Document · PDF

Bijlage 1. Programmabegroting 2026-2029

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente OoststellingwerfBij agendapunt: Programmabegroting 2026-202940.023 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2026

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .........................................................................................................................................................2 Leeswijzer .................................................................................................................................................................4 Aanbieding................................................................................................................................................................5 Programma 0 | Bestuur en ondersteuning ..............................................................................................................7 Thema 0.1 Bestuur...............................................................................................................................................7 Thema 0.2 Dienstverlening .................................................................................................................................9 Thema 0.3 Financiën .........................................................................................................................................10 Begroting Programma 0 ....................................................................................................................................11 Programma 1 | Veiligheid

......................................................................................................................................13 Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid ...........................................................................................................13 Begroting Programma 1 ....................................................................................................................................14 Programma 2 | Verkeer en vervoer ........................................................................................................................15 Thema 2.1 Verkeer en vervoer ...........................................................................................................................15 Begroting Programma 2 ....................................................................................................................................15 Programma 3 | Economie ......................................................................................................................................17 Thema 3.1 Economie .........................................................................................................................................17 Begroting Programma 3 ....................................................................................................................................19 Programma 4 |

Onderwijs ......................................................................................................................................20 Thema 4.1 Onderwijs ........................................................................................................................................20 Begroting Programma 4 ....................................................................................................................................22 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................................23 Thema 5.1 Sport en cultuur ...............................................................................................................................23 Thema 5.2 Recreatie en openbaar groen ..........................................................................................................24 Begroting Programma 5 ....................................................................................................................................26 Programma 6 | Sociaal Domein.............................................................................................................................28 Thema 6.1 Samenleven .....................................................................................................................................29 Thema 6.2

Meedoen ..........................................................................................................................................31 Thema 6.3 Goed Opgroeien ..............................................................................................................................35 Begroting Programma 6 ....................................................................................................................................37 Programma 7 | Volksgezondheid en milieu ..........................................................................................................40 Thema 7.1 Gezondheid .....................................................................................................................................40 Thema 7.2 Duurzaamheid, riolering en afval ...................................................................................................43 Begroting Programma 7 ....................................................................................................................................46 Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ........................................................................................................48 Thema 8.1 Bouwen, wonen en grondexploitatie ..............................................................................................48 Begroting Programma 8

....................................................................................................................................53 Paragrafen ..............................................................................................................................................................54 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen ..........................................................................................................................54 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................61 2

Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................69 Paragraaf 4 | Financiering ..................................................................................................................................76 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering .............................................................................................................................79 Paragraaf 6 | Verbonden partijen.......................................................................................................................82 Paragraaf 7 | Grondbeleid ..................................................................................................................................86 Paragraaf 8 | OWO-Samenwerking ...................................................................................................................90 Paragraaf 9 | Strategische projecten en ontwikkelingen ...................................................................................92 Paragraaf 10 | Visie op Samenleven ..................................................................................................................96 Paragraaf 11 | Wet open overheid (Woo)........................................................................................................100 Begrotingspositie 2026-2029

...............................................................................................................................102 Vertrekpunten programmabegroting 2026-2029 ............................................................................................102 Uitgangspunten op basis van bestaand beleid...............................................................................................103 Begrotingsresultaat..........................................................................................................................................105 Budgetten per programma ..............................................................................................................................107 Financiële positie .............................................................................................................................................109 Bijlagen .................................................................................................................................................................114 A. Kerngegevens ..............................................................................................................................................114 B. Reserves en voorzieningen 2024-2029 .......................................................................................................116 C.

Overzicht incidentele lasten en baten ........................................................................................................118 D. Beleidsindicatoren ......................................................................................................................................121 E. Subsidieontvangers .....................................................................................................................................128

Leeswijzer De Programmabegroting 2026 heeft dezelfde indeling als de vorige begroting, namelijk met negen programma's op basis van de BBV-indeling (Besluit Begroting en Verantwoording). De begroting bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. In de beleidsbegroting staan de programma's en paragrafen. Per programma en thema geven we antwoord op de vier W-vragen: "wat willen we bereiken, wat gaan we ervoor doen, wat merkt de inwoner ervan en wat mag het kosten". Een aantal financiële aspecten in de begroting gaat over de programma's heen. Deze beschrijven we in elf paragrafen die een dwarsdoorsnede van de programma's geven. De financiële begroting bestaat uit de begrotingspositie 2026-2029 (vertrekpunten, uitgangspunten en begrotingsresultaat) en het financieel meerjarenperspectief. De volgende bijlagen zijn toegevoegd: A. Kerngegevens B. Een overzicht van de reserves en voorzieningen 2024-2029 C. Een overzicht van de incidentele lasten en baten 2026-2029 D. Een lijst van beleidsindicatoren. Meer informatie over beleidsindicatoren vindt u op waarstaatjegemeente.nl E. Een overzicht van subsidieontvangers

Aanbieding U ontvangt hierbij de Programmabegroting 2026-2029. Het vertrekpunt voor het opstellen van deze begroting is de Kaderbrief 2026-2029 en de mededeling over de gevolgen van de Meicirculaire 2025. De besluiten uit de kaderbrief en de meicirculaire zijn primitief verwerkt. Het gaat daarbij om de besluiten over de voorjaarsrapportage 2025 en de besluiten over nieuw beleid die zijn genomen. Daarnaast is bij de actualisatie van de ramingen gewerkt met de uitgangspunten zoals deze in de Kaderbrief zijn vastgesteld. Net als bij de Kaderbrief is ons financieel perspectief positief voor alle jaren. En dit is ook nodig gezien de grote opgaven waar we mee bezig zijn en de onderdelen/ambities die op termijn financiële consequenties hebben. Het niveau van het onderhoud van de kapitaalgoederen is deels gebaseerd op verouderde onderhoudsplannen. Inmiddels is het accommodatiebeleid vastgesteld. Eind 2025 of begin 2026 ontvangt u een voorstel voor de vaststelling van nieuwe onderhoudsplannen, die worden afgestemd op het accommodatiebeleid. Duidelijk is wel dat er structureel budget aan de voorzieningen toegevoegd moet worden om de voorzieningen voor langere termijn in stand te houden. x € 1.000 Begrotingsperspectief

Begroting

MJB

2026

2027

2028

2029

Lasten exclusief mutaties reserves

-98.512

-95.600

-95.196

-95.866

Baten exclusief mutaties reserves

97.349

97.480

96.237

97.065

Geraamd saldo van baten en lasten

-1.162

1.879

1.040

1.199

Baten en lasten

Toevoegingen reserves

Onttrekkingen reserves

1.995

694

614

562

833

2.573

1.654

1.761

Geraamd Resultaat Incidentele lasten incl. incidentele toevoegingen reserves

2.506

445

365

312

Incidentele baten incl. incidentele onttrekkingen reserves

-1.747

-445

-365

-312

Totaal structureel begrotingsperspectief

1.592

2.573

1.654

1.761

Perspectief In bovenstaande tabel staat het begrotingsperspectief voor de komende jaren. Het perspectief is ten opzichte van het perspectief uit de kaderbrief 2026 en brief over de meicirculaire 2025 naar boven bijgesteld. Dit heeft diverse oorzaken, de grootsten staan hieronder genoemd: • Vanuit de meicirculaire 2025 hebben we een bedrag ontvangen voor loon- en prijsontwikkeling voor 2026 en verder. Bij het opstellen van de begroting is duidelijk geworden dat dit, zoals ook verwacht, ruim voldoende was. Dit zorgt voor een voordeel van bijna € 900.000 structureel. • Er loopt een inkooptraject voor de Wmo. Een onderdeel van dit traject is het kostprijsonderzoek dat wij wettelijk verplicht zijn om uit te voeren en op te volgen. Uit dit onderzoek blijkt dat de prijzen stijgen. De financiële gevolgen daarvan zijn voor 2026 € 250.000 en € 440.000 vanaf 2027. • Voor de jaren 2026 en 2027 vallen kapitaallasten ter hoogte van ruim € 200.000 vrij. De verwachting is dat de investeringen huisvesting Nanningaweg, Doarpssintrum en het verkeersplan Donkerbroek niet in 2026 afgerond zullen zijn. Dit zorgt ervoor dat de kapitaallasten voor de jaren 2026 en 2027 kunnen vrijvallen. • De omslagrente is verhoogd van 0,2% naar 0,8%. Daardoor rekenen we meer rente toe aan afval en riolering. Dit zorgt voor een voordeel in de begroting van € 100.000 structureel.

• De indexatie van de MOP-wegen van € 58.000 structureel is primitief in de begroting verwerkt. De MOP-wegen komt via een separaat voorstel naar u toe. Als u hierover anders besluit passen we dit in de begroting aan. • Daarnaast zijn er diverse onderdelen die zorgen voor voor- en nadelen in de begroting.

Afsluitend We zijn blij dat we een sluitende begroting presenteren. Dit geeft een goede basis voor een financieel gezonde toekomst voor de komende jaren.

Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Kenmerkend voor Ooststellingwerf is dat de gemeente open en transparant wil besturen richting haar inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen; vertrouwen en ruimte geven om hun eigen verantwoordelijkheid te laten nemen en initiatieven te ontplooien. De faciliterende rol van ons als 'eerste overheid' vraagt steeds meer aandacht. Dit houdt ook in dat de gemeente continu de dienstverlening verbetert, zowel in kwaliteit als in begrijpelijkheid en toegankelijkheid. Verdere digitalisering staat het persoonlijke karakter van onze dienstverlening niet in de weg. “Ja, mits” is hierbij altijd ons vertrekpunt.

Thema 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken • We willen een bestuur zijn dat verbindt. We vinden het belangrijk om goed contact te houden met de gemeenteraad, inwoners, bedrijven en organisatie. Een bestuur dat zichtbaar aanwezig is in de dorpen, de contacten onderhoudt met de besturen van plaatselijk belang / bewonerscommissies en luistert naar wat er speelt in de dorpen. Initiatieven vanuit de dorpen nemen we serieus en pakken we goed op. • We willen een eerlijk en betrouwbaar bestuur zijn. Ook als we een moeilijke boodschap hebben, brengen we dit open en eerlijk. • Een goede samenwerking met de raad is voor ons vanzelfsprekend. Daarom hebben we aan het begin van deze periode via de samenwerkingsagenda een aantal basisafspraken gemaakt tussen college en raad. • We betrekken inwoners, bedrijven en organisaties bij nieuw beleid en projecten. Samen met hen willen we plannen maken voor hun leefomgeving. We willen dat politieke gesprekken over nieuw beleid of projecten plaatsvinden in de dorpen zelf. • Iedereen hoort erbij. We vinden het belangrijk dat alle mensen – hoe verschillend ze ook zijn en welke uitdagingen ze ook hebben – mee kunnen doen in de samenleving. • We doen marktonderzoek naar bedrijventerreinen. • Er wordt een toekomstvisie gemaakt waarin wordt beschreven hoe we willen dat Ooststellingwerf er in 2040 uitziet.

• Wij willen onze Europese samenwerking versterken en strategisch inzetten om gemeentelijke beleidsdoelen te realiseren. Beleidsindicatoren De formatie is het aantal geplande arbeidsplaatsen per 1.000 inwoners op 1 januari 2026. De bezetting is het aantal mensen (in fte) dat werkzaam is per 1.000 inwoners. Dat is de formatie, min de plekken die op dat moment nog niet zijn ingevuld. De formatie is gestegen ten opzichte van de begroting 2026. Dit komt doordat de formatieplaatsen waar een andere dekking tegenover staat, zoals de grondexploitatie, nu ook in de berekening zijn meegenomen. Beleidsindicatoren thema Bestuur

Eenheid

Jaarrekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

9,9

10,2

11,3

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

10,3

9,4

10,7

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen • We voeren de Samenwerkingsagenda verder uit. • Bij grote projecten of nieuw beleid starten we met een startnota of keuzenota. Hierin leggen we samen met de gemeenteraad de kaders vast en, als dat kan, maken we al keuzes. Ook staat in de nota hoe het project is opgebouwd en wanneer de raad of het college besluiten neemt. • Bij onderwerpen met grote belangentegenstelling, bieden we de raad de mogelijkheid een openbaar debat te voeren op basis van een startnotitie. • Bij grote (infrastructurele) projecten werken we met een voorbereidingskrediet voordat we geld vragen voor het hele project. • Belangrijke projecten in de dorpen realiseren we in overleg met het dorp zelf.

•

• • • • • • • • •

We voeren het nieuwe beleid voor inwonersparticipatie uit (vastgesteld in juni 2023). Hierin staat hoe inwoners kunnen meedenken, meedoen of meebeslissen bij beleid en projecten van de gemeente die hen aangaan. We bepalen per onderwerp of participatie van inwoners zinvol en mogelijk is, wat de ruimte is die inwoners krijgen (meedenken tot meebeslissen) en wat de beste manier(en) zijn om inwoners die het onderwerp aangaat te betrekken. Vanaf 2024 hebben we een beleidsmedewerker inwonersparticipatie die hier actief mee aan de slag is. Ook in 2026 gaan we door met het digitaal jongerenpanel, een ‘pop up’ kinderadviesraad en een ‘pop up’ jongerenadviesraad. We blijven doorgaan met de burgerpeiling en het inwonerspanel voor één dag, en starten met een kindergemeenteraad. Vanaf 2024 werken we met een kinderburgemeester. De kinderburgemeester heeft in eerste instantie vooral een ambassadeurstaak en gaat met de burgemeester en/of wethouders mee naar bijzondere gebeurtenissen. We zorgen voor laagdrempelige en duidelijke informatie die voor inwoners, bedrijven en organisaties toegankelijk is. De OWO-visie is in 2021 vastgesteld door de drie gemeenteraden. We blijven werken aan concretiseren en optimaliseren van de samenwerking met behoud van zelfstandigheid. We laten zien wat we doen om duidelijk te maken wat de OWO-samenwerking oplevert.

Ook houden we de gemeenteraad goed op de hoogte van de acties die we uitvoeren en de voortgang die we boeken. Inclusie is voor ons een belangrijk uitgangspunt bij alle uitdagingen waar we als samenleving en gemeente voor staan. We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen en investeren daarom in het uitvoeren van onze Lokale Inclusieagenda. Voor het opstellen van de toekomstvisie is inzet nodig van ambtenaren én een extern bureau dat ons begeleidt. Inmiddels zijn we begonnen met het schrijven van de visie. We verwachten dat we de Toekomstvisie in december 2025 aan de gemeenteraad kunnen voorleggen. We nemen deel aan Europese bijeenkomsten en zetten in op het binnenhalen van subsidies en cofinanciering voor projecten.

Wat merkt de inwoner ervan De inwoner zal merken dat het bestuur de verbinding zoekt en zichtbaarder is in de dorpen. Inwoners – jong en oud – merken dat de gemeente hen op verschillende manieren kansen geeft om mee te denken en hun mening te geven over wat er speelt. Ook zien zij dat de gemeente duidelijk uitlegt wat zij met die reacties doet en waarom bepaalde besluiten worden genomen. Wat mag het kosten Bij de Kaderbrief 2025–2028 heeft u besloten om in 2025 en 2026 € 165.000 beschikbaar te stellen voor het maken van de Toekomstvisie 2040. Dit bedrag is eenmalig. Het geld is onder andere bedoeld voor een marktonderzoek naar bedrijventerreinen en voor het schrijven van de visie. In de toekomstvisie beschrijven we hoe we willen dat Ooststellingwerf er in 2040 uitziet. Het gaat om een realistisch en inspirerend toekomstbeeld, met keuzes die nodig zijn om daar te komen. U heeft bij de Kaderbrief 2026-2029 besloten om structureel € 25.000 beschikbaar te stellen als werkbudget voor Europese Samenwerkingen. Ooststellingwerf is, net als de andere Friese gemeenten, aangesloten bij het EPF (voormalige Friese Projectenmachine). Zelf Europese subsidies aanvragen is ingewikkeld. De wet- en regelgeving wordt strenger en moeilijker. Ook zijn de aanmeldtermijnen vaak erg kort. Aan het begin van een Europees project wordt vaak gevraagd om zelf een bijdrage te leveren, in geld of tijd.

Met het budget kunnen we voorbereid zijn en op tijd hulp inschakelen, bijvoorbeeld voor lobbywerk of het meeschrijven aan projectplannen. Daarnaast wordt het ingezet voor Europese bijeenkomsten, ondersteuning bij subsidieaanvragen en cofinanciering van projecten, scholing en kennisdeling over Europese wetgeving en subsidiemogelijkheden en interne communicatie en organisatie van kennissessies. Beleidskaders • Visiedocument Ooststellingwerf (2016) • OWO Visie (2021) • Bestuursovereenkomst OWO (2024) • Rapportage evaluatie OWO-samenwerking (2018) • Visie op inwonersparticipatie Ooststellingwerf (2023) 8

Thema 0.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken Het versterken van het vertrouwen van inwoners in onze gemeente Ooststellingwerf staat centraal in het thema dienstverlening. Wij staan als gemeente dicht bij inwoners en ondernemers. Daarbij zien we het verbeteren van dienstverlening als dé sleutel tot een goede relatie. Door in te zetten op een toegankelijke en proactieve benadering, willen we in Ooststellingwerf effectief samenwerken met inwoners en ondernemers, waarmee ook het vertrouwen in elkaar groeit. Als gemeente herkennen wij uitdagingen, zoals de behoefte aan betaalbare woningen en het complexe sociale domein. We zien deze vooral als kansen om onze rol te versterken. Dienstverlening is een kernwaarde voor de organisatie en wordt gedragen door alle medewerkers. Door duidelijke keuzes te maken en blijvend in gesprek te gaan met inwoners en ondernemers, willen wij laten zien waar we voor staan en wat we voor hen kunnen betekenen. De ambitie luidt: samen bouwen aan vertrouwen. Dit betekent dat we streven naar dienstverlening die aansluit bij de behoeften van onze inwoners, met aandacht voor zowel eenvoud als maatwerk. Of het nu gaat om een paspoortaanvraag of intensieve begeleiding in het sociaal domein. Wij stemmen de dienstverlening af op de situatie. Dienstverlening gaat altijd door.

Denk dan aan: • Voor het vertrouwen in de lokale democratie zijn kwaliteit en snelheid van de gemeentelijke diensten en goede en zorgvuldige communicatie van groot belang. • We voldoen aan de vereisten van het VN-verdrag iedereen doet mee! (Inclusie). • We zorgen voor een veilige en klantvriendelijke entree van het gemeentehuis en de publieksruimte. • We voldoen aan wet- en regelgeving en borgen de kwaliteit en privacy van de persoonsgegevens en identiteit van onze inwoners. • Het voorkómen van onnodig contact met onze inwoners. Wat gaan we ervoor doen Met een toekomstgericht programma willen we de dienstverlening voortdurend verbeteren. Dit gebeurt vanuit vijf beloften: 1. Drempelloos contact, online en offline. 2. We helpen graag en goed. Liefst een stapje beter. 3. We pakken door bij complexe vragen. 4. We doen wat we beloven. 5. We werken samen. De aanpak van het programma Dienstverlening is gericht op inzicht, samenwerking en ondersteuning. Door systematisch klanttevredenheid te meten, projecten op te starten en medewerkers te trainen, wordt de dienstverlening verbeterd. Teams krijgen tools en ruimte om initiatieven te nemen, terwijl het programma ondersteuning biedt met expertise en een integrale werkwijze. Op deze manier gaan we organisatie-breed werken aan positieve veranderingen in onze dienstverlening.

Denk dan aan: • We borgen de kwaliteit van wet- en regelgeving zodat inwoners krijgen waar ze recht op hebben maar ook weten wat hun plichten zijn. • We zorgen voor een veilige omgeving in het gemeentehuis en op de werf voor onze inwoners en medewerkers • We zijn duidelijk in wat we verwachten van onze medewerkers als het gaat om dienstverlening naar onze inwoners toe en sturen daarop. • We zorgen voor begrijpelijke taal (niveau B1) in al onze uitingen. • We streven ernaar dat onze dienstverlening inclusief is, dus voor iedereen toegankelijk. • We gebruiken steeds meer data om onze dienstverlening te verbeteren. • We zetten optimaal in op digitale mogelijkheden. Met oog voor de menselijke maat en inclusie.

•

We ontwikkelen een heldere kanaalstrategie, waarin duidelijk wordt hoe de gemeente de kanalen voor communicatie wil inzetten om ambities en doelen van de gemeente over te brengen.

Wat merkt de inwoner ervan • Informatie en communicatie is begrijpelijk, waar mogelijk in eigen taal (zoals Nederlands, Stellingwerfs of Fries) en op B1-niveau. • Informatie en communicatie is ook offline beschikbaar voor mensen die niet digitaal vaardig zijn. • Het gemeentehuis is toegankelijk (openingstijden, drempels, alles dus!). • De inwoner ondervindt zo weinig mogelijk hinder van extra handelingen die vanuit wet- en regelgeving moeten worden verricht bij bijvoorbeeld de vaststelling van hun identiteit bij aanvragen van identiteitsbewijs. • We kijken vanuit een open en respectvolle houding met de inwoner mee naar wat er kan, maar we zijn ook duidelijk over wat niet kan. We zijn daarbij gastvrij en hebben aandacht voor de inwoner en zijn belangstellend naar ideeën. • Veelvoorkomende verzoeken worden snel en adequaat afgehandeld en je loopt niet vast in bureaucratische processen. Je wordt niet van het kastje naar de muur gestuurd. • We streven naar één contactpersoon die jouw belangen behartigt en onze inwoners, ondernemers en instellingen weten aan het begin van en gedurende een proces wat ze van ons kunnen verwachten. • Als een inwoner of ondernemer contact met ons opneemt, is duidelijk op welke termijn je een reactie kan verwachten. • Als je het niet eens bent met een beslissing of keuze, is het duidelijk welke stappen je kunt zetten.

• Voor inwoners is het duidelijk waar wij aan werken, omdat wij sturen op openheid en transparantie. • Inwoners, ondernemers en instellingen denken middels klanttevredenheidsonderzoek mee over de optimalisatie van onze dienstverlening. • Voor inwoners, ondernemers en instellingen is het duidelijk wanneer de gemeente iets oppakt en wanneer een inwoner, ondernemer of instelling iets oppakt. • Inwoners kunnen deelnemen aan participatietrajecten, waar om hun denkkracht, mening, kennis en ervaring wordt gevraagd (zie beleid inwonersparticipatie). • Inwoners, ondernemers en instellingen kunnen ook bij ons terecht met vragen voor andere overheidsinstanties. Wat mag het kosten Het budget van het programma dienstverlening bestaat uit twee delen: structureel en incidenteel. Het structurele budget bedraagt € 25.000 per jaar. Het incidentele budget komt uit de POK-gelden. POK staat voor Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Hiervoor heeft het Rijk structureel aanvullende middelen vrijgemaakt, waarbij tot en met 2027 per jaar € 150 miljoen beschikbaar is voor gemeenten. De verwachting is dat de benodigde transitie in de dienstverlening niet in 2027 zal zijn voltooid. De gemeente Ooststellingwerf ontvangt over de periode 2025-2027 een bedrag van in totaal € 303.000, maar dit kan daarom oplopen tot ongeveer € 600.000.

Omdat dit nu nog niet helemaal duidelijk is, houden we dit goed in de gaten. Beleidskaders • Programma Dienstverlening (2025-2027) • Uitvoeringsplan Dienstverlening (2025) • Diverse wetten en regels w.o. de Kieswet, Burgerlijk Wetboek, Paspoortwet, Wet basisregistratie personen, Rijkswet op het Nederlanderschap, reglement gegevensverstrekking, beleid briefadres

Thema 0.3 Financiën Wat willen we bereiken • De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden. • We willen jaarlijks een realistische/uitvoerbare begroting opstellen. Beleidsindicatoren Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie (onder andere loonkosten, ICT, huisvesting, facilitair etc.). Onder overhead verstaan we alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. 10

Beleidsindicatoren thema

Eenheid

Jaarrekening

Begroting

2024

2025

2026

In euro´s per inwoner

1.088

1.100

1.107

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur

8,5%

0,8%

13,1%

13,3%

13,4%

Financiën Apparaatskosten Externe inhuur

externen Overhead

% van totale lasten

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen • We stellen jaarlijks een structureel en reëel sluitende begroting op. Dit betekent dat we structureel niet meer uitgeven dan we binnenkrijgen. De uitgaven ramen we ook realistisch. • We blijven goed kijken naar gemeentelijke uitgaven en sturen hier scherp op door nut en noodzaak van projecten, uitgaven en subsidies steeds te beoordelen. • We gaan zorgvuldig om met belastinggeld en de keuzes die hierin gemaakt worden. De belastingen verhogen we jaarlijks trendmatig. Als de begroting niet sluitend is, bijvoorbeeld door nieuwe ambities, lossen we dit niet gelijk op door de belastingen te verhogen, maar door middel van een pakket aan maatregelen. Waarvan, in uiterste noodzaak, het verhogen van de belastingen onderdeel kan uitmaken. • Lokale belastingen en heffingen waar een duidelijke tegenprestatie tegenover staat, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing en sommige leges, worden kostendekkend doorberekend. • Bij nieuw beleid/ambities nemen we ook de benodigde ambtelijke capaciteit mee in de afweging. • Wij zetten deze bestuursperiode een deel van de algemene reserve in om incidentele lasten te dekken en ambities te realiseren. Deelneming: N.V. Bank Nederlandse gemeenten (BNG) De BNG verstrekt tegen lage tarieven krediet aan Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van gewenste maatschappelijke investeringen.

Wat merkt de inwoner ervan • Een financieel gezonde gemeente. • Onze financiën zijn voor iedereen te bekijken via ooststellingwerf.begrotingsapp.nl. • Onze belastingen, diensten en producten zijn betaalbaar. Wat mag het kosten De bedragen van het financieel perspectief en de besluiten over nieuw beleid uit de Kaderbrief 2026-2029 zijn primitief in deze begroting verwerkt. Na de meicirculaire 2025, waarin de voorjaarsnota van het Rijk is verwerkt, is ons financieel perspectief voor alle jaren weer positief. Dit is goed om te zien, ook omdat een aantal grote opgaven waar we mee bezig zijn, zoals het accommodatiebeleid, de woningbouwopgave en herstructureringsprojecten hierin zijn meegenomen. Ook moeten er nog nieuwe onderhoudsplannen worden vastgesteld en zijn er meer onderdelen die op termijn financiële consequenties hebben. In de voorjaarsrapportage 2025 is aangegeven dat we voor de begroting onderzoek zouden doen naar de structurele gevolgen van de stijging van energielasten. Op basis van onze uitgebreide analyse is de verwachting dat de lasten in 2026 in lijn liggen met wat nu is geraamd. Voorstel is eventuele fluctuaties in de lasten via de rapportages te verwerken. Beleidskaders • Financiële verordening 2023 (art 212) • Controleverordening 2023 (art. 213 Gemeentewet) • Doelmatigheid- en doeltreffendheidsverordening 2023 (art. 213a Gemeentewet)

Begroting Programma 0 Begroting Programma 0 • Thema Bestuur bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 • Thema Dienstverlening bestaat uit de volgende taakvelden: 0.2 11

•

Thema Financiën bestaat uit de volgende taakvelden: 0.3, 0.4, 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7, 0.8, 0.9 x € 1.000

0- Bestuur en ondersteuning

Rekening

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

2028

2029

0-1.26 Bestuur

-2.620

-2.109

-2.192

-2.139

-2.034

-2.060

0-2.26 Burgerzaken

-1.252

-1.060

-1.148

-1.142

-1.114

-1.046

Resultaat voor bestemming Lasten

0-3.26 Beheer overige gebouwen en gronden

-496

-461

-546

-545

-544

-543

0-4.26 Overhead

-16.699

-15.539

-16.575

-15.734

-15.609

-15.521

0-5.26 Treasury

-346

-613

-102

-74

0-61.26 OZB Woningen

-411

-229

-234

0-62.26 OZB niet-woningen

-220

-222

-223

0-64.26 Belastingen Overig

-112

-143

-144

0-8.26 Overige baten en lasten

-31

-8

-47

426

427

0-9.26 Vennootschapsbelasting (VpB)

-154

-22.340

-20.363

-21.172

-20.283

-19.473

-19.331

0-1.26 Bestuur

203

0-2.26 Burgerzaken

540

496

565

554

485

352

0-3.26 Beheer overige gebouwen en gronden

0-4.26 Overhead

3.706

3.274

3.333

3.170

3.161

0-5.26 Treasury

591

Totaal Lasten

Baten

0-61.26 OZB Woningen

2.806

2.706

2.785

2.887

2.990

0-62.26 OZB niet-woningen

686

768

792

894

997

0-64.26 Belastingen Overig

132

129

62.818

63.468

66.580

66.687

65.460

66.342

Totaal Baten

71.576

70.918

74.231

74.369

73.268

74.017

Resultaat voor bestemming

49.237

50.555

53.058

54.086

53.796

54.686

Toevoegingen

-388

-245

Onttrekkingen

718

632

383

279

249

Mutatie reserves

330

387

383

279

249

49.567

50.942

53.441

54.365

54.045

54.935

0-7.26 Alg-uitkering en ov-uitk- gemeentefonds 0-8.26 Overige baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 1 | Veiligheid In de gemeente Ooststellingwerf willen we wonen, werken, naar school gaan en recreëren in een veilige en schone omgeving. Dit realiseren we samen met alle betrokken partijen. We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises.

Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken • We willen dat onze inwoners en ondernemers wonen en werken en naar school gaan in een veilige woonomgeving. Wat gaan we ervoor doen • We werken samen met de Veiligheidsregio Fryslân om risico’s en incidenten te beheersen. Dit betekent dat we het hele jaar door oefenen op incident- en crisisbeheersing en dat er scenario's worden ontwikkeld om voorbereid te zijn op mogelijke crises en rampen. • Met de brandweer blijven we aandacht houden voor natuurbranden. Risicovolle gebieden worden geschouwd en waar mogelijk aangepast of voorzien van advies voor de toekomst. • Versterken van de digitale veiligheid van onze kwetsbare inwoners. Hierin is en wordt de samenwerking gezocht met externe partijen als banken, bibliotheek, zorgorganisaties, politie en buurgemeenten. • We geven gevolg aan het uitvoeringsplan ondermijning. Hierin werken we nauw samen met politie en de OWO-gemeenten. We zetten onder andere in op bewustwording, het leren herkennen van signalen van ondermijning en het actualiseren van beleid voor de aanpak van ondermijning. Wat merkt de inwoner ervan • In crisissituaties merken onze inwoners dat de crisisbeheersing goed en professioneel is geregeld. Onze inwoners worden goed opgevangen en de communicatie is helder.

• De natuurbrandrisicogebieden worden geschouwd en zo mogelijk worden de bewoners en de gebruikers van het gebied hierin meegenomen. In ieder geval zullen de adviezen worden gedeeld en zal er zo nodig voorlichting worden gegeven. • Kwetsbare inwoners worden benaderd om ze digitaal weerbaarder te maken. Dit gebeurt fysiek met de betrokken partners en via de media. Voor jongeren gaan we weer werken met Hackshield. Dit is een game die kinderen weerbaar maakt tegen cybercriminaliteit. • Onze inwoners worden gericht bewust gemaakt op het gebied van ondermijning. Wat mag het kosten • Bovenstaande kan worden bekostigd uit de bestaande budgetten. Beleidskaders • Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 • Regionaal Risicoprofiel 2022-2025 • Uitvoeringsplan Veiligheid 2024-2025

Begroting Programma 1 € 1.000 1- Veiligheid

Rekening

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

2028

2029

1-1.26 Crisisbeheersing en brandweer

-2.003

-2.280

-2.162

1-2.26 Openbare orde en veiligheid

-512

-831

-684

-634

-2.515

-3.111

-2.846

-2.796

1-2.26 Openbare orde en veiligheid

Totaal Baten

-2.515

-3.111

-2.831

-2.781

Toevoegingen

Onttrekkingen

305

Mutatie reserves

305

-2.515

-2.806

-2.781

Resultaat voor bestemming Lasten

Totaal Lasten

Baten

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 2 | Verkeer en vervoer We blijven zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen.

Thema 2.1 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken • We houden onze gemeente goed bereikbaar en investeren in een goed en veilig wegennet. • We willen dat alle verkeersdeelnemers veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. • We willen mobiliteit verduurzamen. Wat gaan we ervoor doen • We zorgen voor een (verkeers)veilige en goed onderhouden openbare ruimte. Hierbij houden we rekening met zaken zoals gebruiksfunctie, klimaatverandering, inclusie, verharding, groen, riolering, afwatering en de zorg voor de natuur en het milieu. • Bij initiatieven (zoals woningbouw) zorgen we ervoor dat de openbare ruimte integraal onderdeel uitmaakt van het totaalplan. • We vinden het belangrijk dat iedereen gebruik kan maken van de openbare ruimte en dat deze ook voor iedereen toegankelijk is. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we hier rekening mee. • We gaan verder met onze permanente verkeerseducatie en blijven sturen op gedragsbeïnvloeding, waaronder bewustwording en handhaving. • We zetten ons in voor een goed openbaarvervoer-netwerk. Ook willen we snelle verbindingen in de regio en ondersteunen we de komst van een mobiliteitsknooppunt. • We stimuleren om te gaan fietsen. We zorgen voor goede en veilige (snel)fietsverbindingen voor zowel inwoners als recreanten. We zorgen voor voldoende voorzieningen voor fietsen.

• We besteden aandacht aan de inrichting van 30 en 60 km/uur gebieden. • We brengen de handhaving van de verkeersregels onder de aandacht. Wat merkt de inwoner ervan • De gebruikers merken dat de wegen, bermen, bruggen en oevers veilig en van goede kwaliteit blijven. Dat komt door klein en groot onderhoud dat we uitvoeren. • Inwoners merken dat er verkeerseducatieprojecten worden aangeboden. Bij deze projecten is aandacht voor uitleg, bewustwording en veilig gedrag in het verkeer. Wat mag het kosten • In 2022 heeft de raad € 500.000 beschikbaar gesteld om maatregelen uit te voeren die horen bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Daarnaast heeft de gemeente hiervoor subsidie ontvangen. Er is nog € 350.000 beschikbaar. Dit zal onder andere worden ingezet voor plannen in meerdere dorpen voor het terugdringen van snelheid naar 60 km per uur, het verwijderen van obstakels op fietspaden en meer niet infrastructurele projecten zoals het praktisch verkeersexamen basisschool en opfriscursussen voor senioren. • Bij de Kaderbrief 2025–2028 heeft de raad besloten om een krediet van € 1.225.000 beschikbaar te stellen. Dit geld is bedoeld voor het vervangen van oevervoorzieningen in de periode 2025 tot en met 2028.

Beleidskaders • Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 • Duurzame mobiliteitsvisie (2025) • Omgevingsvisie (2021) • Programma Duurzaamheid 2021-2025 • Meerjaren Onderhoudsplan wegen 2026-2030 • Meerjaren Onderhoudsplan openbare verlichting 2024-2027 • Meerjaren Onderhoudsplan civieltechnische kunstwerken 2023-2027

Begroting Programma 2 15

x € 1.000 2- Verkeer en vervoer

Rekening

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

2028

2029

-4.578

-4.394

-3.583

-3.577

-3.589

-3.609

-3

-30

-36

-4.578

-4.394

-3.586

-3.607

-3.625

-3.645

2-1.26 Verkeer en vervoer

431

Totaal Baten

431

-4.147

-4.335

-3.492

-3.513

-3.531

-3.552

Toevoegingen

-2.219

Onttrekkingen

2.238

532

Mutatie reserves

532

-4.128

-3.803

-3.492

-3.513

-3.531

-3.552

Resultaat voor bestemming Lasten 2-1.26 Verkeer en vervoer 2-4.26 Economische havens en waterwegen Totaal Lasten

Baten

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 3 | Economie We blijven inzetten op een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad en toegang tot nieuwe bedrijfslocaties. Daarnaast willen we inzetten op het versterken en verduurzamen van recreatie en toerisme, bij voorkeur in regionale samenwerking en verbinding. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Met de komst van de Omgevingswet wordt het huidige omgevingsrecht overzichtelijker, worden regels eenvoudiger en kunnen we procedures veel sneller doorlopen. Met de nieuwe instrumenten zoals de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en het Programma kan de gemeente straks in beleid en uitvoering sturen en monitoren om een gezonde en veilige fysieke leefomgeving richting haar inwoners te waarborgen.

Thema 3.1 Economie Wat willen we bereiken We willen een gunstig vestigingsklimaat in onze gemeente blijven bevorderen om een gezonde lokale duurzame economie te versterken. Bedrijven, die zich in onze gemeente willen vestigen, moeten er op kunnen rekenen dat wij kwaliteit leveren. We willen dat er voldoende ruimte is voor de groei van onze bedrijven, passend binnen het streven van een CO² neutrale gemeente in 2030. Hiervoor moet er uitbreiding plaatsvinden van onze bedrijventerreinen. We willen investeren in de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt, met aandacht voor de mismatch tussen vraag en aanbod. We ronden het Centrumplan Oosterwolde af. Een projectteam is hiervoor intussen geformeerd. Na realisatie van de supermarkt kan de Stationsstraat worden gerevitaliseerd en als verblijfsgebied worden versterkt. Daarnaast blijven we actief het winkelgebied van Oosterwolde en het winkelhart versterken. Daarvoor hebben we intussen een draagvlakmeting opgestart om de huidige Biz wegens succes met vijf jaar te verlengen. Wat gaan we ervoor doen • We hebben een marktanalyse laten opstellen om de vraag en behoefte cijfermatig in beeld te brengen als het gaat om de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen in Oosterwolde en Haulerwijk. • Samen met ondernemers kijken we naar mogelijkheden om aan de vraag naar personeel te kunnen voldoen.

• Op weg naar een inclusieve samenleving versterken en intensiveren de vijf gemeenten in Zuidoost Friesland de onderlinge samenwerking en de samenwerking met alle partners in de keten. Inclusief het onderwijs, de (SW)bedrijven en het UWV in de arbeidsmarkt Zuidoost Friesland. De bundeling van kennis en deskundigheid is noodzakelijk om het vraagstuk van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt om te buigen ‘van mismatch naar match’. De insteek daarbij is dat gekeken wordt naar de talenten van werkzoekenden. Het uitvoeringsplan "talenten benutten voor een duurzame match" geeft de komende jaren richting aan de uitvoering. • We willen dat de uitvoering van het Centrumplan Oosterwolde wordt afgerond. Dit doen we door inwoners, ondernemers en vastgoedeigenaren een duidelijke stem te geven bij de herinrichting en planontwikkeling van de kop Stationsstraat met de kruising Dertien Aprilstraat. • Ter versterking van het winkelhart van Oosterwolde de bestaande BIZ (Bedrijveninvesteringszone) voortzetten waarbij de komende twee jaar ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente in totaal € 105.000 per jaar investeren.

Bedrijventerreinen • We eisen veel kwaliteit op het Ecomunitypark. De acquisitie is niet een zaak van de gemeente, maar van de ontwikkelaar. Waar mogelijk ondersteunen we de ontwikkelaar en trekken we samen op om te komen tot een invulling van het gebied en een bijpassend ruimtelijk kader. Een tweede fase is intussen in ontwikkeling. • We investeerden de afgelopen jaren al veel in de kwaliteit van bedrijventerreinen. Dit houden we op peil. Daarnaast verkennen we of het mogelijk is een BIZ-beveiliging op het bedrijventerrein in te voeren. Een proefpeiling zal eerdaags worden uitgevoerd. • We zetten ons in om leegstand te voorkomen. Hiervoor werken we samen met ondernemers en vastgoedeigenaren in het platform winkelgebied Oosterwolde. • We gaan de mogelijkheden onderzoeken om het bedrijventerrein Venekoten uit te breiden. Gunstig vestigingsklimaat We bevorderen het vestigingsklimaat door aandacht, zichtbaarheid en klantvriendelijkheid. Aan dit laatste aspect besteden we de komende jaren extra aandacht: • We bezoeken veel bedrijven. • We organiseren jaarlijks 1 of 2 ondernemersbijeenkomsten. • We zijn lid van diverse ondernemersverenigingen en bezoeken hun activiteiten zoveel mogelijk. • We bezoeken ook andere netwerkbijeenkomsten. • We willen samen met Bizo en de Vereniging van Vastgoed Eigenaren Oosterwolde de detailhandelstructuur in Oosterwolde verbeteren.

We werken samen naar een toekomstbestendig centrumgebied. • Wij stimuleren de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. • We profileren ons ondernemersloket actief. Ondernemersloket en ondernemers voorlichten Het ondernemersloket blijft de komende jaren de spil tussen de ondernemers en de gemeente. Het ondernemersloket blijft ook (startende) ondernemers/zzp'ers voorlichten door onder andere het toezenden van een maandelijkse nieuwsbrief voor ondernemers. Samenwerking Onderwijs - Bedrijfsleven Wij vragen bedrijven heel nadrukkelijk om opdrachten voor het onderwijs in de vorm van stageplaatsen, onderzoeksvragen en afstudeeropdrachten. We zetten ons in om samen met het bedrijfsleven de werkzoekenden uit de eigen gemeente weer in te zetten in het arbeidsproces. Daarbij besteden we meer aandacht aan de speciale doelgroepen met een achterstand op de arbeidsmarkt. Er is een onderzoek gestart naar de mogelijkheid om met behulp van een Leerwerkbedrijf de positie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te verbeteren. We zetten in de regio Zuidoost-Friesland activiteiten in om de kloof tussen vraag en aanbod van werk te verkleinen. In overleg met werkzoekenden en ondernemers kijken we wat er nodig is een match te kunnen maken. We besteden daarbij nadrukkelijk aandacht aan het mobiliteitsvraagstuk dat in deze regio speelt.

Wat merkt de inwoner ervan Meer banen die worden ingevuld door goede lokale werknemers, en dus meer besteedbaar inkomen voor meer mensen. Mensen geven meer uit, waar ondernemers weer van profiteren. Voorzieningen blijven zoveel mogelijk in stand. Zo ontstaat een domino-effect, dat leidt tot grotere tevredenheid bij inwoners en ondernemers. Door actief te participeren in bovenstaande ontwikkelingen dragen we samen met het bedrijfsleven, de werknemers en bewoners van Ooststellingwerf bij aan een leefbare en sterke economische toekomst. Wat mag het kosten De lasten worden grotendeels gedekt uit bestaande budgetten.

Beleidskaders • Actieplan Oosterwolde De Nieuwe Winkelstraat (2017) • Samenwerken aan een Krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde 2026-2030 (Biz) • Strategisch beleidsplan arbeidsmarktregio Zuidoost Friesland • Masterplan Oosterwolde Centrum (2014) • Biz bedrijventerrein- beveiliging

Begroting Programma 3 x € 1.000 3- Economie

Rekening

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

2028

2029

3-1.26 Economische ontwikkeling

-91

-155

-156

3-2.26 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-338

-323

3-3.26 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-184

-197

-206

3-4.26 Economische promotie

-335

-456

-280

-230

Totaal Lasten

-947

-1.131

-634

-584

499

772

640

722

498

1.138

1.494

566

191

363

-68

-18

Toevoegingen

-410

-441

Onttrekkingen

268

383

Mutatie reserves

-142

-416

383

-53

315

-18

Lasten

Baten 3-2.26 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3-3.26 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3-4.26 Economische promotie Totaal Baten

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 4 | Onderwijs We handhaven de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van het onderwijs en verbeteren en borgen de samenwerking tussen zorg en onderwijs. Binnen het Sociaal Domein wordt gewerkt vanuit de Visie op Samenleven 2020-2024 (vastgesteld in oktober 2019). Het is een integraal programma over het gehele sociaal domein. Het bestaat uit vier opgaven, namelijk Meedoen, Samenleven, Gezondheid en Goed Opgroeien. In een doelenboom staat samengevat wat we per opgave willen bereiken (maatschappelijke effecten). In 2024 heeft er een tussenbalans plaatsgevonden en zijn er per opgave accenten aangebracht. Zie ook programma 5, 6 en 7 en paragraaf 10. Onderwijs hoort bij de opgave Goed Opgroeien.

Thema 4.1 Onderwijs Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal. • In het collegeakkoord staat dat we willen dat kinderen gezond opgroeien in een veilige en stimulerende omgeving en zich goed ontwikkelen. • In het collegeakkoord staat dat we ons inzetten voor gelijke kansen voor ieder kind. Door onderwijsachterstanden bij kinderen en jongeren tegen te gaan. • We zorgen voor kwalitatief goede onderwijsgebouwen die goed bereikbaar zijn. We werken hierin samen met het onderwijs, vanuit de kaders van het Rijk. • Vanuit de visie op samenleving is besloten om een aantal punten extra aandacht te geven. Voor het onderdeel goed opgroeien ligt de nadruk op maatschappelijk effect L: een kansrijke start voor kinderen. Wat gaan we ervoor doen Maatschappelijk effect L: Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal Dit maatschappelijk effect hoort bij opgave 'Goed Opgroeien' uit de Visie op Samenleven. Het onderwijs is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het denken en leren (cognitie) van leerplichtige kinderen. Als gemeente richten we ons vooral op de voorschoolse periode. Dit blijven we doen door het programma Kansrijke start (eerste 1000 dagen van een kind) en door onder andere het inzetten van voor- en vroegschoolse-programma's (vve). L1.

Jeugdigen krijgen optimaal kans om talenten te ontplooien (faciliteren) We bieden kinderen een kansrijke start door de inzet van preventief aanbod zoals peuterspeelgroepen en programma's zoals voor-en vroegschoolse educatie. In programma 6, onder het thema 6.3 Goed opgroeien, wordt dit verder toegelicht. L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) Onze leerplichtambtenaar werkt samen met scholen en zorgpartijen om te voorkomen dat jongeren voortijdig stoppen met school en om 'uitvallers' te ondersteunen en begeleiden. We zetten in op de aanpak Schoolaanwezigheid. Hierbij richten we ons vooral op het aanwezig zijn op school. Het is een schoolbrede aanpak, voor álle leerlingen en niet alleen voor de leerlingen waar zorgen over zijn. Door problemen zo vroeg mogelijk te signaleren, proberen we langdurig verzuim te voorkomen. De leerplichtambtenaar van Ooststellingwerf is vanuit preventief handelen betrokken bij zorgen en het risico op schooluitval. Vanaf 2025 worden de handhavingstaken (BOA) van de leerplichtambtenaar uitgevoerd door een aantal regionale BOA- leerplichtambtenaren. De basis hiervoor is vastgelegd in de regionale samenwerkingsovereenkomst startWijzer (vastgesteld 2019).

Sinds 2022 wonen er vluchtelingen uit Oekraïne in Ooststellingwerf. Sinds 2024 wonen er ook statushouders in Rikkingahof. Over het aanbod peuteropvang en onderwijs aan nieuwkomers/anderstalige kinderen zijn afspraken gemaakt met Scala Welzijn en de schoolbesturen van het basis- en voortgezet onderwijs. Kinderen van 6 tot 12 jaar gaan naar de taalschool in Drachten. Voor het voortgezet onderwijs maken jeugdigen (12-18 jaar) gebruik van het aanbod van de Internationale Schakelklas (ISK) in Drachten of Assen. Bij het voldoende beheersen van de Nederlandse taal stromen kinderen van de taalschool en jeugdigen van het ISK door naar reguliere scholen in onze gemeente of daar waar passend aanbod is. L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren) Een startkwalificatie is belangrijk voor vervolgonderwijs en/of een goede kans op de arbeidsmarkt (een baan). Om te zorgen dat jeugdigen een startkwalificatie behalen, werken gemeente (leerplicht, Gebiedsteam), voortgezet onderwijs en het Doorstroompunt samen. L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) We willen laaggeletterdheid voorkomen en taalachterstanden verkleinen. Hiervoor is een goede basis belangrijk. Dit draagt bij aan ‘gelijke startkansen’. Zo is er voor peuters met een taalachterstand het aanbod VVE. Ook in het onderwijs is er extra aandacht voor de taalontwikkeling.

In 2024 is doe-agenda L 'Jonge inwoners ontwikkelen zich optimaal' vastgesteld. Hierin besteden we aandacht aan beschikbaar aanbod om laaggeletterdheid te voorkomen en te verminderen. Dit geldt voor kinderen en volwassenen. Hierbij hanteren we een brede definitie van laaggeletterdheid en gaat het ook om digitale vaardigheden. L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) Bij zorgen om een kind is goede samenwerking tussen school, kinderopvang, peuteropvang, voorliggende voorzieningen, gemeente (gebiedsteam) en jeugdhulp belangrijk. We faciliteren en stimuleren deze samenwerking. In het kader van passend onderwijs werken we in 2026, vanuit regio Friese Wouden aan een afwegingskader onderwijs en jeugdhulp. Dit afwegingskader beschrijft de verantwoordelijkheden van het onderwijs en de gemeente op het gebied van leerlingondersteuning. In het afwegingskader worden de wettelijke regels van onderwijs en jeugdhulp in de praktijk duidelijk uitgelegd. Hierdoor weten scholen en de gemeente beter wat hun rol is en kunnen we discussies voorkomen. Onderwijshuisvesting In 2023 zijn we met de schoolbesturen begonnen met het opstellen van een Integraal Huisvesting Plan. In juni 2025 is het Accommodatiebeleid & Integraal huisvestingsplan (IHP) 2025-2050 vastgesteld.

De uitvoering van de sectorale routekaart voor de verduurzaming van de onderwijshuisvesting is hierin meegenomen. De uitvoering vindt plaats in 2026 en de jaren daarna. De eerste investering staat gepland in 2027. Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed De Stichting beheert en exploiteert de Kampus voor de huidige gebruikers (het Stellingwerf College, Kunst & COO en de Openbare Bibliotheek). Als er behoefte aan is kan de Kampus ook worden gebruikt voor culturele evenementen en overige activiteiten voor het algemeen belang en voor de inwoners van Ooststellingwerf. Wat merkt de inwoner ervan • L. Jonge inwoners ontwikkelen zich optimaal. • De kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting van het onderwijs in de gemeente blijft op peil. Wat mag het kosten Het stimuleren van samenwerken tussen gemeente, schoolbesturen en ouders betalen we uit de reguliere budgetten. Het accommodatiebeleid 2025-2050, waarvan het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs, onderdeel is, is op 24 juni 2025 door de raad vastgesteld. De uitvoering start vanaf 2026. Beleidskaders • Afwegingskader Toezicht en Handhaving Wet kinderopvang Gemeente Ooststellingwerf 2025 • Doe agenda L 'Jonge inwoners ontwikkelen zich optimaal' 2024. • Visie op samenleven 2020-2024 • Verordening Leerlingenvervoer Ooststellingwerf 2022. • Wet op het Primair-, Speciaal en Voortgezet (speciaal) Onderwijs 21

• • •

Lokale Educatieve Jeugd Agenda (dynamisch) Subsidieregeling peuterspeelgroepen Accommodatiebeleid & Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs 2025-2050

Begroting Programma 4 x € 1.000 4- Onderwijs

Rekening

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

2028

2029

4-2.26 Onderwijshuisvesting

-1.409

-1.427

-1.546

-1.569

-1.545

-1.522

4-3.26 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-2.069

-2.237

-2.005

-2.003

Totaal Lasten

-3.479

-3.664

-3.551

-3.574

-3.550

-3.525

4-2.26 Onderwijshuisvesting

245

252

265

4-3.26 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

639

764

545

Totaal Baten

884

1.016

810

-2.595

-2.648

-2.741

-2.764

-2.740

-2.715

Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

-2.571

-2.648

-2.741

-2.764

-2.740

-2.715

Resultaat voor bestemming Lasten

Baten

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie We hebben een breed aanbod aan sport, kunst- en cultuuractiviteiten. We willen graag nog meer mensen bereiken. Daarom steunen we verschillende organisaties en sportactiviteiten die mensen samenbrengen. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor Ooststellingwerf. De natuurgebieden Drents-Friese Wold en Fochteloërveen spelen hierin een grote rol. Vooral Appelscha en de omgeving zijn belangrijke plekken voor toerisme in de regio. Ons openbaar groen is veilig, goed onderhouden en klaar voor de toekomst.

Thema 5.1 Sport en cultuur Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur. Informatie over de sociale infrastructuur (bijvoorbeeld ontmoetingsplekken, dorpshuizen en laagdrempelige activiteiten) vindt u bij Thema 6.1 Samenleven. Wat gaan we ervoor doen Maatschappelijke effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur We hebben een breed aanbod van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. Toch geven vooral jongeren aan dat het niet aansluit bij wat zij willen. Ze missen een fysieke en centrale uitgaansplek. We willen deze doelgroep beter bereiken. Daarom werken we aan een plan voor een uitgaansplek in Oosterwolde, die we combineren met dorpshuisactiviteiten. Samen met de kerngroep culturele Bruisplek en het bestuur van de Miente hebben we al flinke stappen gezet. Op basis van bedrijfsplan Bruisplek en nieuwbouwplannen van de Miente gaan we verder. In juni 2025 is de notitie Accommodatiebeleid & Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs 2025-2050 vastgesteld. Hierin zijn ook de plannen opgenomen om maatschappelijke gebouwen te verduurzamen, zoals dorpshuizen en sportlocaties. Hiervoor zijn subsidies beschikbaar via de 1/3-regeling. Voor cultuur is deze regeling nog niet beschikbaar.

We zijn begonnen met de voorbereidingen voor een nieuw binnenzwembad en een sporthal in Oosterwolde. Voor Appelscha is jaarlijks € 25.000 beschikbaar voor het huren of geschikt maken van ruimtes voor een dorpshuisfunctie en/of jongerenwerk. In 2026 verhuist stichting Kortsluiting naar Moskampweg 1. Hun kleine (podium)activiteiten vinden plaats in de jeugdsoos aan de Moskampweg 3. In 2025 en 2026 komt er meer geld van het Rijk vrij voor het bibliotheekwerk. Dit wordt na 2026 naar verwachting structureel. Dit gaat samen met een wettelijke zorgplicht via de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Het is nog niet precies duidelijk wat de zorgplicht straks betekent voor onze taak bij het bibliotheekwerk en hoe dit betaald moet worden. We willen samen met onze bibliotheek een meerjarenbeleidsplan maken. In dat plan maken we duidelijke afspraken over het stimuleren van lezen bij kinderen en jongeren van 0-18 jaar, het verminderen van laaggeletterdheid en het helpen van inwoners bij basisvaardigheden, zoals het omgaan met de digitale samenleving. We geven ook meer ruimte aan ontmoeting, debat en cultuur: de bibliotheek als maatschappelijke ontmoetingsplek. We steunen verschillende organisaties en activiteiten op het gebied van sport en bewegen. Via het Lokaal Sportakkoord werken we aan zes thema’s om sporten voor iedereen mogelijk te maken.

We zorgen voor een goed en breed aanbod voor ouderen en mensen met een beperking. Ook gaan we door met het 6-wekenleefstijltraject voor inwoners die willen werken aan hun gezondheid, gedrag en voeding. Sportverenigingen en andere sportaanbieders krijgen steun bij hun activiteiten. Buurtsportcoaches van Stichting Scala werken samen met lokale initiatieven om sport- en beweegactiviteiten te organiseren. Daarbij speelt “Ooststellingwerf Beweegt” een belangrijke rol. We zorgen samen met maatschappelijke organisaties dat inwoners gemakkelijk informatie kunnen vinden over wat er te doen is in Ooststellingwerf. Bijvoorbeeld via de activiteitenagenda www.uutgaon.nl en www.beweegplein.nl, maar ook via andere media.

Wat merkt de inwoner ervan Maatschappelijke effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur Inwoners doen mee aan sport- en beweegactiviteiten. Ze merken dat er veel te doen is op dit gebied en dat er aandacht is voor een gezonde leefstijl. Ook op cultureel gebied zijn er veel mogelijkheden. Inwoners kunnen meedoen aan allerlei activiteiten. Het dorpshuis, waar ook culturele activiteiten zijn, biedt een plek om uit te gaan en samen te komen voor dorpshuisactiviteiten. Hier zijn bijvoorbeeld films, optredens en creatieve of beeldende activiteiten. In de jeugdsoos aan Moskampweg 3 zijn nu ook meer activiteiten voor jong en oud. Denk aan kleine optredens en spelavonden. De bibliotheek is op drie plekken in onze gemeente actief. Inwoners kunnen er boeken lenen, maar ook informatie krijgen, zich ontwikkelen en een leven lang leren. Daarnaast werken we aan het verduurzamen van dorpshuizen, sportaccommodaties en musea. Wat mag het kosten • Voor het ‘Lokaal Sportakkoord’ en de ‘Brede regeling combinatiefuncties’ is in 2026 geld beschikbaar uit de SPUK GALA-regeling van het Rijk. Het gaat om ongeveer € 16.000 voor het sportakkoord en € 143.000 voor de combinatiefuncties. • De bibliotheken krijgen tot en met 2026 geld uit de SPUK IDO-regeling van het Rijk.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Ooststellingwerf&id=8afd650b-16c3-4d35-ada3-863493a9c69c