Bijlage 2. Advies Toeristenbelasting 2027-2029
Tekst van het document
1 Advies Toeristenbelasting 2027-2029
2 Datum: 7 januari 2026 Inhoud Inleiding ............................................................................................................................................................................................... 3 Aanleiding ........................................................................................................................................................................................... 5 Argumenten in de bestuursafweging .......................................................................................................................................... 6 Algemene kengetallen ..................................................................................................................................................................... 7 Toeristenbelasting ............................................................................................................................................................................ 8 A. FORFAITAIRE HEFFINGMAATSTAF .......................................................................................................................... 9 B. HEFFINGSMETHODIEKEN & MAATSTAVEN .......................................................................................................
10 Heffingsmethode; werkelijk aantal overnachtingen ................................................................................................... 10 Heffingsmethode; op basis van combinatie werkelijk aantal overnachtingen en forfait .................................. 11 Heffingsmethode: op basis van de logiesomzet ........................................................................................................... 11 Heffingsmethode; op basis van de logiesomzet in combinatie met werkelijk aantal overnachtingen .......... 12 C. DIFFERENTIATIES ..................................................................................................................................................... 13 a) Gebiedsdifferentiatie ...................................................................................................................................................... 13 b) Differentiatie naar verblijfsvorm (en omvang) ........................................................................................................ 13 c) Tijdvakdifferentiatie ........................................................................................................................................................ 14 D.
VRIJSTELLINGEN ....................................................................................................................................................... 15 E. REGISTRATIEPLICHT ................................................................................................................................................ 16 F. SAMENLOOP FORENSENBELASTING ................................................................................................................... 16 G. VERMAKELIJKHEDENRETRIBUTIE & DAGTOERISTENBELASTING ................................................................. 17 3 Inleiding Periodiek stelt het Recreatieschap een advies op richting haar deelnemers over de toeristenbelasting. Het doel van dit advies is om te komen tot zoveel mogelijk uniformiteit in de heffing, zodat verschillen in toeristenbelasting niet leiden tot onderlinge concurrentie tussen gemeenten of ondernemers. Het laatste advies dateert van april 2023 richting de begroting 2024- 2025. Rode draad in dit advies was om over te gaan naar een gedifferentieerd tarief en terughoudend te zijn in de verhoging van de tarieven. Dit advies is inmiddels door een meerderheid van de Drentse gemeenten en door Ooststellingwerf overgenomen. Ook op nationaal niveau is een gedifferentieerd toeristenbelasting tarief de meest voorkomende vorm van heffing.
Dit advies sluit aan bij de wens van de sector om het tarief te laten variëren met de mate van het comfort. Tegen deze achtergrond is het advies geactualiseerd voor de periode 2027-2029, mede op basis van recente ontwikkelingen en inzichten. Het advies a. De voortzetting van een gedifferentieerd systeem sluit aan bij de wens van de recreatiesector om de heffing eerlijker te maken naar draagkracht. Luxe accommodaties dragen zo relatief meer bij dan basisovernachtingen, wat door ondernemers als meer rechtvaardig wordt ervaren. b. Uniformiteit in beleid en tariefstructuur tussen de gemeenten zorgt voor een gelijk speelveld en voorkomt verstoring van concurrentieverhoudingen in de toeristische sector. c. Afschaffen van de leeftijdsvrijstelling voor kinderen. In de praktijk blijkt dat deze vrijstelling, ingezet vanuit marketing oogpunt, aanzienlijke uitvoeringsproblemen kent. Verblijfsaanbieders moeten de leeftijden van gasten bijhouden en hanteren daarbij vaak niet-onderbouwde schattingen van ‘kinderovernachtingen’, wat de rechtmatigheid van de heffing ondermijnt. d. Personen die niet in de gemeente staan ingeschreven maar er tijdelijk verblijven, zoals internationale werknemers, vallen op grond van artikel 224 Gemeentewet onder het begrip ‘toerist’. Het is daarom juridisch juist en verdedigbaar om ook bijv. internationale werknemers toeristenbelasting in rekening te brengen. e.
Uniformiteit in de heffing is het doel. Het advies is om gedifferentieerde tarieven te hanteren met als richtbedrag een basistarief van € 1,90 per persoon per nacht en een lager tarief van € 1,20 voor overnachtingen op campings en groepsaccommodaties. Uit oogpunt van regionale uniformiteit adviseren wij elke gemeente om maximaal 10% van deze richtlijnen af te wijken. f. Gemeenten zijn op grond van de Gemeentewet verplicht om belastingverordeningen, inclusief de tarieven voor toeristen- en forensenbelasting, tijdig en vóór aanvang van het belastingjaar vast te stellen en bekend te maken. Dit waarborgt rechtszekerheid voor ondernemers en gasten en voorkomt contractuele en administratieve problemen. Het Recreatieschap adviseert daarom de tarieven tijdig te publiceren, bij de voorjaarsbegroting, en bij voorkeur meerjarig vast te leggen zodat voorspelbaarheid en continuïteit in de recreatiesector gewaarborgd blijven. g. Wij stellen voor om de gehanteerde tarieven en onderliggende kengetallen (forfaitaire stelsel) eens per 4 jaar te herzien. Een periodieke herijking zorgt ervoor dat de grondslagen van de heffing actueel en juridisch degelijk onderbouwd blijven. Het Recreatieschap wil de
4 regievoering voor alle gemeenten verzorgen om op deze wijze de individuele gemeente te ontzorgen. h. De invloed van de invoering van een hoger BTW-tarief per 1 januari 2026 voor overnachtingen in o.a. hotels, vakantiehuizen B&B’s, ingerichte (verhuur) safaritenten/chalets is op dit moment onzeker. Wij houden rekening bij een gelijkblijvend tarief met een lagere toeristenbelasting opbrengst. Daarnaast willen wij zowel de gemeenten als de sector erop wijzen dat ondernemers btw (9 of 21% afhankelijk van het type overnachting) betalen over toeristenbelasting wanneer zij een all-in prijs hanteren en deze belasting niet apart op de factuur vermelden. Alleen als de toeristenbelasting als afzonderlijke post op de rekening staat, geldt deze als ‘uitschot van belasting’ en is daarover geen btw verschuldigd. Het advies is daarom om de toeristenbelasting altijd apart te specificeren. Bij het geadviseerde tarief (€ 1,90 en € 1,20) toeristenbelasƟng is rekening gehouden met de tarieven die gehanteerd worden door de gemeenten in het jaar 2026. Voor 2027 houden we rekening met een kleine sƟjging in verband met inflaƟe. Daarbij adviseren we de sƟjging per jaar beperkt te houden, om de overnachƟngsprijs niet te veel te belasten (dit ook bezien in het licht van de evt. sƟjging van andere lasten). Dit betekent een gemaƟgde groei.
TegelijkerƟjd kunnen we vanuit concurrenƟeposiƟe ook het tarief (jaar 2025) in Noord-Nederland in ogenschouw nemen, gemiddeld Drenthe € 1,60 - Groningen € 1,89 - Friesland € 2,09 (bron:Toeristenbelasting per gemeente 2025). Verder is het goed om in de communicatie zichtbaar te maken wat de gemeente nu al aan uitgaven doet ten gunste van het toerisme zoals verbetering infrastructuur, aanleg voorzieningen, beheer en onderhoud et cetera zodat ondernemers meer ervaren dat op dat gebied al veel gebeurt. Met bovengenoemde maatregelen wordt gezorgd voor een juridisch houdbaar en regionaal afgestemd toeristenbelastingbeleid. Wij bieden u het bijgevoegd adviesrapport Toeristenbelasting aan en adviseren u derhalve dit advies als uitgangspunt te gebruiken en mee te nemen in de begrotingscyclus richting 2027.
5 Aanleiding Recreatieschap Drenthe is een Gemeenschappelijke Regeling van de Drentse gemeenten en Ooststellingwerf. Recreatieschap Drenthe staat voor een integrale aanpak op bovenlokaal niveau, waarbij we kennis ontwikkelen en delen. Eén van de taken van het Recreatieschap is het opstellen van een richtinggevende beleidsrapportages/adviezen. Periodiek maken we een nieuw advies toeristenbelasting. Het doel is een advies naar de deelnemende gemeenten te geven om te komen tot een harmonisatie van de heffingsmethodiek binnen de gemeenten. Uitgangspunten daarbij zijn dat er geen sprake is van verschillende tariefsystemen en dat er geen sprake is van inkomstenderving door de toepassing van een uniforme heffingsmethodiek binnen één van de deelnemende gemeenten. Historische context Verblijfstoerisme leidt tot hogere exploitatiekosten: intensiever beheer van infrastructuur (routes, parkeervoorzieningen), extra reiniging en afvalverwerking, publieksinformatie en handhaving. De toeristenbelasting dekt een deel van deze kosten, zodat de kwaliteit voor zowel bezoekers als inwoners geborgd blijft De toeristenbelasting bestaat in Nederland sinds de jaren zeventig en is verankerd in artikel 224 Gemeentewet. Gemeenten kiezen zelf of en hoe zij heffen.
De opbrengst vloeit naar de algemene middelen (niet geoormerkt), met als gedachte dat ook niet-inwoners meebetalen aan voorzieningen die zij gebruiken: van schoonmaak, handhaving en verkeer tot recreatieve infrastructuur. Sinds de jaren negentig is de heffing landelijk breed ingeburgerd, met lokaal maatwerk in tarief en systematiek (per persoon-per-nacht, vast bedrag per verblijf, percentage van de overnachtingsprijs; in sommige gevallen forfaitair).
6 Welke reacties roept het op? Ondernemers (horeca, verblijfsrecreatie): vragen om voorspelbaarheid, eenvoudige uitvoering en – liefst – zichtbare herinvestering in gastvrijheid. Kritiek ontstaat vooral bij snelle tariefstijgingen of onduidelijke regels (registratie, nachtregister, platformverhuur). Bewoners: steunen de heffing als bijdrage aan leefbaarheid en onderhoud, vooral in drukke kernen en natuurgebieden. Bezorgdheid ontstaat wanneer de toeristische druk toeneemt zonder dat de opbrengsten merkbaar terugvloeien in de wijk of de omgeving. Bezoekers: hebben doorgaans begrip voor een redelijke bijdrage mits die transparant is en uitlegbaar (“wat krijgt de bestemming ervoor terug?”). Gedoe ontstaat bij onverwachte toeslagen of grote verschillen tussen nabijgelegen gemeenten. Argumenten in de bestuur afweging Sterke kanten (pro) 1. Kostenverhaal & eerlijkheid: laat niet-inwoners meebetalen aan gebruik van lokale voorzieningen. 2. Draagvlak voor kwaliteit: creëert ruimte om routes, natuur, sanitair, handhaving en bezoekersinformatie op peil te houden. 3. Maatwerk & sturing: tariefdifferentiatie (seizoen, type accommodatie) of een forfait bij vaste standplaatsen kan regeldruk verlagen en handhaving vereenvoudigen. 4. Begrotingszekerheid: relatief stabiele inkomstenstroom bij een volwassen toeristische markt. Aandachtspunten (contra/risico’s) 1.
Draagvlak in de sector: plotselinge verhogingen voelen als “begrotingsvulling”; betrek branche tijdig en onderbouw keuzes met data. 2. Prijs- en grens-effecten: grote tariefverschillen met buurgemeenten kunnen aanbod en boekingen verschuiven (zeker in grensregio’s of bij korte verblijven). 3. Uitvoering & handhaving: goede definities, meld-/registratieplicht en aandacht voor platformverhuur1 zijn nodig om weglek te voorkomen. 4. Rechtszekerheid: onduidelijke of te grove forfaits kunnen tot discussies leiden; actualiseer parameters en leg berekeningen helder vast. 1 Weglek bij platformverhuur (bijv. Airbnb/ Booking) is het (structureel) mislopen van toeristenbelasting door overnachtingen die via digitale verhuurplatforms plaatsvinden, wanneer deze overnachtingen niet juist in beeld komen, niet volgens de verordening worden belast, niet (volledig) worden geïnd of niet correct per gemeente worden afgedragen. HUIDIG TARIEVENSTELSEL leeftijds- | forfaitair | forensen- GEMEENTE | Tarief 2027 | Tarief 2026 | Tarief 2025 | vrijstelling | tarief | belasting Aa en Hunze | € 1,55 | € 1,55 | € 1,30 | nee | ja | ja Assen | 1,60 / 3,00 | 1,55 / 3,00 | nee | nee | nee tijdvakdiff. (TT-week) 1,75 / 1,30 / Borger-Odoorn | 0,60 | 1,75 / 1,30 / 0,60 | nee | ja | ja diff.
naar verblijfsvorm Coevorden | € 1,45 | € 1,45 | € 1,45 | nee | ja | ja De Wolden | € 1,75 | € 1,30 | t/m 12 jaar | ja | ja Emmen | € 1,75 | € 1,70 | nee | ja | nee Hoogeveen | € 1,50 | € 1,50 | t/m 15 jaar | ja | ja Meppel | geen heffing | geen heffing Midden-Drenthe | 1,75 / 1,45 | 1,75 / 1,45 | nee | nee | ja diff. naar verblijfsvorm Noordenveld | 1,75 / 1,10 | 1,75 / 1,10 | t/m 12 jaar | ja | ja diff. naar verblijfsvorm Ooststellingwerf | 1,65/ 1,20 | 1,65/ 1,20 | t/m 12 jaar | ja | ja diff. naar verblijfsvorm Tynaarlo | 1,50/ 1,15 | 1,50/ 1,15 | 1,50 / 1,15 | nee | ja | ja diff. naar verblijfsvorm Westerveld | 2,00 / 1,00 | 2,00 / 1,00 | nee | ja | ja diff. naar verblijfsvorm Algemene kengetallen Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) verricht onderzoek naar economische en financiële aspecten van decentrale overheden. Eén van de onderwerpen waar het COELO gegevens over verzameld is de toeristenbelasting. Als we kijken naar de gegevens van het jaar 2025 zijn o.a. de volgende gegevens inzichtelijk gemaakt. | Het aantal gemeenten dat toeristenbelasting hanteert groeit al jaren gestaag. Dit jaar kent 93 procent van de gemeenten een toeristenbelasting. Er zijn 12 gemeenten die deze belasting invoeren. Geen enkele gemeente schaft hem af; | In 42 procent van de gemeenten verschilt het tarief tussen accommodatievormen.
Vaak geldt er dan voor een hotel een ander tarief dan voor een camping; | Een vast bedrag per overnachting komt het meest voor); 7 8 In 5 procent van de gemeenten is het te betalen bedrag een percentage is van de overnachtingsprijs; Veel gemeenten maken gebruik van forfaitaire bedragen; een van tevoren vastgesteld aantal overnachtingen. Is het werkelijke aantal lager, dan kan de eigenaar verzoeken conform het feitelijke overnachtingstarief te worden aangeslagen. CAMPING In 57 procent van de gemeenten ligt het tarief voor een overnachting op een camping tussen 1 euro en 2 euro per nacht. Het gewogen gemiddelde bij alleen gemeenten met toeristenbelasting bedraagt voor campings 2,30 euro. Het mediane tarief bij campings 1,57 euro (de grootste gemeenten hebben mogelijk niet altijd het grootste aantal overnachtingen. Daarom is hier het mediane tarief ook relevant. Dat is het tarief dat precies in het midden ligt, de helft van de gemeenten heeft een hoger tarief en de helft een lager tarief). HOTEL In bijna de helft van de gemeenten ligt het tarief tussen 1,25 euro en 2,25 euro per nacht. Het gewogen gemiddelde bij alleen gemeenten met toeristenbelasting bedraagt 4,38 euro. Het mediane tarief exclusief de niet heffende gemeenten is dit 2,01 euro.
Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een heffing door gemeenten over het verblijf van personen die niet staan ingeschreven in de betreffende gemeente waar verblijf gehouden wordt. Hoewel de titel doet vermoeden dat de belasting wordt opgelegd over het verblijf van uitsluitend toeristen is dat niet het geval. Zakenlieden in hotels, arbeidsmigranten in woningen en groepsgebouwen, maar ook van verpleegden in medische centra, studenten en deelnemers aan seminars of congressen worden op grond van de verordening toeristenbelasting beschouwd als ‘toerist’. Toeristenbelasting is een verblijfsbelasting. In toenemende mate zien we gemeenten de toeristenbelasting (Artikel 224 Gemeentewet), als ‘Verblijfsbelasting’ of ‘Niet -ingezetenenbelasting’ heffen om de duidelijk aan te geven dat het om alle vormen van (nacht-)verblijf gaat. In artikel 224 van de Gemeentewet wordt als belastbaar feit omschreven; het houden van verblijf en niet expliciet het houden van nachtverblijf. Echter in de praktijk wordt om praktische reden aangesloten bij het houden van nachtverblijf. Het staat gemeenten vrij om naast de reguliere toeristenbelasting een dagtoeristenbelasting te heffen (strandstoelenbelasting Zandvoort) of het belastbaar feit als ‘het houden van verblijf’ op te nemen (Haarlemmermeer i.v.m. Schiphol hotels).
Toeristenbelasting is geen doelbelasting! De opbrengst van toeristenbelasting wordt toegevoegd aan de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Het staat gemeenten vrij de inkomsten uit de toeristenbelasting naar eigen inzicht te besteden. Toeristenbelasting is een heffing die feitelijk wordt opgelegd aan de verblijfbieder. Deze verrekend de belasting met de overnachtingsprijs. Het staat de verblijfbieder vrij om de belasting aan de gast, de verblijfhouder, door te berekenen. Ook staat het de verblijfbieder vrij om de gast een hoger bedrag in rekening te brengen dan het tarief toeristenbelasting. Wanneer een hoger bedrag wordt doorberekend mag dat niet als ‘toeristenbelasting’ op een factuur worden vermeld. Termen als ‘gemeentelijke heffingen’, ‘City tax & service charge’ of bijvoorbeeld ‘gemeentelijk lasten & administratiekosten’ is wel toegestaan. 9 De inrichting van de verordening toeristenbelasting is bepalend voor op het optimaal kunnen heffen van de belasting. De samenstelling van de belastingplichtigen, de verblijfsbieders, bepaald voor een deel de inrichting van de verordening toeristenbelasting. Overwegingen bij het bepalen van tarief en systematiek: A. Forfaitaire berekeningswijze van de heffingsmaatstaf. B. Mogelijke heffingsmethodieken en heffingsmaatstaven. C. Differentiaties. D. Vrijstellingen. E. Registratieplicht. F. Samenloop forensenbelasting. G.
Vermakelijkhedenretributie en dagtoeristenbelasting A. FORFAITAIRE HEFFINGMAATSTAF Een forfait is een vast bedrag per bed, per woning of per standplaats . Het forfait wordt berekend aan de hand van drie factoren; aantal personen, aantal overnachtingen en het tarief per overnachting. Forfaitaire heffing stamt uit de tijd dat veel verblijfsbieders geen gebruik konden maken van geautomatiseerde registratiesystemen omdat die eenvoudig weg nog niet of nauwelijks beschikbaar waren. Het forfait was in feite een handreiking die bedoeld was om de toeristenbelasting op een eenvoudige wijze te verrekenen zonder dat er arbeidsintensieve handelingen benodigd waren. De wetgever staat forfaitaire heffing toe, maar alleen als het forfait aantoonbaar is gebaseerd op de lokale werkelijkheid. Sinds het Aalsmeer-arrest (HR 6-11-1996) geldt dat de forfaitparameters (gemiddelde personen × gemiddelde verblijfsduur) met deugdelijk lokaal onderzoek moeten zijn onderbouwd en niet méér dan ~25% mogen afwijken van de werkelijke situatie. Lukt die onderbouwing niet, dan loopt de gemeente het risico dat de forfaitregeling onverbindend wordt verklaard en aanslagen sneuvelen. Wat betekent dit praktisch voor het forfait? Mag, mits onderbouwd: gebruik een forfait alleen waar je de bezetting redelijk kunt schatten (bv. vaste/jaarplaatsen, jachthavens) en leg de formule en parameters expliciet vast.
Lokaal onderzoek verplicht: onderbouw met recente, gemeentelijke data (registraties, steekproeven, enquêtes) – geen algemene of verouderde landelijke rapporten als dragend bewijs. 25%-grens: borg dat het forfait per categorie ≤ ~25% afwijkt van de gemeten werkelijkheid; zo nodig differentieer (bijv. vaste vs. passanten, type object/ligplaats). Op verzoek & controleerbaar: pas het forfait bij voorkeur op verzoek van de belastingplichtige toe en organiseer steekproefcontroles/correcties bij duidelijke afwijkingen. Periodiek herijken: herhaal het onderzoek (bijv. 3-jaarlijks) en update parameters bij marktverandering; leg dat ritme vast in beleid/toelichting. Risico’s bij nalaten: verhoogde kans op onverbindendheid, bezwaar/beroep en opbrengstderving (terugbetalingen, proceskosten). “Forfaitair heffen kan, maar alleen met recent lokaal onderzoek en een maximale afwijking van ~25% t.o.v. de werkelijkheid. Zonder die onderbouwing is het forfait juridisch kwetsbaar.” 10 B. HEFFINGSMETHODIEKEN & MAATSTAVEN De toeristenbelasting kan op een aantal wijzen worden geheven. a. Op basis van het werkelijk aantal overnachtingen b. Op basis van forfaitaire heffingsmaatstaven c. Op basis van een combinatie van werkelijk aantal overnachtingen en forfaitaire heffingsmaatstaven d. Op basis van de logiesomzet e.
Op basis van combinatie logiesomzet en werkelijk aantal overnachtingen Heffingsmethode; werkelijk aantal overnachtingen Veruit de eenvoudigste heffingsmethodiek is het heffen op basis van het werkelijk aantal gerealiseerde overnachtingen. Als je tegen vergoeding ergens overnacht dan dient toeristenbelasting te worden afgedragen. Elke betaalde overnachting telt mee, bij elke aanbieder. Heffingsmethode; forfaitaire berekeningswijze (voor alle vormen van verblijf) In het verleden werd deze heffingsmethodiek voor alle vormen van door diverse gemeenten gehanteerd. Het aantal overnachtingen werd dan afhankelijk van de verblijfsvorm vastgesteld per woning, per kampeermiddel of bed bij hotels, pensions en B&B. De gedachte daarbij was dat heffen eenvoudig moest zijn en niet te veel administratieve handelingen voor de belastingplichtige met zich meebracht. Tegenwoordig maken de meeste belastingplichtigen echter gebruik van geautomatiseerde registratiesystemen waardoor in veel gevallen met één druk op de knop het aantal gerealiseerde overnachtingen kan worden vastgesteld. Uit de praktijk blijkt dat gemeenten die forfaits hanteren voor verblijf in hotels, vakantiecentra en pensions inkomsten mislopen vanwege het feit dat met name de grotere verblijfsbieders (hogere bezettingsgraad) profiteren van een dergelijke heffingsmethodiek.
Voordelen * Eenvoudig en helder: duidelijke heffingsmaatstaf; maximale opbrengst (alles telt mee). Nadelen *Registratieplicht: aanbieders moeten een dagelijkse gastregistratie bij te houden (dagelijks nachtregister); *Minder passend voor campings: bij vaste- en seizoenplaatsen en lange arrangementen is registratie per persoon/nacht vaak niet gebruikelijk. Administratieve lastendruk Hoog bij campings/terreinen met vaste- en seizoenplaatsen (weinig detailregistratie). Vaak hebben exploitanten wel duidelijk wie er op het terrein is (bijvoorbeeld door slagboomregistratie, of herkennen van auto’s en personen), maar niet met hoeveel personen en hoeveel nachten de huurders van een vaste – of seizoenplaats er zijn. Beperkt bij andere aanbieders (hotels/B&B’s) door bestaande reserveringssystemen; waar die ontbreken kan gewerkt worden met een gemeentelijk nachtregister. 11 Heffingsmethode; op basis van combinatie werkelijk aantal overnachtingen en forfait De meest voorkomende heffingsmethodiek in Nederland is het heffen van de toeristenbelasting op basis van een combinatie van werkelijk gerealiseerd verblijf met forfaitaire heffingsmaatstaven daar waar het niet anders kan. De basis voor de heffing is een bedrag per persoon per nacht. Alleen forfait inzetten als er geen dagelijkse registratie is.
Met een registratieplicht in de verordening is naleving goed en relatief eenvoudig te controleren. Heffingsmethode: op basis van de logiesomzet Deze methodiek van heffen wordt in een beperkt aantal gemeenten wordt toegepast. De heffingsmaatstaf is dan een percentage van de gerealiseerde omzet. Voordelen: * Eenvoudig qua methodiek. * Geen gastregistratie noodzakelijk. Nadelen * Schijnnauwkeurigheid: je benadert de werkelijkheid met gemiddelden, terwijl veel aanbieders inmiddels precies kunnen registreren via geautomatiseerde systemen. * Strenge eisen: het blijft een forfait → vereist lokale, statistische én juridische onderbouwing (Aalsmeer-norm). * Arbeidsintensief: bepalen van forfaits vraagt onderzoek naar gemiddelde verblijfsritmes en vaststelling van capaciteit (bedden, kampeermiddelen) per accommodatie. * Opbrengstrisico: in afstemming met belastingplichtigen vastgestelde forfaits kunnen leiden tot lagere opbrengst. * Prognose-onzekerheid: zonder goed zicht op het werkelijk aantal bedden/aanbieders (hotels, B&B’s, particulieren) is de opbrengst lastig te voorspellen. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van een forfaitaire heffingsmaatstaf bij alle vormen van verblijf is de administratieve lastendruk bij de verblijfsbieder laag.
Aan het eind van jaar geeft de verblijfsbieder door hoeveel eenheden (bedden, kamers, woningen, standplaatsen) in de belasting kunnen worden betrokken. Voordelen * Opbrengst sluit grotendeels 1-op-1 aan bij wat bij gasten is ingehouden. * Forfait beperkt tot situaties waar het echt niet anders kan (advies). Nadelen * Ook hier moeten toegepaste forfaits deugdelijk worden onderbouwd; onderzoek naar verblijfsritmes (met name vaste-/seizoenplaatsen) is arbeidsintensief voor zowel gemeente als exploitanten. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van het werkelijk aantal overnachtingen in combinatie met forfaitaire heffingsmaatstaven voor verblijf op vaste – of seizoenplaats is met de administratieve lastendruk voor de verblijfsbieder relatief laag. Bij campings en kampeerterreinen wordt het toeristisch verblijf (kort kamperen) en verblijf in verhuureenheden op basis van de eigen registratie (boekingen/facturen) belast en geeft de exploitant aan het eind van het belastingjaar het aantal verhuurde vaste en seizoenplaatsen door. De overige verblijfsbieders berekenen de verblijfskosten op basis van het werkelijk aantal nachten verblijf en in veel gevallen wordt een registratiesysteem gehanteerd waardoor het doen van aangifte op basis van het eigen registratiesysteem niet arbeidsintensief is.
Daar waar geen eigen registratie wordt gevoerd kan met behulp van een gemeentelijk nachtverblijfregister worden gewerkt. 12 Past vooral bij gemeenten met een homogeen aanbod (met name hotels) en niet te kleinschalige markt. Wordt lastig bij veel kleine/particuliere aanbieders (B&B, minicampings) en bij campings met vaste/seizoenplaatsen. Veel van de met name kleinere aanbieders voeren de verblijfsactiviteiten uit vanuit privé. Inkomsten worden, al dan niet, verantwoord binnen de aangifte Inkomstenbelasting op basis van all-in prijzen. Het vaststellen van de omzet logies is dan behoorlijk arbeidsintensief. Verder is bij de grote belastingplichtigen, zeker als zij onderdeel uit maken van een concern of keten, het vaststellen van de feitelijke omzet logies complex vanwege verleende kortingen, betaalde commissie aan tussenpersonen en doorbelaste kosten aan de verblijfsbieder. Bij campings met vaste – en seizoenplaatsen is de relatie tussen het houden van verblijf en de hoogte van de huur van de standplaats voor de duur van een seizoen of jaar discutabel. Er is geen directe relatie tussen het aantal overnachtingen dat verbleven wordt en de huur van de grond. Een voorwaarde om met deze heffingsmethodiek te werken, is dat het aangiftebiljet volkomen duidelijk is voor de belastingplichtigen. Wat wordt bedoeld met omzet logies.
Bruto-omzet? Netto- Omzet? Omzet na aftrek bemiddelingskosten? Et cetera. Randvoorwaarden Héél duidelijke aangifte-instructie: wat telt als “omzet logies” (bruto/netto, na commissies/bemiddelingskosten, etc.). Rekening houden met complexe omzetbepaling bij ketens/concerns (kortingen, commissies, doorbelaste kosten). Heffingsmethode; op basis van de logiesomzet in combinatie met werkelijk aantal overnachtingen Een methodiek die voor zover ons bekend nog niet in Nederland wordt toegepast maar wel zou kunnen is een combinatie van twee heffingsmethodieken in één verordening. Heffen op basis van omzet bij bedrijfsmatig geëxploiteerde verblijfbieders en op basis van het werkelijk aantal overnachtingen bij verblijfsbieders die de logiesomzet binnen de aangifte IB verantwoorden. Voordelen * Heldere heffingsmaatstaf (omzet); * Geen forfait nodig → geen Aalsmeer-risico. Nadelen * Complex vast te stellen omzet (zeker bij ketens en particuliere all-in prijzen); * Moeilijk bij divers aanbod; onevenredigheid tussen verblijfsvormen ligt op de loer (gelijke voorzieningen, maar sterk verschillende belasting per recreant); * Discussabel voor campings met vaste/jaarplaatsen (huur ≠ aantal overnachtingen); * Arbeidsintensieve controle en hogere kans op discussies over definitie en toerekening van omzet.
Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van de logiesomzet is de administratieve lastendruk laag in geval duidelijk is wat met logiesomzet wordt bedoeld. Dat geldt dan overigens voor de bedrijfsmatig geëxploiteerde verblijfsaccommodaties. In de praktijk blijkt dat veel doorgaans kleinere verblijfsbieders moeite hebben met het bepalen van de logiesomzet. Hoewel niet direct een administratieve lastendruk wordt in een verordening op basis van logiesomzet regelmatig opgenomen dat een accountantsverklaring moet worden overlegd waaruit blijkt wat de logiesomzet in een bepaald jaar is. Met name kleine verblijfsbieders hebben vanwege de kosten van een accountantsverklaring, bezwaar tegen het afgeven van de verklaring. In een standaard accountantsrapport over een bepaald boekjaar wordt de logiesomzet, behoudens een boekhoudkundige check, niet getoetst op samenstelling. Daarvoor dient een controle-opdracht aan de accountant te worden verstrekt. Met name deze specifieke controle-opdracht brengt extra kosten met zich mee. 13 Voorwaarde is dat duidelijk gedefinieerd wordt wat een bedrijfsmatig geëxploiteerde verblijfsbieder is en wat niet.
Algemene opmerking heffingsmethodieken Het heffen op basis van het werkelijk aantal overnachtingen in combinatie met forfaitaire heffingsmaatstaven is, gelet op de bedoeling van de wetgever bij de toeristenbelasting; bijdragen in gemeentelijke kosten, de meest faire manier van heffen is. Het tarief per persoon per overnachting is voor iedereen duidelijk. De administratieve lastendruk is relatief laag en de aangiften toeristenbelasting zijn goed te controleren. C. DIFFERENTIATIES Bij diverse gemeenten wordt in de verordening gewerkt met differentiaties. De volgende differentiaties zijn mogelijk: a. Tariefdifferentiatie op basis van gebied b. Tariefdifferentiatie op basis van verblijfsvorm c. Tariefdifferentiatie op basis van tijdvak a) Gebiedsdifferentiatie Wat: hoger tarief in duidelijk afgebakende zones (bijv. toeristencentra) waar de gemeente extra kosten maakt (schoonmaak, onderhoud, toezicht). Voorwaarden: Objectieve afbakening (natuurlijke grenzen/wegen, kaart). Aannemelijk meerkosten in het gebied t.o.v. de rest van de gemeente.
b) Differentiatie naar verblijfsvorm (en omvang) Gemeenten kunnen een differentiatie toe passen waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende verblijfsvormen (hotel, camping, B&B, groepsaccommodatie) of naar grootte van een verblijfsvorm (minicamping, camping, accommodatie met vijftig bedden of meer, etc.) Daarbij dient te worden opgemerkt dat de toeristenbelasting geheven wordt van niet-inwoners van de gemeente ter compensatie van het gebruik van de openbare ruimten en voorzieningen van de gemeente. Voordelen * De heffingsmaatstaf is duidelijk; * Geen forfaitaire heffing en dus ook geen risico. Nadelen * Het vaststellen van de feitelijke logiesomzet is complex; * Er ligt een directe relatie tussen de verblijfsvorm en de hoogte van de ingehouden toeristenbelasting. Daardoor betaald de ene recreant aanzienlijk meer dan de andere recreant terwijl beiden gebruik maken van de gemeentelijke faciliteiten (waarvoor de toeristenbelasting in feite bedoeld is; als algemeen dekkingsmiddel); * Controle op naleving van de verordening is arbeidsintensief. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van de logiesomzet is de administratieve lastendruk laag in geval duidelijk is wat met logiesomzet wordt bedoeld. Dat geldt dan voor de bedrijfsmatig geëxploiteerde verblijfsaccommodaties.
Voor verblijfsbieders die hun omzet verantwoorden binnen de aangifte IB is de administratieve lastendruk eveneens relatief laag vanwege het feit dat in de meeste gevallen een dagelijkse gastregistratie plaatsvindt. 14 Daarbij maakt het dus niet uit of iemand in een vijfsterrenhotel verblijft of in een groepsaccommodatie. De reden om deze vorm van differentiatie toe te passen schuilt in het feit dat de toeristenbelasting procentueel hoger drukt op de overnachtingsprijzen bij goedkopere vormen van verblijf als kamperen en verblijf in groepsaccommodaties. Het differentiëren naar verblijfsvorm is de meest voorkomende vorm van differentiatie in Nederland. Het objectief houden van de vrijstelling is redelijk eenvoudig. Deze vorm van differentiëren wordt over het algemeen door de diverse groepen verblijfbieders geaccepteerd. Wat: verschillende tarieven voor o.a. hotel, camping, B&B, groepsaccommodatie; eventueel onderscheid naar grootte (bijv. minicamping vs. reguliere camping). Waarom: de heffing drukt procentueel zwaarder op goedkopere verblijven; differentiatie kan dat effect matigen. Praktijk: meest toegepaste vorm; doorgaans goed uitlegbaar en acceptabel, mits helder gedefinieerd. Voorwaarden: Heldere definities van verblijfsvormen (art. Begripsomschrijvingen). Redelijke tariefverhoudingen tussen categorieën.
Let op: omvangsdifferentiatie kan weerstand oproepen bij reguliere campings; motiveer gelijkwaardige regelgeving en kostenverschillen. c) Tijdvakdifferentiatie Gemeenten kunnen een differentiatie toe passen waarbij in een bepaalde perioden een afwijkend tarief toeristenbelasting wordt opgelegd. Hoewel deze differentiatie nauwelijks door Nederlandse gemeenten wordt toegepast is deze handelswijze goed mogelijk. Het uitgangspunt daarbij is dat de toeristenbelasting geheven wordt van niet-inwoners van de gemeente ter compensatie van het gebruik van de openbare ruimten en voorzieningen van de gemeente. In perioden waarin een grote concentratie van personen die de gemeente bezoekt maakt een gemeente meer kosten om bijvoorbeeld het verblijf van de personen in goede banen te leiden en/of de schoonmaak en onderhoud van de openbare ruimte uit te voeren. Wat: afwijkend tarief in piekperioden (seizoenen/evenementen) met aantoonbaar hogere beheerkosten. Voorwaarden: Duidelijke periode-omschrijvingen in de verordening. Aannemelijke meerkosten in die perioden (beheer, schoonmaak, crowd control). Algemeen bij álle differentiaties Altijd objectief en navolgbaar onderbouwen (gebied, vorm of tijd). Communiceer het doel: compensatie van gebruik van openbare ruimte/voorzieningen door niet-inwoners.
Weeg draagvlak: differentiatie betekent dat sommige groepen relatief zwaarder worden belast. Combineren kan (gebied × vorm × tijd), mits elke keuze deugdelijk gemotiveerd en begrijpelijk is. 15 D. VRIJSTELLINGEN Het staat gemeenten vrij om in de verordening toeristenbelasting vrijstellingen op te nemen. Het betreft dan in alle gevallen een facultatieve vrijstelling. Een vrijstelling die de gemeente naar eigen inzicht kan toepassen. Er worden door gemeenten tal van vrijstellingen gehanteerd. De meest voorkomende zijn: a. Personen die verpleegd of verzorgd worden in ziekenhuizen, verzorgingstehuizen of bejaardenhuizen. b. Personen die verblijven in een onder toezicht van het COA staand asielzoekerscentrum. c. Personen die verblijven in een vormings – of opleidingscentrum. d. Personen die jonger zijn dan …. jaar. e. Personen die verblijven uit hoofde van studie of beroep. f. Personen die verblijven als deelnemer aan een scouting-evenement. g. Personen die verblijven als deelnemer aan een schoolwerkweek. h. Personen die verblijven in een gemeubileerde woning waarvoor forensenbelasting wordt afgedragen. i. Personen die verblijven en tevens watertoeristenbelasting afdragen. De hiervoor opgesomde vrijstellingen zijn de meest voorkomende vrijstellingen die in Nederland worden gehanteerd.
Bij de vrijstellingen geldt dat er doorgaans ook sprake moet zijn van verblijf tegen vergoeding. Bij alle vrijstellingen geldt dat, net als bij differentiaties, er een duidelijke, objectieve, afbakening moet zijn van de vrijstelling. Hierbij vragen we extra aandacht voor de vrijstelling voor personen op basis van leeftijd (vrijstelling d.): De vrijstelling op grond van leeftijd is een veel voorkomende vrijstelling. Een vrijstelling echter met behoorlijke risico’s. De vrijstelling is bedoeld om over het verblijf van kinderen tot een bepaalde leeftijd geen toeristenbelasting te heffen. Doorgaans wordt het opnemen van deze vrijstelling vanuit de gemeenteraad geïnitieerd. Daarbij spelen dan sociaal-, maatschappelijke aspecten en de wens om als gemeente ‘kindvriendelijk’ over te komen. Echter het grote nadeel van deze vrijstelling is dat het registreren van leeftijden van kinderen door de verblijfbieder noodzakelijk is om objectief te kunnen beoordelen of de vrijstelling juist is toegepast. Uit de praktijk blijkt dat het registreren van het aantal overnachtingen van personen jonger dan .. jaar nogal eens te wensen over laat. Wat blijkt is dat sommige verblijfbieders een percentage van het totaal aantal gerealiseerde overnachtingen in mindering brengt bij het doen van aangifte als zijnde ‘vrijgestelde overnachtingen’.
Het percentage ‘vrijgestelde overnachtingen’ is vrijwel nooit onderbouwd. Algemeen vrijstellingen Het opnemen van vrijstellingen heeft altijd gevolgen voor de opbrengst toeristenbelasting en kan leiden tot discussies met verblijfbieders en hun belangenbehartigers. Wij adviseren om het aantal vrijstellingen te beperken. 16 E. REGISTRATIEPLICHT Het belastbaar feit, het houden van (nacht-)verblijf door niet-ingezetenen van de gemeente, en het tarief zorgt ervoor dat de verblijfsbieder een registratie moet voeren van waaruit hij/zij de aangifte van het aantal gerealiseerde overnachtingen in enig belastingjaar moet doen. Het opnemen van de registratieplicht in de verordening toeristenbelasting schrijft de verblijfsbieder voor dat hij een door de gemeente afgegeven nachtverblijfregister moet voeren. Van deze plicht kan worden afgeweken wanneer de verblijfsbieder een eigen registratiesysteem voert waaruit blijkt hoeveel overnachtingen zijn gerealiseerd of wanneer een verblijfsbieder gebruik maakt van de forfaitaire heffingsmaatstaf.
Wanneer gemeenten gebruiken maken van de een forfaitaire heffingsmaatstaf (al dan niet in combinatie met het werkelijk aantal overnachtingen) dan dient in de verordening de mogelijkheid te worden geboden om af te wijken van forfaitaire heffing als de verblijfsbieders kan aantonen dat het werkelijk aantal gerealiseerde overnachtingen lager is dan het aantal overnachtingen dat in het forfait is opgenomen. Daarvoor wordt dan in de verordening een artikel opgenomen ‘Opteren voor niet- forfaitaire heffing’. Juist wanneer men opteert voor niet-forfaitaire heffing (bijvoorbeeld voor verblijf op vaste – en seizoenplaatsen) is het voeren van een deugdelijke verblijfsregistratie een absolute voorwaarden. Het opnemen van de registratieplicht in de verordening toeristenbelasting vereenvoudigt de controle op de juistheid van de aangiften. De verblijfsbieder mag aantonen dat zijn aangifte juist is. F. SAMENLOOP FORENSENBELASTING Forensenbelasting is net als de toeristenbelasting een verblijfsbelasting. Met dat verschil dat de heffing van toeristenbelasting wordt opgelegd bij de eigenaar van ‘een gemeubileerde woning. De belastingplichtige bij forensenbelasting is diegene die voor zichzelf of zijn gezin een vakantieonderkomen (gemeubileerde woning) meer dan 90 dagen tot zijn beschikking heeft (doorgaans de eigenaar).
Tot zijn beschikking hebben wil niet zeggen dat de belastingplichtige de gemeubileerde woning ook daadwerkelijk gebruikt. Wanneer de eigenaar een overeenkomst sluit met de verhuurorganisatie (Landal, Roompot ed.) waarbij hij afziet van eigen gebruik van de woning/chalet is er geen sprake meer van ‘beschikbaar houden voor eigen gebruik’ en kan er geen forensenbelasting worden opgelegd. Op het moment dat een ‘gemeubileerde woning’ wordt verhuurd aan derden is er sprake van een belastbaar feit in de zin van de toeristenbelasting. Diegene die de woning verhuurt, wordt op dat moment belastingplichtige en mag de toeristenbelasting doorberekenen aan de huurder. Zo kan het voorkomen dat een eigenaar zowel over het eigen gebruik (meer dan 90 dagen beschikbaar voor eigen gebruik) als over de verhuur aan derden wordt aangeslagen in zowel de forensen – als de toeristenbelasting. In de verordening toeristenbelasting is bij samenloop met forensenbelasting vrijwel altijd een vrijstelling opgenomen voor diegene die verblijf houdt in een vakantieonderkomen voor wiens verblijf forensenbelasting is verschuldigd. Deze vrijstelling wordt bij de uitvoering van de heffing toeristenbelasting echter vaak verkeerd geïnterpreteerd.
De vrijstelling is bedoeld voor diegene die voor zichzelf of zijn gezin een vakantieonderkomen (gemeubileerde woning) meer dan 90 dagen tot zijn beschikking heeft (doorgaans de eigenaar). Echter, op het moment dat de eigenaar het vakantieonderkomen verhuurd aan derden tegen vergoeding, dan is de eigenaar een verblijfsbieder geworden in de zin van de verordening toeristenbelasting en dient over de gerealiseerde overnachtingen de toeristenbelasting te worden afgedragen. In een aantal gemeenten blijven deze overnachtingen echter buiten de heffing. 17 Zoals eerder gemeld in onderdeel D, vrijstellingen, is het definiëren van de vrijstelling om samenloop te voorkomen van cruciaal belang (zie bijlage 1 Conceptverordening toeristenbelasting). G. VERMAKELIJKHEDENRETRIBUTIE & DAGTOERISTENBELASTING Gemeenten mogen naast de klassieke toeristenbelasting voor overnachtingen ook heffen voor dagverblijf door niet-ingezetenen (bijv. cruisepassagiers die aanmeren zonder te overnachten). Voorbeelden van een dagtoeristenbelasting zijn de belastingen die betaald wordt als met de veerboot Ameland of het eiland Tiengemeten in het Haringvliet worden aangedaan. Vermakelijkhedenretributie is een (belasting-) recht. Gemeenten hebben de mogelijkheid om dit recht te gebruiken om kosten te dekken voor voorzieningen die ten dienste staan van een vermakelijkheid binnen de gemeente.
De hoogte van de kosten is niet relevant, wel moet de gemeente aantonen dat kosten ook daadwerkelijk ten behoeve van de vermakelijkheid zijn gemaakt en de vermakelijkheid profijt heeft van de gecreëerde voorzieningen. Vermakelijkheden kunnen zijn; Sprookjesparken, pretparken, kermissen, tentoonstellingen, musea, beurzen, bazaars en bezienswaardigheden. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld Pampus, Slot Loevesteijn, Muiderslot, De Efteling, De Darling Market in Rijswijk, Steenkolenmijn Valkenburg etc. Ook sportevenementen als voetbalwedstrijden in grote steden, racecircuits, en dichter bij huis de TT – Races kunnen als een vermakelijkheid worden aangemerkt. De retributie wordt opgelegd bij de exploitant van de vermakelijkheid en doorgaans geheven met een tarief per persoon op basis van verkochte toegangskaarten. Het tarief per persoon varieert per heffende gemeente van € 0,10 tot € 1,00.