoppen. We hebben dit in 2021 ook lokaal in OWO-verband georganiseerd. We hebben afgelopen jaar extra aandacht gehad in de media voor huiselijk geweld en kindermishandeling en extra aandacht gehad voor traumasensitief werken bij het Gebiedsteam. Ruimtelijke en economische ontwikkelingen Recreatie en toerisme Veel horecagelegenheden, maar ook groepsaccommodaties, moesten in 2021 hun deuren sluiten. Vanwege de diversiteit van het toeristisch recreatieve aanbod in onze gemeente hebben ze de klap van de coronamaatregelen toch redelijk kunnen opvangen. In vergelijking met veel andere gemeenten, lijkt de sector in onze gemeente erg veerkrachtig. De toerisme- en recreatiesector moet de komende jaren wel extra aandacht krijgen om weer de beoogde weg omhoog te kunnen realiseren. Het behoud van de diversiteit en kwaliteit van het aanbod is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

Vanaf de zomer 2019 is gestart met de voorbereidingen voor de Omgevingsvisie Ooststellingwerf en dit proces is in 2021 succesvol afgerond. Nu ligt er een brede visie die voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet. Inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en anderen zijn nadrukkelijk betrokken geweest bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie Ooststellingwerf. Deze strategische lange termijnvisie voor de fysieke leefomgeving is via een uitgebreid participatieproces opgesteld en geeft onder andere duidelijke kaders voor nieuwe initiatieven en ontwikkelingen binnen onze gemeente. De integrale visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Appelscha is als pilotproject opgepakt als onderdeel van de Omgevingsvisie. Dit zal een eerste oefening zijn om het werken in de geest van de nieuwe Omgevingswet gestalte te geven. Bij de ruimtelijke ontwikkeling van Appelscha zal de ontwikkeling van toerisme en recreatie een centraal aandachtspunt zijn, waarbij lopende projecten zoals doorontwikkeling van De Boerestreek en het vitaliseren van logiesaccommodaties een plaats krijgen. Op 2 november 2021 heeft de raad ingestemd met een pilotproject ‘Vitale Vakantieparken’ op Buitenplaats ‘de Hildenberg’ in Appelscha. In en rondom het Fochteloërveen zijn ook diverse ontwikkelingen gaande en nemen we deel aan het Bestuurlijk Beraad.

Met onze buurgemeenten en Natuurmonumenten zijn we in gesprek over het opstarten van projecten uit de recreatievisie. Daarnaast hebben we medewerking verleend aan lokale initiatieven die recreatie en toerisme bevorderen. Economische ontwikkelingen In 2021 zijn we uitgeroepen tot de MKB-vriendelijkste gemeente van Friesland. Een titel waar we samen met onze ondernemers trots op kunnen zijn, want we doen het samen. Er is gestart met het opstellen van een detailhandelsvisie. Dit doen we samen met vastgoedeigenaren en de ondernemers in de winkelgebieden. Op het bedrijventerrein Venekoten zijn de laatste kavels verkocht of in optie. Op het bedrijventerrein Turfsteker zijn we in gesprek met lokale ondernemers over de verdeling van de laatste kavels om de groei te kunnen faciliteren. De komst, uitbreiding en plannen van enkele bedrijven zorgt voor een groei van de werkgelegenheid die de komende jaren nog verder zal toenemen. Centrum Oosterwolde In 2021 is in het winkelgebied van Oosterwolde gestart met de bedrijveninvesteringszone. De eerste maanden waren door corona lastig. Er is op verschillende terreinen gewerkt aan een krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde. Er is stevig ingezet op de marketing en is er een start gemaakt met centrum management. Samen met de middelen uit de Regio Deal is ingezet op de versterking van ons winkelgebied in Oosterwolde.

6

Openbare ruimte We zijn verder gegaan met het verbeteren van de bermen langs A-routes. We hebben hoofdzakelijk graskeien aangebracht. Daarnaast zijn de drie recreatieve fietspaden Schansmeerweg (Donkerbroek), Bovenweg-Linde en Linde-Bekhof verbeterd. We hebben subsidie ontvangen via de provinciale subsidieregeling Fyts!mpuls 2020-2022. Hiermee hebben we in 2021 een groot deel van het fietspad Haule-Donkerbroek verbeterd. Duurzaamheid Met de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) hebben we ingezet op projecten om huiseigenaren te stimuleren tot kleine energiebesparende maatregelen in huis, zoals dak-, raam- of gevelisolatie. Door de inzet van energiecoaches is het voor inwoners inzichtelijk gemaakt tegen welke kosten de woning energiezuinig kan worden gemaakt en hoe dit kan worden gefinancierd. De OWO-gemeenten hebben samen een Transitievisie Warmte opgesteld. In deze visie wordt beschreven welke realistische alternatieven er waar zijn voor aardgas, welke uitgangspunten we hanteren en hoe we verder willen samenwerken aan de uitvoering met onze inwoners en andere stakeholders. Als uitvloeisel van het Nationaal Klimaatakkoord is Nederland opgedeeld in 30 verschillende regio’s. Fryslân is als provincie aangewezen als één regio.

Samen met alle partners binnen de regio Fryslân hebben we een Regionale Energiestrategie (RES 1.0) vastgesteld om duurzame opwek van elektriciteit en duurzame warmte te realiseren. Voor het benutten van de mogelijkheden die zijn ontstaan in de provinciale verordening Romte hebben we een paraplubestemmingsplan en beheersverordening voor kleine windmolens bij agrarische bedrijven opgesteld. Voor onze aanpak ten aanzien van de biodiversiteit hebben we het Biodiversiteitsplan in 2021 vastgesteld en zijn we onder andere gestart met de uitvoering van het roekenbeheer. Voor het stimuleren van duurzame mobiliteit hebben we acties gedaan zoals ‘Band op spanning’, waarbij autobanden van winkelende inwoners op spanning zijn gebracht. Door autobanden op de juiste spanning te brengen wordt veel onnodige CO2 uitstoot voorkomen. Ook hebben we onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor deelmobiliteit in onze gemeente en heeft de aanbesteding voor een Friese laadpaleninfrastructuur plaatsgevonden. Omgevingswet en bestemmingsplannen De invoeringsdatum van de omgevingswet is het afgelopen jaar niet van invloed geweest op de voorbereidingen die nodig zijn voor een adequate en brede invoering van de Omgevingswet.

Er is in algemene zin een flinke inspanning verricht in de voortgang en soms ook afronding van de vele acties en projecten die genoemd staan in het Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2020-2024. De OWOsamenwerking is nog intensiever geworden met als resultaat dat er OWO-breed een aantal, in het kader van de Omgevingswet, verplichte raadsbesluiten gezamenlijk is voorbereid met een uniforme inhoudelijke insteek. In het afgelopen jaar zijn diverse bestemmingsplanprocedures doorlopen. Zoals genoemd is ingezet op het paraplubestemmingsplan windmolens (die in januari 2022 is vastgesteld). Sommige procedures richten zich op woningbouw of bedrijfsontwikkeling. Anderen leidden tot een afronding van langlopende of complexe dossiers zoals Prikkedam waarover de Raad van State een tussenuitspraak heeft gedaan. En ook het bestemmingsplan Kuinderweg moest worden hersteld. Wonen We hebben een proces doorlopen om te komen tot een nieuwe woon(zorg)visie, hierin legt de gemeente haar woonbeleid vast. Enerzijds omdat de woonvisie 2017-2022 per 2022 afloopt, anderzijds om beter antwoord te kunnen geven op de uitdagingen die zich nu en in de toekomst op gebied van wonen (en zorg) zullen voordoen. Er is een woningmarktonderzoek gedaan, een enquête onder inwoners uitgezet en er zijn meerdere bijeenkomsten met marktpartijen, zorgpartijen, belangenbehartigers, inwoners en de raad gehouden.

De woonzorgvisie is vastgesteld en gaat over vier thema’s: 1. Groeiscenario’s 2. Mismatch tussen vraag en aanbod 7

3. 4.

Wonen en Zorg Leefbaarheid en duurzaamheid

De druk op de woningmarkt is in 2021 verder toegenomen, met name in de koopsector. Dit heeft onder andere prijsopdrijving als gevolg. Om invulling te geven aan deze woningbehoefte en daarnaast te voldoen aan de oproep van de raad om te 'bouwen, bouwen, bouwen', hebben we in 2021 de onderhandelingen met de provincie voor nieuwe regionale woningbouwafspraken gecontinueerd. Daarnaast hebben we een Taskforce Woningbouw ingesteld, om snel tot de ontwikkeling en realisatie van woningbouwplannen te komen. Er zijn in 2021 verschillende woningbouwprojecten uit het uitvoeringsprogramma woningbouw gerealiseerd. Van de gemeentelijke woningbouwlocaties zijn dit jaar de laatste kavels in Donkerbroek-West verkocht en is er in zowel Langedijke als Elsloo nog één kavel beschikbaar die beide in optie zijn bij kandidaat-kopers. Het bestemmingsplan met 12 woningen aan Vaart ZZ 41 in Appelscha is vastgesteld. De zeven woningen aan de Meester van Ekstraat in Haulerwijk zijn gereed voor oplevering (eerste bewoners eind december 2021).De realisatie van het woningbouwplan aan de Wrongel in Oosterwolde is gecontinueerd. Daarnaast is in Oosterwolde het plan met vier woningen aan de Houtwal 13-14 gereed gekomen. De sloop en nieuwbouw van de sociale huurwoningen in het Haerenkwartier is succesvol afgerond.

Daarnaast hebben we afspraken gemaakt over de bouw van 6 woningen aan de Boekhorsterweg in Oosterwolde, deze worden in 2022 gebouwd. We zijn in gesprek geweest met initiatiefnemers van woningbouwplannen om woningbouwontwikkeling te bevorderen (waaronder specifieke woonvormen) en hebben vooruitlopend op nieuwe regionale woningbouwafspraken met de provincie woningbouwplannen in procedure gebracht. Regio Deal Medio juli 2020 is een Regio Deal gesloten met het rijk. De uitvoering hiervan is in volle gang. Wij zijn trekker voor de projecten zorgeconomie, winkelgebied Oosterwolde, uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme en het Leer- en Kenniscentrum Bodem. Het uitvoeringsprogramma zorgeconomie is ontwikkeld met als doel om samen met de inwoners de sociaal maatschappelijke uitdagingen aan te gaan. Voor het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme is een concept ontwikkelstrategie opgesteld. Via onze partner Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF) zijn concrete acties uitgezet gericht op doorontwikkeling van de marketingstrategie. Voor het Leer- en Kenniscentrum Bodem zijn diverse werkzaamheden geweest voor de mesokosmosbakken. Dit is in samenwerking gegaan met studenten. In juli 2021 is het eerste prototype van de mesokosmos bij het Biosintrum gearriveerd.

Veiligheid, bestuur en dienstverlening Het afgelopen jaar hebben we geïnvesteerd in de bewustwording rondom ondermijning. Er zijn sessie geweest voor ambtenaren en raadsleden en ook een gezamenlijke actie met politie en BOA’s waarin ze boeren attenderen op de gevaren van ondermijning. Natuurbrandrisico’s zijn een reëel risico in ons gebied. In samenwerking met defensie, brandweer en Staatsbosbeheer zijn er daarom drie calamiteitenputten gerealiseerd in het Drents Friese Wold. In 2021 is het heroverwegingsproces uitgevoerd. Dit proces is extern begeleid door JE consultancy en is ook in samenspraak gegaan met een klankbordgroep vanuit de raad. Er ligt een helder document waarin mogelijke besparingen en inkomstenverhogingen staan die we de komende jaren kunnen blijven gebruiken. In juli 2021 is hier besluitvorming over geweest. Diverse ontwikkelingen zorgden ervoor dat we er in november bij de behandeling van de begroting 2022 heel anders voor stonden. Een aantal besluiten zijn daarom weer teruggedraaid. Er ligt een mooi financieel perspectief waar de nieuwe raad mee aan de slag kan. In november 2021 is besloten om op de locatie Nanningaweg 47C de bestaande huisvesting aan te passen. Er is daarvoor een krediet beschikbaar gesteld.

8

Het programma dienstverlening is op stoom. Er zijn het afgelopen jaar, ondanks corona, veel projecten opgestart. Veel projecten bevinden zich in de interne voorbereiding, waardoor de inwoner er wellicht direct nog onvoldoende van merkt. In oktober is hier onder andere door het project ‘Direct Duidelijk’ verandering in gekomen. Binnen dit project zijn we actief met inwoners in gesprek gegaan over de brieven die we versturen. Tot slot de financiële doorkijk De Jaarrekening 2021 sluit met een positief saldo van € 4,039 miljoen. Op het totale budget van € 82,323 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2021 betekent dit een afwijking van 4,9%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 2,320 miljoen.

9

Bestuur en organisatie Het college van burgemeester en wethouders is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat naast de burgemeester uit vier wethouders en de gemeentesecretaris. De samenstelling is als volgt: Burgemeester Sandra Korthuis  Bestuur  Openbare orde en veiligheid  Overheidsparticipatie  Lobby en acquisitie, waaronder economische ontwikkeling  Organisatie  Personeel  OWO samenwerking  Regiodeal ( bestuurlijk)  Dienstverlening / basisregistraties  Regelgeving deregulering  Europese en internationale zaken Wethouder Esther Verhagen, OoststellingwerfsBelang  Visie op samenleven  Jeugd  WMO  Volksgezondheid  Inkomstenondersteuning  Armoede / schuldhulpverlening  Maatschappelijke activering  Inburgering /statushouders  Eenzaamheid  Mantelzorg en vrijwilligersbeleid  Sport  Kunst en cultuur  Onderwijs, leerplicht / RMC  Aandachtsgebieden (sociaal Haerenkwartier, Haulerwijk)  Welzijnswerk (Scala)  Adviesraad sociaal domein  Fonds Ooststellingwerf  Zorgeconomie Wethouder Fimke Hijlkema, PvdA  Duurzaamheid, klimaatadaptatie, energietransitie en CO2-reductie  BiobasedEconomy  Biosintrum  Milieubeleid  Biodiversiteit  Afval  Water  Riolering  FUMO  Fysieke herstructurering Haerenkwartier  Maatschappelijk accommodatiebeleid  Woonvisie / woningbouwprogramma  Vergunningen  Hûs en Hiem  Grondzaken  Monumenten  Dorpshuizen

(gebouwen)

10

Wethouder Marcel Bos, CDA  Werkgelegenheid en arbeidsmarkt  Participatiewet / arbeidstoeleiding- integratie  Sociale werkvoorziening (GR SW Fryslân, Caparis)  Economische zaken (coproductie met burgemeester)  Omgevingswet / -visie  Ruimtelijke ordening  Landbouw  Glasvezel / mobiele bereikbaarheid  Handhaving  Financiën  Belastingen  Winkelgebied Oosterwolde  P10 / plattelandsgemeenten Wethouder Marian Jager-Wöltgens  Dorpsbudgetten  Visie op demografische ontwikkelingen  Openbare ruimte / snippergroen  Huisvesting Nanningaweg  Bosbergtoren  Recreatie en toerisme  Natuur en landschap  Verkeer, parkeren  Masterplan Appelscha  Regiodeal (uitvoering)  Lelystad Airport Gemeentesecretaris Willem Mutter

Leeswijzer De Jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag staat per programma de vraag centraal of de gestelde doelen uit de programmabegroting 2021 gerealiseerd zijn in 2021. We geven antwoord op de vragen ‘wat hebben we bereikt?, ‘wat hebben we daarvoor gedaan?’ en ‘wat heeft de inwoner daarvan gemerkt?’. Daarnaast tonen we de inzet van middelen door de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’ te beantwoorden en geven we een toelichting op afwijkingen. In de jaarrekening staan de balans, de programmarekening en de toelichting op de balans. De controleverklaring van de accountant gaat over de jaarrekening en in beperkte mate over het jaarverslag.

11

Algemeen Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 2021 x € 1.000 Saldo jaarrekening

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2020

Begroting

Begroting

2021

Verschil

Lasten

-74.359

-72.613

-80.207

-76.470

3.737 V

Baten

78.673

73.424

77.399

78.338

939 V

Saldo van baten en lasten

4.315

812

-2.808

1.868

4.676 V

Toevoegingen

-3.959

-2.422

-2.116

-3.745

- 1.629 N

Onttrekkingen

4.231

1.480

6.642

5.916

- 726 N

Mutatie reserves

272

-943

4.527

2.171

- 2.356 N

Resultaat

4.586

-131

1.719

4.039

2.320 V

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

-1.664

-319

676

-719

- 1.395 N

Structureel resultaat

2.922

-450

2.395

3.320

925 V

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Mutaties geraamd resultaat In onderstaand overzicht zijn de mutaties in het begrotingssaldo (geraamd resultaat) in kaart gebracht. x € 1.000 Mutaties geraamd resultaat 2021 Primitief begrotingsperspectief 2021

-131

Amendement 149 van 10 november 2020

-35

Gevolgen voorjaarsrapportage 2021

286

Gevolgen septembercirculaire 2020 (verwerkt in voorjaarsrapportage)

-61

Gevolgen decembercirculaire 2020 (verwerkt in voorjaarsrapportage)

5

Gevolgen nota R&V jaarrekening 2020

-21

Gevolgen Kracht voor Jeugd

-16

Gevolgen meicirculaire 2021

807

Gevolgen najaarsrapportage 2021

884

Geraamd resultaat

1.719

Toelichting De Jaarrekening 2021 sluit met een positief saldo van € 4,039 miljoen. Op het totale budget van € 82,323 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2021 betekent dit een afwijking van 4,9%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 2,320 miljoen.

12

Hierna beschrijven we het gerealiseerde resultaat op hoofdlijnen. Bij de programma's geven we per programma een nadere specificatie van de verschillenanalyse.

Analyse gerealiseerd resultaat Analyse gerealiseerd resultaat 2021 op hoofdlijnen In onderstaand overzicht treft u een analyse op hoofdlijnen aan van de belangrijkste financiële verschillen tussen de begroting 2021 na wijziging en de jaarstukken 2021. We geven verschillen aan die groter zijn dan € 100.000 en die bijdragen aan het resultaat. Het is in dit onderdeel nadrukkelijk niet de bedoeling een limitatieve opsomming te geven die per programma aansluit op onderstaand overzicht. In de programmaonderdelen, bij de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’, treft u een nadere gedetailleerde specificatie aan, waar we per programma de realisatie vergelijken met het geraamde resultaat. x € 1.000 Analyse gerealiseerd resultaat

Actuele

Rekening

Verschil

Begroting

2021

1. Samenleven

-23.490

-23.108

382 V

2. Welzijn & educatie

-1.338

-1.304

34 V

3. Ruimtelijke & economische ontwikk.

-1.131

-1.222

- 90 N

5. Openbare orde en veiligheid

-2.157

-2.122

35 V

6. Bestuur & Dienstverlening

29.835

31.795

1.960 V

Resultaat

1.719

4.039

2.320 V

Analyse Programma 1  Een voordeel op Levensonderhoud van € 938.000. Dit voordeel komt doordat het definitieve budget van het rijk (BUIG) hoger was dan begroot en dan het voorlopig definitief budget. De gerealiseerde lasten liggen in lijn met de begroting. De aantallen (voornamelijk P-wet) zijn wel gedaald; de lasten echter niet. De prijs per eenheid ligt in werkelijkheid hoger dan begroot en is er meer loonkostensubsidie ingezet.  Een nadeel bij Hulp bij het huishouden van € 290.000. Er zijn steeds meer mensen die gebruik maken hulp bij het huishouden, waarschijnlijk door de aanzuigende werking door het abonnementstarief. Daarnaast zijn de prijzen ook meer gestegen dan vooraf ingeschat.  Een voordeel op Wmo begeleiding van € 408.000. Dit komt hoofdzakelijk door een (voorlopige) positieve afrekening vanuit de centrumgemeente van beschermd wonen van € 300.000 waar geen rekening mee was gehouden. Daarnaast zijn de lasten voor Wmo begeleiding lager geweest dan begroot, ondanks dat bij de voor- en najaarsrapportage het budget al naar beneden was bijgesteld. Dit komt voornamelijk doordat de beweging die we in gang hebben gezet van zware naar lichte zorg is doorgezet.  Een nadeel op jeugdhulp van € 605.000. Bij de meicirculaire 2021 zijn extra incidentele middelen ontvangen (€ 675.000) voor de aanpak van de problematiek in de jeugdzorg.

Ondanks dat is er nog een nadeel van € 605.000 in 2021. Dit komt doordat we betalingen over voorgaande jaren aan andere gemeenten moesten doen (€ 160.000), we meer aan hoogspecialistische jeugdhulp moesten betalen dan rekening mee was gehouden (€ 250.000) en we hogere lasten voor verblijf hadden dan in voorgaande jaren (€ 160.000). Daarnaast waren er hogere lasten voor maatwerktrajecten, pleegzorg, crisis en waren er meer dure trajecten dan waar rekening mee was gehouden. We zien dat het aantal cliënten in zorg is gestegen in 2021 ten opzichte van 2020. De instroom zit met name in de duurzame trajecten.  Een voordeel bij Fonds Ooststellingwerf van € 145.000. Er is vanuit 2021 € 145.000 over vanuit het Fonds. Dit blijft beschikbaar voor 2022 conform raadsbesluit van 22 juni 2021. Het bedrag komt weer beschikbaar via resultaatsbestemming. Programma 2 Programma 2 bevat geen grote afwijkingen. 13

Programma 3  Een nadeel bij de riolering van € 207.000. De lasten bij riolering waren lager. Dit komt voornamelijk doordat een groot deel van de investeringen in 2021 niet door zijn gegaan waardoor we minder btw toe konden rekenen aan de riolering. Voor de riolering zorgt dat voor een hogere dotatie van € 263.000 aan het spaardeel van de voorziening. Voor de exploitatie zorgt dit voor een nadeel van € 207.000. De geplande investeringen worden doorgeschoven naar 2022, de btw toerekening vindt ook dan weer plaats waardoor dan ook een hogere aanwending uit de voorziening nodig is.  Vrijval van de reserve grondexploitatie, voordeel € 184.000. Elk jaar wordt de reserve geactualiseerd op basis van de toekomstige verkopen en huidige boekwaarden van de complexen. De omvang van de reserve is per ultimo 2021 te hoog en het verschil valt vrij. Programma 5 Programma 5 bevat geen grote afwijkingen. Programma 6  Een nadeel bij bouwen en wonen van € 121.000. Dit komt door een nadeel van € 87.000 bij de leges bouwvergunningen. Tussentijds in het begrotingsjaar 2021 is de post al met € 260.000 verhoogd. Nu zijn een aantal projecten doorgeschoven naar 2022. Dan worden ook de leges verantwoord. Bij de monumenten is er een overschrijding van € 8.000, deze wordt gedekt door de reserve monumenten. En bij de omgevingsvergunningen is er een nadeel van € 24.000.

Oorzaak zijn verschillende zaken zoals hogere automatiseringskosten en verschuldigde leges aan de provincie voor afgegeven verklaringen van geen bezwaar/bedenkingen.  Algemene uitkering, voordeel € 351.000. Verrekening algemene uitkering eerdere jaren, voordeel € 10.000. De gevolgen van de september- en de decembercirculaire 2021 zijn niet verwerkt in de begroting, voordeel totaal € 611.000. En daarnaast is er een nadelig verschil van € 270.000 als gevolg van de gehanteerde maatstaven. Dit is een gevolg van dat het Rijk aanpassingen in gewicht en aantallen bij de decembercirculaire pas in het jaar daaropvolgend via de betaalspecificatie verrekend.  Een voordeel van € 130.000. Een extern bedrijf heeft, in owo-verband, de administratie op boekingsregelsniveau doorgelopen op het juiste gebruik van de compensabele btw-codes. Dit gaat dus niet over specifieke casussen, maar over de algehele administratie. Hier gaat het over de periode 2016 tot en met 2018. De constatering is dat er nog recht is op € 130.000. Corona, voordeel € 948.000 Bij de toelichting op de afwijkingen per programma staan de corona meer- en minderlasten beschreven. In programma 6 staat de compensatie van het rijk verantwoord. Per saldo zorgt dit voor een voordeel. We stellen voor om een deel hiervan via resultaatsbestemming beschikbaar te houden voor 2022. Zie ook paragraaf 11 'Corona'.

Bestemming gerealiseerd resultaat Meerjarig beslag Het bepaalde bodembedrag van de algemene reserve is € 3 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is berekend dat de benodigde weerstandscapaciteit € 2,986 miljoen bedraagt. Er wordt een netto meerjarig beslag (2022-2025) gelegd op de algemene reserve van in totaal € 2,946 miljoen. Het meerjarig beslag bestaat uit de volgende onttrekkingen:  Zorgeconomie € 110.000 (verdeeld over 2022 en 2023)  Project Mader € 34.800 (verdeeld over 2022 t/m 2024)  Omgevingswet € 314.208 (2022)  Biodiversiteitsplan € 6.341 (2022)  Biobased economy € 20.198 (2022)  Programma duurzaamheid € 253.150 (2022)  Vervolg Coöperatie Appelscha 3.0 € 100.000 (verdeeld over 2022 en 2023)  Taskforce woningbouw € 1.500.000 (2022)  Onderzoek (subsidioloog/accommodatiebeleid/openbare ruimte) € 14.542 (2022)  Friese projectenmachine € 50.000 (verdeeld over 2022 t/m 2024)  Tijdelijke formatie ruimtelijke ordening € 150.000 (2022 en 2023)  Concerncontrol € 150.000 (2022 en 2023) 14

 

Verminderen formatie € 84.000 (2022) Projectleider Taskforce € 159.000 (2022)

Een uitgebreide specificatie van het meerjarig beslag vindt u in de nota reserves en voorzieningen. Minimale niveau algemene reserve Het minimale niveau van de algemene reserve voor de komende jaren is € 8,932 miljoen. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2021 € 22,738 miljoen. Na toevoeging van het gerealiseerde resultaat over 2021 (zie tabel voorstel bestemming gerealiseerd resultaat), stijgt de algemene reserve naar € 26,777 miljoen. x € 1.000 Minimale niveau Algemene reserve

Rekening 2021

Bodembedrag

3.000

Benodigde weerstandscapaciteit

2.986

Meerjarig beslag

2.946

Minimale niveau algemene reserve

8.932

Algemene reserve per ultimo 2021

22.738

Afwijking t.o.v. minimale niveau

13.806

Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat We stellen u voor het resultaat op onderstaande wijze te bestemmen:  Het resterende budget vanuit 2021 voor het Fonds beschikbaar houden voor 2022. Het gaat om een bedrag van € 145.000.  Het volledige coronabudget € 1.784.000 (€ 836.000 vanuit resultaatsbestemming 2020 en € 948.000 als voordeel vanuit 2021) is niet nodig. We stellen voor hiervan € 596.000 beschikbaar te houden voor 2022 en het resterende deel als algemene middelen in de algemene reserve te beschouwen.  Het resterende resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. x € 1.000 Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat

Rekening 2021

Het Fonds

145

Corona

596

Toevoeging algemene reserve

3.298

Totaal voorstel resultaatbestemming

4.039

15

Actualisatie reserves en voorzieningen Op basis van artikel 9 van de verordening ex. Artikel 212 (financiële verordening) is uitgesproken dat het college een nota reserves en voorzieningen opstelt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens de financiële verordening wordt het beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen jaarlijks herzien. Daarbij worden onder meer het doel, de heroverwegingen en de bestedingen van de gevormde reserves en voorzieningen opnieuw beoordeeld. In de nota reserves en voorzieningen zijn alle reserves en voorzieningen opgenomen. Hieronder volgt een samenvatting van de beoordeling van de reserves en voorzieningen ultimo 2021. Als uitgangspunt voor de beoordeling van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2021 is de eindstand van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2020 genomen. De beoordeling 2021 heeft de volgende resultaten opgeleverd: In 2021 is de buffer van de algemene reserve grondexploitatie € 184.000 te hoog, dit bedrag valt daarom vrij en is toegevoegd aan het exploitatieresultaat. Verder heeft de beoordeling van de reserves en voorzieningen de volgende instellingen/opheffingen voor de reserves, voorzieningen en schulden tot gevolg: het opheffen van 1 reserve, namelijk de reserve ambitiefonds.

U heeft de bevoegdheid om onttrekkingen en toevoegingen tot en met 31 december van het betreffende boekjaar met tijdige begrotingswijzigingen te autoriseren. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar de ‘Nota reserves en voorzieningen’.

16

Programma 1 | Samenleven Dit programma ‘Samenleven’ gaat over de Visie op Samenleven 2020-2024 (vastgesteld in oktober 2019). Het programma bestaat uit de vier thema’s/opgaven Meedoen, Samenleven, Gezondheid en Goed Opgroeien die in de visie centraal staan. Voor elke opgave noemen we -in lijn met de doelenboom uit de visie- welke maatschappelijke effecten we willen behalen. De doelenboom vindt u hieronder en in groter formaat op https://www.ooststellingwerf.nl/visie-samenleven. Zie ook programma 4. Er is een aantal gemeenschappelijke regelingen die bijdragen aan de vier thema's:  Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is om waar nodig specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten.  Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner.

 GR SW Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Per 1 januari 2020 is de herstructurering van Caparis afgerond. De GR is aangepast. Alle SW-medewerkers zijn daarin administratief ondergebracht. Wij zijn geen aandeelhouder meer van Caparis en hebben een Dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie.

17

Thema 1.1 Meedoen Inleiding Alle inwoners doen volwaardig mee In dorpsgesprekken, maar ook tijdens de hackathons, in gesprekken met mensen die met weinig geld rond moeten komen en in contacten met het Gebiedsteam, Scala en andere maatschappelijke organisaties komt het onderwerp ‘Meedoen’ duidelijk naar voren. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein. Het gaat om de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de Participatiewet en de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor de Opgave Meedoen zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) vier maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Ter uitwerking hiervan stelde de raad in maart 2021 voor twee van de vier maatschappelijke effecten een doe-agenda vast. Het gaat om ‘Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt’ en ‘Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven’. De uitwerking van het effect 'Mensen kunnen levensloopbestendig wonen' is opgenomen in de onlangs vastgestelde Woon(zorg)visie. Ter uitwerking van het effect 'Mensen maken indien nodig gebruik van het aanwezige vangnet' gingen we aan de slag met de doorontwikkeling van ons Gebiedsteam. Begin 2022 volgt er een doe-agenda gericht op een succesvolle inburgering van statushouders (nieuwe Wet Inburgering).

Ook hier is meedoen het centrale thema en deze opdracht wordt dus opgepakt als onderdeel van opgave Meedoen uit de Visie op Samenleven. Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren (faciliteren) A2. Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen (faciliteren) A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen (regisseren) Maatschappelijk effect B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt (regisseren) B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder (regisseren) B3. Mensen ervaren een zinvolle invulling van hun dag (*1) (faciliteren) (In maart 2021 heeft de gemeenteraad voor maatschappelijk effect B een doe-agenda vastgesteld) Maatschappelijk effect C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven C1. Mensen zijn tevreden over hun maatschappelijk leven (loslaten) C2. Mensen zijn zelfredzaam (faciliteren) C3. Kinderen in armoede hebben mogelijkheden om mee te doen (regisseren) C4. Mensen zijn financieel in staat om maatschappelijk mee te doen (regisseren) C5. Mensen ervaren ondersteuning in hun eigen omgeving (stimuleren) (In maart 2021 heeft de gemeenteraad voor maatschappelijk effect C een doe-agenda vastgesteld) Maatschappelijk effect D.

Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet D1. Mensen zijn op de hoogte/kennen de wegen (regisseren). D2. Mensen maken gebruik van de wegen (stimuleren) D3. Mensen vinden tijdig ondersteuning bij (financiële) problemen (regisseren) D4. Mensen zijn tevreden over de ondersteuning (stimuleren) (*1) Hieronder verstaan we: alle inwoners conform definitie CBS, behalve inwoners die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. Voor inwoners die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt komt een zinvolle dag invulling aan de orde bij de opgave Positieve Gezondheid. Wat hebben we bereikt Elk half jaar geven we in de Monitor Sociaal Domein aan wat we hebben bereikt. De meest recente Monitor verscheen in september 2021 (eerste helft 2021). De Monitor over geheel 2021 verscheen in april 2022. In 2021 hebben we onder andere bereikt:  We leggen eerder contact met inwoners met beginnende financiële problemen (vroegsignalering) zodat we hen hulp aan kunnen bieden.  We hoorden van inwoners hoe we in ons duurzaamheidsbeleid rekening kunnen houden met dreigende energie-armoede.  We zijn voorbereid op de Nieuwe Wet Inburgering. 18

  

We hebben mensen aan het werk geholpen, o.a. door een nieuw traject in samenwerking met Terra. Er zijn meer informele dagbestedingsmogelijkheden bij gekomen. De Woon(zorg)visie is gereed en wordt in het eerste kwartaal van 2022 vastgesteld.

Wat hebben we daarvoor gedaan Maatschappelijk effect A: Mensen kunnen levensloopbestendig wonen  Het Gebiedsteam heeft inwoners geholpen met verhuizen of langer thuis wonen door: informatie verstrekking, inzet van Blijvers- en Verzilverlening, woningaanpassingen en verhuiskostenvergoedingen. Door krapte op de woningmarkt is vaker gekozen voor het aanpassen van een woning dan verhuizen.  In 2021 hebben we gezamenlijk met het ruimtelijk en het sociale domein gewerkt aan het opstellen van een Woon(zorg)visie. Hieraan gekoppeld komt een uitvoeringsagenda, met daarin opgenomen een jaarkalender om te communiceren welke mogelijkheden (en verantwoordelijkheden) mensen zelf hebben om langer thuis te kunnen blijven wonen. Hiermee verwachten we ook meer doorstroming op de woningmarkt te bewerkstellingen.  De werkgroep Toegankelijkheid Ooststellingwerf adviseerde diverse keren over de toegankelijkheid van de leefomgeving voor mensen met een beperking.  We werkten samen met woningcorporaties wat betreft langer thuis wonen. Maatschappelijk effect B: Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt (zie ook doe-agenda B, maart 2021)  We stelden samen met partners een doe-agenda op met concrete doelen en inspanningen gericht op duurzaam participeren op de arbeidsmarkt. De uitvoering van de doe-agenda is gestart.

De aandacht gaat vooral naar mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Vaak is betaald werk (nog) niet mogelijk, maar zijn meerdere stappen en een integrale benadering nodig (combinatie financiële, sociale en gezondheidsproblematiek) om hen naar een opleiding, sociale activiteiten, vrijwilligerswerk of betaald werk te begeleiden.  Door maatwerk te bieden en ontschot te werken behaalden we individuele successen.  We bieden diverse projecten met als doel het vinden van structuur, het leren van sociale en werknemersvaardigheden en/of het opdoen van werkervaring.  Ook zijn er groepstrajecten met vakonderwijs (aansluitend op de vraag vanuit de arbeidsmarkt) gecombineerd met begeleiding naar werk. In 2021 is bijvoorbeeld een opleidingstraject tot assistent hovenier afgerond. Alle 11 deelnemers haalden hun diploma en 5 zijn inmiddels uitgestroomd naar betaald werk.  Voor bepaalde doelgroepen werken we binnen het Gebiedsteam met specialismen. Bijvoorbeeld voor jongeren <27 jaar, waarbij we inzetten op het zoveel mogelijk eerst een startkwalificatie behalen.  We doen aan preventie door verbinding te maken met VSO/PRO onderwijs, waardoor we al vroeg begeleiding bieden om na school de volgende stap te zetten naar vervolgonderwijs of werk.  Er zijn twee casemanagers die zich specifiek richten op begeleiding van statushouders om stappen te zetten op de participatieladder.

 Met de Stichting Werk Ooststellingwerf bieden we een ‘springplank’ naar regulier werk voor mensen die moeite hebben met het vinden van aansluiting op de arbeidsmarkt. In 2021 stroomden 11 inwoners vanuit de stichting door naar een vast dienstverband bij de gemeente.  We ondersteunden ondernemers bij ‘inclusief ondernemen’ (het aannemen van werknemers met een arbeidsbeperking), bijvoorbeeld met loonkostensubsidies en goede voorlichting over de mogelijkheden. In 2021 zetten we meer in op het ontzorgen van werkgevers en begeleiding en nazorg bij plaatsing.  Waar nodig bieden we geïndiceerde dagbesteding. Daar waar gewenst en mogelijk helpen we mensen om een zinvolle daginvulling te vinden in het informele circuit. Daarvoor ondersteunen we initiatieven als Welzijn Op Dorpse Schaal, Plek voor Talent (vrijwilligersvacaturebank), Welzijn op Recept (huisartsen verwijzen door naar bestaande creatieve of sportieve activiteiten en vrijwilligerswerk) en diverse activiteiten gericht op ontmoeten en activering.  In 2021 zetten we extra in op de doorstroom van mensen met een Wmo-indicatie dagbesteding naar meer arbeidsmatige vormen van dagbesteding.

19

Maatschappelijk effect C: Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven (zie ook doe-agenda C, maart 2021)  We stelden met partners en inwoners en partners een doe-agenda op om dit maatschappelijk effect te realiseren.  Het Gebiedsteam bleef begeleiding bieden bij deelnemen aan het maatschappelijk leven voor inwoners die dit op eigen kracht niet kunnen (denk aan beschermd wonen).  In 2021 bleven we statushouders ondersteunen bij hun inburgering. Stichting Scala bood maatschappelijke begeleiding en sleutelpersonen om dit te realiseren.  We bereidden de nieuwe Wet inburgering per 1 januari 2022 voor. Met deze wet krijgen we er nieuwe taken bij. Doel van de wet is een nog meer succesvolle inburgering, daar waar mogelijk via betaald werk.  We informeerden zowel inwoners als potentiële verwijzers weer over de minimaregelingen via de Regelingenwijzer. Net als in andere jaren namen we financiële belemmeringen voor inwoners met een laag inkomen om mee te doen zoveel mogelijk weg via diverse (kind)regelingen en kwijtscheldingsmogelijkheden. We boden diverse vormen van ondersteuning voor inwoners met geldproblemen of vragen over geld en het invullen van formulieren.  In het geval van zwaardere financiële problemen bekostigen we bewindvoering en de kredietbank.  We subsidiëren de Voedselbank.  Sinds 2021 hebben we meer mogelijkheden voor ‘vroegsignalering' van schulden.

Het Gebiedsteam ontvangt signalen van vaste lasten partners in een digitaal portal. Deze signalen over een betaalachterstand worden gebruikt om de inwoner die het betreft een hulpaanbod te doen. Het achterliggende doel is inwoners eerder bereiken. We doen verschillende contactpogingen om een hulpaanbod te doen, maar inwoners gaan hier niet altijd op in. We zorgen ervoor dat de inwoner weet dat het Gebiedsteam kan helpen. We zagen in 2021 een lichte stijging van de financiële hulpvragen richting ons Gebiedsteam. Opvallend is dat de problematiek complexer is dan voorheen. Er is meer sprake van gedragsproblemen en multiproblemsituaties. Mogelijk is dit een gevolg van corona. Deze cases worden door het Gebiedsteam direct integraal opgepakt (samenwerking budgetadviseurs – Wmo – Jeugd – Werk en Inkomen).  In 2021 gingen we opnieuw in gesprek met de inwonersgroep 'Arm in Arm' waarvan de deelnemers ervaring hebben met het rondkomen van een kleine beurs. Deze keer waren de energietransitie en energiearmoede onderwerpen van gesprek. Dit leverde waardevolle informatie op voor ons duurzaamheidsbeleid in relatie tot de groep minima. Maatschappelijk effect D: Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet  Inwoners die dat nodig hebben, konden ook in 2021 terecht bij het Gebiedsteam om ondersteuning te krijgen of te regelen.  In 2021 bleven we de klanttevredenheid doorlopend meten.

De resultaten zijn verwerkt in de Monitor Sociaal Domein.  We zetten, naast de website, ook andere communicatiemiddelen in om inwoners te laten weten wat het Gebiedsteam is en hoe men daar gebruik van kan maken.  Eind 2021 zijn technische en inhoudelijke aanpassingen aan de Wmo verordening doorgevoerd. Waaronder het invoeren van een financiële tegemoetkoming. Hiermee verwachten we inwoners en Gebiedsteam een instrument in handen te geven om maatwerk te leveren als het gaat om aanpassing of doorstroming op de woningmarkt.  Samen met Opsterland en De Fryske Marren hebben we subsidie ontvangen om de onafhankelijke clientondersteuning (OCO) verder te ontwikkelen. Uit een onderzoek, uitgevoerd met de subsidie, komen drie aanbevelingen naar voren: de OCO breder inzetten in het sociaal domein (niet alleen bij Wmo en Jeugdwet maar ook bij Werk en Inkomen), interne scholing en communicatie inrichten en het onderwerp richting inwoners communiceren.  Om (sociale) vervoersproblemen op te lossen, inwoners te verbinden en eenzaamheid te verminderen is in samenwerking met Scala en de ANWB het project AutoMaatje gestart. Inwoners vervoeren elkaar tegen een kleine vergoeding, waarbij Scala de coördinatie verzorgt. Dit is eind 2021 gestart ondanks coronaperikelen. Daarnaast bleven de bestaande vervoersvoorzieningen (Wmotaxipas, Drive) ook bestaan.

20





Om niet alles in een formeel vangnet te plaatsen is er in 2021 ook werk gemaakt van informele opvang. Bijvoorbeeld het mogelijk maken van dagbesteding zonder indicatie via Wel-zijn op dorpse schaal in Oldeberkoop, het helpen starten en subsidiëren van opvang voor ouderen De Buurthaven in Haulerwijk en het (samen met ZuidOostZorg) starten en subsidiëren van dagbesteding zonder indicatie voor mensen met dementie. Ook hebben we in 2021 een normenkader voor toekenning Wmo begeleiding ingevoerd.

Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen Door de krapte op de woningmarkt kunnen veel mensen nog niet wonen op de door hen gewenste plek. Met de nieuwe Woon(zorg)visie verwachten we meer doorstroom te bewerkstellingen waardoor meer mensen kunnen wonen op de door hen gewenste plek. Voorlopig komt het neer op (met eigen of gemeentelijke middelen) aanpassen van bestaande woningen. B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt In 2021 lukte het ondanks corona goed om bijstandsgerechtigden op maat te bemiddelen naar passend werk of andere vormen van participatie. C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven Door vroegsignalering weet een groter aantal inwoners dan voorheen dat zij terecht kunnen bij het Gebiedsteam voor hulp. Een toenemend aantal inwoners maakt hier gebruik van, maar nog lang niet alle inwoners doen dat. Dit is een landelijk beeld. D. Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet Ook in 2021 heeft het Gebiedsteam veel inwoners geholpen met zorg, ondersteuning, inkomen en werk. De precieze resultaten staan in de monitor sociaal domein. Met wisselende coronamaatregelen heeft het afgelopen jaar wisselende inzet van het Gebiedsteam gevraagd. Bijvoorbeeld meer vragen beantwoorden, intensieve contacten met aanbieders, meedenken over oplossingen in verband met personele krapte etc.

In het bijzonder zijn inwoners door het Gebiedsteam en het Leger des Heils geholpen met de verhuisoperatie in het Haerenkwartier in Oosterwolde. En zijn inwoners zonder vervoer (smogelijkheden) vervoerd voor coronavaccinatie. Beleidskaders Overkoepelend  Visie op samenleven 2020-2024  Doe-agenda B Meedoen op de arbeidsmarkt of in vrijwilligerswerk (maart 2021)  Doe-agenda C Meedoen aan het maatschappelijk leven (maart 2021)  Doe-agenda Nieuwe Wet Inburgering (januari 2022)  Woon(zorg)visie 2022-2025  Verordening adviesraad sociaal domein gemeente Ooststellingwerf 2015  Programma Aandachtsgebieden Stellingwerven (w.o.

Wijknet) Participatiewet  Beleidsnota 'Op weg naar een inclusief Ooststellingwerf' (april 2019)  Nota Beschut Werk Nieuw Ooststellingwerf 2017 - 2018 (juni 2017)  OWO Handhavingsplan Wet Werk en Bijstand  Heronderzoeksplan 2015  Verordening Tegenpresentatie 2015  Maatregelenverordening 2018  Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2015  Verordening Individuele Studietoeslag 2015  Handhavingsverordening 2015  Verordening Verrekening Bestuurlijke Boete bij Recidice 2015  Re-integratie verordening Participatiewet 2017  Verordening Tegenprestatie 2015  Verordening Wet Inburgering 2015  Alle richtlijnen, beleidsregels en werkinstructies zoals genoemd in Handboek Schulinck: https://participatiewet.schulinck.nl/gemeentelijke-bijlagen/lijst/beleidsstukken/overzicht/ 21