Bijlage 2 - Jaarstukken 2020

Jaarstukken 2020

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................................. 3 Inleiding Jaarstukken ..................................................................................................................................................... 5 Algemeen ..................................................................................................................................................................... 12 Programma 1 | Sociaal domein ................................................................................................................................... 16 Thema 1.1 Jeugd ..................................................................................................................................................... 16 Thema 1.2 WMO ..................................................................................................................................................... 19 Thema 1.3 Uitvoering Participatiewet .................................................................................................................... 22 Thema 1.4 Inkomensverstrekking, armoedebeleid, schuldhulpverlening .............................................................

26 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 1 .............................................................................................. 29 Programma 2 | Welzijn en educatie ............................................................................................................................ 32 Thema 2.1.1 Kunst en cultuur ................................................................................................................................ 32 Thema 2.1.2 Maatschappelijke activering .............................................................................................................. 33 Thema 2.1.3 Dorpsbudgetten ................................................................................................................................. 34 Thema 2.2 Onderwijs .............................................................................................................................................. 34 Thema 2.3 Sport ...................................................................................................................................................... 38 Thema 2.4 Volksgezondheid...................................................................................................................................

39 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 2 .............................................................................................. 41 Programma 3 | Ruimtelijke en economische ontwikkeling ........................................................................................ 43 Thema 3.1.1 Recreatie en Toerisme ....................................................................................................................... 43 Thema 3.1.2 BioBased Economy ............................................................................................................................ 45 Thema 3.1.3 Werkgelegenheid ............................................................................................................................... 46 Thema 3.2 Verkeer, wegen en groen ...................................................................................................................... 47 Thema 3.3.1 Milieu 2030 CO2 neutraal, zonneweides .......................................................................................... 49 Thema 3.3.2 Afval .................................................................................................................................................... 51 Thema 3.4 Bouwen en wonen (inclusief volkshuisvesting) ...................................................................................

52 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 3 .............................................................................................. 54 Programma 4 | Strategische projecten en ontwikkelingen ......................................................................................... 59 Thema 4.1 Venekoten Centrum Oosterwolde ........................................................................................................ 59 Thema 4.2 Masterplan regio Appelscha ................................................................................................................. 59 Thema 4.3 Biosintrum ............................................................................................................................................ 61 Thema 4.4 Participatie ............................................................................................................................................ 61 Thema 4.5 Het Fonds 2018-2021 ........................................................................................................................... 62 Thema 4.6 Visie op Samenleven (inclusief adviesraad) ........................................................................................ 63 Thema 4.7 Visie op demografische ontwikkelingen ..............................................................................................

66 Thema 4.8 Glasvezel ............................................................................................................................................... 66 Thema 4.9 Omgevingswet, bestemmingsplannen ................................................................................................ 67 Thema 4.10 Regio Deal Zuidoost Friesland ........................................................................................................... 68 Programma 5 | Openbare orde en veiligheid ............................................................................................................. 72 Thema 5.1 Openbare orde en veiligheid ................................................................................................................ 72 Toelichting belangrijkste afwijkingen programma 5 .............................................................................................. 73 3

Programma 6 | Bestuur en dienstverlening ................................................................................................................ 74 Thema 6.1 Bestuur .................................................................................................................................................. 74 Thema 6.2 Dienstverlening ..................................................................................................................................... 75 Thema 6.3 Financiën ............................................................................................................................................... 76 Toelichting belangrijkste afwijkingen Programma 6 .............................................................................................. 78 Paragrafen .................................................................................................................................................................... 82 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 82 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................

89 Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................... 95 Paragraaf 4 | Financiering ....................................................................................................................................... 99 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 102 Paragraaf 6 | Verbonden partijen .......................................................................................................................... 105 Paragraaf 7 | Grondbeleid ..................................................................................................................................... 111 Paragraaf 8 | Gebiedsuitwerking ........................................................................................................................... 114 Paragraaf 9 | Duurzaamheid ................................................................................................................................. 116 Paragraaf 10 | OWO-samenwerking .....................................................................................................................

118 Paragraaf 11 | Corona............................................................................................................................................ 124 Jaarrekening ............................................................................................................................................................... 133 Balans .................................................................................................................................................................... 133 Overzicht baten en lasten ..................................................................................................................................... 135 Waarderingsgrondslagen ...................................................................................................................................... 137 Toelichting op de balans activa ............................................................................................................................ 140 Toelichting op de balans passiva ......................................................................................................................... 146 Toelichting op de balans niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................................

149 Toelichting overzicht baten en lasten ................................................................................................................... 150 Overzicht onvoorzien ............................................................................................................................................ 151 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................... 152 Overzicht incidentele baten en lasten .................................................................................................................. 153 Bijlagen ...................................................................................................................................................................... 155 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ............................................................................................. 155 Overzicht wet normering bezoldiging topfunctionarissen .................................................................................. 167 Overzicht schatkistbankieren. ..............................................................................................................................

168 Begrotingsrechtmatigheid .................................................................................................................................... 169 Kerngegevens ........................................................................................................................................................ 171 Overzicht taakvelden............................................................................................................................................. 173 Beleidsindicatoren................................................................................................................................................. 178

4

Inleiding Jaarstukken Aanbieding Hierbij ontvangt u het Jaarverslag en de Jaarrekening over 2020. Met het Jaarverslag leggen wij verantwoording af. Wij gaan in op de belangrijkste beleids- en financiële resultaten in relatie tot de plannen, die staan in de Programmabegroting 2020. In de Jaarrekening zit de volledige financiële verantwoording en de balans met toelichting. In deze aanbieding leggen wij, op hoofdlijnen, een aantal belangrijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar aan u voor. Coronacrisis De coronacrisis heeft op iedereen een enorme impact. Ook op de (werkzaamheden van de) gemeente Ooststellingwerf. We moesten thuiswerken en er kwam andere en nieuwe problematiek op ons af. We hebben laten zien dat we zo flexibel zijn om ook in deze situatie door te gaan. Er kwamen onverwachte nieuwe taken op ons af, zoals het uitvoeren van de Tozo-regeling, maar ook het faciliteren van noodopvang voor de kinderen en het opstellen van regelingen voor (maatschappelijke) organisaties in nood. Daarnaast zijn met (zorg)leveranciers afspraken gemaakt over continuïteitsbijdragen, om zo ook na de coronacrisis nog goede hulp en zorg te kunnen bieden. Natuurlijk heeft corona invloed gehad op wat we in dit jaar hebben bereikt. Maar met wat aanpassingen hebben we heel veel nog wel kunnen uitvoeren en met ons de (maatschappelijke) organisaties in de samenleving.

Zo kon er toch nog heel veel doorgaan. Financieel gezien is het lastig om aan te geven wat eventuele structurele gevolgen door corona zijn. We blijven alle ontwikkelingen nauwgezet volgen en bieden hulp waar dat nodig en mogelijk is. Sociaal Domein Er zijn voor de Visie op Samenleven vijf doe-agenda’s opgesteld. In de doe-agenda’s zijn inspanningen opgenomen die we de komende jaren gaan uitvoeren om de doelen te bereiken. In 2020 zijn diverse interventies gepleegd waarmee we de uitgaven op het terrein van jeugd hebben beperkt (Taskforce Grip op Uitgaven). Daarnaast zijn maatregelen op het gebied van Wmo geformuleerd en gepresenteerd aan de raad. In september 2020 zijn we gestart met de pilot ‘Gebiedsteam in de school’, waarbij gebiedsteammedewerkers (met specialisatie jeugd) in de school aanwezig zijn. Het doel hiervan is het bevorderen van preventie als het gaat om jeugd- en gezinsproblematiek. De drempel is hiermee lager en ook kan de juiste hulpverlening eerder worden ingezet. Jongeren ontwikkelden, samen met Stichting Scala, zelf hun activiteiten. Dit gebeurde mede naar aanleiding van de dorpsgesprekken. Zo was er meer te doen voor jeugdigen in hun dorp. Tijdens de coronamaatregelen zijn verschillende activiteiten georganiseerd voor en door jongeren in samenwerking met het jongerenwerk, buurtsportcoaches en gemeente.

Vanuit jongerenwerk wordt er ook gesproken met de jongeren over de coronasituatie. Samen met aanbieders is de Wmo zorg zoveel mogelijk doorgegaan. Zorgaanbieders die tijdelijk geen hulp konden leveren hebben we vanuit het oogpunt van bedrijfscontinuïteit gedeeltelijk doorbetaald. DRIVE is ingezet om knelpunten in het vervoer op te vangen. In 2020 is tweemaal een waardering verstuurd aan de geregistreerde (jonge) mantelzorgers in de vorm van een VVV-bon en een ondersteunende boodschap van de wethouder. Ook vrijwilligers in de gemeente zijn ondersteund en gewaardeerd tijdens de vrijwilligersawards. Ook dit jaar zijn er weer kansen geboden aan werkzoekenden. Een mooi voorbeeld hiervan is een statushouder die in het kader van zijn opleiding de mogelijkheid kreeg om zijn stage in de rol van budgetcoach specifiek voor statushouders uit te voeren.

5

Naast het reguliere contact met ondernemers hebben we snel en slagvaardig de tijdelijke overbruggingslening zelfstandig ondernemers (Tozo) ingericht en uitgevoerd. Daardoor hebben we ondernemers en ZZP’ers die dit nodig hebben de financiële ondersteuning geboden. Daarnaast is samen met ondernemers en belangenverenigingen een klankbordgroep corona gevormd. Hierdoor is snel ingespeeld op vraagstukken waar ondernemers mee geconfronteerd worden door de coronamaatregelen. Door corona is het aanbod aan culturele activiteiten beperkt geweest. Daar waar het kon hebben we meegewerkt en -gedacht aan alternatieven die uitgevoerd konden worden. Er zijn dit jaar meer VVE doelgroepkinderen (VVE: voor- en vroegschoolse educatie) bereikt en toegeleid naar een passend aanbod. Dit is gerealiseerd door met diverse partijen samen te werken. Sinds augustus 2020 geldt de wetswijziging waarin peuters 16 uur per week gebruik kunnen maken van het VVE-aanbod. Hiervoor ontvangen gemeenten vanaf 2019 een hoger budget van het Rijk. Het Lokaal Sport- en beweegakkoord 2020-2022 is in 2020 vastgesteld met verschillende lokale organisaties, sportaanbieders, sportverenigingen, onderwijs-welzijn en zorgorganisaties.

Hieruit zijn diverse activiteiten en projecten voortgekomen zoals MQ-scan (beweegvaardigheid meten van basisschoolleerlingen), uitleen van sportmateriaalkisten voor de kinderopvang en het basisonderwijs en het opzetten van Sportplatform Oosterwolde (groepsapp voor alle sportverenigingen in Oosterwolde). Met de uitkomsten van de Chats&Quests is een breed en samenhangend programma opgesteld om een gezonde leefstijl onder jongeren te stimuleren. In gesprek met jongeren, ouders en experts verkenden we waar hun behoeften liggen, waar hun motivatie zit om gezond te leven en wat hen zou helpen. We sloten aan bij de uitgangspunten van positieve gezondheid (omgaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen en zo veel mogelijk eigen regie voeren). Binnen de zorgeconomie (onderdeel Regio Deal) wordt ook gewerkt aan positieve gezondheid (van ouderen) door in te zetten op de principes van de Blue Zone. Ruimtelijke en economische ontwikkelingen Recreatie en toerisme Met financiële ondersteuning van de gemeente heeft de Coöperatie Appelscha 3.0 stevig aan de weg getimmerd met promotie en marketing van ons gebied. Met hun slogan 'Bij Appelscha' zet de coöperatie in op toeristische promotie van onze hele regio, waarbij de aantrekkingskracht en landelijke naamsbekendheid van Appelscha goed wordt benut.

In de toerisme- en recreatiebranche zijn de maatregelen vanwege de coronacrisis extra hard aangekomen. Daarom hebben we ook qua ontwikkeling van nieuwe werkgelegenheid even een pas op de plaats gemaakt. Vanaf het begin van de coronacrisis hebben we ondernemers zo goed mogelijk gefaciliteerd om van financiële compensatieregelingen gebruik te maken. We hebben ook meegedacht over het tijdelijk verruimen van mogelijkheden voor aangepaste vormen van bedrijfsvoering, zodat ondernemers zo goed mogelijk door de crisis konden komen. Bijvoorbeeld door het verruimen van terrassen. Zowel de dag- als verblijfsrecreatie heeft tijdens het zomerseizoen toch een deel van het verloren voorseizoen goed kunnen maken. In de maanden juli en augustus is met grote inzet van medewerkers, ondernemers en torenwachters de Bosbergtoren opengesteld. In deze periode is de Bosbergtoren druk bezocht. Er is een nieuw toegangssysteem aangebracht en er is een nieuwe website gelanceerd. De nieuwe website is goed bezocht. Het Recreatieschap Drenthe heeft onderzoek laten doen naar mogelijkheden voor een nieuwe systematiek voor de toeristenbelasting in de Drentse gemeentes en Ooststellingwerf. We hebben als lid van het Recreatieschap onze input geleverd en inmiddels is het definitieve advies hierover door de raad vastgesteld.

Naast ons lidmaatschap van Recreatieschap Drenthe zijn we ook partner en uitvoerende partij geworden in de Regio Deal voor Zuidoost Friesland. Ook nemen we weer deel aan het netwerk voor Toeristische Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF). In beide regionale samenwerkingsvormen hebben we samen met andere gemeenten en partijen aan een stevige promotiecampagne voor 'Het Andere Friesland' meegedaan. Een enorm succes, de Bosbergtoren is inmiddels de 'selfiespot' van de regio. Economische ontwikkelingen We zijn continu aan het werk om gevestigde bedrijven te behouden en nieuwe bedrijven aan te trekken. 6

Hierin speelt het ondernemersloket samen met de vakafdelingen een uitstekende rol. De lijntjes zijn kort er wordt snel geschakeld waar het kan en gecommuniceerd wanneer dit niet lukt. We hebben eind 2020, ondanks de coronacrisis, veel bedrijfskavels verkocht. De bedrijfskavels worden schaars. We zijn gestart met een behoefte-onderzoek voor het creëren van nieuwe bedrijfslocaties We hebben in het kader van een bedrijfsuitbreiding de procedurele begeleiding van een bedrijf gefaciliteerd en hebben contact met het bedrijf onderhouden. Dit heeft de voortgang bespoedigd en vertrouwen gewonnen bij de multinational. In 2021 start de bouw van de uitbreiding en de komende jaren wordt een groei van de werkgelegenheid van circa 120 medewerkers verwacht. Openbare ruimte We zijn begonnen met maatregelen om de bermen langs A-routes, die tevens landbouwroute zijn, structureel te verbeteren. Hiervoor zijn hoofdzakelijk graskeien aangebracht. We hebben diverse maatregelen uit het GVVP uitgevoerd in combinatie met de Meerjaren Onderhoudsplanning (MOP) wegen. Hiermee hebben we gezorgd voor veiligere wegen en ontmoedigen we onder andere het verkeer op het onderliggend wegennet N381. Het gaat hierbij onder meer om het kruispunt Zwetteweg-Haulerdiek en de fietsoversteek Verlaat tussen Oosterwolde en Appelscha. Daarnaast hebben we invulling gegeven aan uw motie fietsroute Appelscha - Ravenswoud.

Voor deze drie maatregelen hebben we subsidie aangevraagd en ontvangen via de provinciale subsidieregeling ‘regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021’. De maatregelen worden afgerond in 2021. We hebben plantvakken en bermen aangepast om daarmee de biodiversiteit te verhogen. De eikenprocessierups was ook in 2020 volop aanwezig. We hebben de rups bestreden om de overlast te beperken. Daarnaast hebben we in 2020 een proef gehouden met een preventieve biologische bestrijding van de eikenprocessierups om de plaag beheersbaar te houden. Duurzaamheid In 2020 is de Nota van Uitgangspunten Duurzaam Ooststellingwerf 2021 - 2025 vastgesteld. Dit is een doorstart van de Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030. Op basis van ervaringen en resultaten zijn de doelen en ambities aangescherpt. De focus ligt op de thema’s Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulaire Economie. Daarnaast is ook het nieuwe Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) vastgesteld. In 2020 is de bewustwording over duurzame energie en energiebesparing gestimuleerd mede door uitvoering van de rijksregeling RRE (reductie regeling energie). Binnen dit project, waarvan de looptijd verlengd is tot 31 december 2021 vanwege corona, zijn acties opgenomen die zijn gericht op deelname van (jeugdige) inwoners.

Als uitvloeisel van het Nationaal Klimaatakkoord is Nederland opgedeeld in 30 verschillende regio’s. Fryslân is als provincie aangewezen als één regio. Binnen deze regio’s worden strategieën (de regionale energie strategieën RES) opgesteld om duurzame opwek van elektriciteit en duurzame warmte te realiseren. We maken vorderingen op het gebied van pilots Waterstof en Smart Grids. Voor de pilot Waterstof wordt door de exploitant gestreefd naar realisatie van een elektrolyser, waarmee zonne-energie kan worden omgezet in waterstofgas. Voor een locatie op het Ecomunitypark worden op dit moment de ruimtelijke procedures voorbereid, met aandacht voor communicatie met de omgeving. Daarnaast is in samenhang met deze pilot een onderzoek opgestart naar de realisering van een ‘waterstofwerkplaats’ in deze omgeving. Tot eind 2020 is in totaal nu circa 77 hectare aan zonneweides gerealiseerd. Hiermee kan circa 77 miljoen kWh aan duurzame elektriciteit worden opgewekt. Daarnaast is er veel belangstelling voor duurzaamheidsleningen. De ontwikkeling van een Biobased Economy is zichtbaar geworden in Ooststellingwerf. In het programma Biobased Economy zijn inmiddels 21 projecten afgerond. Binnen deze projecten is onderzoek naar Biobased Economy gedaan en zijn de afgelopen jaren biobased producten ontwikkeld, zoals de biobased koffiebeker en een biobased vloer in het Biosintrum.

Ook is er een voedselbos in Elsloo ontwikkeld en is er onderzoek gedaan naar streekproducten in de lokale horeca. Samenwerkingen met ondernemers en kennisinstellingen zijn gesmeed en kunnen ook binnen het nieuwe Programma Duurzaamheid worden benut. Ook hebben we het biobased programma en de projecten geëvalueerd.

7

Wonen De coronacrisis lijkt geen negatieve invloed te hebben op de woningbehoefte in onze gemeente. Sterker nog, het lijkt erop dat de aantrekkelijkheid en potentie van onze gemeente juist is toegenomen. We zagen de druk op de woningmarkt in 2020 verder toenemen, met name in de koopsector. Om invulling te geven aan deze woningbehoefte en daarnaast te voldoen aan de oproep van de raad om te 'bouwen, bouwen, bouwen', hebben wij bij de provincie aangedrongen op meer woningbouwruimte. De huidige afspraken geven ons niet voldoende mogelijkheden. We hebben daarom de gedeputeerde van de provincie uitgenodigd voor een bezoek aan onze gemeente om de woningbouw situatie en initiatieven te bespreken. Dit heeft ertoe geleid dat we in regionaal verband in overleg zijn met de provincie om te komen tot nieuwe woningbouwafspraken. Daarnaast hebben we verschillende plannen uit het uitvoeringsprogramma woningbouw gerealiseerd, is gestart met de bouw of de ruimtelijke procedure. De gemeentelijke woningbouwlocaties raken uitverkocht. Langedijke is in 2020 bijna volledig ingevuld, in Elsloo zijn twee kavels onder optie en de overige negen bouwterreinen zijn verkocht. In Donkerbroek-West zijn twee kavels onder optie en de overige negen verkocht.

Ook particuliere initiatieven lopen zoals het project Sinnesicht in Haulerwijk met 6 bungalows en 15 appartementen en het project ‘Klein Appelscha’ aan Het Oldehof met zowel koopwoningen als sociale huurwoningen. Een plan waarbij geen extra woningen aan de voorraad toegevoegd worden, maar waar wel impuls aan de woonkwaliteit gegeven wordt, is de herstructurering van de wijk Haerenkwartier in Oosterwolde. Hier zijn de eerste 44 levensloopbestendige woningen opgeleverd en is daarna gestart met het bloksgewijs vervangen van woningen. Niet alleen de fysieke omgeving krijgt hier aandacht, maar ook het verbeteren van de leefbaarheid is een van de doelstellingen. Taskforce woningbouw De druk op de woningmarkt is hoog en er zijn veel woningbouwlocaties in de gemeente die al in beeld zijn, actueel zijn of waar er een grote kans van slagen is om tot een succesvol plan te komen. We hebben momenteel veel plannen in realisatie, maar daarnaast is er behoefte om nieuwe plannen te ontwikkelen. Op deze ambitie kan gericht worden ingezet door een Taskforce woningbouw in het leven te roepen. De Taskforce woningbouw moet zorgen voor verdergaande economische ontwikkeling door woningbouwplannen op gang te krijgen. Bij deze Taskforce worden verschillende beleidsvelden betrokken (ruimte, stedenbouw, economie, ruimtelijke ontwikkeling, wonen, juridische zaken), zowel binnen als buiten de gemeente.

De focus ligt hierbij op binnenstedelijke projecten (herstructurering), maar waar in de dorpen binnenstedelijk weinig opties zijn, of er sprake is van laaghangend fruit, wordt ook ingezet op buitenstedelijke plannen. Om te zorgen voor versnelling in de ontwikkeling van plannen willen wij tijdelijk een trekker/projectleider (achtergrond planeconomie) aanstellen. Het gaat hierbij om een functie op projectbasis voor de duur van 2 jaar voor ca. 0,5 fte. De inhuurlasten hiervoor zijn € 170.000. We stellen voor dit via resultaatsbestemming beschikbaar te stellen. Zie ook het hoofdstuk resultaatsbestemming in de jaarstukken. Omgevingswet en bestemmingsplannen In 2021 moet met name in de informatievoorziening rondom de Omgevingswet richting onze inwoners een forse inspanning worden geleverd. De afgelopen periode is met name gericht geweest op de interne organisatie en de interne werkprocessen. In 2020 zijn verschillende bestemmingsplannen voor woningbouw vastgesteld. Daarnaast is ook de afronding van het bedrijventerrein in Haulerwijk en de uitbreiding van het onderstation in Oosterwolde mogelijk gemaakt. De procedure voor de herbestemming van de oude Poiesz-locatie is Appelscha is opgestart. Door de nieuwe werkwijze van de behandeling van principeverzoeken, werken we structureel volgens de 'ja, mits'-benadering.

Centrum Oosterwolde Samen met ondernemers en eigenaren is gewerkt aan het Eindrapport 'Samenwerken aan een krachtig en prachtig winkelgebied in Oosterwolde'. Ook is er voldoende draagvlak voor het oprichten van een bedrijveninvesteringszone (BIZ) in het winkelgebied van Oosterwolde. De promotie van het winkelhart van Oosterwolde als regionale winkelvoorziening is een belangrijk onderdeel van de Regio Deal.

8

Regio Deal Zuidoost Friesland Medio juli 2020 hebben de gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en Heerenveen en de Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân een Regio Deal gesloten met het Rijk. De vaststelling van de Regio Deal betekent een investering van € 30 miljoen in de regio Zuidoost Friesland in de komende vier jaar. Het Rijk levert een bijdrage van € 15 miljoen en de regio Zuidoost Friesland investeert met bestaande projecten en plannen de andere € 15 miljoen. Wij zijn trekker van de volgende projecten: Zorgeconomie, masterplan Oosterwolde, uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme en het leer- en kenniscentrum bodem. Alle partners dragen € 25.000 per jaar bij aan centrale proceskosten. Wij stellen in de nota reserves en voorzieningen voor om dit voor de komende twee jaar uit het restant van de reserve strategische projecten te betalen. Veiligheid, bestuur en dienstverlening Door corona zijn de prioriteiten veranderd. Ondanks die verschuiving is er nog steeds aandacht voor de veiligheidsthema’s in de gemeente bijvoorbeeld bij zorgelijke signalen rondom personen en vanuit het ondermijningsthema. Sinds de uitbraak van corona werkten we, totdat de coronawet in werking trad, in een grip4/structuur. Dat betekent een grote inzet op de crisisorganisatie. De gemeente levert ook medewerkers aan die crisisorganisatie.

Het afgelopen jaar is er gewerkt aan de ontwikkeling van programmamanagement en integraal werken. Die ontwikkeling is nog steeds gaande. Daarnaast staat de kwaliteit van de voorstellen, waaronder het schetsen van context, centraal in het project ‘Rake voorstellen’. De sjablonen zijn onder de loep genomen en er zijn trainingen georganiseerd voor medewerkers. Het doel is zo te komen tot een betere ondersteuningsvorm van het besluitvormingstraject. Er is een vierde wethouder geïnstalleerd, naar aanleiding van het advies dat Hayo Apotheker in september 2020 gaf. We hebben onze dienstverlening vanwege corona aangepast. Er is een constante afweging gemaakt tussen een goede continuering van de dienstverlening en de gezondheid van medewerkers en bezoekers. Hierbij hebben wij de richtlijnen van de Rijksoverheid opgevolgd. Wij zijn altijd telefonisch bereikbaar geweest en hebben de dienstverlening aan de balie zoveel mogelijk door laten gaan door middel van een afsprakensysteem. Tot slot de financiële doorkijk De Jaarrekening 2020 sluit met een positief saldo van € 4,586 miljoen. Op het totale budget van € 80 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2020 betekent dit een afwijking van 5,7%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 3,924 miljoen.

Dit resultaat is hoofdzakelijk ontstaan door een grote winstneming bij de grondexploitatie (ruim € 2 miljoen). Dit komt doordat eind 2020 nog veel bedrijventerreinen zijn verkocht en de prognose voor de komende tijd goed is. Daarnaast hebben we coronacompensatie ontvangen die niet volledig is besteed maar wel onderdeel uit maakt van het resultaat (ruim € 0,8 miljoen). Dit komt omdat een aantal regelingen pas in 2021 worden uitgevoerd, maar ook doordat we in 2020 zowel rekening hebben gehouden met de meerlasten als de minderlasten door corona. We stellen voor de coronacompensatie beschikbaar te houden voor volgend jaar door resultaatbestemming. In de jaarstukken kunt u bij de diverse programma’s de andere verklaringen van het verschil in de resultaten lezen. In 2020 is geconstateerd dat het financiële perspectief de komende jaren behoorlijk onder druk staat en dat er een financiële opgave ligt. Er is daarom besloten tot het starten van een heroverwegingsproces om het structurele financiële perspectief weer op orde te krijgen.

9

Bestuur en organisatie Het college van burgemeester en wethouders is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat naast de burgemeester uit drie wethouders en de gemeentesecretaris. De samenstelling is als volgt: Burgemeester Harry Oosterman  Bestuur  Openbare orde en veiligheid  Overheidsparticipatie  Lobby en acquisitie, waaronder economische ontwikkeling  Lelystad Airport  Organisatie  Personeel  OWO samenwerking  P10 / plattelandsgemeenten  Regio Deal (bestuurlijk)  Dienstverlening / basisregistraties  Regelgeving deregulering  Europese en internationale zaken Wethouder Esther Verhagen, OoststellingwerfsBelang  Visie op samenleven  Jeugd  WMO  Volksgezondheid  Inkomstenondersteuning  Armoede / schuldhulpverlening  Maatschappelijke activering  Inburgering /statushouders  Eenzaamheid  Mantelzorg en vrijwilligersbeleid  Sport  Kunst en cultuur  Onderwijs, leerplicht / RMC  Aandachtsgebieden (sociaal Haerenkwartier, Haulerwijk)  Welzijnswerk (Scala)  Adviesraad sociaal domein  Fonds Ooststellingwerf  Zorgeconomie Wethouder Fimke Hijlkema, PvdA  Duurzaamheid, klimaatadaptatie, energietransitie en CO2-reductie  Biobased Economy  Biosintrum  Milieubeleid  Biodiversiteit  Afval  Water  Riolering  FUMO  Fysieke herstructurering Haerenkwartier  Maatschappelijk accommodatiebeleid  Woonvisie / woningbouwprogramma  Vergunningen  Hûs en

Hiem  Grondzaken  Monumenten  Dorpshuizen (gebouwen)

10

Wethouder Marcel Bos, CDA  Werkgelegenheid en arbeidsmarkt  Participatiewet / arbeidstoeleiding- integratie  Sociale werkvoorziening (GR SW Fryslân, Caparis)  Economische zaken (coproductie met burgemeester)  Omgevingswet / -visie  Ruimtelijke ordening  Landbouw  Glasvezel / mobiele bereikbaarheid  Handhaving  Financiën  Belastingen  Winkelgebied Oosterwolde Wethouder Marian Jager-Wöltgens  Dorpsbudgetten  Visie op demografische ontwikkelingen  Openbare ruimte / snippergroen  Huisvesting Nanningaweg  Bosbergtoren  Recreatie en toerisme  Natuur en landschap  Verkeer, parkeren  Masterplan Appelscha  Regiodeal (uitvoering) Gemeentesecretaris Willem Mutter Leeswijzer De Jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag staat per programma de vraag centraal of de gestelde doelen uit de programmabegroting 2020 gerealiseerd zijn in 2020. We geven antwoord op de vragen ‘wat hebben we bereikt?, ‘wat hebben we daarvoor gedaan?’ en ‘wat heeft de inwoner daarvan gemerkt?’. Daarnaast tonen we de inzet van middelen door de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’ te beantwoorden en geven we een toelichting op afwijkingen. In de jaarrekening staan de balans, de programmarekening en de toelichting op de balans. De controleverklaring van de accountant gaat over de jaarrekening en in beperkte mate over het jaarverslag.

11

Algemeen Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten 2020 x € 1.000 Saldo jaarrekening

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

Verschil

2019

Begroting

Begroting

2020

Lasten

-73.052

-73.989

-78.079

-74.359

3.720 V

Baten

70.460

69.415

73.366

78.673

5.307 V

Saldo van baten en lasten

-2.592

-4.574

-4.712

4.315

9.027 V

Toevoegingen

-1.260

-958

-2.168

-3.959

- 1.791 N

Onttrekkingen

4.226

4.035

7.542

4.231

- 3.311 N

Mutatie reserves

2.966

3.078

5.374

272

- 5.102 N

374

-1.496

662

4.586

3.924 V

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

-1.664

-319

502

-2.412

- 2.914 N

Structureel resultaat

-1.290

-1.815

1.164

2.174

1.010 V

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat

Mutaties geraamd resultaat In onderstaand overzicht zijn de mutaties in het begrotingssaldo (geraamd resultaat) in kaart gebracht. x € 1.000 Mutaties geraamd resultaat 2020 Primitief begrotingsperspectief

-1.496

Gevolgen 'Samen Waarmaken'

1.643

Begrotingsperspectief na "Samen Waarmaken"

147

Gevolgen voorjaarsrapportage 2020

487

Gevolgen decembercirculaire 2019 (verwerkt in voorjaarsrapportage)

-56

Gevolgen meicirculaire 2020

173

Gevolgen najaarsrapportage 2020

391

Gevolgen reserves en voorzieningen jaarstukken 2019

-34

Toevoeging reserve Afvalstoffenheffing

-446

Geraamd resultaat

662

De Jaarrekening 2020 sluit met een positief saldo van € 4,586 miljoen. Op het totale budget van € 80 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2020 betekent dit een afwijking van 5,7%. Ten opzichte van de actuele begroting is het een afwijking van € 3,924 miljoen. Wij stellen u voor de genoemde overschrijdingen te autoriseren bij de vaststelling van de jaarstukken 2020.

12

Hierna beschrijven we het gerealiseerde resultaat op hoofdlijnen. Bij de programma's geven we per programma een nadere specificatie van de verschillenanalyse. Analyse gerealiseerd resultaat Analyse gerealiseerd resultaat 2020 op hoofdlijnen In onderstaand overzicht treft u een analyse op hoofdlijnen aan van de belangrijkste financiële verschillen tussen de begroting 2020 na wijziging en de jaarstukken 2020. We geven verschillen aan die groter zijn dan € 100.000 en die bijdragen aan het resultaat. Het is in dit onderdeel nadrukkelijk niet de bedoeling een limitatieve opsomming te geven die per programma aansluit op onderstaand overzicht. In de programmaonderdelen, bij de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’, treft u een nadere gedetailleerde specificatie aan, waar we per programma de realisatie vergelijken met het geraamde resultaat. x € 1.000 Analyse gerealiseerd resultaat

Actuele

Rekening

Begroting

2020

1. Sociale Domein

-18.612

-18.605

7V

2. Welzijn & educatie

-6.182

-5.933

249 V

3. Ruimtelijke & economische ontwikk.

-1.783

470

2.254 V

5. Openbare orde en veiligheid

-1.988

-1.963

25 V

6. Bestuur & Dienstverlening

29.227

30.617

1.390 V

662

4.586

3.924 V

Resultaat

Verschil

Programma 1  Nadeel op de jeugdhulp van € 356.000. Het totale nadeel is € 569.000. Deels kan dit gedekt worden door coronacompensatie (€ 11.000 voor meerlasten en € 190.000 voor continuïteitsbijdrage/gegarandeerde omzet). De overschrijding heeft twee oorzaken. Enerzijds is gegarandeerde omzet betaald aan zorgaanbieders om ervoor te zorgen dat zij tijdens de coronaperiode niet in financiële problemen komen. Het gaat hier om ongeveer € 300.000. Het is lastig te beoordelen of we deze lasten als extra lasten moeten zien. Hoofdzakelijk gaat de continuïteitsbijdrage over hersteltrajecten waarvoor de 70/30 financiering geldt (70% betaling bij aanvang en 30% betaling bij afronding van het traject). Dit kan nu voor extra lasten zorgen of in de toekomst. Het resterende deel van de coronacompensatie 'Inhaalzorg en meerkosten jeugd en Wmo 2015' van € 190.000 (zie ook paragraaf 11 Corona) is de dekking voor een deel van deze coronagerelateerde lasten. Daarnaast zijn de lasten ongeveer € 240.000 hoger doordat in de tweede helft van 2020 duurdere trajecten zijn ingezet. Het gaat dan om trajecten die per traject rond de € 50.000 kosten.  Maatwerkvoorziening natura materieel, nadeel € 185.000. Dit nadeel komt hoofdzakelijk doordat in 2020 meerdere grote woningaanpassingen zijn geweest.

Er waren bijvoorbeeld twee woningaanpassingen van meer dan € 50.000 terwijl dit voorgaande jaren niet het geval is geweest. Voorheen was de begroting gebaseerd op vier grote aanpassingen van € 50.000. De begroting is eerder al naar beneden bijgesteld omdat het budget de afgelopen jaren niet volledig werd benut.  Voordeel van € 462.000 op Wmo begeleiding. Dit komt doordat we een afrekening van de gemeente Leeuwarden hebben ontvangen voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang over 2019 en een voorschot over 2020, voordeel € 175.000. Daarnaast hebben we dit jaar een positieve afrekening van beschermd wonen ontvangen van € 43.000. In 2018 was deze afrekening bijna € 200.000 negatief en in 2019 ruim € 100.000 negatief. Daarnaast waren de lasten voor dagbesteding en begeleiding lager en voor maatwerk hoger. Dit komt voornamelijk door de quickwins die genomen zijn vanuit de Taskforce Wmo. De eventuele structurele uitwerking hiervan komt terug bij de Voorjaarsrapportage 2021 en Kaderbrief 2022.  Levensonderhoud, voordeel € 395.000. Hoewel in de aantallen geen substantieel verschil zit zijn de lasten wel toegenomen. Tegelijkertijd is het definitieve buig-budget hoger vastgesteld dan begroot. Dit zorgt per saldo voor een voordeel ten opzichte van de begroting.

13

Programma 2  Het Fonds, voordeel € 124.000. Door corona zijn er voor het Fonds minder aanvragen geweest en subsidies verstrekt. We stellen voor het restant van € 124.000 beschikbaar te houden voor 2021 door middel van resultaatsbestemming. Programma 3  Milieubeleid, voordeel € 105.000.Dit komt hoofdzakelijk doordat we een specifieke uitkering hebben ontvangen voor de Reductie Regeling Energie. Deze is verlengd, de uitgaven hebben niet allemaal plaatsgevonden in 2020. We stellen daarom voor om via resultaatsbestemming het resterende bedrag van € 61.500 beschikbaar te houden voor 2021.  Vrijval van de reserve grondexploitatie, voordeel € 2.033.000. Elk jaar wordt de reserve geactualiseerd op basis van de toekomstige verkopen en huidige boekwaarden van de complexen. De omvang van de reserve is per ultimo 2020 te hoog en het verschil valt vrij. Programma 5 Programma 5 bevat geen grote afwijkingen. Programma 6  Dotatie voorziening pensioenverplichtingen, nadeel € 190.000. De dotatie aan de voorzieningen lopende pensioenverplichtingen bestuurders en pensioenverplichting voormalige wethouders is € 190.000 hoger dan geraamd. Dit heeft te maken met een lagere rekenrente.  Bij de personeelslasten is er een voordeel van € 123.000. En bij de OWO-kostenplaatsen is er per saldo een voordeel van € 65.000. Dit is o.a. het gevolg van het later invullen van vacatures.

 Bij de betaalde rente is er een nadeel van € 141.000. In 2020 is een nog te betalen post opgenomen voor te betalen heffingsrente. Het gaat hier om een drietal zaken (Afvalfonds, Bosbergtoren en Biosintrum) waar het verkeerde onderdeel btw is gebruikt. Dit is gegaan via de compensabele btw, terwijl het via de ondernemersbtw had moeten gaan. Dit betekent dat dit moet worden gecorrigeerd en dat heeft tot gevolg dat er heffingsrente in rekening wordt gebracht. De correctie die plaats gaat vinden is met ingang van 2016.  Algemene uitkering, voordeel € 225.000. Dit zijn de gevolgen van de september- en decembercirculaire 2020. Die waren niet verwerkt in de begroting. Daarnaast is er nog een nadeel door de gehanteerde maatstaven. Corona, voordeel € 836.000 Bij de toelichting op de afwijkingen per programma staan de corona meer- en minderlasten beschreven. In programma 6 staat de compensatie van het rijk verantwoord. Per saldo zorgt dit voor een voordeel. We stellen voor om dit via resultaatsbestemming beschikbaar te houden voor 2021. Zie ook paragraaf 11 'Corona'. Bestemming gerealiseerd resultaat Meerjarig beslag Het bepaalde bodembedrag van de algemene reserve is € 3 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is berekend dat de benodigde weerstandscapaciteit € 1,006 miljoen bedraagt.

Er wordt een netto meerjarig beslag (2021-2024) gelegd op de algemene reserve van in totaal € 2,166 miljoen. Het meerjarig beslag bestaat uit de volgende onttrekkingen:  Project Mader € 46.457 (verdeeld over de jaren 2021-2024)  Uitbreiding sportcomplex Waskemeer € 240.000 (2021)  MOP-wegen € 304.190 (2021)  Uitvoeringsagenda woonvisie € 75.000 (2021)  Biodiversiteit € 10.241 (2021)  Biobased economy € 20.198 (2021)  Omgevingswet € 360.908 (2021)  Biosintrum € 1.000.000 (2021)  Ondersteuning werkgelegenheid en leefbaarheid € 87.461 (2021)  Onderzoek (subsidioloog/accommodatiebeleid/openbare ruimte) € 21.142 (2021) Een uitgebreide specificatie van het meerjarig beslag vindt u in de nota reserves en voorzieningen.

14

Minimale niveau algemene reserve Het minimale niveau van de algemene reserve voor de komende jaren is € 6,172 miljoen. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2020 € 19,062 miljoen. Na toevoeging van het gerealiseerde resultaat over 2020 (zie tabel voorstel bestemming gerealiseerd resultaat), stijgt de algemene reserve naar € 22,353 miljoen. x € 1.000 Minimale niveau Algemene reserve

Rekening 2020

Bodembedrag

3.000

Benodigde weerstandscapaciteit

1.006

Meerjarig beslag

2.166

Minimale niveau algemene reserve

6.172

Algemene reserve per ultimo 2020

19.062

Afwijking t.o.v. minimale niveau

12.890

x € 1.000 Voorstel bestemming gerealiseerd resultaat

Rekening 2020

Corona

836

Het Fonds

124

Prikkedam

32

RRE

62

Reserve organisatieontwikkelingen

71

Projectleider taskforce woningbouw

170

Toevoeging algemene reserve

3.291

Totaal voorstel resultaatbestemming

4.586

Actualisatie reserves en voorzieningen Op basis van artikel 9 van de verordening ex. Artikel 212 (financiële verordening) is uitgesproken dat het College een nota reserves en voorzieningen opstelt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens de financiële verordening wordt het beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen jaarlijks herzien. Daarbij worden onder meer het doel, de heroverwegingen en de bestedingen van de gevormde reserves en voorzieningen opnieuw beoordeeld. In de nota reserves en voorzieningen zijn alle reserves en voorzieningen opgenomen. Hieronder volgt een samenvatting van de beoordeling van de reserves en voorzieningen ultimo 2020. Als uitgangspunt voor de beoordeling van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2020 is de eindstand van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2019 genomen. De beoordeling 2020 heeft de volgende resultaten opgeleverd: In 2020 is de buffer van de algemene reserve grondexploitatie € 2,033 miljoen te hoog, dit bedrag valt daarom vrij en is toegevoegd aan het exploitatieresultaat. Verder heeft de beoordeling van de reserves en voorzieningen de volgende instellingen/opheffingen voor de reserves, voorzieningen en schulden tot gevolg: het vormen van 1 voorziening (Voorziening Onderhoud MFS de Boekebeam).

De jaarlijkse dotatie aan deze voorziening is € 16.000. Daarnaast is de dotatie aan de voorziening onderhoud sportaccommodaties 3 B's aangepast. De dotatie was € 30.000 en wordt vanaf 2021 verhoogd naar € 35.000. U heeft de bevoegdheid om onttrekkingen en toevoegingen tot en met 31 december van het betreffende boekjaar met tijdige begrotingswijzigingen te autoriseren. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar de ‘Nota reserves en voorzieningen’. 15

Programma 1 | Sociaal domein Programma 1 en 2 zijn vanaf de begroting 2021 qua opzet veranderd (indeling per opgave uit de Visie op Samenleven). In 2020 werken we nog met een indeling per beleidsonderwerp. Zie ook programma 4, thema 4.6 (Visie op Samenleven). Bij thema 4.6 gaan we ook in op de doorontwikkeling van het Gebiedsteam, de Taskforce Grip op Uitgaven in het Sociaal Domein, de communicatiestrategie Sociaal Domein en de Monitor Sociaal Domein.

Thema 1.1 Jeugd Wat willen we bereiken  Kinderen en jongeren groeien op in een veilige en gezonde omgeving en krijgen de kans om zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen tot zelfredzame en zelfbewuste (jong)volwassenen.  We willen ervoor zorgen dat Ooststellingswerfse jongeren weerbaar worden gemaakt op het gebied van voeding, alcohol, drugs, roken, gokken, budgettering en social-media. Preventie begint bij de (aanstaande) ouders.  We staan open voor overleg met jongeren om te kijken naar meer ontmoetingsplekken voor jongeren in de gemeente.  We willen graag dat er binnen het team communicatie een specifieke medewerker beschikbaar is die zich richt op jongeren.  We willen dat bij de indicatiestelling voor zorg geen rekening wordt gehouden met de aanwezigheid van jongeren tot 18 jaar als mantelzorger.  We willen dat er vanuit het Gebiedsteam wordt gewerkt met één aanspreekpunt per gezin (zie Visie op Samenleven).  We willen de monitor Sociaal Domein handhaven.  Goede zorg voor de jeugd is leidend. Elke jongere krijgt de hulp die nodig is. Dat blijft ook de komende jaren het uitgangspunt. Wat hebben we bereikt Veiligheid en gezonde omgeving  Jongeren en/of gezinsleden die dat nodig hadden konden gebruik maken van de jeugdhulp of van de inzet van het Gebiedsteam, zodat ze konden werken aan hun problematiek.

 In totaal zijn er in 2020 594 indicaties afgegeven, het gaat hierbij om 457 unieke cliënten. Het totaal aantal unieke cliënten dat in 2020 jeugdhulp heeft ontvangen is 693, waarvan 12 cliënten een PGB hebben ontvangen.  Er hebben in 2020 vijf aanbieders een beroep gedaan op de gegarandeerde omzet voor in totaal een bedrag van € 307.000.  Het voorkomen dat er overlast ontstaat door verveling in de coronaperiode.  Ouders konden prenatale voorlichting volgen waardoor ze meer handvatten kregen voor de opvoeding van het jonge kind.  Jongeren konden preventielessen volgen in het onderwijs waardoor ze weerbaarder werden.  Jongeren konden bij de Quest en Chats meedenken met onderwerpen die binnen de maatschappij speelden.  Door kortere lijnen en een goede samenwerking tussen de gemeenschap en de algemene jeugdvoorzieningen, zoals basisscholen en sportverenigingen hebben we meer zicht op signalen onder jeugdigen.  Met de inzet van Veilig Thuis hebben we een meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling en partners die kunnen adviseren in de aanpak op deze gebieden.  Het Gebiedsteam is bekend op plekken waar onze jeugdigen en hun ouders zijn.  Een outreachend medewerker (= proactieve professional) verslavingszorg is in het veld om signalen van middelengebruik onder jongeren op te vangen.

 De consulenten jeugd vanuit het Gebiedsteam bij de huisartsen zetten vroegtijdige actie in, hetgeen het aantal verwijzingen van de huisarts naar ‘dure’ zorg kan beperken.  Er is aandacht voor jonge mantelzorgers zodat zij niet overbelast raken en een plek hebben om hun ervaringen te delen met gelijkgestemden. Eventuele signalen kunnen we op die manier ondervangen.  Het Gebiedsteam is gestart met de pilot 'Gebiedsteam op school'.

16

Wat hebben we daarvoor gedaan Veilige en gezonde omgeving  In 2020 is in gezamenlijkheid met jongeren, ouders en stakeholders een doe-agenda opgesteld met betrekking tot kwetsbare jeugdigen en ouders. In de doe-agenda zijn inspanningen opgenomen die we de komende jaren gaan uitvoeren om jeugdigen en ouders gezamenlijk te ondersteunen bij het opvoeden en opgroeien.  Met alle Friese gemeenten geven we sinds 2018 uitvoering aan onze verantwoordelijkheid voor (de resultaatgerichte inkoop van) jeugdhulp. Het Gebiedsteam biedt zelf lichte vormen van ondersteuning en regelt zo nodig dat de jeugdige en/of gezinsleden elders passende (zwaardere vormen van) ondersteuning krijgen.  We hebben lokaal ingezet op preventie. Bijvoorbeeld door prenatale voorlichting en preventielessen in het onderwijs.  We hebben jongerenparticipatie actief vorm gegeven door middel van Chats & Quests.  We hebben korte lijnen en samenwerking gestimuleerd tussen de gemeenschap en de algemene jeugdvoorzieningen, zoals basisscholen en sportverenigingen.  Met het onderwijsveld hebben we afspraken gemaakt over het Passend Onderwijs en de samenwerking tussen het Gebiedsteam en de scholen.  Daar waar veiligheid een rol speelde, waren veiligheidspartners zoals Veilig Thuis betrokken.

 Een evaluatie van de effectiviteit van de resultaatbekostiging Jeugd en implementatie verbeteringen vond plaats in het inkoopstelsel. De acties uit deze evaluatie worden in 2021 verder uitgewerkt.  Er is een pilot met een outreachend medewerker verslavingszorg in het veld gerealiseerd.  We hebben speciale aandacht voor jonge mantelzorgers gehad.  We hebben geïnvesteerd in het activeringsprogramma Young leaders. Dit programma richt zich op buurtjeugd in Haulerwijk en Oosterwolde. Het doel is jongeren te stimuleren in hun ontwikkeling tot zelfbewuste personen die verantwoordelijkheid willen nemen in hun buurt. Jongeren die meedoen bouwen nieuwe competenties op, leren op zichzelf en hun toekomst te reflecteren en worden geactiveerd hun eigen kwaliteiten in te zetten als positief rolmodel voor andere buurtjeugd. Weerbaarheid jongeren Preventie begint bij (aanstaande) ouders en jonge kinderen. Er is in de gemeente Ooststellingwerf een sluitend palet van zorg en ondersteuning ontwikkeld voor de eerste 1.000 dagen van het kind. Dit bestaat uit de cursus Prenatale Voorlichting, Voorzorg, Vroegsignalering en HomeStart. Met de uitkomsten van de Chats&Quests hebben we een breed en samenhangend programma opgesteld om een gezonde leefstijl onder jongeren te stimuleren.

In gesprek met jongeren, ouders en experts verkenden we waar hun behoeften liggen, waar hun 'drive' zit om gezond te leven en wat hen zou helpen. We sloten aan bij de uitgangspunten van positieve gezondheid (omgaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen en zo veel mogelijk eigen regie voeren). Op de basisscholen (groep 7 en 8) gaven we preventielessen. We hebben aandacht besteed aan roken en alcoholgebruik. Ook werden lessen op het gebied van budgettering aangeboden op de basisscholen. Op het voortgezet onderwijs verzorgde Stichting Voorkom! de preventielessen. Daar is ook een ervaringsdeskundige bij. Via huiswerkopdrachten in de vorm van lesbrieven werden ook de ouders betrokken bij onderwerpen als roken, alcohol- en drugsgebruik, gameverslaving en groepsdruk. De workshop "ik dacht het niet” is gegeven op het voortgezet onderwijs. Daarnaast is er door het voortgezet onderwijs meegedaan met de NIX<18 campagne en is er in de biologielessen aandacht besteed aan alcoholgebruik. In Ooststellingwerf is de NIX<18 campagne actief gesteund. Vanuit integraal veiligheidsbeleid (Uitvoeringsplan Drugsaanpak) gaven we uitvoering aan de repressieve aanpak rondom drugs (drugsproductie, drugshandel en de gevolgen van gebruik van drugs op de openbare orde en veiligheid).

Met het Fries programma jeugd, alcohol en drugs 2018-2021 werkten we aan het delen van inzichten middels themabijeenkomsten, deden we onderzoek naar de naleving van de leeftijdgrens voor alcohol en ondersteunden we de evenementenorganisaties met handreikingen op het voorkomen van middelengebruik bij jeugdigen.

17

Samen met Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) is een project gestart om het jongerenwerk, het Gebiedsteam en andere partners de tools te geven beter te signaleren en door te verwijzen. De jongerenwerkers van Scala hebben van VNN ‘training on the job’ gekregen om proactief met jongeren contact te leggen die middelen gebruiken. Wanneer jongeren met alcohol of drugs worden betrapt, krijgen zij een Halt-straf. Samen met hun ouders bespraken we de situatie en zochten we naar een oplossing voor het alcohol- en drugsgebruik. Het escalatieplatform is in de plaats gekomen van het sociaal team. Dit platform zorgt er o.a. voor dat casuïstiek die op casus- en/of regieniveau uit de hand loopt, op een hoger niveau besproken wordt. VNN nam deel aan dit platform en pakte o.a. alcohol gerelateerde casuïstiek op. Ontmoetingsplekken Uit de Quest&Chats bleek dat jongeren elkaar vooral wilden ontmoeten tijdens activiteiten. Samen met Stichting Scala (Jongerenwerk, buurtcoaches) is uitgezocht aan welke activiteiten jongeren behoefte hebben. In de Visie op Samenleven 2021-2024 is extra aandacht voor ontmoetingsplekken. Communicatie jongeren Dit is meegenomen onder het thema 'Visie op Samenleven' (Communicatiestrategie). Binnen de Communicatiestrategie richten we ons ook op jeugd.

Sinds 2013 communiceren wij met jongeren via de door +Participatie ontwikkelde Quests&Chats en hun online vragenlijsten. Met moderne tools weten zij jongeren structureel te betrekken bij beleidsontwikkeling. Er is destijds voor gekozen om extra te investeren in het bereiken van jongeren door het gehele communicatieteam. Hiervoor is niet een specifieke medewerker aangesteld. Indicatiestelling voor zorg In de huidige Wmo- en Jeugdverordeningen is dit geregeld. Monitor Sociaal Domein handhaven De beheersing van de jeugdhulpkosten heeft speciale aandacht gehad van de Taskforce Grip op Sociaal Domein. Effectiviteit en efficiëntie van inzet van jeugdhulp zijn onder de loep genomen. De lokale interventies vanuit deze evaluatie die voor een groot deel zijn opgepakt waren de quickwins, de maatregelen team Backoffice Sociaal Domein en de opties voor beleidsmaatregelen. De Monitor Sociaal Domein is verder meegenomen onder het kopje 'Visie op Samenleven'. Verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Fryslân (SDF) Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is waar nodig specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten. Het afgelopen jaar hebben wij deze samenwerking geïntensiveerd.

Verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân (VRF) Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkte op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Veilige en gezonde omgeving We regelden lokaal wat lokaal kon en regionaal/provinciaal wat moest. Een voorbeeld is de provinciale inkoop van specialistische jeugdhulp en Veilig Thuis. Hulp en ondersteuning zijn dicht bij de inwoners georganiseerd. Het Gebiedsteam hielp de inwoners snel verder door vragen te beantwoorden en zo nodig lichte vormen van ondersteuning te bieden. Waar nodig regelde het Gebiedsteam zwaardere vormen van jeugdhulp. De zorg werd goed gecoördineerd. En het aantal hulpverleners in een gezin werd beperkt. Weerbaarheid Jongeren en hun ouders werden op een positieve manier 'verleid' om gezond(er) te leven, vanuit de uitgangspunten van positieve gezondheid. Jongeren met een gezonde leefstijl ontwikkelden zich beter en hadden minder ondersteuning en zorg nodig. 18

Ontmoetingsplekken Jongeren ontwikkelden, samen met Stichting Scala, zelf hun activiteiten. Dit gebeurde mede naar aanleiding van de dorpsgesprekken. Zo was er meer te doen voor jeugdigen in hun dorp, waardoor jeugdigen ook minder overlast veroorzaakten op straat. Tijdens de coronamaatregelen zijn verschillende activiteiten georganiseerd voor en door jongeren in samenwerking met het jongerenwerk, buurtsportcoaches en gemeente. Jongeren ervaren de coronamaatregelen soms als een bepaalde vrijheid die van hen wordt afgenomen. Daarover is ook voorlichting ingezet vanuit het jongerenwerk. Communicatie Enkele malen per jaar bezocht +Participatie de scholen voor voortgezet onderwijs om jongeren te vragen mee te denken over preventieonderwerpen. Beleidskaders  Toekomstvisie van het basisonderwijs in Ooststellingwerf (december 2013)  Omvormingsplan Transitie Jeugdzorg Fryslân (februari 2014)  Lokaal Jeugdbeleid 2014-2017 (mei 2014)  3 D’s – Contouren notitie gebiedsteams (juli 2014)  Beleidsplan ‘Hart voor de jeugd’ 2015-2018 (augustus 2014)  Preventieplan Jeugd 2016, Samen bouwen aan een sterke toekomst! (januari 2016)  Startdocument Inkoop Jeugdhulp in Friesland 2018 en verder (2017)  Foar Fryske Bern Fries Actieplan Zorg voor Jeugd 2018 - 2020  Handen op elkaar voor onze jeugd, convenant hoogspecialistische jeugdhulp Friesland 2018

Thema 1.2 WMO Wat willen we bereiken  Onze inwoners zijn zelfredzaam en samenredzaam. Ze doen mee aan de (lokale) samenleving. Voor mensen die het niet op eigen kracht redden bieden we een vangnet.  We willen dat onze inwoners zo lang mogelijk op de door henzelf gewenste plek kunnen wonen en hier zelf regie over hebben. Indien nodig ontvangen zij zorg dichtbij huis. Wij vinden dat kangoeroewoningen mogelijk moeten blijven.  We willen mantelzorgers ondersteunen, onder andere door te zorgen voor heldere informatievoorziening.  We geven invulling aan de uitgangspunten van de inkoop Wmo 2020, onder andere 'van zwaar naar licht' en 'zorg dichtbij organiseren'. Inclusief dorpsdagvoorziening. Voor het onderdeel hulp bij het huishouden geldt dat deze toegankelijk, maar ook betaalbaar moet blijven. Wat hebben we bereikt Mantelzorg  Binnen het Gebiedsteam wordt een mantelzorgconsulent aangesteld. Dit wordt via onze reguliere personeelsbegroting gefinancierd. De mantelzorgconsulent start op 1 juni 2021.  Medewerkers van het Gebiedsteam hebben een sociale kaart beschikbaar omtrent alle beschikbare hulp voor mantelzorgers. Corona  Ondanks de coronamaatregelen en het uitblijven van de dagen van de mantelzorg hebben de mantelzorgers toch waardering ontvangen.  Samen met aanbieders hebben we de dagbesteding, hulp bij het huishouden, vervoer etc.