Aandachtsgebieden Stellingwerven voortgangsrapportage 2020

Mede door corona is deze activiteit nog maar zeer beperkt opgestart. Met de werkgroep Ketelhuis, de kleine klankbordgroep, de kookclub, de weggeefwinkel, het uitleenpunt gereedschap en de aanwezigheid van Wijknet in de wijk is een basis gelegd voor een versterking van de leefbaarheid in de volgende projectfase. In het projectplan 2020-2023 krijgen de sociale aspecten in het Haerenkwartier dan ook meer aandacht. 5.4.4

DE WERKWIJZE ‘VAN ONDEROP’ IN HET HAERENKWARTIER

Veel inwoners van het Haerenkwartier hebben te maken met dagelijkse stress om hun hoofd boven water te houden en hebben daarom vaak ‘genoeg aan zichzelf’. Inwoners met een lage sociaal economische status hebben weinig begrip voor en vertrouwen in de overheid. In 2017 is daar de

14 De bewonerscommissie is al langer geen formele gesprekspartner meer van Actium.

26

stress en het wantrouwen rondom de wijkvernieuwing bij gekomen. In de beginperiode was er veel onduidelijkheid en onzekerheid over de toekomst van de eigen woning en daar ging alle energie dan ook naar uit. Er waren een beperkt aantal activiteiten in de wijk: de burendag 2019 op initiatief van de bewonerscommissie, de avondvierdaagse met inzet van inwoners en een feestelijke start van de sloop/nieuwbouw. Inzet en ondersteuning van professionals bleek tijdens deze evenementen noodzakelijk. De inzet van de inwoners bij activiteiten is nog altijd moeizaam te organiseren. Actium en Nijhuis (aannemer) waren positief verrast over het groot aantal geïnteresseerden voor de klankbordgroep wijkvernieuwing; 35 gezinnen zijn vertegenwoordigd. Actium heeft ervoor gekozen om met deze grote groep aan de slag te gaan om zoveel mogelijk draagvlak voor de wijkvernieuwing te organiseren. In het begin was de klankbordgroep niet georganiseerd, het waren 35 individuen. In de loop van het project heeft de klankbordgroep zich, op initiatief van een deelnemer, meer georganiseerd: bijeenkomsten werden door de klankbordgroep voorbereid, en indien nodig, voorbesproken. De betrokkenheid van de klankbordgroep is na twee jaar nog onverminderd groot.

Uit de klankbordgroep heeft zich een kleine klankbordgroep gevormd met vier inwoners die betrokken blijven bij de dagelijkse ontwikkelingen rondom de wijkvernieuwing tijdens de uitvoering en die de linking pin vormen tussen Actium en de grote klankbordgroep. Deze vier inwoners zijn door de grote klankbordgroep aangewezen voor deze taak. Ondanks het soms logge proces en het aanvankelijke wantrouwen richting het project, is uiteindelijk sprake van een positieve houding ten opzichte van de wijkvernieuwing onder het gros van de inwoners. Uit de kleine klankbordgroep en het beheer van het Ketelhuis is een werkgroep Ketelhuis gevormd. De opbouwwerker begeleidt de werkgroep. Deze werkgroep zal zich in de periode 2020-2023 bezig gaan houden met de leefbaarheid en de ontmoetingsfunctie in de wijk. Om informatie op te halen over de wensen van de inwoners t.a.v. de ontmoetingsfunctie, is in 2019 een enquête uitgezet in de wijk.

Foto 8. Het Ketelhuis in het Haerenkwartier. Een werkgroep buigt zich over invulling hiervan.

27

De weggeefwinkel en de kookclub worden door inwoners van de wijk gerund. Al met al kan geconcludeerd worden dat er in het Haerenkwartier nog geen grote initiatieven van onderop zijn ontstaan en dat bij kleinere initiatieven en activiteiten sturing noodzakelijk blijft. Maar er is wel degelijk beweging richting burgerparticipatie. De groepen worden dan wel begeleid en aangestuurd door professionals, maar de betrokken inwoners trekken steeds meer verantwoordelijkheid naar zich toe. De weggeefwinkel en de kookclub functioneren zelfstandig.

5.4.5

LANGDURIGE PROJECTEN EN DE BORGING VAN DE RESUL TATEN IN HET HAERENKWARTIER

Er zullen levensloopbestendige en seniorenwoningen worden toegevoegd aan de woningvoorraad. Er zullen nieuwe toegangswegen komen, de parkeerruimte wordt anders ingedeeld en er zal aandacht zijn voor faciliteiten voor spel en ontspanning in de wijk. Deze aanpassingen in de fysieke omgeving zijn blijvend. De wijkvernieuwing leidt tot een volledig nieuwe wijk en veel nieuwe inwoners. Dit kan een blijvend effect hebben op de samenstelling en de dynamiek in de wijk. En dus ook op het inkomen en de (arbeids)participatie. De woningvoorraad bestaat opnieuw uit sociale huurwoningen onder de huurtoeslaggrens, waardoor het gemiddelde inkomen niet veel kan stijgen. Door de sloop/nieuwbouw worden de woningen energiezuiniger dan ze nu zijn. De energiezuinige woningen zouden in ieder geval moeten kunnen bijdragen aan een blijvende stijging van het besteedbaar inkomen. Omdat het economisch goed gaat, is er op dit moment onvoldoende potentieel om arbeidsparticipatie projecten te draaien: iedereen die kan werken, is aan het werk. De projecten kunnen indien nodig weer opgestart worden. 5.5 HAULERWIJK – EEN SCHETS VAN DE INWONERS Haulerwijk telt relatief veel jeugd in de leeftijdsgroep van 12-17 jaar en relatief veel huishoudens met een laag inkomen t.o.v. de gemeente Ooststellingwerf als geheel.

In 2017 kwam bijna de helft van de meldingen jeugdoverlast van de gemeente Ooststellingwerf uit Haulerwijk. Er is weinig overleg en wederzijds begrip tussen jong en oud. Vóór 2017 zijn jeugdvoorzieningen gerealiseerd, zoals een jeugdhonk, een skatebaan en een ontmoetingsplaats voor jongeren in zeecontainers. Een ontmoetingsplek voor jongeren waarbij sprake is van ouderlijk toezicht, zoals voorheen in de sportkantine, ontbreekt. Haulerwijk heeft een hoge organisatiegraad. Veel inwoners zijn actief in verenigingen en andere verbanden. Wel wordt het steeds lastiger om voldoende vrijwilligers te vinden, veel werk komt neer op weinig schouders van vooral senioren uit het dorp. Bij de start van de uitvoering van het project Het betrokken dorp (2018) concludeerde bureau Beke op basis van ruim 300 enquêtes en gesprekken in Haulerwijk het volgende: Φ

Circa een tiende van de inwoners van Haulerwijk geeft aan vaak overlast te ervaren. Daar staat tegenover dat bijna tweederde van de inwoners zelden tot nooit overlast ervaart;

Φ

Rotzooi achterlaten, rondhangen, geluidsoverlast, vernield straatmeubilair en gevaarlijk rijgedrag vormen de top-5 van overlastgevende gedragingen in Haulerwijk. Hot spots van overlast zijn het dorpscentrum, het park en de Samensprong. Overlast manifesteert zich met name in het weekend; 28

Φ

Het veiligheidsgevoel van inwoners bedraagt gemiddeld een 7,8. Naarmate de ervaren overlast toeneemt, scoren respondenten lager op het ervaren veiligheidsgevoel;

Φ

Er lijkt geen consensus onder inwoners te zijn over wat jeugd wel en niet mag doen op straat, terwijl respondenten dit wel van belang achten. Meer dan een derde (38%) van de inwoners spreekt de jeugd en/of ouders niet aan op verkeerd gedrag.

5.6 HAULERWIJK - BETROKKEN PARTIJEN EN SAMENWERKING Uit de netwerkanalyse blijkt dat alle partijen die direct bij de uitvoering van het project betrokken zijn in nauwe verbinding staan met elkaar, met Plaatselijk Belang in het midden. Via Plaatselijk belang en/of de dorpencoördinator zijn alle betrokken partijen voldoende op de hoogte van elkaars werkzaamheden. Het is vanaf de start van Het betrokken dorp de bedoeling geweest om ook zoveel mogelijk andere partijen in het dorp bij het project te betrekken. Het is bekend dat heel veel partijen in Haulerwijk op de hoogte zijn van het project en dat dat direct of indirect heeft geleid tot veel reuring en activiteiten. Het Plaatselijk Belang heeft de gemeente aangeboden een masterplan te maken waarin alle initiatieven uit het dorp in samenhang worden uitgewerkt. De gemeente heeft daar enthousiast op gereageerd en er is een notitie gemaakt. Een aantal partijen in Haulerwijk heeft samengewerkt aan (de uitvoering van) het masterplan. Plaatselijk Belang heeft een ronde langs allerlei partijen in Haulerwijk gemaakt om het masterplan inhoud te geven. Onderdelen zijn een multifunctionele accommodatie, ook voor sportverenigingen, verbetering van het dorpspark, de kwestie van jeugdoverlast bij de JOP, et cetera. Helaas heeft dit niet geleid tot het gewenste resultaat.15

5.7 DE RESULTATEN IN HAULERWIJK 5.7.1

DE INPUT EN THROUGHPUT IN HAULERWIJK 16

Vanuit Het betrokken dorp zijn zoals gepland tientallen dialooggesprekken gevoerd met individuen en organisaties in Haulerwijk. Daarnaast zijn Young Leaders trainingen aangeboden aan jongeren. De jongerenwerkers van Scala Welzijn zijn getraind om de methodiek van Young Leaders opnieuw toe te kunnen passen en er is fenomenologisch onderzoek uitgevoerd. Lopende het traject is nog meer ongeplande input en throughput geleverd. Een aantal initiatieven van onderop heeft cofinanciering ontvangen vanuit het project, de projectleiding heeft geadviseerd en een verbindende en stimulerende rol gespeeld bij initiatieven van onderop en het door de gemeente geplande dorpsgesprek is door de projectleiding uitgevoerd. Tevens is een aanvullende subsidie van 200.000 euro vanuit Maatschappelijke Diensttijd en een aantal externe fondsen toegevoegd aan het project.17

15 https://www.omropfryslan.nl/nieuws/975537-geen-nieuw-multifunctioneel-centrum-haulerwijk-

ongelooflijk-sneu-voor-het-dorp 16 Een gedetailleerd overzicht van de input en throughput van de afzonderlijke projecten is opgenomen in

de projectkaarten (zie bijlage 2). 17 Deze gelden worden breder in de gemeente Ooststellingwerf besteed.

29

5.7.2

DE OUTPUT EN OUTCOME IN HAULERWIJK 18

Er hebben in totaal 25 à 30 jongeren een certificaat gehaald als ‘Young Leader’ en drie jongerenwerkers van Scala hebben met succes het train de trainer programma afgerond. Eén van de activiteiten vanuit Young Leaders was een poolparty bij het zwembad de Haulewelle. 19 Jongeren die de Young Leaders training hebben gevolgd, hebben ook ondersteund bij de opening van het dorpspark met catering en oppimpen van de Jongeren Ontmoetings Plek. Vanuit Plaatselijk Belang is een nieuwe activiteitencommissie (HAP) en een Jongerenorganisatie (JOH) ontstaan. Deze organisaties hebben geleid tot meer activiteiten in het dorp, zowel voor volwassenen als ook specifiek voor jongeren. De dorpsgesprekken, de Young Leaders trainingen en de activiteiten in het dorp hebben geleid tot meer actieve vrijwilligers in het dorp, ook jongeren. Het stadspark is opgeknapt, inclusief het klein dierenpark. Er is jaarlijks een buurtcamping en de Snikkerun is weer georganiseerd. Volgens de wijkagent is het aantal overlastmeldingen met 70 à 80% afgenomen ten opzichte van 2018. Er is meer sociale cohesie in het dorp en meer begrip tussen jong en oud. Partijen weten elkaar beter te vinden en er is meer afstemming. In de zomer van 2019 zijn straatinterviews afgenomen bij 270 inwoners van Haulerwijk.

Met de dialooggesprekken en de straatinterviews zijn in totaal 470 inwoners gesproken, wat betekent dat ongeveer 15% van de inwoners van 15 jaar en ouder in Haulerwijk gesproken is. Uit een eerste analyse van de gesprekken blijkt dat: ●

90% trots is op Haulerwijk vanwege de goede sfeer en omgang tussen mensen, de gemoedelijkheid, gezelligheid, solidariteit en saamhorigheid, de voorzieningen, de natuur en de omgeving en rust;

●

76% verbetermogelijkheden ziet voor het aantal winkels, aantal voorzieningen (voor vrije tijd), aantal activiteiten voor de jeugd, aantal activiteiten en evenementen voor het dorp en de aanpak van jeugdoverlast;

●

26% bereid is om daar zelf een handje aan mee te helpen.

5.7.3

DE INTEGRALITEIT VAN DE AANPAK IN HAULERWIJK

Het betrokken dorp is bij uitstek gericht op sociale aspecten in het dorp. Het was niet de bedoeling om budget vanuit het betrokken dorp aan fysieke aspecten te besteden in Haulerwijk. Desondanks is er wel spinoff van het project zichtbaar in het dorp: het dorpspark en het klein dierenparkje zijn opgeknapt.

18 Een gedetailleerd overzicht van de output en outcome van de afzonderlijke projecten is opgenomen in

de projectkaarten (zie bijlage 2). 19 zie bijvoorbeeld: https://nieuweooststellingwerver.nl/artikel/546149/jeugd-haulerwijk-leert-

leefbaarheid-dorp-verbeteren.html 30

5.7.4

DE WERKWIJZE ‘VAN ON DEROP’ IN HAULERWIJK

Kenmerkend voor Het betrokken dorp is dat vooraf niet gestart is met heel duidelijk afgebakende kaders en opdrachten, maar dat gedurende het project bekeken is wat nodig is en wat uit het dorp aan initiatieven ontwikkeld wordt en daarop te anticiperen. Begin 2018 is gestart met dialooggesprekken in de wijk met inwoners en vertegenwoordigers van organisaties en verenigingen. Tijdens de dialooggesprekken waren drie vragen leidend: waar is men trots op, wat zou beter kunnen en wat is daarvoor nodig? Met de gesprekken is informatie opgehaald over wat er in het dorp speelt, en over de ideeën en initiatieven die inwoners hebben voor Haulerwijk. Uit het HAP zijn dorpsgesprekken voortgevloeid waar zo’n 70 mensen op afkwamen. In de enquêtes die in de zomer van 2019 zijn uitgevoerd door Noorda en co is gevraagd of iemand iets wil doen. Mensen die hebben aangegeven best iets te willen doen (26%) zijn doorgegeven aan het Plaatselijk Belang. Door de dorpsgesprekken en de enquêtes is een hele nieuwe groep van actieve vrijwilligers ontstaan. Er stonden 8 of 9 plannen voor activiteiten op de agenda van 2020. Er is bijvoorbeeld een groep van jonge mannen tussen 25 en 30 die de Snikkeweek willen organiseren. En er is een groep die kinderactiviteiten wil gaan organiseren. Sinds de start van Het betrokken dorp zijn in Haulerwijk heel wat initiatieven van onderop opgestart of doorgestart. Foto 9.

Screenshot van artikelen over initiatieven binnen Haulerwijk

5.7.5

LANGDURIGE PROJECTEN EN DE BORGING VAN DE RESULTATEN IN HAULERWIJK

Het betrokken dorp loopt nog tot en met 2020. Het is dan ook van belang om de opbrengsten van Het betrokken dorp te borgen. Zoals ook al geconstateerd in de voortgangsrapportage van 2018, is één van de uitgangspunten van Het betrokken dorp dat activiteiten altijd draagvlak hebben in het dorp en samen met de inwoners van het dorp opgestart worden, zodat borging automatisch onderdeel is van het project. In de ontwikkelingen tot nu toe is dat ook zichtbaar geworden. Het HAP is onderdeel van het Plaatselijk Belang en het Plaatselijk Belang is nauw betrokken bij alles wat vanuit het Het betrokken dorp opgestart wordt. De dorpencoördinator is betrokken en daarmee is een ingang bij de gemeente Ooststellingwerf geborgd. De netwerkstructuur in het dorp biedt een goede basis voor duurzame resultaten. Daarnaast worden nog aanvullende activiteiten uitgevoerd, gericht op borging: vanuit Het betrokken dorp zijn informele vrijwilligerstrainingen gegeven aan inwoners, om hen te versterken bij hun vrijwilligerswerk. Het betrokken dorp denkt momenteel ook mee bij het inrichten van het gebiedsgericht werken door de gemeente, bijvoorbeeld bij de versterking van de preventiekant van de jeugdzorg. Het gebiedsgericht werken zal na afronding van Het betrokken dorp doorontwikkelen.

Ook binnen activiteiten wordt gedacht aan borging: het structureel toevoegen van jeugdigen aan de groep vrijwilligers die de Sinterklaasintocht organiseert, is een voorbeeld van borging in een project. De jeugdigen maken volwaardig onderdeel uit van de groep.

31

6

BIJLAGEN

Bijlage 1: Geïnterviewde personen Bijlage 2: Projectkaarten Bijlage 3: Sociale netwerkanalyse Bijlage 4: Straatinterviews – Noordwolde vertelt Bijlage 5: Media-archief Haulerwijk

32