Agendabundel

We hebben de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening vastgesteld, waarmee we voldoen aan de wettelijke eisen.  We creëerden met Geldfit een digitale ‘ingang’ voor vragen over geld. Achter de schermen werken alle lokale samenwerkingspartijen die ondersteuning bieden op financieel gebied hierin samen.  We zijn gestart met het onderzoek naar de Meedoenpas waarin armoederegelingen samen kunnen komen en inwoners meer keuzevrijheid krijgen.  De norm voor onze kindregelingen is structureel verhoogd naar 130% van het wettelijk sociaal minimum.  We bekostigen diverse scholingsmogelijkheden voor inwoners gericht op digitale vaardigheid, taalvaardigheid en omgaan met geld.  We hebben de energie-regelingen die de gemeenteraad eind 2022 heeft vastgesteld, uitgevoerd. Het ging om de regelingen voor warmteplekken, het noodfonds voor inwoners, het fonds energiekosten maatschappelijke organisaties, extra budgetten voor activiteiten en maaltijden op scholen en het fonds voor kleine initiatieven.  De eenmalige energietoeslag 2023 is uitgekeerd aan inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum.  We zorgden dat inwoners tussen 120% en 140% van het wettelijk sociaal minimum vanaf januari 2024 de energietoeslag ook kunnen aanvragen.

 Er zijn verschillende subsidies verleend aan organisaties voor materiële ondersteuning (bijvoorbeeld Voedselbank, Stichting Urgente Noden, Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur).  Er is een themabijeenkomst georganiseerd voor de raad over armoede en schulden. Hieraan deden ook ervaringsdeskundigen mee. D. Mensen kunnen gebruik maken van het vangnet  We werken doorlopend aan de bekendheid van ons Gebiedsteam.  We faciliteren de vrijwilligers van de werkgroep preventief huisbezoek 75+ om proactief inwoners van 75+ te bezoeken.

21

         

 

De medewerkers van het Gebiedsteam zijn zichtbaar op vindplaatsen (huisartsen, scholen) en welzijnswerkers van Scala zijn actief in buurten en dorpen (opbouwwerkers, welzijnscoaches, jongerenwerkers, buurtsportcoaches). De bibliotheek biedt ondersteuning aan inwoners bij het omgaan met digitale overheid (informatiepunt digitale overheid). De Sociale kaart www.socialekaartooststellingwerf.nl is in de lucht. In januari 2024 gaan we de Sociale kaart breed bekend maken. We startten in 2023 in Oosterwolde Noord met het project Domeinoverstijgende Samenwerking, waarin onder andere inwoners, zorgpartijen, corporaties, zorgkantoor en zorgverzekeraar samenwerken. Doel is langer thuis wonen en gezond ouder worden (inclusief bewegen). Er zijn in 2023 meer mogelijkheden bij gekomen voor indicatievrije dagbesteding. Naast Stellinghaven in Oosterwolde, Welzijn op Dorpse Schaal Oldeberkoop en de Buurthaven in Haulerwijk kunnen inwoners nu ook terecht bij de Fochtel in Fochteloo en in De Den in Appelscha. We investeren sinds 2023 in Welzijnscoaching door Scala. Zie Thema 1.2 Samenleven. Vanaf 2024 kan het Gebiedsteam Powerful ageing inzetten voor nieuwe aanmeldingen hulp bij het huishouden. In 2023 troffen we de voorbereidingen daarvoor. Het programma is gericht op het behouden van en het verbeteren van de fysieke zelfredzaamheid van ouderen.

In 2023 kwam er meer keuzevrijheid voor inwoners wie zij willen inschakelen als onafhankelijke clientondersteuner. Voorheen was MEE Noord de enige aanbieder waar inwoners gebruik van konden maken. Nu zijn dat er meer. Zie www.ocodenktmee.nl. In 2023 gaven we subsidie aan het project DementTalent, gericht op het stimuleren dat mensen met dementie vrijwilligerswerk gaan doen. In 2023 is met onze ondersteuning de Stichting Ooststellingwerf Dementie-inclusief gestart, die o.a. met de website www.dementie-ooststellingwerf.nl alle praktische informatie bundelt voor iedereen die met dementie te maken krijgt. Zoals tips over de omgang met dementie en welke mensen en instanties kunnen helpen. Het toezicht op de kwaliteit en calamiteiten wat betreft begeleiding vanuit de Wmo is in 2023 steviger neergezet door samenwerking met de GGD. Net als in andere jaren zijn inwoners die contact opnemen met ons Gebiedsteam in staat gesteld zelfredzaam te zijn en eigen regie te hebben en te houden, waar nodig met behulp van ondersteunende voorzieningen uit de Wmo (hulpmiddelen, vervoer, dagbesteding en huishoudelijke hulp) of voorliggende voorzieningen (voorzieningen die zonder indicatie beschikbaar zijn).

Wet Inburgering  In het kader van de Wet Inburgering boden we statushouders leerroutes aan en boden we ondersteuning bij het voeren van een financiële huishouding. We subsidiëren Scala om statushouders individueel te begeleiden in de eerste 2 jaar dat ze in gemeente Ooststellingwerf wonen. Dit doen ze met professionele begeleiding en inzet van vrijwilligers (ervaringsdeskundige sleutelpersonen en maatjes). Doel is taalontwikkeling, meedoen aan maatschappelijke activiteiten, vaardigheden aanleren en zo mogelijk bemiddelen naar vrijwilligerswerk.  We hebben statushouders huisvesting geboden. In 2023 hadden we een hoge taakstelling (57 statushouders). Net als veel andere Friese gemeenten hebben we een achterstand. We hebben verhoudingsgewijs veel woningen beschikbaar gesteld in 2023 (38 woningen), maar vanwege de veel alleenreizende statushouders die we hebben gehuisvest in combinatie met de weinige gezinsherenigingen blijft de gemeente wel achter qua aantal te huisvesten statushouders. Als we meer gezinnen hadden mogen huisvesten in plaats van alleenstaanden, hadden we met 38 woningen de taakstelling wél gehaald. Maar nu niet, omdat er veel statushouders zijn die alleen zijn. Opvang ontheemden Oekraïne en opvang vluchtelingen  We organiseerden opvang voor Oekraïners in Hotel Appelscha en op vakantiepark de Roggeberg.

Daarnaast waren het Gebiedsteam en Scala present om hen te ondersteunen bij vragen en vrijetijdsbesteding. Verder keerden we hen leefgeld uit.  We onderhielden contacten met Oekraïense ontheemden en de particuliere opvangadressen in onze gemeente. We betaalden de Oekraïners leefgeld uit en de particuliere opvang-bieders ontvingen desgewenst een compensatiebedrag voor hun kosten en als blijk van waardering.  We zetten een aantal particuliere opvangplekken om naar gemeentelijk opvangplekken, waaronder in Haulerwijk.

22



We droegen er samen met andere partijen aan bij dat er vanaf 1 januari 2024 een tijdelijke opvanglocatie is voor statushouders in Rikkingahof en organiseerden hierover informatiebijeenkomsten voor inwoners.

Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt A. Mensen kunnen levensloopbestendig wonen Mensen zijn in staat passende woonruimte te realiseren, zijn bezig met levensloopbestendig wonen en zijn op de hoogte van de mogelijkheden om hun woning aan te passen. In de monitor sociaal domein wordt hier nader op ingegaan. B. Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt. Voor cijfers verwijzen we naar de monitor sociaal domein. C. Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven Betere, laagdrempelige en toegankelijke ondersteuning op het gebied van financiële vragen. Daarnaast meer mogelijkheden om in aanmerking te komen voor ondersteuning, zowel advies als materiële ondersteuning. Voor cijfers verwijzen we naar de monitor sociaal domein. D. Mensen maken gebruik van het vangnet Uitgebreide informatie hierover is per regeling (P-wet, Jeugdwet, Wmo) opgenomen in de monitor sociaal domein. Wet Inburgering Inwoners merken dat we statushouders zo goed mogelijk op weg helpen in onze samenleving. Opvang ontheemden Oekraïne en opvang vluchtelingen  Inwoners merken dat we ons steentje bijdragen aan de opvang van vluchtelingen.  Inwoners die huisvesting bieden aan ontheemden uit Oekraïne merken dat we hen waarderen en zo goed mogelijk ondersteunen.

Beleidskaders  Visie op samenleven 2020-2024  Accenten en Afbouwpunten Visie Samenleven, januari 2024  Doe-agenda B Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt 2021  Doe-agenda C Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven 2021  Beleidsregels Maatschappelijke Ondersteuning 2023  Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein 2023  Woonzorgvisie 2022  Verordening Beslistermijn Schuldhulpverlening 2023  Beleidsregels eenmalige energietoeslag 2023  Re-integratieverordening Participatiewet 2017  Verordening Tegenpresentatie 2015  Maatregelenverordening 2018  Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2015  Verordening Individuele Studietoeslag 2015  Handhavingsverordening 2015  Verordening Verrekening Bestuurlijke Boete bij Recifice 2015  Verordening Adviesraad sociaal domein gemeente Ooststellingwerf 2015

23

Thema 1.2 Samenleven Inleiding Inwoners helpen elkaar, voelen zich thuis en zijn actief voor een sociale en vitale gemeenschap Samenleven is een onderwerp dat erg leeft in de gemeente. Inwoners vinden ‘elkaar ontmoeten’, ‘elkaar ondersteunen’ en activiteiten en verenigingen in de dorpen en in de buurten belangrijk. Voor de Opgave Samenleven zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) drie maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Wat willen we bereiken Zie collegeakkoord: We willen een samenleving met een sterke sociale basis waarin inwoners verantwoordelijkheid nemen en voelen naar elkaar, voor elkaar klaar staan en elkaar helpen. Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden (zie doe-agenda E) E1. Mensen vinden het prettig om in hun buurt te wonen (loslaten) E2. Mensen voelen zich betrokken bij anderen in hun gemeenschap (faciliteren) E3. Mensen voelen zich niet gediscrimineerd en buitengesloten (faciliteren) E4. Mensen ervaren minder eenzaamheid (stimuleren) Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar F1. Mensen helpen elkaar (faciliteren) F2. Mensen pakken gezamenlijk sociale en maatschappelijke vraagstukken op (faciliteren) F3. Mensen ervaren ruimte om ideeën/initiatieven te ontwikkelen (faciliteren) F4.

Mantelzorgers raken niet overbelast (regisseren) Zie thema 1.3 Gezondheid. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (zie doeagenda G) G1. Mensen zijn tevreden met het aanbod aan sociale, culturele en sportactiviteiten (faciliteren) G2. Mensen zijn op de hoogte en hebben toegang tot sociale, culturele en sportinfrastructuur (stimuleren) G3. Mensen zijn tevreden over de ontmoetingsplekken in hun omgeving (stimuleren) G4. Er is een actief verenigingsleven (loslaten) G5. Vrijwilligers floreren in de samenleving (faciliteren) Wat hebben we bereikt De cijfers uit de monitor sociaal domein over 2023 laten zien wat we hebben bereikt. Maatschappelijk effect E: Mensen voelen zich verbonden  Er komen steeds meer initiatieven voor ontmoeten en verbinden tot stand in de dorpen.  74% van de volwassen Ooststellingwervers gaf in de Burgerpeiling aan dat zij (regelmatig) contact hebben met anderen in hun dorp (Burgerpeiling 2022). 57% vindt dat er genoeg mogelijkheden zijn om anderen te ontmoeten (Burgerpeiling 2022).  Maatschappelijke organisaties hebben steun ervaren van de gemeente om de hoge energielasten te dragen waar zij mee werden geconfronteerd.  Bij conflicten in de buurt is er de mogelijkheid om buurtbemiddeling in te schakelen.  78% van onze inwoners is tevreden over het leven.

3% van onze inwoners voelt zich vaak eenzaam (Burgerpeiling 2022). In 2020 was dit ook 3%.  7% van de volwassen inwoners geeft aan dat discriminatie invloed heeft op hun leven. In 2020 was dit 4%. 16% van de volwassen inwoners heeft het gevoel er niet bij te horen (buitengesloten te worden). In 2020 was dit 13%. Maatschappelijk effect F: Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar  Er zijn vele (nieuwe en bestaande) maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan het welbevinden van mensen en de leefbaarheid van onze gemeente.  42% van de volwassen inwoners besteedt tijd aan mantelzorg (Burgerpeiling 2022). Overbelasting van mantelzorgers komt meer voor bij vrouwen, mensen tussen de 56 en 70 jaar en bij inwoners met lage inkomens.

24



Mantelzorgers hebben in de mantelzorgconsulent van het Gebiedsteam een aanspreekpunt. Hierdoor hebben we mantelzorgers beter in beeld en kunnen we hen (preventief) ondersteunen en regelmatig een blijk van waardering geven in de vorm van een uitje of presentje.

Maatschappelijk effect G: Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur  Er is een divers aanbod van culturele activiteiten en instellingen. Daarbinnen is er aandacht voor verschillende doelgroepen zoals jongeren, ouderen en nieuwkomers. De tevredenheid van inwoners over het aanbod is licht gestegen ten opzichte van 2020 (Burgerpeiling 2022).  Partijen zijn in gesprek over het realiseren van een (culturele) Bruisplek.  Er is een divers aanbod van sport- en beweegmogelijkheden, waaronder ook specifiek voor kinderen.  Inwoners (oud en jong) ondervinden stimulans bij sporten en bewegen en gezonde leefstijl. Zie ook Gezondheid.  Inwoners kunnen makkelijk vinden wat er te doen is in onze gemeente via de activiteitenagenda www.uutgaon.nl. Inwoners kunnen makkelijk vinden welke sport- en beweegactiviteiten er zijn in Ooststellingwerf via www.beweegplein.nl.  Inwoners kunnen elkaar ontmoeten op diverse plekken bijvoorbeeld in de dorpshuizen en bij indicatievrije dagbesteding (zie ook opgave Meedoen). De tevredenheid over de mogelijkheden om andere mensen te ontmoeten was in de Burgerpeiling 2022 hoger dan in 2020.  De kracht van de samenleving blijkt uit het grote aantal inwoners dat zich vrijwillig inzet in het verenigingsleven en bij maatschappelijke organisaties. 37% van de volwassen inwoners doet vrijwilligerswerk (Burgerpeiling 2022).

 In 2023 zijn er meer vrijwilligersorganisaties bereikt door vrijwilligerscentrale Plek voor Talent dan in voorgaande jaren. Wat hebben we daarvoor gedaan Maatschappelijk effect E: Mensen voelen zich verbonden  Dorpencoördinatoren en opbouwwerkers ondersteunen initiatieven in de dorpen voor ontmoeten, verbinden en leefbaarheid. Bijvoorbeeld de pannakooi Appelscha en de kleine boerderij Oosterwolde.  We geven subsidie aan indicatievrije dagbesteding in diverse dorpen (zie Meedoen).  Dorpencoördinatoren waren betrokken bij de activiteiten in de aandachtsgebieden Haerenkwartier en Haulerwijk.  Er is een ‘verbinder’ vanuit het Leger des Heils die ook activiteiten organiseert in het Haerenkwartier (Ketelhuis).  De gemeente subsidieert de Plaatselijk Belangen en Bewonerscommissies via het wijk- en dorpenbudget. Zij zetten dit in voor leefbaarheidsinitiatieven in hun dorpen en wijken.  We ondersteunen de dorpshuizen met een jaarlijks budget voor onderhoud en investering.  We stelden in 2023 een startnotitie Accommodatiebeleid op en maakten een begin met gesprekken over accommodatiebeleid in de dorpen. In 2024 zetten we die voort en stelt de raad mede op basis hiervan accommodatiebeleid vast.  We hebben eind 2022 een 'corona noodfonds maatschappelijke organisaties' ingesteld.

Hiermee zijn in 2023 diverse verenigingen en andere organisaties gesteund om de hoge energielasten te dragen.  We geven Scala subsidie voor buurtbemiddeling, uitgevoerd door vrijwilligers.  We bleven VraagElkaar subsidiëren om mensen met dezelfde behoeften en interesses met elkaar in contact te brengen om eenzaamheid te voorkomen of verminderen. De subsidie werd in 2023 structureel.  We startten in 2023 met welzijnscoaches die zich inzetten om de positieve gezondheid van inwoners te versterken door hen te bemiddelen naar activiteiten, organisaties en/of te koppelen aan andere inwoners.  De Lokale inclusie agenda is geactualiseerd en de uitvoering is opgepakt (intern en extern). De werkgroep lokale inclusie speelt hierin een belangrijke rol. Deze bestaat uit de Onafhankelijke Senioren Organisatie, Werkgroep Toegankelijkheid, LFB door mensen met een licht verstandelijke beperking en niet-aangeboren hersenletsel, LHBTQI- ondersteuner Scala en een vertegenwoordiger van de Adviesraad Sociaal Domein. Onderwerpen die aan de orde kwamen waren onder andere de Hoge nood app (zie verderop), publiciteit rondom de Week van toegankelijkheid en ervaringen van inwoners rondom inclusie en toegankelijkheid. Ook is gewerkt aan de bewustwording van het belang van inclusiviteit in onze eigen organisatie.

 We hebben ons aangesloten bij de Hoge nood app en hiervoor hebben we publiciteit gemaakt zodat inwoners er desgewenst gebruik van kunnen maken. 25

  

We betalen mee aan Tûmba, het kenniscentrum discriminatie en diversiteit. We besteden aandacht aan speciale dagen bijvoorbeeld Paarse Vrijdag, Coming Out Day, Week van de toegankelijkheid et cetera. We nemen deel aan de Friese netwerkcirkel inclusie.

Maatschappelijk effect F: Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar  Via het Fonds 2023 zijn 14 nieuwe maatschappelijke initiatieven financieel ondersteund.  We verlenen structureel subsidie voor opbouwwerk. Opbouwwerkers helpen inwoners om initiatieven verder te brengen en de burgerkracht en samenredzaamheid te vergroten. In 2023 hielpen de opbouwwerkers bijvoorbeeld om Dorpskamer De Den in Appelscha verder uit te bouwen qua ruimte en activiteiten. Ook zijn ze actief rondom leefbaarheidsinitiatieven in Haulerwijk. Veel vrijwilligers die betrokken waren bij een dergelijk initiatief geven aan dat zij het zonder opbouwwerk niet gered zouden hebben.  De nieuwsbrief 'Dorpen en wijken Ooststellingwerf' zorgt voor informatie-uitwisseling tussen gemeente en besturen van plaatselijk belangen en bewonerscommissies.  Inwoners kunnen bij de consulent terecht voor informatie en advies en voor het regelen van ondersteuning. Ook regelt de mantelzorgconsulent de mantelzorgwaardering.  In 2023 is een nieuwe training opgezet en aangeboden voor mantelzorgers met dementie. Ook is 2023 een Webinar georganiseerd voor mantelzorgers over niet-aangeboren hersenletsel.  Als waardering organiseerden we weer uitjes en presentjes voor de bij ons bekende mantelzorgers, waarmee we hen waarderen en lotgenotencontact mogelijk maken.

In september kon een aantal mantelzorgers er even uit tijdens het respijtweekeind. Ook voor jonge mantelzorgers was er een uitje en een presentje.  De Sociale kaart Ooststellingwerf is in de lucht. Hierin zijn onder andere alle diensten te vinden die voor mantelzorgers relevant kunnen zijn. Binnen de Sociale kaart kan gefilterd worden op mantelzorg, waardoor zij (en ook verwijzers) deze informatie makkelijk kunnen vinden.  Medio 2023 is het onderzoek afgerond naar de overbelasting van mantelzorgers en de mogelijkheden om hier als gemeente iets aan te doen of dit te voorkomen. De aanbevelingen worden uitgevoerd in samenwerking met partners die al in contact zijn met de inwoners waar de mantelzorgers voor zorgen. Denk aan zorgpartijen, inwonersinitiatieven, VraagElkaar etc. Belangrijkste aandachtspunten zijn informatievoorziening, bewustwording, respijtzorg, lotgenotencontact en het verminderen van regeldruk. Maatschappelijk effect G: Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur  We subsidiëren tal van kunst- en cultuurorganisaties.  Er zijn gesprekken gevoerd met de bibliotheek over haar nieuwe meerjarenbeleidsplan en meerjarenbegroting en de verbinding met onze doelen uit de Visie op Samenleven.  We subsidiëren de Stellingwarver Schrieversronte (SSR) voor haar gebruikelijke en voor vernieuwende activiteiten.

 We werken mee aan de doorontwikkeling van Stichting Nobilis. Een belangrijk onderwerp daarin is registratie in het Nederlands museumregister.  We bekostigden een kwartiermaker ter ondersteuning van de kerngroep die bezig is met het maken van een bedrijfsplan voor een (culturele) Bruisplek in de gemeente. Het plan wordt in het tweede kwartaal 2024 geagendeerd in de commissie Samenleving. De integrale afweging vindt plaats bij de Kaderbrief.  We bekostigen de buurtsportcoaches die voor diverse groepen (o.a. mensen met een smalle beurs) beweegactiviteiten stimuleren en coördineren in samenwerking met verenigingen en commerciële sportaanbieders. Verder zijn ze betrokken bij projecten op het gebied van gezondheid en bewegen bijvoorbeeld Healthy Kids, De rode loper run, Doortrappen, de Waterchallenge en de bloeizones. Buurtsportcoaches helpen ook om een passend aanbod bewegen voor ouderen te realiseren, bijvoorbeeld via een leefstijltraject in samenwerking met sportverenigingen en -scholen, wandelfit in Appelscha, Gezond Natuur Wandelen, Fietsgroep en Walking Football.  We voeren het Lokaal sportakkoord uit.  In Beleef Ooststellingwerf verschenen interviews met inwoners over beweegrijk ouder worden.  We faciliteerden de activiteitenagenda www.uutgaon.nl en www.beweegplein.nl.

26







  

We subsidiëren Scala voor de lokale vrijwilligerscentrale Plek voor Talent. Dit is een vacaturebank met vrijwilligersvacatures. Daarnaast biedt de vrijwilligerscentrale informatie en ondersteuning aan vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties en wordt kennisdeling georganiseerd. Ook biedt de centrale ondersteuning aan inwoners die het lastig vinden om zelf vrijwilligerswerk te vinden. In 2023 was er extra aandacht voor statushouders die in onze gemeente zijn komen wonen, waardoor matches zijn gemaakt die niet spontaan tot stand zouden zijn gekomen. Zij hebben namelijk zelf (nog) geen sociaal netwerk, missen soms vaardigheden, er zijn taalbarrières en daardoor vraagt het ook van de vrijwilligersorganisatie extra inspanningen. De vrijwilligerscentrale zoekt actief contact met organisaties en verenigingen die in de dorpen met vrijwilligers werken en zijn aanwezig op plekken waar veel inwoners samen komen. In 2023 is extra ingezet op bekendheid, waardoor het aantal vrijwilligersorganisaties waar Plek voor Talent contact mee heeft is gegroeid, net zoals het aantal gemaakte matches tussen vrijwilligers en vacatures. In 2023 kwam een nieuw samenwerkingsproject tot stand tussen Scala Plek voor Talent en de lokale fotoclubs AFFCO en Harambe.

Door middel van foto’s van vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers maken zij zichtbaar met hoeveel plezier, aandacht en kunde vrijwilligers actief zijn binnen onze gemeente én hoe gevarieerd de mogelijkheden zijn in het vrijwilligerswerk. De opbouwwerkers van Scala zijn er (ook) om vrijwilligersorganisaties desgewenst te ondersteunen met informatie, advies en ondersteuning. In 2023 is het platform Bestuurders Centraal in gebruik genomen waar besturen hun vragen kunnen stellen en waar informatie gebundeld wordt. Daarnaast zijn in 2023 ervaren vrijwillige bestuurders gevonden die andere vrijwillige bestuurders adviseren en ondersteunen. We waarderen vrijwilligers(organisaties) door de jaarlijkse vrijwilligersawards en -prijzen. In 2023 kregen 100 vrijwilligers een persoonlijke waardering uitgereikt en drie organisaties kregen een geldprijs. Op de uitreiking waren 160 inwoners aanwezig. We verzamelen verhalen over vrijwilligers(werk) en schrijven hierover op social media en in de kranten. We werkten in 2023 samen met inwoners, Scala en andere maatschappelijke organisaties aan een nieuw platform ‘Dit Is Ooststellingwerf’ waar verhalen van vrijwilligers, mantelzorgers en maatschappelijke initiatieven bij elkaar komen en waar inwoners informatie vinden over vrijwilligersondersteuning, hulp voor mantelzorgers en het initiatievenloket van de gemeente.

Begin 2024 lanceren we dit platform.

Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Maatschappelijk effect E: Mensen voelen zich verbonden  Inwoners in de dorpen kunnen deelnemen aan laagdrempelige activiteiten en hebben ontmoetingsmogelijkheden.  Bij een conflict in de buurt kunnen inwoners bemiddeling inschakelen.  Inwoners merken dat er aandacht is voor eenzaamheid en dat zowel de gemeente en andere organisaties initiatieven nemen om dit te voorkomen en te verminderen.  Diverse inwoners(organisaties) merken dat de gemeente inclusie serieus neemt en dat er gezamenlijke acties mogelijk zijn om verbeteringen te bereiken.  Inwoners kunnen via de Hoge nood app makkelijk zien waar een (semi-openbaar) toilet is waar zij gebruik van kunnen maken. Maatschappelijk effect F: Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar  Inwoners kunnen deelnemen aan activiteiten die door initiatieven van dorpsgenoten zijn ontstaan.  Inwoners weten zich ondersteund door dorpencoördinatoren en opbouwwerkers.  Nieuwe initiatieven zijn opgepakt door inwoners van de dorpen, veelal met financiële of personele ondersteuning vanuit de gemeente.  Aanvragers wiens projecten zijn gehonoreerd vanuit het Fonds hebben in december 2023 het geld ontvangen.  Inwoners kunnen voor (hulp)vragen over mantelzorg terecht bij de mantelzorgconsulent van het Gebiedsteam.

 Mantelzorgers die bij de gemeente bekend zijn, merken dat de gemeente er veel aan doet om hen in het zonnetje te zetten en zo goed mogelijk te ondersteunen. Maatschappelijk effect G: Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur  Verenigingen en organisaties hebben dankzij overheidssteun de coronamaatregelen overleefd. 27

     

Inwoners in verschillende dorpen kunnen terecht in nieuwe ontmoetingsruimten. Inwoners vinden het aanbod aan sport- en beweegactiviteiten in Ooststellingwerf op www.beweegplein.nl. Inwoners en organisaties hebben overzicht over wat er allemaal georganiseerd wordt in Ooststellingwerf aan activiteiten via activiteitenagenda www.uutgaon.nl. Inwoners (oud en jong) ondervinden stimulans bij sporten en bewegen en gezonde leefstijl door de inzet van de buurtsportcoaches in samenwerking met verenigingen en sportaanbieders. Inwoners kunnen gebruik maken van een divers aanbod van culturele activiteiten. Inwoners kunnen bij (hulp) vragen over vrijwilligerswerk terecht bij Scala/vrijwilligerscentrale Plek voor talent.

Beleidskaders  Visie op samenleven 2020 -2024  Accenten en Afbouwpunten Visie Samenleven, januari 2024  Doe-agenda 'Iedereen doet en ontmoet' 2021  Doe-agenda 'Mensen voelen zich verbonden' 2022  Lokaal Sport- en beweegakkoord 2023-2026  Ontwikkelrichting wijkvernieuwing Haerenkwartier

Thema 1.3 Gezondheid Inleiding Inwoners ervaren een positieve gezondheid Inwoners vinden ‘Gezondheid’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein en moeten we lokaal invulling geven aan de landelijke gezondheidsnota. Voor de Opgave Gezondheid zijn in de Visie op Samenleven (oktober 2019) vier maatschappelijke effecten (H t/m K) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Wat willen we bereiken Zie collegeakkoord:  We willen gezondheid integreren in alle beleidsdomeinen.  We zetten in op positieve gezondheid, het zo vroeg mogelijk verkleinen van motorische en gezondheidsverschillen en/of -achterstanden, een gezonde fysieke leefomgeving en vitaal ouder worden. Daarmee verlagen we ook de druk op de gezondheidszorg.  We weten dat inwoners met een ongunstige sociaaleconomische positie extra kwetsbaar zijn voor gezondheidsproblemen. Deze ongelijkheid werkt vaak generaties lang door. We willen deze doorbreken. Maatschappelijk effect H. Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen (zie doe-agenda HK) H1. Mensen ervaren laagdrempelige mogelijkheden om hun eigen gezondheid te verbeteren (deels faciliteren, deels stimuleren) H2. Mensen voelen zich lichamelijk gezond (stimuleren) H3. Mensen voelen zich mentaal gezond en ervaren zingeving (stimuleren) H4.

Mensen ervaren dat zij in staat zijn tot alledaagse dingen zoals werken, omgaan met tijd en geld en grenzen stellen (stimuleren) Maatschappelijk effect I. Mensen ervaren dat rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden (zie doe-agenda I) I1. Mensen vormen samen een dementievriendelijke gemeente (stimuleren) I2. Ouderen hebben betekenisvolle relaties, werk en/of daginvulling (faciliteren) I3. Mantelzorgers raken niet overbelast (regisseren)

28

Maatschappelijk effect J. Mensen voelen zich veilig J1. Jeugdigen komen niet in aanraking met geweld (regisseren) J2. Mensen zijn weerbaar (faciliteren) J3. Mensen weten waar ze hulp kunnen vinden als zij zelf of anderen in aanraking komen met onveilige situaties (regisseren) Maatschappelijk effect K. Mensen leven in een gezonde leefomgeving (zie doe-agenda HK) K1. Mensen ervaren hun leefomgeving als veilig en toegankelijk (regisseren) K2. Mensen gaan graag naar buiten (loslaten) K3. Mensen ervaren een gezonde en schone leefomgeving (regisseren) Wat hebben we bereikt De cijfers uit de monitor sociaal domein over 2023 laten zien wat we hebben bereikt. Maatschappelijk effect H. Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen  Het percentage kinderen tussen de 4 en 12 jaar dat dagelijks minimaal 1 uur beweegt is toegenomen (van 41% in 2018 naar 49%, bron: GGD). Het percentage jongeren tussen de 13 en 18 dat voldoende beweegt blijft achter ten opzichte van andere gemeenten in Friesland (50% Ooststellingwerf, 55% Friesland (bron: GGD)).  Het percentage inwoners (inclusief kinderen) met overgewicht is meer dan het Fries gemiddelde en het Nederlands gemiddelde (Ooststellingwerf 58%, Friesland 51%, landelijk 50% (bronnen: GGD, CBS en RIVM)).  Het aantal scholen, sportverenigingen etc.

dat het predicaat ‘gezond’ en/of ‘rookvrij’ draagt, is toegenomen ten opzichte van 2022. Hierdoor wordt de dagelijks leefomgeving gezonder en kan bewustwording toenemen.  Alle inwoners hebben kennis kunnen maken met positieve gezondheid.  In diverse dorpen zijn initiatieven gericht op positieve gezondheid.  Het gaat iets beter met de mentale weerbaarheid van kinderen tussen de 4 en 12 jaar (7% onvoldoende weerbaar in 2022 (in Friesland ook 7%) ten opzichte van 9% in 2018 (toen was het in Friesland 8%. Bron: kindmonitor 2022, GGD)). De weerbaarheid van jongeren vanaf 12 jaar vraagt aandacht (67% van de jongeren voelde zich begin 2022 niet altijd mentaal fit, bron: GGD).  Het percentage jongeren dat rookt of alcohol gebruikt blijft nagenoeg gelijk. De eerder ingezette daling stagneert.  33% van de inwoners geeft aan dat zij belemmerd worden in het maken van gezonde keuzes (Burgerpeiling 2022).  Ruim 90 inwoners zijn via een leefstijltraject doorgestroomd naar een sportschool of sportvereniging.  Sport- en beweegactiviteiten zijn voor mensen die leven rond het bestaansminimum toegankelijker geworden via het buurtsport volwassenenfonds.  De gevolgen van de energieprijzen en inflatie specifiek voor kinderen zijn verzacht doordat scholen geld kregen om activiteiten gratis te maken en/of maaltijden te verstrekken op school. Maatschappelijke effect I.

Mensen ervaren dat rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden  Er is aandacht voor de specifieke problematiek van dementie in onze gemeente.  Het aantal ouderen dat deelneemt aan indicatievrije dagbesteding nam toe doordat er locaties bij kwamen, ook specifiek voor mensen met dementie. Zie Thema 1.1 Meedoen.  84% van de inwoners ouder dan 67 ervaart een zinvolle daginvulling en 92% ervaart structuur in hun dag (Burgerpeiling 2022).  In bijna alle kernen van Ooststellingwerf zijn inloopactiviteiten voor ouderen. Maatschappelijke effect J. Mensen voelen zich veilig  Het aantal meldingen bij Veilig Thuis is sinds corona iets toegenomen, maar zwakt nu weer wat af.  Inwoners kunnen een beroep doen op buurtbemiddeling als er sprake is van burenruzie of conflicten (zie Thema 1.2 Samenleven).  Inwoners kunnen zich melden bij Veilig thuis als er sprake is van huiselijk geweld en kindermishandeling.  Zie ook programma 5 'Openbare orde en veiligheid'.

29

Maatschappelijke effect K. Mensen leven in een gezonde leefomgeving  Inwoners zijn over het algemeen positief over de veiligheid en gezondheid van de leefomgeving (Burgerpeiling 2022).  Er is een dekkend netwerk van AED’s en vrijwilligers via de Stichting Hartveilig. Wat hebben we daarvoor gedaan Maatschappelijk effect H. Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen  We zijn JOGG gemeente (Gezonde jeugd, Gezonde toekomst). Er is in 2023 bijvoorbeeld een peutervierdaagse gedaan bij peuterspeelzalen en kinderdagverblijven (220 kinderen) en er zijn diverse acties gedaan gericht op bewegen en gezonde voeding voor kinderen.  De buurtsportcoaches coördineren en faciliteren tal van sport- en beweegactiviteiten voor jong en oud, in samenwerking met verenigingen en sportaanbieders.  Er zijn in 2023 acht aanmeldingen voor ‘gezonde school’ bij gekomen op verschillende thema’s (welbevinden, bewegen) en acht basisscholen (1300 leerlingen) hebben meegedaan aan de waterchallenge (7 dagen water drinken in plaats van suikerhoudende dranken).  Er zijn 10 mobiele watertaps aangeschaft die flexibel ingezet kunnen worden bij evenementen.  Er is een ketenaanpak in ontwikkeling gericht op overgewicht en obesitas bij kinderen en bij volwassenen.  We voeren het lokaal sportakkoord uit.

Onderwerpen zijn onder andere jong vaardig in bewegen, inclusief bewegen en beweegrijk ouder worden.  We ondersteunden de bloeizones (Appelscha, Haulerwijk). Dit zijn initiatieven van dorpen/inwoners, gericht op positieve gezondheid. In Oldeberkoop is vanuit het dorp ook een bloeizone gestart.  Er zijn veel vouchers ingeleverd naar aanleiding van de fittesten in 2022. Hierdoor zijn inwoners gaan bewegen en hebben gewerkt aan hun positieve gezondheid (yoga, fitness, tuinieren).  Jongerenwerkers gaven happylessen op de middelbare scholen (hierbij krijgen jongeren inzicht in factoren die van invloed zijn op hun geluksgevoel).  In 2023 besloot de raad meerjarig te investeren in het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Zie Thema 1.4 Goed Opgroeien.  Verslavingszorg Noord Nederland is extra ingezet op plekken waar signalen kwamen over problematisch gebruik van alcohol en/of drugsgebruik onder jongeren.  We gaven publicitair aandacht aan landelijke campagnes als IkPas (alcohol) en Stoptober (roken).  In het Haerenkwartier zijn we gestart met ‘Voel je goed!’. Dit is een combinatie van eet- en beweegadviezen van een diëtist en groepslessen gezondheidsvaardigheden door een vrijwilliger. De aanpak is gericht op lager opgeleide volwassenen die willen werken aan een gezonder gewicht en moeite hebben met taal en daardoor met het verwerken van informatie.

 We bekostigen het 6-weekse beweegprogramma van Scala (voor mensen met weinig geld en/of grote drempel om te gaan bewegen), met daarna toeleiding naar reguliere sportverenigingen. Als er financiële drempels zijn, biedt het volwassenenfonds buurtsport financiële steun.  We zijn gestart met welzijnscoaching (zie Thema 1.2 Samenleven).  We subsidiëren VraagElkaar om eenzaamheid tegen te gaan (zie Thema 1.2 Samenleven).  Eind 2022 heeft de raad een pakket van maatregelen vastgesteld om de gevolgen van de hoge energieprijzen en de inflatie te verzachten. Onderdeel was een budget voor scholen om activiteiten gratis te maken en/of maaltijden te verstrekken. Maatschappelijke effect I. Mensen ervaren dat rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden  We geven subsidie aan indicatievrije dagbesteding in diverse dorpen. Zie Thema 1.1 meedoen.  Dorpencoördinatoren en opbouwwerkers ondersteunen initiatieven in de dorpen voor ontmoeten, verbinden en leefbaarheid. Zie Thema 1.2 samenleven.  We subsidiëren via de Plaatselijk Belangen en Bewonerscommissies leefbaarheidsinitiatieven in dorpen en wijken en ondersteunen de dorpshuizen met een subsidie waardoor er ontmoetingsplekken zijn. Zie Thema 1.2 samenleven.  In 2023 zijn in vier regio’s in onze gemeente gesprekken geweest met organisaties en inwoners over vitaal ouder worden.

Onderwerpen zijn een gezonde, actieve leefstijl, gezonde voeding, sporten en (samen) bewegen, de samenwerking tussen professionals (bv huisartsen, fysiotherapeuten) en informele zorg, ontmoeting en het belang van (het behoud van) een sterk sociaal netwerk. Het vervolg wordt in 2024 in elke regio opgepakt.  In Oosterwolde Noord zijn we gestart met domeinoverstijgend werken. Zie Thema 1.1 Meedoen. 30

      

Inwoners kunnen gebruik maken van Powerful ageing. Zie Thema 1.1 Meedoen. Er is een Stichting Ooststellingwerf Dementie-inclusief opgericht die een informatieve website heeft gemaakt (zie Thema 1.1 Meedoen). Preventief huisbezoek 75+, zie Thema 1.1 Meedoen. We zijn gestart met DementTalent, zie Thema 1.1 Meedoen. Er is een nieuwe cursus ontwikkeld en gegeven aan mantelzorgers van mensen met dementie, zie Thema 1.2 Samenleven. We dragen financieel bij aan het Alzheimercafé. We verstrekken subsidie aan VraagElkaar en de welzijnscoaches van Scala (zie Thema 1.2 Samenleven).

Maatschappelijke effect J. Mensen voelen zich veilig  Ons Gebiedsteam is alert op signalen van huiselijk geweld en weet wat ze moet doen als er een vermoeden is van huiselijk geweld.  Als sprake is van huiselijk geweld, bieden we hulp of schakelen we hulp in.  We bekostigen buurtbemiddeling (zie Thema 1.2 Samenleven).  Zie ook programma 5 'Openbare orde en veiligheid'.  We dragen financieel bij aan Veilig thuis.  We ondersteunden landelijke campagnes als ‘Orange the world’. Maatschappelijk effect K. Mensen leven in een gezonde leefomgeving  In omgevingsplannen en omgevingsscans is er aandacht voor gezondheid in de fysieke leefomgeving.  We investeren op allerlei manieren in een gezonde leefomgeving (denk aan speelvoorzieningen, groene schoolpleinen, fietspaden, watertappunten, gezonde school, gezonde sportkantine, rookvrije gebieden, hoge nood app et cetera).  We faciliteren de Stichting Hartveilig Ooststellingwerf. Zij zorgen voor een dekkend netwerk van AED’s en vrijwilligers. Wat heeft de inwoner daa rvan gemerkt Maatschappelijke effect H. Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen  Sportverenigingen en scholen hebben tools om de gezonde keuze makkelijker te maken voor inwoners/leerlingen.  Inwoners komen steeds vaker projecten en informatie tegen op het gebied van gezonde keuzes op gebied van voeding, water drinken en bewegen.

 Inwoners hebben meer inzicht in eigen leefstijl en fitheid.  Inwoners nemen deel aan werkgroepen voor bijvoorbeeld de bloeizones.  Inwoners nemen deel aan beweegprogramma's en krijgen hulp bij toeleiding naar een sportvereniging.  Inwoners kunnen deelnemen aan sociale activiteiten en bouwen aan sociale contacten. Maatschappelijke effect I. Mensen ervaren dat rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden  Inwoners worden betrokken bij de beleidvorming voor ouderen en dementie.  Inwoners zijn zelf actief in werkgroepen of vrijwilligerswerk voor ouderen.  Inwoners ervaren dat er een start gemaakt is met het dementievriendelijker maken van onze gemeente. Maatschappelijke effect J. Mensen voelen zich veilig  Inwoners kregen informatie over waar ze zich kunnen melden (Veilig thuis) als er sprake is van huiselijk geweld en kindermishandeling en wat signalen waren van huiselijk geweld en kindermishandeling.  Inwoners ervaarden dat zij er niet alleen voor stonden en hulp konden ontvangen, bijvoorbeeld bij het Gebiedsteam als er sprake was van huiselijk geweld en/of kindermishandeling bijvoorbeeld bij het Gebiedsteam.  Inwoners konden merken dat de gemeente initiatieven van partijen die zich inzetten tegen geweld ondersteunde en stimuleerde.

31