Agendabundel

Bundel - Themabijeenkomsten openbaar van 18 november 2025 19.00 - 19.45 uur TA Toekomst weg Fochteloërveen Spreker: Dhr. M. Hania Presentatie themabijeenkomst raad 18 nov 20.00 - 21.30 uur TA Grondbeleid Spreker: dhr. C. Veenstra Namens Metafoor zullen de volgende twee heren de presentatie verzorgen: - Dhr. R. Karstens - Dhr. D. Grevelink Onderwerpen: - Nota Grond - Nota Kostenverhaal - Grondprijzenbrief Presentatie Grondbeleid en Grondprijzen Ooststellingwerf

Natura 2000 en het Fochteloërveen Derdesessieparticipatiegroep -17 november 2025 Themabijeenkomst themaraad Ooststellingwerf -18november2025

17 en 18 november 2025

Natuur en biodiversiteit onder druk ▪ Verlies aan soortenrijkdom ▪ Verlies aan genetische variatie binnen soorten

▪ Populaties wilde dieren met 60-70% gekrompen ▪ Ecosystemen verzwakken

▪ Invasieve soorten verdringen inheemse soorten ▪ Klimaatverandering werkt versnellend

Natuurbescherming = Europees recht Europese richtlijnen: Vogelrichtlijn (1979) en Habitatrichtlijn (1994) ▪ Verplichting tot implementatie aan het Rijk ▪ Europese Commissie ziet hierop toe ▪ Geen vrijblijvendheid; juridische binding

Natura 2000: gebieden ▪ Gebieden aangewezen op basis van - Europese Vogelrichtlijn (1979) - Europese Habitatrichtlijn (1992) ▪ Doel: aanwezige habitattypen en soorten in een gunstige staat van instandhouding behouden en/of herstellen ▪ 162 Natura 2000 gebieden in Nederland, 20 (deels) in Friesland ▪ Fochteloërveen: habitatrichtlijn- en vogelrichtlijngebied

Natura 2000: wie doet wat? ▪ Rijk: wijst gebieden aan, stelt doelen vast ▪ Provincie: verantwoordelijk voor uitvoering en halen doelen ▪ Organisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer: beheren de natuur in opdracht van de provincie ▪ Gemeenten: moeten rekening houden met Natura 2000 bij plannen en vergunningen.

Natura 2000: Fochteloërveen HR +VR ▪ Gebied: 2.596 ha (hoogveen, heide, vennen en graslanden) ▪ Aanmelding door Rijk: 1998 VR, 2004 HR ▪ Aanwijzing ministerie EZ: 23 mei 2013 Speciale beschermingszone voor instandhouding van natuurlijke habitats en wilde flora en fauna ▪ Instandhouding habitattypen en flora en fauna onder druk

Natura 2000: doelen Fochteloërveen ▪ Aangewezen doelen: https://www.natura2000.nl/gebieden/friesland/fochteloerveen ▪ Aangewezen habitattypen (o = oppervlakte, k = kwaliteit): ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Binnenlandse kraaiheibegroeiingen ( o = , k=) Vochtige heiden (o >, k =) Droge heiden ( o = , k=) Actief hoogveen (o > , k >) Herstellende hoogvenen ( o > , k >)

Natura 2000: doelen Fochteloërveen ▪ Habitatrichtlijnsoorten: ▪ Gevlekte witsnuitlibel ▪ Aangewezen vogels ▪ Broedvogels: 4 soorten ▪ Niet broedvogels: 6 soorten

▪ Overig soorten van belang: kraanvogel, adder (rode lijst), ringslang (rode lijst), gladde slang (rode lijst), veenhooibeestje (rode lijst)

Natura 2000: natuurherstel Fochteloërveen ▪ Unieke kwaliteiten: behoud & herstel hoogveen ▪ Programma Fochteloërveen Toekomstbestendig ▪ Leefomgeving voor planten en dieren verbeteren ▪ Water vasthouden -> kadeherstel met compartimenten ▪ Landschap vernatten

Natura 2000: beheerplan Fochteloërveenweg: ▪

Beheerplan (2016): “Op weg naar een levend hoogveen” ▪ Barrière tussen Grote en Kleine Veen en ingerichte randzone ▪ Veel verkeerslachtoffers adder, gladde slang en ringslang (Feenstra en Kuipers, 2012) ▪ Grote maaiveldverschillen in compartimenten, veenherstel moeizaam ▪ Maatregelen: verbetering compartimentering in omgeving

▪

Concept ontwerpbeheerplan (2025): “Een 21e-eeuws hoogveenlandschap” ▪ Kadeherstel is ook nodig bij Fochteloërveenweg. Voor de natuur belangrijke vernatting is niet te combineren met huidige functie. Herinrichting is noodzakelijk.

Fochteloërveenweg: maatregelen ▪ Aantal verkeersslachtoffers (dieren) terugdringen ▪ Behoud en herstel hoogveen ▪ Weg zorgt voor verdroging en verstoring ▪ Hoogveen vraagt om natte, afgesloten compartimenten ▪ Weg en sloten houden omliggende percelen te droog

▪ Barrièrewerking fauna en water opheffen ▪ Weg moet omhoog, krijgt waterkerende functie (grotendeels)

Het Fochteloërveen, (misschien wel) het mooiste hoogveengebied van Nederland!

Monitoring en scenario’s Weg door het Fochteloërveen

Themabijeenkomst raad – 18 november 2025

Monitoring Bezoekersbeleving • Twee jaar monitoring door Market Response. • Bezoekers van het Fochteloërveen geven het gebied in beide jaren een 8.5 • 2024: 264 personen • 2025: 138 personen

Dode reptielen Fochteloërveenweg 100

90 80 70 60

Monitoring Ecologie

50 40 30 20 10 0 2023 2024 levendbarende hagedis hazelworm gladde slang adder

ringslang

2025

Monitoring Verkeer 0-meting

Jaar 1

Jaar 2

69

73

41

43

57

60

2884

2901

698

683

603

581

Helomaweg

59 Weg Fochtelooerveen ten noorden van de afsluiting 241 Weg Fochtelooerveen ten zuiden van de afsluiting 224 Verlaat 2679 Dorp Fochteloo zuidzijde 669 Dorp Fochteloo noordzijde 554

Totstandkoming scenario’s • Participatiegroep sinds 2 juli 2025 • Deelnemers: direct omwonenden, Dorpsbelang Fochteloo, Plaatselijk Belang Ravenswoud, Plaatselijk Belang Appelscha, agrarische ondernemers, vrijetijdsondernemers, werkgroep Toegankelijkheid Ooststellingwerf, Natuurmonumenten, IVN Ooststellingwerf, Recreatieschap Drenthe, Provincie Fryslân, Gemeente Ooststellingwerf. • Opdracht: verzamelen van bouwstenen en aandachtspunten voor de inrichting van de weg Fochtelooerveen. • Doel: richtinggevende scenario’s die met input van de participatiegroep zijn samengesteld door de werkgroep (gemeente, Natuurmonumenten, Wetterskip, Provincie Fryslân). • Rolverdeling: Gemeente – inrichting van de weg (wegbeheerder) Natuurmonumenten – inrichting recreatie en natuur

Scenario’s • Met input van de participatiegroep zijn scenario’s tot stand gekomen. • Dit zijn richtinggevende scenario’s. Er zit geen definitief scenario bij. De losse elementen kunnen nog wisselen in de scenario’s.

Participatiegroep: Scenario 0

Lonkend perspectief; volgt

Vragen

Kennissessie Grondprijzen, Grondbeleid en Kostenverhaal/Financiële bijdragen Gemeente Ooststellingwerf 18 november 2025 18-11-2025

Metafoor

1

Dani Grevelink

Raymond Karstens

• Financieel adviseur gebiedsontwikkeling / planeconomie • Sinds 2020 werkzaam voor Metafoor

• Financieel adviseur gebiedsontwikkeling/ PE • Sinds 2024 werkzaam bij Metafoor RO, daarvoor bij gemeente en marktpartijen

• Gemeentes: Heerenveen, Meppel, Amsterdam, Oude IJsselstreek, Oldebroek • Overig: Metropool Regio Amsterdam (MRA) 18-11-2025

Metafoor

• Gemeentes: Hoorn en Haarlem • Opdrachten in Leidschendam, Den Helder, Zaanstad, WBI/WOKT en Ooststellingwerf!

2

Waarom zijn wij hier? • Nota grondbeleid 2022 • Nieuwe ontwikkeling: Omgevingswet

• Nota kostenverhaal en financiële bijdragen (nieuw) • Dekken kosten in geval van ontwikkeling door private partijen

18-11-2025

Metafoor

3

Omgevingsvisie

Nota Grondbeleid Actief grondbeleid

Faciliterend grondbeleid

Instrumenten actief: - Minnelijke verwerving

Instrumenten faciliterend:

-

-

Voorkeursrecht - Onteigening Grondverkoop / erfpacht

-

Kostenverhaal - Anterieure overeenkomst - Regels in het omgevingsplan - Financiële bijdrages

Nota kostenverhaal & financiële bijdragen

Nota Grondprijzen

Programma kostenverhaal & financiële bijdragen

Planning vaststelling nota’s • Nota Grondprijzen inwerking per 1/1/2026 • Nota Grondbeleid raadsbesluit Q4 2025 • Nota Kostenverhaal en Financiële Bijdragen Q2/3 2026 • Evaluatie medio 2028 • Wordt vandaag niet behandeld

18-11-2025

Metafoor

5

Vandaag: • Nota Grondprijzen • Wat is grondbeleid • Wet- en regelgeving • Vormen van grondbeleid • Beheersing en verantwoording

18-11-2025

Metafoor

6

Nota Grondprijzen

18-11-2025

Metafoor

7

Nota Grondprijzen • Oude nota Grondprijzen 2022-2026 sluit onvoldoende aan bij de recente marktontwikkelingen • Deze wordt nu geactualiseerd en middels raadsbesluit vastgesteld • Inwerkingtreding per 1 januari 2026 • Wonen: herziening methodiek ten opzichte van vorige editie • Niet wonen: • grotendeels indexering • enkele categorieën toegevoegd (nieuwe ontwikkelingen)

18-11-2025

Metafoor

8

Marktontwikkelingen woningbouw (1) • V.O.N. prijzen nieuwbouwwoningen en bouwkosten blijven stijgen Prijs nieuwbouwwoningen per m2 uitgesplitst

Ontwikkeling bouwkosten woningbouw in %

NVM

BDB.eu

€ 6.000

6%

€ 5.500

5%

€ 5.000

4%

€ 4.500

3%

€ 4.000

2%

€ 3.500

1%

€ 3.000

0%

€ 2.500 Q3 2023

Q4 2023

Q1 2024

Tussenwoning Vrijstaand

18-11-2025

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

Hoekwoning Appartement

Q1 2025

Q2 2025

Q3 2025

-1%

2^1 kap

Q3 2023

Q4 2023

Q1 2024

Q2 2024

Kwartaalmutatie

Metafoor

Q3 2024

Q4 2024

Q1 2025

Q2 2025

Q3 2025

Jaarmutatie

9

Marktontwikkelingen woningbouw (2) • Transactieprijzen bouwkavels sterk gestegen als gevolg Kadaster Transactieprijzen bouwkavels Index: 2020 Q1 = 100

160 150 140 130 120 110 100

Q3 2023

18-11-2025

Q4 2023

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 2024 2024 2024 2024 2025 Index kavelprijsontwikkeling Kadaster

Metafoor

Q2 2025

Q3 2025

10

Grondprijzen woningbouw (1) Oude nota

18-11-2025

Metafoor

11

Grondprijzen woningbouw (2) Gereguleerde woningbouw

Geïndexeerd naar peildatum 1-1-2026

• Sociale huur • Grondgebonden: • Appartement:

• Sociale koop:

(< € 270.000 v.o.n.)

€ 18.500 € 16.000*

• Middenhuur • Grondgebonden: • Appartement:

€ 35.000 €24.500*

€ 24.500

*Stapelingsfactor: 0,7 vanaf de 2e bouwlaag

18-11-2025

Metafoor

12

Grondprijzen woningbouw (3) Marktonderzoek Proces 1. Marktonderzoek

3. Opstellen nieuwe grondprijsmethodiek

• Woningmarktanalyse • Bouwkosten

• Projectmatige woningbouw • Grondquotes herleiden • Bandbreedtes beredeneren

2. Residuele grondwaardebepaling • Verwachte opbrengsten verminderen met stichtingskosten (bouwkosten plus bijkomende kosten). • Het resterende (residu) bedrag is maximale prijs voor de grond.

18-11-2025

Metafoor

• Particuliere woningbouw • Basiskavel oppervlaktes vaststellen • Vaste kavelprijzen bepalen • Meerprijs per m² bepalen

13

Grondprijzen woningbouw (4) Differentiatie per kern Drie prijscategorieën:

Uitkomsten woningmarktanalyse

1. De kern Oosterwolde

Gemiddelde verkooprijs nieuwbouw woningen Ooststellingwerf e.o.

2. De kernen Appelscha, Haulerwijk en Donkerbroek

V.O.N. prijs per m²

3. De overige kernen en verspreidde percelen

Woningtype

Cat. 1

Cat.2

Cat. 3

Tussenwoning

€ 3.400 € 3.300 € 3.250

Hoekwoning

€ 3.600 € 3.400 € 3.400

2^1 kapwoning

€ 3.950 € 3.850 € 3.750

Vrijstaand

€ 4.100 € 4.000 € 3.900

Appartementen € 4.600 € 4.400 € 4.200 18-11-2025

Metafoor

14

Grondprijzen woningbouw (5) Projectmatige uitgifte

Bandbreedte in grondquote voor diverse categorieën (1 t/m 3) afhankelijk van ligging, voorzieningen, afwerkingsniveau, enz. Woningtype

VON-prijs

Grondquote

Tussenwoning

€ 260.000 - € 476.000

15% - 18%

Hoekwoning

€ 374.000 - € 540.000

15% - 18%

2^1 kapwoning

€ 478.500 - € 671.500

16% - 19%

Vrijstaand

€ 546.000 - € 820.000

19% - 23%

Appartementen € 336.000 - € 552.000

13% - 17%

18-11-2025

Metafoor

15

Grondprijzen woningbouw (6) Projectmatige uitgifte Rekenvoorbeeld

• Vrijstaande woning • 550m² kavel • Goede ligging

Kern Categorie VON-prijs Oosterwolde 1 € 697.000 Donkerbroek 2 € 680.000 Fochteloo 3 € 663.000

Grondquote Grondprijs 23% € 160.310 23% € 156.400 23% € 152.490

• Gemiddelde VON-prijs

18-11-2025

Metafoor

16

Grondprijzen woningbouw (7) Uitgifte aan particulieren

Vaste kavelprijs per categorie (1 t/m 3) en toeslag per m2 extra Woningtype Basiskavel Basiskavel prijs Tussenwoning 125 m2 € 66.000 - € 58.000 - € 51.000 Hoekwoning 175 m2 € 74.000 - € 58.000 - € 52.000 2^1 kapwoning 300 m2 € 104.000 - € 92.000 - € 80.000 Vrijstaand 500 m2 € 148.000 - € 133.000 - € 118.000 Appartementen worden residueel bepaald

Meerprijs per m²* € 130 € 140 € 155 € 175

*Bij een kleiner kaveloppervlak dan de basiskavel vindt geen afslag plaats. 18-11-2025

Metafoor

17

Grondprijzen woningbouw (8) Uitgifte aan particulieren Rekenvoorbeeld

• Vrijstaande woning • 550m² kavel

Kern Categorie Basisprijs/toeslag Extra m² Oosterwolde 1 € 148.000 € 175 per m² 50

Grondprijs € 148.000 € 8.750 € 156.750

Donkerbroek 2

€ 133.000 € 175 per m²

50

€ € €

133.000 8.750 141.750

Fochteloo

€ 118.000 € 175 per m²

50

€ € €

118.000 8.750 126.750

• Goede ligging • Gemiddelde VON-prijs

18-11-2025

3

Metafoor

18

Grondprijzen woningbouw (9)

Hernieuwde uitgifte Oldeberkoop en Makkinga • Bij het herzien van de grondprijzen voor bouwkavels in Oldeberkoop en Makkinga is de nieuwe grondprijsmethodiek toegepast, die gebaseerd is op regionaal marktonderzoek. • Deze herziene prijzen liggen hoger dan de tarieven in de door de raad goedgekeurde grondexploitaties en verbeteren daarmee het resultaat. • Het college behoudt de mogelijkheid af te wijken van de methodiek uit de huidige Nota Grondprijzen bij bijzondere omstandigheden. • De nieuwe prijzen sluiten beter aan bij de actuele marktontwikkelingen en maken deel uit van het prijsbeleid dat vanaf 1 januari 2026 van kracht is. • Dit bevordert duidelijkheid en consistentie richting toekomstige kopers, mede doordat dezelfde methodiek op andere locaties wordt gehanteerd. 18-11-2025

Metafoor

19

Grondprijzen niet-wonen (1) Oude nota

18-11-2025

Metafoor

20

Grondprijzen niet-wonen (2) • Voor een groot deel zijn de grondprijzen geïndexeerd op basis van prijsindex consumentenprijzen (CPI) • Elke transactie kost ambtelijke inzet ook voor kleine oppervlaktes, daarom is waar nodig een basisbedrag opgenomen en een bedrag per vierkante meter over het meerdere • Nieuwe categorieën zijn zendmasten, reclamemasten, windturbines en zonneweiden, die doorgaans overig residueel bepaald worden 18-11-2025

Metafoor

21

Grondbeleid

18-11-2025

Metafoor

22

Wat is grondbeleid? • Geen doel op zich • Ondersteunend aan doelen op andere beleidsterreinen • Hoe wordt deelgenomen aan de grondmarkt? • Welke instrumenten passen we toe? • Hoe (en aan wie) wordt verantwoording afgelegd?

18-11-2025

Metafoor

23

Wet- en regelgeving (1) • Omgevingswet (2024) • Vervangt 26 oude wetten waaronder: • Wet ruimtelijke ordening (Wro) • Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

• Aanvullingswet grondeigendom (Onteigeningswet, voorkeursrecht, Wet inrichting landelijk gebied)

18-11-2025

Metafoor

24

Wet- en regelgeving (2) • Staatssteun • ‘Market Economy Investors’ (MEI)

• Mededeling Europese Commissie • Gemeentelijke investeringen / verkopen dienen marktconform te geschieden

• Uitzondering:

• De-minimisvrijstellingsverordening • Algemene groepsvrijstellingsverordening, landbouwvrijstellingsverordeing etc. • Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB)

18-11-2025

Metafoor

25

Wet- en regelgeving (3) • Vpb voor gemeenten • Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen • Gelijk speelveld te creëren tussen private partijen en overheden • Gemeenten zijn Vpb-plichtig over de gemaakte winst

18-11-2025

Metafoor

26

Wet- en regelgeving (4) • Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) • Sinds 2004 met als doel het begroting- en verantwoordingproces van het opstellen van de jaarstukken transparanter te maken • Recent (2023) nieuwe notitie Grondbeleid en begroting jaarstukken • Bestaand uit stellige uitspraken

• Commissie Bedrijfsvoering Auditing Decentrale Overheden (BADO) • Notitie grondexploitaties 18-11-2025

Metafoor

27

Wet- en regelgeving (5) • Aanbestedingswet (2012) • Regels geldend voor: • de Rijksoverheid; • gemeenten, provincies en waterschappen; • publiekrechtelijke instellingen (zoals universiteiten en scholen); • speciale-sectorbedrijven (zoals drinkwaterbedrijven, energiebedrijven en vervoersdiensten als Schiphol en de NS).

18-11-2025

Metafoor

28

Wet- en regelgeving (6) • Didam-arrest (2021) • Gelijkheidsbeginsel • Selectieprocedure nodig bij uitgifte (o.a. verkoop grond/vastgoed, huur, erfpacht etc.) • Uitzondering: als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor uitgifte

18-11-2025

Metafoor

29

Vormen van grondbeleid • Actief • Faciliterend • Tussenvormen (PPS) • Situationeel • Afwegingskader (beslisboom) o.b.v. criteria: eigendomspositie, financiële situatie, risico’s e.d.

18-11-2025

Metafoor

30

Actief grondbeleid (1) • Gemeente voert de grondexploitatie • Gemeente de risicodrager • Gemeente draagt de financiële consequenties • Gemeente verwerft gronden of heeft reeds beschikking over gronden

18-11-2025

Metafoor

31

Actief grondbeleid (2) • Hoe vinden verwervingen plaats? Twee soorten: • Planmatige verwerving • Verwerving binnen een grondexploitatie • Uitvoering concreet plan

• Strategische verwerving

• Nog geen Omgevingsplan • Nog geen grondexploitatie • Budget strategische verwervingen (gemeentelijk via Financiële Verordening) • Zogenaamde ‘Warme gronden’

18-11-2025

Metafoor

32

Actief grondbeleid (3) • Minnelijke verwerving • Overeenstemming op vrijwillige basis

• Voorkeursrecht gemeenten • Aanbiedingsplicht grond bij gemeente

• Onteigening • Belang, noodzaak en urgentie

18-11-2025

Metafoor

33

Actief grondbeleid (4) • Verschillende vormen van uitgifte: • Uitgifte in eigendom (verkoop) • Uitgifte zakelijke rechten; erfpacht, recht van opstal • Verhuur

• Aandachtspunten bij uitgifte: • Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (gelijkheidsbeginsel  Didam) • Staatssteun (marktconformiteit grondprijzen)

18-11-2025

Metafoor

34

Actief grondbeleid (5) • Voordelen • Meer grip op gemeentelijke doelstellingen • Gemeente behoudt het initiatief • Kans op financieel rendement

• Nadelen • Grotere investeringen • Het (financiële) risico ligt bij de gemeente • Doorgaans meer capaciteit nodig 18-11-2025

Metafoor

35

Faciliterend grondbeleid (1) • Gemeente laat grondexploitatie aan marktpartijen / particulieren / corporaties • Veelal als gevolg van eigendomssituatie

• Faciliteren door ontwikkeling planologisch mogelijk te maken • Wijziging omgevingsplan / vergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA)

18-11-2025

Metafoor

36

Faciliterend grondbeleid (2) • Sturing door middel van regels in Omgevingsplan of vergunning voor een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) • Regie in eerste instantie op: • De keuze voor functies (wonen, werken, detailhandel, maatschappelijk etc.) • De keuze voor bouw en gebruik (aantallen, hoogte, omvang etc.)

• Maar ook regie op bijvoorbeeld: • Vereisten klimaat, regels woningbouwsegmentering, vereisten voorzieningen etc. 18-11-2025

Metafoor

37

Faciliterend grondbeleid (3) • Kostenverhaal

• Wettelijk verplicht bij bouwactiviteiten (aangewezen bouwplannen zoals gold onder de oude Wro) • Publiekrechtelijk • Privaatrechtelijk (veelal de voorkeur)

• Kostensoortenlijst (artikel 8.15 omgevingsbesluit) • Kan minnelijk verzekerd worden via de anterieure overeenkomst (of posterieure overeenkomst) • Of de dwingende route: via de kostenverhaalsregels (voormalig exploitatieplan) 18-11-2025

Metafoor

38

Faciliterend grondbeleid (4) • Financiële bijdragen (niet verplicht) • Bijdrage in kosten die niet op kostensoortenlijst staan • Vereist als grondslag: samenhang in een omgevingsvisie of een programma • Zowel vrijwillig (anterieur) als afdwingbaar (via omgevingsplan) • Anterieur samenhang onderbouwen in een omgevingsvisie of programma

18-11-2025

Metafoor

39

Faciliterend grondbeleid (5) • Voordelen

• Grotere investeringen liggen bij de ontwikkelaar • De (financiële) risico’s zijn grotendeels voor rekening van de initiatiefnemer • Doorgaans minder capaciteit benodigd

• Nadelen

• Initiatief voor een ontwikkeling ligt niet bij de gemeente • Omgevingsplannen worden vanwege benodigde publiekrechtelijke sturing meer gedetailleerd en verliezen flexibiliteit • Potentiële winsten richting ontwikkelaar

18-11-2025

Metafoor

40

Publiek Private Samenwerking • Joint venture model

• Gemeente en één of meerdere private partners voeren een gezamenlijke grondexploitatie

• Concessiemodel

• Gemeente verkoopt grondpositie in huidige staat (‘as is’), randvoorwaarden in overeenkomst

• Bouwclaimmodel

• Private partij(en) verkopen grond aan gemeente in ruil voor ‘claim’ op te bebouwen kavels

18-11-2025

Metafoor

41

Situationeel grondbeleid • Verschil ‘Grondbeleid’ en ‘Grondpolitiek’ • ‘Actief grondbeleid’ betekent niet dat dit ook altijd mogelijk is • Zelfde geldt voor ‘Faciliterend grondbeleid’ • Situationeel grondbeleid: • Afweging per casus

18-11-2025

Metafoor

42

Beheersing en verantwoording (1) • Besluit begroting en verantwoording (BBV) • Wat is het in een zin? • BBV: Regels waaraan begrotingen en jaarrekeningen van gemeenten en provincies moeten voldoen • Notities met richtlijnen specifiek voor grondexploitaties

• In 2019 is notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken uitgebracht • In 2022 aanvulling ‘warme gronden’ • In december 2023 een herziene notitie

18-11-2025

Metafoor

43

Beheersing en verantwoording (2) • Bouwgrond in Exploitatie: Grondexploitatie • Vanaf vaststelling grondexploitatie kunnen kosten en opbrengsten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie bij onderhanden werk • In beginsel maximaal 10 jaar (langere grondexploitaties kennen extra risicobeperkende maatregelen) • Jaarlijkse herziening

18-11-2025

Metafoor

44

Beheersing en verantwoording (3) • Winstgevende grondexploitaties: • Verplichte winstneming • Zodra voldoende zekerheid bestaat over de winst (POC methode), ten gunste van Algemene Reserve Grondexploitaties (ARG)

• Verlieslatende grondexploitaties: • Verliesvoorziening, ten laste van ARG

• Risico’s: • Gemeentelijk nu gedekt uit de ARG 18-11-2025

Metafoor

45