CConstaterende datOoststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 3 november 2026, gemeente OoststellingwerfBij agendapunt: Programmabegroting 2027-203049.409 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

We volgen de ontwikkelingen vanuit het Rijk en de VNG en bereiden de organisatie voor op de informatiecategorieën die voor onze gemeente van toepassing zijn. Daarbij richten we ons op het verder inrichten van de processen rondom actieve openbaarmaking. Ook werken we aan een passende publicatievoorziening, zodat informatie die actief openbaar moet worden gemaakt op een uniforme en toegankelijke manier kan worden gepubliceerd. Het in goede, geordende en toegankelijke staat brengen en houden van alle overheidsdocumenten We blijven werken aan het verbeteren van de informatiehuishouding. De nieuwe Informatievisie OWO 2026–2030 vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt. Deze visie schetst op hoofdlijnen de richting en ambities voor de informatievoorziening van de OWO-gemeenten voor de periode 2026–2030. 84 Paragraaf 9 | Strategische projecten en ontwikkelingen Inleiding In deze paragraaf stellen we de strategische ontwikkelingen binnen onze gemeente centraal. Het gaat om de Omgevingswet, de Regio Deal Zuidoost Friesland, stikstof en het accommodatiebeleid. 1. Omgevingswet De omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Wij hebben ons daar al geruime tijd op voorbereid, maar toch vraagt het de komende tijd veel van de organisatie. Beleidscyclus De omgevingswet vraagt een nieuwe manier van werken, namelijk met een beleidscyclus.

Voor de inwerkingtreding van de omgevingswet werd een nieuw beleidsdocument in zijn geheel voorbereid en vastgesteld. Het gaat hier bijvoorbeeld om de structuurvisie, een bestemmingsplan of een ander beleidsdocument. Dit waren statische beleidsdocumenten. Onder de omgevingswet worden deze beleidsdocumenten door de beleidscyclus dynamisch. De beleidsdocumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan, worden per thema, maatschappelijke ontwikkeling of initiatief aangepast. De beleidsdocumenten moeten altijd met elkaar in overeenstemming zijn. Zo kan het voorkomen dat de omgevingsvisie aangepast moet worden om een thema, maatschappelijke ontwikkeling of initiatief mogelijk te maken in het omgevingsplan. Onderstaande afbeelding maakt de beleidscyclus inzichtelijk. Omgevingsvisie Een belangrijk project in het uitvoeringsprogramma is het opstellen van een omgevingsvisie voor onze gemeente. In deze omgevingsvisie legt de gemeente de koers en ambitie neer voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. In november 2021 is de omgevingsvisie voor Ooststellingwerf door de toenmalige gemeenteraad vastgesteld. Het is wettelijk verplicht om voor 2027 de omgevingsvisie conform de STOP/TPOD standaard te publiceren. Daarom zijn we in 2026 gestart met een actualisatie van de omgevingsvisie. We verwachten de omgevingsvisie in 2027 geactualiseerd te hebben.

85 Programma's De wet kent een aantal verplichte programma's, zoals warmteprogramma, volkshuisvestingsprogramma (opvolger van de verplichte woonzorgvisie) en het actieplan geluid. Deze programma's moeten in 2027 (deels) vastgesteld zijn. Ook is een programma verplicht al s een omgevingswaarde (bijvoorbeeld luchtkwaliteit) overschreden dreigt te worden. Binnen onze gemeente is (vooralsnog) geen sprake van een dreigende overschrijding van een omgevingswaarde. Naast verplichte programma's zijn er vrijwillige programma's om bijvoorbeeld een nieuw beleidskader vast te stellen voor een thema of gebiedsontwikkeling. Alle programma's zijn zelfbindend, inhoudende dat een gemeente zichzelf moet houden aan de programma's. Omgevingsplan Het gebiedsdekkende omgevingsplan is een onderdeel van de Omgevingswet en zal voor 1 januari 2032 klaar moeten zijn. Een gebiedsdekkend omgevingsplan is één omgevingsplan dat voor de hele gemeente geldt en waarin alle regels die relevant zijn voor de fysieke leefomgeving zijn opgenomen. Het maken van een dergelijk omgevingsplan is omvangrijk. In 2025 zijn wij, in OWO verband, begonnen met het gebiedsdekkende omgevingsplan. De transitie naar het gebiedsdekkende omgevingsplan zal waarschijnlijk tot 2032 in beslag nemen. De Nota Omgevingskwaliteit moet onderdeel uitmaken van het gebiedsdekkende omgevingsplan. In thema 8.1 wordt hier meer uitleg over gegeven.

In de tussentijd werken we met tijdelijke omgevingsplannen (van rechtswege omgezette bestemmingsplannen) en worden nieuwe ontwikkelingen tijdelijk mogelijk gemaakt in hoofdstuk 21 van het gebiedsdekkende omgevingsplan, wat extra werk met zich meebrengt. Transitiefase De wet is veelomvattend en vraagt een andere manier van werken, waardoor in de eerste periode kinderziektes zullen optreden. We nemen onze huidige werkprocessen kritisch onder de loep en maken deze Omgevingswetproof. Dit geldt voor het vergunningentraject en voor ruimtelijke initiatieven die bij de gemeente binnenkomen. Ook hier kijken we naar harmonisatie en afstemming met onze OWO-partners. Op dit moment verwerken we, samen met de OWO-partners, de opgedane ervaringen in de nieuwe werkprocessen. We blijven de communicatie richting onze inwoners en bedrijven over de Omgevingswet intensiveren met meer informatie en uitleg. 2. Stikstof De opgaven in het Landelijke gebied zijn en blijven een uitdaging voor ons als gemeente met een rijke aanwezigheid van natuur en landbouw. De aanpak "Water en bodem sturend" wordt hierin steeds belangrijker. Tegelijk maken mensen zich zorgen, agrariërs die stoppen, moeten extensiveren of hun bedrijf moeten verplaatsen.

Dit vraagt inzet van onze organisatie uit verschillende vakgebieden, zoals het maken van nieuw beleid en programma's, het aanpassen van het omgevingsplan en goede afstemming op verschillende thema's. We werken daarom samen met medeoverheden, professionele partners via het kenniscentrum bodem, het Europese project SPADES (Spatial Planning and Design with Soils) als ook lokale partners en bewoners aan een gezamenlijke aanpak voor het gebied. Daa rbij gebruiken we de middelen die nu beschikbaar zijn, zoals maatregelpakketten en gereserveerde middelen. Wat gaan we doen: Opstellen en uitvoeren van een Programma Landelijk gebied (2027). Het doel is het ontwikkelen en uitvoeren van een gebiedsgericht programma dat bijdraagt aan: • Sociaaleconomisch perspectief; • Herstel en versterking van natuur en biodiversiteit; • Duurzame landbouwtransitie; • Verbetering van water- en bodemkwaliteit; • Klimaatadaptatie in het landelijk gebied; • Het perspectief voor het op gang houden van vergunningverlening voor grondeigenaren en gebruikers; • We bieden sociaal psychologische hulp voor agrariërs die daar behoefte aan hebbenl; • Hierin samen met de raad optrekken. 86 3. Accommodatiebeleid De raad heeft in juni 2025 het accommodatiebeleid 2025-2050 vastgesteld, waarvan het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs onderdeel is.

Het is nu duidelijk wat er moet gebeuren met de accommodaties, waaronder: zwembaden, sporthallen, dorpshuizen, schoolgebouwen en andere niet - commerciële gebouwen in de gemeente. Blikvangers zijn de nieuwe Miente en een nieuw sportcomplex Boekhorst. Van sommige van deze accommodaties is de gemeente eigenaar en van andere niet. In het accommodatiebeleid komen beide ‘soorten’ aan de orde omdat ook gebouwen waar de gemeente geen eigenaar van is maatschappelijk van grote waarde kunnen zijn. De raad heeft in oktober 2025 besloten het Bosbad in stand te houden met een beroep op medeverantwoordelijkheid vanuit Appelscha. In januari 2026 heeft de raad besloten om het nieuwe sportcomplex de Boekhorst (sporthal + zwembad) te realiseren op de huidige locatie aan de Haer. Waarom nieuw accommodatiebeleid Er zijn grofweg vier redenen waarom het accommodatiebeleid, waarvan het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs onderdeel van is, vastgesteld is. Ten eerste houden we Ooststellingwerf leefbaar. Goede en toegankelijke openbare gebouwen zijn daarvoor een voorwaarde. Daar ontmoeten inwoners elkaar, ontstaan sociale contacten, bewegen inwoners en leren kinderen. Ten tweede is rekening gehouden met ontwikkelingen als individualisering, vergrijzing en digitalisering. Ten derde is het belangrijk dat accommodaties goed beheerd, geëxploiteerd en onderhouden worden.

Ten vierde wordt invulling gegeven aan de grote opgave om accommodaties te verduurzamen. Naast onze eigen ambities (college-akkoord, samenwerkingsagenda, diverse beleidsstukken) is er ook landelijk beleid (de sectorale routekaarten van het maatschappelijk vastgoed) dat we nu gaan uitvoeren. Hierin staat dat de CO2 uitstoot van het maatschappelijk vastgoed in 2030 met 49% moet zijn verminderd ten opzichte van 1990 en in 2050 met 95%. Financieel kader Voor het accommodatiebeleid, waarvan het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs onderdeel is, wordt een investering gedaan van totaal € 71,84 miljoen voor de periode tot en met 2050, met een jaarlijkse kapitaallast die oploopt van € 30.000 in 2026 tot uiteindelijk € 3.568.000 in 2050. Overschotten ten opzichte van het budget accommodatiebeleid worden toegevoegd aan de reserve accommodatiebeleid en ingezet voor dekking van incidentele uitgaven accommodatiebeleid. Een jaarlijkse indexering wordt toegepast op de investeringen en de budgetten. Voor de periode 2026-2029 is een budget beschikbaar gesteld van € 200.000 voor de personele capaciteit die nodig is om het accommodatiebeleid uit te voeren. Dit wordt gedekt uit de reserve accommodatiebeleid. Financiële planning In het nieuwe vastgestelde beleid staat aan welke gebouwen (accommodaties) de gemeente geld gaat besteden en aan welke niet of minder.

De uitvoering van het beleid gebeurt niet allemaal in één keer, want dit is financieel en organisatorisch een grote uitdaging. De uitvoering gebeurt daarom gefaseerd in de periode van 2025 tot 2050. Desalniettemin ligt de nadruk op de periode 2026 -2029; dan worden de meeste accommodaties aangepakt. In de daaropvolgende perioden 2030-2039 en 2040-2050 gaat het om een beperkt aantal. 87 Paragraaf 10 | Visie op Samenleven Inleiding De Visie op Samenleven 2020-2024 is in oktober 2019 vastgesteld en vormt een integraal kader voor het sociaal domein. De visie is opgebouwd uit vier opgaven: Meedoen, Samenleven, Gezondheid en Goed Opgroeien. Per opgave zijn maatschappelijke effecten geformuleerd. Eind 2023 is de Visie op Samenleven geëvalueerd met de Tussenbalans. Naar aanleiding daarvan is de doelenboom aangepast. De actuele doelenboom en de bijbehorende doe-agenda’s zijn te vinden op de website van de gemeente: Tussenbalans Visie op Samenleven. Met de nieuwe programma-indeling van de begroting zijn de onderdelen van de Visie op Samenleven verdeeld over verschillende programma’s. Deze paragraaf is opgenomen om de samenhang van de Visie op Samenleven en de relatie met de programma-indeling zichtbaar te houden.

Er is een aantal gemeenschappelijke regelingen dat bijdraagt aan de vier opgaven: • Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is, om waar nodig, specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten. • Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner. • GR SW Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Wij hebben een Dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie. Voor de vier verschillende opgaven zijn maatschappelijke effecten geformuleerd. Ze zijn uitgewerkt in doe-agenda’s en staan hieronder beschreven. Voor de inhoudelijke toelichting op de doelen, activiteiten en middelen verwijzen we naar de betreffende programma’s in deze begroting. 1.

Opgave meedoen: Alle inwoners doen volwaardig mee Inwoners vinden ‘Meedoen’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein. Het gaat om de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet en de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor de Opgave Meedoen zijn in de Visie op Samenleven vier maatschappelijke effecten (A t/m D) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Onderstaande maatschappelijke effecten staan in programma 2, thema 2.1 Meedoen. Maatschappelijk effect A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen (zie Doe Agenda A en woon(zorg)visie). A1. Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren (faciliteren) A2. Mensen zijn bezig met levensloopbestendig wonen (faciliteren) A3. Mensen zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen (regisseren) Maatschappelijk effect B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt (zie doe -agenda B). B1. Mensen die dat kunnen, nemen deel aan de arbeidsmarkt (regisseren) B2. Uitkeringsgerechtigden maken naar vermogen stappen op de Participatieladder (regisseren) B3. Mensen ervaren een zinvolle invulling van hun dag (faciliteren) Maatschappelijk effect C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven (zie doe -agenda C en doe-agenda Inburgering). C1. Mensen zijn tevreden over hun maatschappelijk leven (loslaten) C2.

Mensen zijn zelfredzaam (faciliteren) 88 C3. Kinderen in armoede hebben mogelijkheden om mee te doen (regisseren) C4. Mensen zijn financieel in staat om maatschappelijk mee te doen (regisseren) C5. Mensen ervaren ondersteuning in hun eigen omgeving (stimuleren) Maatschappelijk effect D. Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet D1. Mensen zijn op de hoogte/kennen de wegen (regisseren) D2. Mensen maken gebruik van de wegen (stimuleren) D3. Mensen vinden tijdig ondersteuning bij (financiële) problemen (regisseren) D4. Mensen zijn tevreden over de ondersteuning (stimuleren) 2. Opgave samenleven: Inwoners helpen elkaar, voelen zich thuis en zijn actief voor een sociale gemeenschap ‘Samenleven’ is een belangrijk onderwerp voor onze inwoners. Ze vinden elkaar ontmoeten, elkaar helpen en actief zijn in verenigingen of andere activiteiten belangrijk. Voor de ‘Opgave Samenleven’ zijn in de Visie op Samenleven drie maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan werken. Onderstaande maatschappelijke effecten staan in programma 2, thema 2.2 Samenleven. Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden (zie doe-agenda E) E1. Mensen vinden het prettig om in hun buurt te wonen (loslaten) E2. Mensen voelen zich betrokken bij anderen in hun gemeenschap (faciliteren) E3.

Mensen voelen zich niet gediscrimineerd en buitengesloten (faciliteren) E4. Mensen ervaren minder eenzaamheid (stimuleren) Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar F1. Mensen helpen elkaar (faciliteren) F2. Mensen pakken gezamenlijk sociale en maatschappelijke vraagstukken op (faciliteren) F3. Mensen ervaren ruimte om ideeën/initiatieven te ontwikkelen (faciliteren) F4. Mantelzorgers raken niet overbelast (regisseren) Zie thema 1.3 Gezondheid. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (zie doe-agenda G) G1. Mensen zijn tevreden met het aanbod aan sociale, culturele en sportactiviteiten (faciliteren) G2. Mensen zijn op de hoogte en hebben toegang tot sociale, culturele en sportinfrastructuur (stimuleren) G3. Mensen zijn tevreden over de ontmoetingsplekken in hun omgeving (stimuleren) G4. Er is een actief verenigingsleven (loslaten) G5. Vrijwilligers floreren in de samenleving (faciliteren) 3. Opgave gezondheid: Inwoners ervaren een positieve gezondheid Inwoners vinden ‘Gezondheid’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein en moeten we lokaal invulling geven aan de landelijke gezondheidsnota.

Voor de Opgave Gezondheid zijn in de Visie op Samenleven vier maatschappelijke effecten (H t/m K) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Onderstaande maatschappelijke effecten staan in programma 2, thema 2.3 Gezondheid. Maatschappelijk effect H. Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen (zie doe-agenda HK) H1. Mensen ervaren laagdrempelige mogelijkheden om hun eigen gezondheid te verbeteren (deels faciliteren, deels stimuleren) H2. Mensen voelen zich lichamelijk gezond (stimuleren) H3. Mensen voelen zich mentaal gezond en ervaren zingeving (stimuleren) H4. Mensen ervaren dat zij in staat zijn tot alledaagse dingen zoals werken, omgaan met tijd en geld en grenzen stellen (stimuleren) Maatschappelijk effect I. Mensen ervaren dat rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden (zie doe-agenda I) I1. Mensen vormen samen een dementievriendelijke gemeente (stimuleren) I2. Ouderen hebben betekenisvolle relaties, werk en/of daginvulling (faciliteren) 89 I3. Mantelzorgers raken niet overbelast (regisseren) Maatschappelijk effect J. Mensen voelen zich veilig J1. Jeugdigen komen niet in aanraking met geweld (regisseren) J2. Mensen zijn weerbaar (faciliteren) J3.

Mensen weten waar ze hulp kunnen vinden als zij zelf of anderen in aanraking komen met onveilige situaties (regisseren) Maatschappelijk effect K. Mensen leven in een gezonde leefomgeving (zie doe -agenda HK) K1. Mensen ervaren hun leefomgeving als veilig en toegankelijk (regisseren) K2. Mensen gaan graag naar buiten (loslaten) K3. Mensen ervaren een gezonde en schone leefomgeving (regisseren) 4. Opgave goed opgroeien: Jeugdigen ( -9 maand tot 23 jaar) groeien gezond en veilig op en hebben gelijke kansen om zich optimaal te ontwikkelen Onderstaande maatschappelijke effecten staan in programma 1, thema 1.2 Goed Opgroeien. Maatschappelijk effect L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal L1. Jeugdigen krijgen optimaal kans om talenten te ontplooien (faciliteren) L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren) L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) Maatschappelijk effect M. Ouders/verzorgers zijn vaardige opvoeders (zie doe -agenda O) M1. Jeugdigen worden zoveel mogelijk door hun ouders verzorgd en begeleid naar volwassenheid (loslaten) M2. Jeugdigen hebben een goede start doordat hun ouders of zijzelf deelnemen aan preventieve programma’s (stimuleren) M3.

Jeugdigen groeien op in een gezinssituatie (zo thuis mogelijk) (regisseren) M4. Jeugdigen en ouders met opvoed- en opgroeivragen weten de weg en voelen zich ondersteund (regisseren) M5. Ouders/verzorgers betrekken mensen en organisaties bij hun opvoedvragen (regisseren) Maatschappelijk effect N. Jeugdigen zijn weerbaar N1. Jeugdigen ontwikkelen sociale vaardigheden (loslaten) N2. Jeugdigen kennen hun grenzen en staan stevig in hun schoenen (faciliteren) - Zie ook doe- agenda HK Positieve gezondheid (2022). N3. Jeugdigen hebben de kennis en vaardigheden om goed om te gaan met alcohol, roken, drugs, sociale media, seks en geld (deels regisseren, deels stimuleren) - Zie Preventie en handhavingsplan Alcohol en Middelen 2021-2024 Maatschappelijk effect O. Jeugdigen en ouders voelen zich ondersteund bij opvoeden en opgroeien (zie doe-agenda O) O1. Jeugdigen met psychosociale of andere problemen en hun ouders weten de weg en voelen zich ondersteund (regisseren) O2. Jeugdigen en ouders in kwetsbare situaties worden gezien en ondersteund (regisseren) O3. Scheidingen verlopen met minimale schade voor jeugdigen (stimuleren) O4.

Jeugdigen ervaren dat scholen en gemeentelijke organisaties die werken met jongeren aandacht hebben voor LHBTI (stimuleren) Begrotingspositie 2027-2030 Vertrekpunten programmabegroting 2027-2030 Kaderbrief 2027-2030 De vertrekpunten zijn vastgelegd in de kaderbrief 2027 | -2030. U heeft kennis kunnen nemen van het meerjarenperspectief en de uitkomsten van de Meicirculaire 2026 over de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Daarnaast heeft u ingestemd met de uitgangspu | nten voor de begroting. De besluiten uit de kaderbrief en de meicirculaire zijn primitief in de programmabegroting verwerkt. Structurele besluiten vanuit de Kaderbrief 2027: • | Aanpassing tarief toeristenbelasting (+€ 30.000) • | Lokale regiomarketing (- € 50.000) • | Kunstgrasveld Oosterwolde (Krediet € | 912.000, kapitaallasten - € 92.000) • | Nieuwe werkomgeving raadsleden (- € 31.000) • | Managementassistent VTH (- € 26.000) • | Rentelasten (- € 440.000 in 2027 en - € 810.000 vanaf 2028) Uitgangspunten op basis van bestaand beleid De laatstverschenen circulaire van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is de Meicirculaire 2026. De definitieve uitkomsten van de Septembercirculaire 2026 delen wij u mee voorafgaand aan de behandeling van de begroting. De onderdelen van het financieel perspectief ui | t de kaderbrief 2027-2030 zijn primitief in deze begroting verwerkt.

We hebben bij de primitieve ramingen rekening gehouden met de hierna genoemde uitgangspunten: • | De Meicirculaire 2026 is de basis. • | De ramingen voor de jaarschijf 2027 zijn gebaseerd op de ramingen zoals die zijn opgenomen in de meerjarenbegroting 2026-2029. • | Autonome ontwikkelingen zijn in de ramingen verwerkt. • | De ramingen voor bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn gebaseerd op (concept)begrotingen 2027-2030 van deze regelingen voor zover deze bekend waren. • | Het uitgangspunt bij wettelijke taken is dat we ons hierbij beperken tot de middelen die het Rijk hiervoor (extra) beschikbaar stelt. Bijvoorbeeld binnen het Gemeentefonds of specifieke uitkeringen. Regelingen met een open einde karakter vormen hierbij een | risico. Daarnaast hebben we (in de primitieve ramingen) rekening gehouden met de volgende uitgangspunten die u bij de Kaderbrief 2027-2030 heeft vastgesteld: • | Lonen + 3% (incl. pensioenpremie) • | Prijzen + 2,1% • | OZB + 2,1% • | Forensenbelasting + 2,1% • | Leges + 2,1% • | Afvalstoffenheffing 100% kostendekking • | Rioolrechten 100% kostendekking • | Toeristenbelasting € 1,20 en € 1,95 per persoon per nacht Bovenstaande begrotingsuitgangspunten zijn gebaseerd op bestaand beleid. Waar nodig is hieronder een toelichting gegeven op deze uitgangspunten.

Lonen en prijzen De budgetten ramen wij reëel in relatie tot de doelstelling en/of het beoogd effect. Automatische prijscompensatie voor uitbestede werkzaamheden en leveranties passen wij niet toe. De subsidies en bijdragen worden wel verhoogd. Voor het eerstvolgende begro | tingsjaar (2027) gaan wij uit van lopende prijzen en daarna (2028 tot en met 2030) van constante prijzen. Hieronder staat hoe we om gaan met de verschillende indexaties: 90 91 1. Eigen lonen: Gebaseerd op het vastgestelde uitgangspunt in de kaderbrief. Het percentage is gebaseerd op de gewogen cao-loon bedrijven en overheidsindex. 2. Eigen opbrengsten (belastingen, leges, huren, pachten etc.): Gebaseerd op het vastgestelde uitgangspunt in de kaderbrief. Het percentage is gebaseerd op de nationale prijsindex. 3. Budgetten sociaal domein: De budgetten van het sociaal domein worden geïndexeerd met het Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling (OVA) percentage op basis van 90% lonen en 10% prijzen. Dit geldt voor budgetten waarin de kosten hoofdzakelijk te herleiden zijn naar loonkosten (dus niet de woningaanpassingen). 4. Subsidies: Deze worden geïndexeerd met het percentage voor prijzen zoals in de kaderbrief vastgesteld. Subsidies waarmee overwegend loonkosten worden betaald worden geïndexeerd door voor 80% het loonindexpercentage toe te passen en voor 20% het prijsindexpercentage. 5.

Reguliere budgetten: Deze budgetten worden niet standaard geïndexeerd. 6. Bijdrage gemeenschappelijke regelingen: Dit is gebaseerd op de begrotingen van de GR- en. 7. Voorzieningen: De hoogte van de voorzieningen worden niet jaarlijks geïndexeerd. Bij het opnieuw vaststellen van de onderbouwing (meerjarenonderhoudsplan bijvoorbeeld) van de voorziening wordt een nieuwe actuele doorrekening gemaakt. Waar eventueel een hogere benodigde voorziening uit kan komen. 8. Investeringskredieten: Investeringskredieten worden niet jaarlijks automatisch geïndexeerd. Uitzondering hierop zijn de investeringen die voortkomen uit het accommodatiebeleid. 9. Overige budgetten: Er zijn een aantal budgetten die op een andere manier worden geïndexeerd. Hier liggen aparte overeenkomsten/contracten onder. Het gaat dan o.a. om: o Huur onderwijsgebouwen/MFA’s etc: geïndexeerd op basis van een onderwijs gerelateerd kengetal. o Exploitatiesubsidies sportcomplexen: op basis van afzonderlijke contracten. o Bijdragen voor bijvoorbeeld Omrin/Caparis: op basis van overeenkomsten. Onroerendezaakbelasting (OZB) Jaarlijks wordt de opbrengst OZB geïndexeerd. Bij een algehele waardedaling of waardestijging van de onroerende zaken, verhogen of verlagen wij het tarief van OZB, om de begrote opbrengst te realiseren.

Bij de kaderbrief 2025 heeft de raad besloten om de opbrengst OZB-woningen en niet woningen beide met € 100.000 te verhogen in 2027 en met € 200.000 in 2028 (€ 200.000 en € 400.000 in totaal). Bij het berekenen van de opbrengst OZB-woningen houden we rekening met areaaluitbreiding en waar nodig ook met areaalvermindering. Forensenbelasting Voor 2027 is de opbrengst geïndexeerd. Rioolrechten In september 2025 is het Water- en rioleringsprogramma (Wrp) 2025-2029 door de raad vastgesteld. Deze wordt iedere vijf jaar herzien. In het bijbehorende kostendekkingsplan staat hoe de heffing zich ontwikkelt in deze periode. Aan het einde van elk jaar stelt de gemeenteraad de tarieven van de heffing voor het volgende jaar definitief vast. Dit gebeurt op basis van kostendekking. Het tarief dekt daarmee alle kosten die met watertaken gepaard gaan. Onderdeel van het huidige Wrp is, op basis van het kostendekkingsplan, de rioolheffing jaarlijks te laten stijgen met 3,5% (bo ven op de reguliere inflatiecorrectie) om toekomstige investeringen in de riolering te kunnen blijven dekken en om uitdagingen op het gebied van klimaatverandering het hoofd te bieden. Afvalstoffenheffing Het uitgangpunt is 100% kostendekkendheid. Voor de afvalstoffenheffing is een egalisatiereserve beschikbaar.

Toeristenbelasting Er is een tarief voor overnachtingen in kampeermiddelen op kampeerterreinen en in kampeerboerderijen en een tarief voor andere verblijfsaccommodaties. De tarieven komen op € 1,20 en € 1,90 persoon per nacht. Hiermee sluiten we aan bij het advies van het Recreatieschap Drenthe. Begrotingsresultaat In dit hoofdstuk staat het financiële perspectief. Het laatst bekende perspectief komt uit de brief over de meicirculaire 2026 (mededeling #2246 van 23 juni 2026). Het huidige perspectief voor de komende jaren is voor de eerste jaren lager en voor het laatste jaar dan het laatst gepresenteerde perspectief. Dit komt vooral door onderstaande oorzaken: • | De algemene uitkering is voor het jaar 2030 en verder aangepast. Dit komt doordat bij de meicirculaire een jaarschijf toe wordt gevoegd aan de berekening. Toen is niet geconstateerd dat de beginstand van het jaar 2030 (verschil € 1,3 miljoen positief) afweek van het jaar daarvoor (2029). Daarnaast is de ruimte onder het BTW-compensatiefonds (BCF) lager geworden. Dit zorgt voor een nadeel. • | Er is een voordeel omdat niet het volledige bedrag nodig was voor loon en prijscompensatie. • | Er is een nadeel bij de afschrijvingen. Het renteomslagpercentage is verlaagd. Hierdoor nemen de afschrijvingskosten toe bij investeringen die op annuïtaire basis worden afgeschreven.

Daarnaast zijn een aantal investeringen opgeschoven. Dit zorgt voor een voordeel. • | Daarnaast zijn er hogere bijdragen voor de gemeenschappelijke regelingen en verwachten we meer baten omgevingsvergunningen. De reiskostenvergoeding woon | -werk is verhoogd en we betalen wachtgeld voor een oud-wethouder. Het begrotingsresultaat voor de jaren 2027 tot en met 2030 is opgenomen in onderstaande tabel. Het begrotingsperspectief is gecorrigeerd met het saldo van incidentele baten en lasten om zo het structurele begrotingsperspectief aan te geven (in bijlage D staat een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten). Daaronder zijn ook de financiële gevolgen van de voorstellen nieuw beleid opgenomen. Een toelichting op het nieuw beleid vindt u in het volgende hoofdstuk. De uitkomsten van de Septembercirculaire 2026 zijn nog niet verwerkt in deze programmabegroting. Voor de begrotingsbehandeling informeren wij u hierover.

x € 1.000 Begrotingsperspectief | Begroting | MJB | MJB | MJB 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten en lasten Lasten exclusief mutaties reserves | -104.378 | -102.371 | -101.375 | -100.419 Baten exclusief mutaties reserves | 103.116 | 101.391 | 100.313 | 101.359 Geraamd saldo van baten en lasten | -1.263 | -979 | -1.061 | 941 Toevoegingen reserves | - | - | - | - Onttrekkingen reserves | 1.700 | 1.279 | 1.278 | 697 Geraamd Resultaat | 438 | 300 | 216 | 1.638 Incidentele lasten incl. incidentele toevoegingen reserves | -1.436 | -1.015 | -1.014 | -433 Incidentele baten incl. incidentele onttrekkingen reserves | 1.436 | 1.015 | 1.014 | 433 Totaal structureel begrotingsperspectief | 438 | 300 | 216 | 1.638 Voorstellen nieuw beleid structureel | -1.091 | -938 | -785 | -785 Totaal begrotingsperspectief na nieuw beleid structureel | -653 | -638 | -569 | 853 92 93 Nieuw beleid Inleiding Normaalgesproken is de kaderbrief het moment waarop nieuw beleid wordt afgewogen en afgezet tegen het nieuwste financiële perspectief. Omdat in dit jaar de gemeenteraadsverkiezingen plaatsvonden en er daardoor een nieuw college werd gevormd is de kaderbrie f 2027 beleidsarm gebleven. De voorstellen nieuw beleid die voortkomen uit onder andere het coalitieakkoord staan in deze begroting en vindt u hieronder.

Het is verdeeld in nieuw beleid met structurele lasten en nieuw beleid (structureel en incidenteel) waar al dekking voor is. Ons financieel perspectief is voor de eerste jaren niet voldoende om al deze voorstellen nieuw beleid op te vangen. Vanaf het jaar 2030 hebben we een beter financieel perspectief. Met deze voorstellen accepteren we een negatief begrotingssaldo. Bij de verschillende jaarrekeningen zal dit een onttrekking aan de algemene reserve tot gevolg hebben. Het laatste jaar is structureel sluitend. Een klein doorkijkje naar 2031 geeft hetzelfde beeld. Dit neemt niet weg dat wij kritisch hebben gekeken naar de voorstellen die zijn gedaan. Er zijn twee onderdelen waarvoor wij u nu geen voorstel doen, die we er wel uit willen lichten. • Het Fonds: Als eerste het Fonds. Hiervoor was tijdelijk geld beschikbaar tot en met 2026. Het fonds loopt al tien jaar. Daardoor zijn veel initiatieven en wensen uit de samenleving door middel van een geldbedrag gefaciliteerd. Wij stellen nu voor om niet verder te ga an met het Fonds. Doorgaan met het Fonds legt namelijk een behoorlijk beslag op onze (structurele) financiële middelen. Dat betekent niet dat we geen aandacht hebben voor de wensen uit de samenleving. Wij willen een aantal budgetten wat gerichter in gaan zetten.

Wij stellen hieronder voor om een budget sportstimulering te vormen, we stellen voor budgetten voor een aantal subsidies op het gebied van kunst en cultuur beschikbaar te stellen en we stellen voor het budget gebiedsgericht beleid iets te verhogen. Daarnaast gaan we de komende jaren veel investeren in accommodaties en loopt de subsidieregeling sportaccommodaties en sportvoorzieningen nog tot en met 2028. • Jeugdparticipatie: Uit ons coalitieakkoord en ook uit de raadsagenda blijkt duidelijk dat het betrekken van jeugd ontzettend belangrijk is. In de afgelopen jaren zijn een aantal stappen gezet om jeugd te betrekken bij beleid en uitvoering, zoals de kinderburgemeester, de kinderraad, maar ook de pop-up jongerenraden en het digitale jongerenpanel. Wij zien dat er nu een doorontwikkeling nodig is met als doel dat jeugdigen als serieuze doelgroep actief worden benaderd en betrokken bij onderwerpen die passen bij hun leefwereld v oor nu en in de toekomst. Wij stellen nu niet voor om hier formatie voor beschikbaar te stellen, maar eerst intern te prioriteren. Mogelijk komen we bij een volgende kaderbrief hierover bij u terug.

Daarnaast zijn er nog twee onderwerpen die financieel niet verwerkt zijn in de begroting maar op (korte) termijn wel financiële gevolgen hebben: • Aanvragen 1/3e regeling: De raad heeft in november 2022 voor de uitvoering van de subsidieregeling sportaccommodaties en sportvoorzieningen in de periode 2023 tot en met 2026 een budget beschikbaar gesteld van € 1.000.000 voor subsidies en € 1.000.000 voor leningen. Een sportvereniging kan via deze regeling subsidie ontvangen voor de realisatiekosten van sportaccommodaties dan wel sportvoorzieningen. Deze subsidie bestaat uit een bedrag ter hoogte van maximaal één derde van de realisatiekosten en een renteloze lening ter hoogte van maximaal één derde van de realisatiekosten. Bij de kaderbrief 2027 heeft u besloten de regeling te verlengen t/m 2028. Er is begin 2026 een subsidie van € 93.000 en een lening van € 93.000 aan Tennisclub Oosterwolde toegekend. Op dit moment zijn er drie concrete aanvragen ingediend. Gezamenlijk zorgen deze aanvragen voor een kapitaallast van € 44.000 gedurende 20 jaar. Zoals afgesproken worden de financiële gevolgen verwerkt in het eerstvolgende P&C document na toekenning. • | Exploitatie Boekhorst en Bosbad: Bij de behandeling van het accommodatiebeleid is door de raad uitgesproken dat de entreeprijzen voor het zwemmen omlaag moet. Dat heeft gevolgen voor de exploitatie van beide complexen.

Op dit moment zijn we met Sportfondsen in gesprek over de tijdelijke voortzetting van het contract bij het Bosbad. De gevolgen van het verlagen van de entreeprijzen maakt daar onderdeel van uit. Een financieel gevolg is op dit moment nog niet bekend. Dit heeft ook gevolgen voor de structurele exploitatiebijdrage na nieuwbouw Boekhorst en renovatie Bosbad. Nieuw beleid structureel x € 1.000 Nr. Nieuw beleid structureel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma 1 - Jongvolwassenen en jonge gezinnen binden aan onze dorpen a. | OWO: functie Regelanalist bij VTH | -36 | -36 | -36 | -36 b. | Verhogen budget stimuleringsleningen met € 1 miljoen | -35 | -35 | -35 | -35 Programma 2 - Sterke dorpen en goede zorg dichtbij c. | Subsidie stichting de Kortsluiting | -11 | -11 | -11 | -11 d. | Subsidie stichting Vrijstaat de Stellingen | -11 | -11 e. | Integraal taalbeleid Stellingwerfs en Fries | -48 | -48 | -48 | -48 f. | Budget sportstimulering | -60 | -60 | -60 | -60 g. | Verhogen mantelzorgbudget | -30 | -30 | -30 | -30 h. | Toezicht en handhaving Sociaal Domein | -95 | -95 | -95 | -95 i. | Exploitatie MFS Zuid | -65 | -65 | -65 | -65 j. | Buurtsportcoaches | -80 k. | Formatie wet inburgering | -51 | -51 Programma 3 - Verbonden, bereikbaar en een sterke openbare ruimte l. | Beheersing eikenprocessierups | -20 | -20 m. | Heroriëntatie bomenonderhoud | -115 | -115 | -115 | -115 n.

| Groen afvoeren (uitbesteden compostering) | -134 | -134 | -134 | -134 Programma 4 - Economie, natuur en landschap in balans o. | Uitbreiding budget gebiedsgericht beleid | -15 | -15 | -15 | -15 Programma 5 - Betrouwbare en samenwerkende gemeente waar inwoners zich veilig voelen p. | Uitbreiding capaciteit bestuurssecretariaat | -36 | -36 | -36 | -36 q. | Uitbreiding capaciteit burgerzaken vanwege paspoortpiek, veiligheid en functiescheiding | -70 r. | OWO: Monitoring en Respons (informatiebeveiliging) | -57 | -42 | -42 | -42 s. | OWO: Digitale toegang tot softwaresystemen (Role based) | -78 | -12 | -12 | -12 Dekking algemene reserve voor het jaar 2027 | 78 t. | OWO: Data-engineer | -32 | -32 | -32 | -32 u. | Adviseur strategische netwerken, belangenbehartiging en subsidies | -90 | -90 v. | Huisvesting gemeentewerf | -19 | -19 Totaal nieuw beleid structureel | - 1.091 | - 938 - 785 - 785 94 95 Toelichting nieuw beleid structureel Programma 1 - Jongvolwassenen en jonge gezinnen binden aan onze dorpen a. OWO: functie Regelanalist bij VTH, € 36.000 structureel Voor de verdere implementatie van de Omgevingswet is binnen VTH voor de drie OWO -gemeenten de rol van regelanalist ingericht.

De regelanalist zorgt voor heldere, toepasbare en juridisch juiste regels en fungeert als verbindende schakel tussen juristen, vakspecialisten, applicatiebeheerders, beleidsadviseurs en het DSO/Omgevingsloket. Hiermee wordt bijgedragen aan een consistente toepassing van de Omgevingswet. De huidige functie van regelanalist wordt uit tijdelijke projectgelden vanuit de omgevingswet betaald. Wij stellen voor deze functie structureel te maken en hiervoor € 36.000 beschikbaar te stellen (1/3 van de totale kosten in OWO-verband). b. Verhogen budget stimuleringsleningen met € 1 miljoen, € 35.000 structureel (rentelasten) In juli 2025 heeft de raad bij behandeling van de kaderbrief 2026 besloten om het budget bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) te verhogen met € 1,2 miljoen naar € 4,2 miljoen. Dit budget wordt gebruikt voor startersleningen, verzilverleningen en duurzaamheidsleningen. In september 2025 hebben wij u via raadsmededeling #1972 geïnformeerd over het besluit van het college om het budget al in 2025 beschikbaar te stellen, omdat er in 2025 meer leningen werden verstrekt dan verwacht. Deze lijn heeft zich sindsdien voortgezet. Hierdoor wordt het budget veel sneller benut dan verwacht. Wij stellen voor het budget te verhogen met € 1 miljoen zodat we de komende tijd de regeling kunnen blijven uitvoeren.

We gaan de komende maanden de regeling opnieuw tegen het licht houden waarin het afschaffen of versoberen van de duurzaamheidsleningen een onderdeel is. Hiervoor zijn landelijk goede alternatieven bijvoorbeeld via het warmtefonds. Binnen de regeling willen we ons met name gaan richten op de startersleningen om daarmee ook onze ambities vanuit de toekomstvisie en het collegeakkoord te realiseren. De structurele rentelasten zijn € 35.000. Programma 2 - Sterke dorpen en goede zorg dichtbij c. Subsidie stichting de Kortsluiting, € 11.000 structureel Via een amendement op de begroting 2023 is er gedurende vier jaar een jaarlijks subsidiebedrag van € 10.000 voor stichting de Kortsluiting beschikbaar gesteld door de raad. Met als doel de culturele activiteiten en evenementen in Ooststellingwerf verder te versterken. Stichting de Kortsluiting heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de culturele en (toeristische) activiteiten in onze gemeente en bereikt een breed publiek. We stellen voor om de subsidie nu structureel te verwerken in de begroting vanaf 2027 en hiervoor € 11.000 beschikbaar te stellen. Stichting de Kortsluiting heeft half augustus voor het jaar 2027 een subsidieaanvraag van € 25.000 ingediend. Deze hogere aanvraag is met name gericht op het verder professionaliseren van de organisatie.

Wij hebben deze aanvraag nog niet inhoudelijk kunnen beoordelen en laten het vooralsnog op het lagere bedrag van € 11.000 staan. d. Subsidie stichting Vrijstaat de Stellingen, € 11.000 voor 2027 en 2028 Via een amendement op de begroting 2023 is er gedurende vier jaar een jaarlijks subsidiebedrag van € 10.000 voor stichting Vrijstaat de Stellingen beschikbaar gesteld door de raad. Met als doel de culturele activiteiten en evenementen in Ooststellingwerf verder te versterken. Stichting Vrijstaat heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de culturele en (toeristische) activiteiten in onze gemeente en bereikt een breed publiek. Tegelijkertijd vinden we het bedrag hoog in verhouding tot de activiteiten en andere subsidiebedragen die we verstrekken. We gaan daarom de komende tijd in gesprek met de stichting om mogelijkheden te verkennen voor de stichting om alternatieve inkomstenbronnen aan te spreken en daarmee het verlagen van ons subsidiebedrag. We stellen voor om de subsidie nu voor twee jaar te verwerken in de begroting en hiervoor € 11.000 beschikbaar te stellen. e. Integraal taalbeleid Stellingwerfs en Fries, € 48.000 structureel In de raadsvergadering van 25 november 2025 heeft de raad besloten over te gaan tot het formuleren van integraal taalbeleid Fries en Stellingwerfs. De concept taalnota is bijna af.

Het concept en de stukken zijn besproken in de commissie samenleving op 2 september 2026. Er zijn op een zevental domeinen beleidsvoornemens vastgesteld en hieraan zijn uitvoeringspunten gekoppeld. De uitvoering van de taalnota kost geld. In totaal gaat het om een geraamd bedrag van € 65.000. Hiervan is een bedrag van € 17.000 al opgenomen in de begroting. Daarnaast is er in de nota nog een p.m. bedrag opgenomen voor de ontwikkeling van een taalplan Stellingwerfs voor het onderwijs. We stellen voor € 48.000 structureel beschikbaar te stellen. 96 f. Budget sportstimulering, € 60.000 structureel Wij willen inwoners stimuleren om meer te bewegen en gezonder te leven. Sport en bewegen dragen bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid, het verminderen van eenzaamheid en het verlagen van zorgkosten op de lange termijn. Op dit moment beschikken wij niet over een structureel uitvoeringsbudget voor sportstimulering. Hierdoor kunnen beleidsplannen wel worden opgesteld, maar is de uitvoering daarvan afhankelijk van incidentele subsidies, losse projecten of middelen uit andere beleidsvelden, zoals het gezondheidsbeleid. Dit zorgt voor versnippering en beperkte flexibiliteit. We stellen voor structureel € 60.000 beschikbaar te stellen.

Dit wordt ingezet voor onder andere de organisatie van sport- en beweegactiviteiten, materialen, veiligheid en promotie, samenwerking met sportverenigingen en lokale partners. Daarnaast wordt het budget gebruikt voor pilots en nieuwe initiatieven voor specifieke doelgroepen, kleine bijdragen aan sport gerelateerde initiatieven uit de dorpen en een bijdrage aan Ooststellingwerf Beweegt (maximaal € 25.000 per jaar). g. Verhogen mantelzorgbudget, € 30.000 structureel De afgelopen drie jaar hebben we fors ingezet om mantelzorgers te bereiken en te ondersteunen. We hebben een doorlopende bewustwordingscampagne opgezet en ons ondersteuningsaanbod is uitgebreid. Het huidige budget is berekend op het ondersteunen en waarderen van 100 mantelzorgers. Inmiddels zijn bij ons 500 mantelzorgers bekend. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren zal toenemen. Als we mantelzorgers blijvend willen ondersteunen dan is ons (uitvoerings)budget daarvoor niet meer toereikend. De totale kosten zijn € 78.000 terwijl nu € 48.000 beschikbaar is. We stellen daarom voor structureel € 30.000 beschikbaar te stellen. h. Toezicht en handhaving sociaal domein, structureel € 95.000 Sinds de invoering van de decentralisaties in het sociaal domein in 2016 zijn toezicht en de handhaving van de Wmo & Jeugd ook wettelijke taken van de gemeente geworden, eerder gold dit alleen voor de Participatiewet.

Bij Wmo & Jeugd gaat het om het toezicht en de handhaving op rechtmatig gebruik (bijvoorbeeld van PGB’s) én om toezicht en handhaving op de zorgaanbieders. Omdat wij binnen de huidige capaciteit, die alleen geënt was op toezicht en handhaving voor de Participatiewet, niet voldoende toezicht en handhaving op Wmo en Jeugd konden realiseren, is bij de kaderbrief 2024 besloten om voor drie jaar (t/m 2026) budget beschikbaar te stellen voor 1 fte aan capaciteit voor deze taak. Daarmee konden we de onderzoeken Participatiewet uitbreiden van 13 naar 20 op jaarbasis. Ook konden we jaarlijks 13 proactieve controles doen op de Wmo. Meestal met verbetertrajecten tot resultaat en incidenteel met einde zorgcontract als resultaat. De inzet op het sociaal domein brede toezicht en handhaving willen wij nu structureel maken en stellen daarom voor hier structureel € 95.000 voor beschikbaar te stellen. i. Exploitatie MFS Zuid, structureel € 65.000 De exploitatie van MFS Zuid wordt per 1-1-2027 overgedragen aan de gemeente. De laatste hand wordt nu gelegd aan de berekeningen van de lasten van het beheer en onderhoud. De structurele lasten zullen minimaal € 65.000 zijn. De hoogte hangt af van welke kosten via een te vormen voorziening moeten lopen en welke vallen onder (verduurzamings)investeringen en daarom geactiveerd moeten worden.

In het geval van het vormen van een voorziening zal een hogere eenmalige dotatie onvermijdelijk zijn. Er komt later een voorstel hierover (richting raad). We ste llen voor om hier alvast structureel € 65.000 voor beschikbaar te stellen. j. Buurtsportcoaches, € 80.000 voor het jaar 2027 Op dit moment beschikt stichting Scala Welzijn over onvoldoende financiële middelen om de huidige formatie van 3,4 fte buurtsportcoaches in stand te houden. Er is sprake van een structureel tekort van ongeveer € 80.000. Hierdoor wordt een contract niet verlengd en neemt de formatie af naar 2,6 fte. Het huidige structurele tekort van ongeveer € 80.000 is niet het gevolg van een uitbreiding van de buurtsportcoachformatie of aanvullende ambities, maar is ontstaan door een combinatie van factoren. Enerzijds heeft Scala Welzijn in de afgelopen jaren onvoldoende financiële ruimte opgebouwd om stijgende personeelskosten en overige kostenontwikkelingen binnen de bestaande budgetten op te vangen. Anderzijds is de gemeentelijke bijdrage gedurende een langere periode n iet volledig meegegroeid met de daadwerkelijke kostenontwikkeling.

Omdat we hierover gesprekken hebben met Scala en ook onderzoeken wat de meest passende financieringswijze is (subsidie of inkoop) stellen we voor om voor het jaar 2027 € 80.000 beschikbaar te stellen en op basis van de gesprekken en onderzoeken een voorstel te doen voor het vervolg na 2027. 97 k. Formatie wet inburgering, € 51.000 per jaar in 2027 en 2028 Op dit moment is binnen het domein Inburgering geen juridisch kwaliteitsmedewerker beschikbaar. Hierdoor ontbreekt een structurele schakel tussen beleid, kwaliteit en uitvoering. Dit heeft tot gevolg dat de uitvoering onvoldoende wordt gefaciliteerd, processen niet eenduidig zijn vastgelegd en het management beperkt wordt ondersteund in sturing en verantwoording. We stellen voor om voor twee jaar 0,5 fte beschikbaar te stellen om de kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid binnen het inburgeringsdomein te versterken en de processen zoveel mogelijk te optimaliseren, ook administratief. Programma 3 - Verbonden, bereikbaar en een sterke openbare ruimte l. Beheersing eikenprocessierups, € 20.000 per jaar voor 2027 en 2028 De afgelopen jaren is telkens incidenteel geld beschikbaar gesteld om de eikenprocessierups te kunnen bestrijden. Ook bij de Kaderbrief 2026 is eenmalig € 81.000 extra beschikbaar gesteld voor 2026. Toen is ook aangegeven dat we gaan onderzoeken hoe we de bestrijding in de toekomst het beste kunnen vormgeven.

We stellen voor om alleen niet preventief gespoten eiken in de bebouwde kom te inspecteren. Aangetroffen nesten worden door een aannemer verwijderd. De eiken langs de belangrijke hoofdwegen en fietspaden tussen de verschillende dorpen worden preventief bestreden. In het buitengebied reageren we verder alleen op meldingen. De huidige werkwijze, het inspecteren van alle niet preventief gespoten eiken (ook buiten de bebouwde kom) wordt daarmee aangepast. W ij stellen voor deze aanpak twee jaar toe te passen en daarna opnieuw het vervolg te bepalen. De extra lasten voor 2027 en 2028 zijn € 20.000 per jaar. m. Heroriëntatie bomenonderhoud, structureel € 115.000 In oktober 2020 heeft de raad de notitie 'het behoud van veilige bomen' vastgesteld en besloten het boomonderhoud uit te voeren volgens het principe van 'Categorisch boombeheer'. Dit houdt in dat de bomen in de dorpen en langs hoofdwegen buiten de bebouwde kom eens in de 6 jaar worden gesnoeid en bomen langs wegen in het buitengebied een keer per 9 jaar. In 2024 is er een Europese aanbesteding geweest voor het boomonderhoud. Dit zorgde voor hogere lasten. Dit samen met de verandering van het klimaat en de daarmee gepaard gaande verslechtering van het gemeentelijke bomenareaal zorgt ervoor dat er een heroriëntatie nodig is op het bomenonderhoud. We hebben verschillende snoeicyclussen in beeld gebracht.

Er zijn een vijftal scenario's geschetst: een snoeicyclus van 5 jaar, 6 jaar, 9 jaar of 6-9 jaar en een snoeicyclus waarin het budget leidend is. Korter en vaker snoeien is beter voor de gezondheid van de bomen, de veiligheid en het uiterlijk van de bomen. Daarmee voorkomt regelmatig en licht snoeien problemen en hoge kosten op de lange termijn. Wij stellen voor om voor een cyclus van 6 jaar te kiezen, daarmee maken we een afweging tussen kostenbesparing en risicobeheersing. We stellen daarmee voor het huidige budg et van € 163.000 te verhogen met € 115.000 structureel. n. Groen afvoeren (uitbesteding compostering), structureel € 134.000 De leefomgeving houden we schoon en groen door een goed groenbeheer. Bij dit beheer komt groenmateriaal vrij. Tot nu toe composteren we dat op de gemeentewerf. Vanwege de (beperkte) stikstofuitstoot die dat veroorzaakt, kunnen we geen nieuw gemeentewerfgeb ouw bouwen zolang we ter plekke composteren. Daarom is op 13 oktober 2025 door de raad besloten dat het college met een nieuw plan moet komen voor de huisvesting waarbij het uitbesteden van de compostering van groenmateriaal en een samenwerking aan te gaan met agrariërs om groenmateriaal circulair in te zetten een uitgangspunt is. Een gedeelte van het materiaal is geschikt om circulair in te zetten. Dat geldt met name voor het bermmaaisel van schone bermen (met minimaal zwerfvuil).

Ander groenmateriaal, zoals uit sloten, moet afgevoerd worden naar een erkende verwerker. Het afstoten van de compostering zorgt voor stortkosten en transportkosten. De hoogte hiervan hangt af van het aantal tonnages groenmateriaal dat afgevoerd moet worden en zal per jaar wissele nd zijn. De inschatting is tussen de 4.500 en 6.000 ton. Wij gaan uit van het minimale aantal van 4.500 ton per jaar. De reden dat we voor de minimale variant gaan is dat we ook in willen zetten op steeds meer hergebruiken van groenstromen en daarvoor ook pilots willen draaien. De kosten voor het afvoeren komen dan op € 134.000 structureel. We zijn nog in afwachting van de uitspraak van het hoger beroep over het inzetten van agricycling. Als we dit in kunnen zetten zal dat een kleine besparing van € 3 per ton verwerkingskosten opleveren. Programma 4 - Economie, natuur en landschap in balans o. Uitbreiding budget gebiedsgericht beleid, structureel € 15.000 Wij willen de sector recreatie en toerisme versterken met oog voor kwaliteit, spreiding van bezoekers, 98 draagkracht van gebieden en initiatieven vanuit ondernemers en inwoners.

Daarnaast zetten we in op de uitvoering van de toeristische ontwikkelagenda, het versterken van toeristische kerngebieden zoals de Boerestreek in Appelscha en de Turfroute en het ondersteunen van cultuur- en recreatieve initiatieven die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de gemeente. Om uitvoering te kunnen geven aan deze ambities is voldoende budget voor gebiedsgericht beleid noodzakelijk. Dit budget wordt ingezet voor het ontwikkelen en uitvoeren van projecten in de toeristische kerngebieden, het ondersteunen van initiatieven van ondernemers, organisaties en inwoners (bijvoorbeeld Ruiternetwerk en vlonderpad Staatsbosbeheer) en het realiseren van projecten die bijdragen aan de kwa liteit van recreatieve gebieden. We stellen voor het huidige budget van € 25.000 structureel met € 15.000 te verhogen. Met een verhoging van het budget kunnen kansen die voortkomen uit de uitvoeringsagenda recreatie en toerisme sneller worden benut en kunnen opgaven uit het coalitieakkoord daadwerkelijk worden gerealiseerd. Programma 5 - Betrouwbare en samenwerkende gemeente waar inwoners zich veilig voelen p. Uitbreiding capaciteit bestuurssecretariaat, structureel € 36.000 We hebben tijdelijk in 2026 0,5 fte extra capaciteit in moeten zetten op het bestuurssecretariaat, om de continuïteit van de bestuurlijke ondersteuning te waarborgen.

Deze uitbreiding was nodig omdat we constateerden dat de huidige formatie niet voldoende is voor een adequate ondersteuning van het college, de werkdruk structureel te hoog is en dat de huidige kwaliteit en continuïteit van de ondersteuning onder druk kwamen te staan. De uitbreiding is structureel nodig, om daarmee ook de dienstverlening richting de inwoners op het gebied van contact en het maken van afspraken met bestuurders te waarborgen. We stellen daarom voor om hiervoor structureel € 36.000 beschikbaar te stellen. q. Uitbreiding capaciteit burgerzaken vanwege paspoortpiek, veiligheid en functiescheiding, € 70.000 in 2027 Om de paspoortpiek op te vangen en veiligheid te waarborgen is voor het jaar 2026 tijdelijk 1 fte extra beschikbaar gesteld. Gelet op de combinatie van een tijdelijke piek (met een hoogtepunt in 2027) en structurele en aangescherpte eisen op het gebied van veiligheid en functiescheiding, is de wens om de huidige uitbreiding van 1 fte te continueren voor het jaar 2027. r. OWO: Monitoring en Respons (informatiebeveiliging), € 57.000 in 2027, € 42.000 structureel vanaf 2028 Monitoring en Response (kijken en ingrijpen) is verplicht om te voldoen aan de wet (AVG/BIO) en om te voorkomen dat de gemeente slachtoffer wordt van ransomware of datalekken. Het is de digitale 'inbraakbeveiliging' van de gemeente.

In de praktijk gaat het om het continu in de gaten houden van de computersystemen van de gemeente (monitoring) en direct ingrijpen bij een verdachte situatie of hack (response). Dit wordt gedaan door een gespecialiseerd team of een SOC (Security Operations Center). Wij stellen voor hier extra budget voor beschikbaar te stellen voor de inrichting en de structurele borging. s. OWO: Digitale toegang tot softwaresystemen (Role based), € 78.000 in 2027 (dekking algemene reserve), € 12.000 structureel vanaf 2028 De Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) eist dat we als gemeentelijke organisaties informatiebeveiliging borgen in onze processen. Dit willen we onder andere doen met ‘digitale toegang tot softwaresystemen op basis van functie’ (Role-based access, RBAC). Het inrichten hiervan betekent dat medewerkers rechten krijgen op basis van hun functie, niet als individu. In plaats van dat de leidinggevende verantwoordelijk is voor de rechten die toegekend mogen worden (ook bij een functiewisseling), wordt dit automatisch ingeregeld. Dit zorgt voor betere beveiliging, minder fouten, overzichtelijker beheer en voldoen aan wet aan regelgeving. We stellen voor hiervoor budget beschikbaar te stellen voor de inrichting en structurele borging en de inrichtingskosten te dekken uit de algemene reserve. t.

OWO: Data-engineer, structureel € 32.000 De vraag naar data en informatieproducten groeit snel, maar de capaciteit voor het werken met data staat onder druk. Vergeleken met gemeenten van soortgelijke omvang beschikken wij structureel over minder capaciteit, terwijl onze ontwikkelopgave en ambities minstens zo groot zijn. Waar het data- team aan werkt is bijvoorbeeld de woonmonitor, waardoor actueel inzicht is in woningvoorraad, woningbouwproductie en ontwikkelingen op de woningmarkt. Ook bij het sociaal domein worden rapportages opgeleverd waardoor inzicht is in aantallen, gebruik en ontwikkelingen. Op andere beleidsterreinen zijn ook wensen om meer gebruik te maken van (de beschikbare) data. We stellen voor budget beschikbaar te stellen voor uitbreiding van capaciteit binnen het cluster data met 1 fte, waarvoor wij 1/3 van de kosten dragen. Met deze uitbreiding kunnen we de continuïteit waarborgen en onze ambities voor datagedreven werken realiseren. u. Adviseur strategische netwerken, belangenbehartiging en subsidies (o.a. Europa, P10, VNG), € 90.000 per jaar voor 2027 en 2028 In 2025 is de Europa Agenda Ooststellingwerf vastgesteld door de gemeenteraad. Daarin staat dat de gemeente strategisch gebruik wil maken van Europese samenwerkingen, kennis en subsidies. Voor deze werkzaamheden is tijdelijk een medewerker aangesteld.

Inmi | ddels wordt de noodzaak om een coördinator EU te hebben steeds duidelijker. De complexiteit om toegang te krijgen tot Europese netwerken is te groot om 'erbij' te doen. Om de door de raad vastgestelde Europa Agenda uit te voeren, en de plannen genoemd in het coalitieakkoord te waarborgen, stellen wij voor om voor twee jaar capaciteit voor netwerken en belangenbehartiging beschikbaar te stellen. Deze functie versterkt de benutting van (o.a. Europese) subsidiemogelijkheden, samenwerkingen en belangenbehartigi | ng. Zo kan Ooststellingwerf inzetten op kansen als die van de afgelopen periode: bodemkwaliteit waarborgen in beleid (SPADES) en een projectaanvraag voor integrale wijkvernieuwing (Future BEEing). De functie richt zich ook op andere netwerken zoals de P10 | en de VNG en het binnen halen van andere dan Europese subsidies. We blijven monitoren wat deze inzet concreet oplevert en bespreken daarna het eventuele vervolg. v. Huisvesting gemeentewerf, vanaf 2029 structureel € | 19.000 (kapitaallasten) Er is een hoger krediet nodig (van ongeveer € 1,3 miljoen) voor de nieuwbouw op de gemeentewerf. De kapitaallasten zijn hierdoor € 19.000 hoger. Deze begroting was al opgesteld voordat het raadsvoorstel over de huisvesting in de raad werd behandeld. Het vo | orstel hier komt overeen met het raadsvoorstel.

Als anders wordt besloten in oktober 2026, vindt hier in de begrotingsbehandeling uiteraard ook een aanpassing op plaats. Nieuw beleid structureel en incidenteel met dekking x € 1.000 Nr. Nieuw beleid incidenteel en structureel inclusief dekking | 2027 | 2028 2029 2030 Programma 1 - Jongvolwassenen en jonge gezinnen binden aan onze dorpen a. Buurtgezinnen - dekking alg. voorz. Jeugd | -39 | -52 | -52 | -52 b. Pilot jongerenwelzijnscoaches - dekking jeugdhulp en Go YoFlo (reserve OKO) | -180 -180 Programma 2 - Sterke dorpen en goede zorg dichtbij c. Structureel maken inzet wijk-GGD'er - dekking Wmo en Zorg en Veiligheid | -90 | -90 | -90 | -90 d. Structureel maken welzijnscoaching - dekking diverse budgetten | -216 -216 | -216 -216 e. Vervolg Go YoFlo 2027 t/m 2029 - dekking reserve OKO | -307 -307 | -307 f. Hoger krediet Doarpssintrum Donkerbroek - dekking budget accommodatiebeleid | -15 | -15 | -15 | -15 g. Huisvestingskosten Buurthuiskamer Haerenkwartier - dekking algemene reserve | -10 | -10 | -10 Programma 3 - Verbonden, bereikbaar en een sterke openbare ruimte h. Fietspaden en fietsvlonder Kale Duinen - dekking algemene reserve | -80 i. Opstellen fietsplan - dekking algemene reserve | -25 j. Speelvoorzieningen - dekking algemene reserve | -60 | -60 | -60 | -60 Programma 5 - Betrouwbare en samenwerkende gemeente waar inwoners zich veilig voelen k.

Uitvoeren toekomstvisie - dekking algemene reserve | -35 l. Uitdaagrecht - dekking algemene reserve | -18 m. Projectleider sterke lokale teams - dekking algemene reserve | -60 | -60 | -60 Totaal nieuw beleid incidenteel en structureel inclusief dekking | - 1.135 - 990 - 810 - 433 99 100 Toelichting nieuw beleid structureel en incidenteel met dekking Programma 1 - Jongvolwassenen en jonge gezinnen binden aan onze dorpen a. Buurtgezinnen, € 39.000 voor 2027 en € 52.000 vanaf 2028 - dekking budget algemene voorzieningen jeugd De eerste resultaten van Buurtgezinnen zijn veelbelovend. Het wordt momenteel als pilot uitgevoerd, vanuit het budget algemene voorzieningen jeugd. Deze pilot loopt begin 2027 af en wordt eind 2026 geëvalueerd. De resultaten zijn tot nu toe zeer positief. Inwoners ervaren laagdrempelige ondersteuning en ontlasting, terwijl Buurtgezinnen daarnaast een belangrijke verbindende rol vervult binnen het voorliggende veld. Door partijen met elkaar in contact te brengen en de samenwerking te versterken, weten professionals en vrijwilligers elkaar beter te vinden en wordt de sociale basis verder versterkt. Onder voorbehoud van een positieve evaluatie eind 2026 wordt voorgesteld de inzet van Buurtgezinnen structureel te maken.

Hiermee borgen we de continuïteit van een bewezen preventieve voorziening en behouden we de verbindende functie die Buurtgezinnen vervult binnen het voorliggende veld. De structurele kosten zijn € 52.000. Wij stellen voor dit te dekken uit het budget algemene voorzieningen jeugd (preventiebudget). b. Pilot jongerenwelzijnscoaches, € 180.000 per jaar voor 2027 en 2028 - dekking budget jeugdhulp en Go YoFlo (reserve OKO) Met jongerenwelzijnscoaches willen we een brug slaan tussen het voorliggende veld en de jeugdhulp, met als doel preventie, vroegsignalering en het voorkomen van zwaardere zorg. Jongerenwelzijnscoaches werken vanuit het principe van normalisering: niet de hulpvraag staat centraal, maar het versterken van de aansluiting op het normale dagelijks leven. Zij ondersteunen jongeren bij het hervinden of behouden van verbinding met school, werk, sport, verenigingen en andere sociale activiteiten en blijven actief betrokken zolang dat nodig is. Wanneer deze preventieve inzet onvoldoende blijkt en formele hulp alsnog nodig is, zorgen zij vanuit de opgebo uwde relatie voor een warme overdracht naar passende hulpverlening. We stellen voor om een pilot van twee jaar te starten met twee jongerenwelzijnscoaches. De totale lasten zijn € 180.000 per jaar. De dekking hiervoor is € 90.000 vanuit het jeugdhulp budget.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ooststellingwerf.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b379d9a4-baf1-4599-90f4-ad8c698ee1b3?agendaItemId=076b93d4-b124-402e-bbbe-deee42c48e3e