2075 Ooststellingwerf concept accountantsverslag 2023 v 2.0

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie

CONCEPT ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

Resultaat en weerstandsvermogen

Gemeente Ooststellingwerf

Controlebevindingen

Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid 13 mei 2024 gewaarborgd Afsluiting

Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

1

Inhoudsopgave

Aan het raad van de gemeente Ooststellingwerf T.a.v. mevrouw A. Hensen, griffier Postbus 38 8430 AA OOSTERWOLDE

Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Behandeld door: Erik Pot Ons kenmerk: 2024 Datum: 13 mei 2024 Geacht bestuur, In opdracht van uw raad hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. U heeft onze opdracht bevestigd door middel van ondertekening van een (jaarlijks terugkerende) opdrachtbevestiging met daarin een aantal formele aspecten in relatie tot onze opdracht en de communicatie daarover. Hierbij ontvangt u het accountantsverslag naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden. Naast dit verslag ontvangt u van ons de controleverklaring alsmede een exemplaar van de gewaarmerkte jaarstukken. Onze controleverklaring dateren wij op DATUM 2024, de datum wanneer de jaarrekening in uw raad wordt vastgesteld. In deze brief gaan wij in op de strekking van onze controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken en rapporteren wij, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen. Onze bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om de gemeenteraad te ondersteunen bij de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet is toegestaan. In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen. NB De verantwoording van JHF is nog niet binnen (jeugdzorg).

Onze eigen kwaliteitscontrole loopt nog.

Met vriendelijke groet,

Eshuis Registeraccountants B.V.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

2

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

Stand van zaken invoering rechtmatigheidsverantwoording Zoals we eerder aan u gerapporteerd hebben, heeft het rijk besloten dat met ingang van 2023 niet langer de accountant maar het college van burgemeester en wethouders verantwoording aflegt en een conclusie trekt over het rechtmatig handelen binnen de gemeente Ooststellingwerf. Onze rol beperkt zich tot het toetsen of in de rechtmatigheidsverantwoording, die in de jaarstukken wordt behandeld in de bestuursverklaring en de toelichting daarop in de paragraaf bedrijfsvoering, de bevindingen, die voorvloeien uit de interne controles en anderszins zijn geconstateerd, getrouw zijn weergeven. Begin 2024 zijn decentrale overheden en accountants geconfronteerd met de mededeling van het ministerie van BZK dat het regelgevend kader voor de rechtmatigheidsverantwoording nog niet af is. De gemeentewet en de wet gemeenschappelijke regelingen zijn weliswaar gewijzigd maar dat geldt niet voor uw verslaggevingsregels, het BBV, en voor onze controlecriteria, zoals opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Inmiddels is bekend geworden dat de Algemene Rekenkamer heeft aangegeven fundamentele bezwaren te hebben tegen de voorgestelde regelgeving. Dat houdt snelle aanpassing van de regels tegen.

Dat betekent niet dat de rechtmatigheidsverantwoording niet kan worden opgesteld of dat de controle daarop nog niet is uitgevoerd, omdat op basis van de conceptregelgeving en daarop gebaseerde uitspraken toelichtingen, veel mogelijk is. Onze cijfermatige controles ondervinden hier geen hinder van en u bent zelf aan de slag gegaan met de rechtmatigheidsverantwoording. Inmiddels heeft BZK in IBI Nieuwbrief 121 decentrale overheden gevraagd om, conform de gewijzigde Gemeentewet, “gewoon” een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Op 12 april is door de NBA, de beroepsorganisatie van accountants, nadere guidance uitgebracht met een aantal scenario’s rondom de rechtmatigheidsverantwoording en de gevolgen per scenario voor de inhoud van de controleverklaring. Met de informatie van BZK en NBA is echter helder geworden op welke wijze organisaties en accountants de werkzaamheden voor de jaarrekening 2023 af kunnen ronden. Een modeltekst voor de verklaring is in de maak.

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving

1. Hoofdlijnen van onze controle..................................................................................... 5 2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie .......................................................................... 7 3. Resultaat en weerstandsvermogen .............................................................................. 9 4. Controlebevindingen ................................................................................................ 11 5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen .............................................................. 20 6. Automatiseringsomgeving ........................................................................................ 22 7. Onafhankelijkheid gewaarborgd ................................................................................ 22 8. Afsluiting ................................................................................................................ 25 Bijlage 1: Verplichte rapportage inzake de SiSa-bijlage

Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

4

1. De hoofdlijnen van onze controle Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Onderwerp

Strekking van de controleverklaring

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

Resultaat 2023 en vermogenspositie

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

Verslaggeving en WNT Controleverschillen

Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd

Kwaliteit van de interne beheersing

Afsluiting Signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik

Belangrijke schattingen in de jaarrekening

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

Bevindingen Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken over de getrouwheid van de cijfers in de jaarrekening. Onderdeel hiervan is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Op pagina NUMMER van de jaarstukken treft u de bestuursverklaring aan. Onderdeel van onze controle blijft de getrouwheid en de rechtmatige besteding van de specifieke uitkeringen. Over 2023 is een resultaat gerealiseerd van € 3,9 miljoen positief. Over 2022 is een positief resultaat gerealiseerd van € 5,1 miljoen. Het totale eigen vermogen komt ultimo 2023 uit op € 41,8 miljoen (ultimo 2022: € 39,7 miljoen). Dit betekent een solvabiliteit van 47% (ultimo 2022 was dat 46%). Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2023 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben verder geconcludeerd dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen niet inconsistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Tevens hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT. In hoofdstuk 5 hebben wij een overzicht opgenomen van de niet gecorrigeerde controleverschillen. Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel.

In onze managementletter van 14 december 2023 hebben we onze bevindingen uit de interim-controle meer in detail beschreven. Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons onder meer bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen zijn gemeld van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik. Wij hebben tijdens de controle geen aanwijzingen verkregen dat bij u sprake is van fraude, misbruik of oneigenlijk gebruik. De rechtmatigheidsverantwoording leidt tot meer focus op misbruik en oneigenlijk gebruik in overheidsorganisaties. Iedere jaarrekening bevat schattingen bijvoorbeeld in de waardering van vaste activa, vorderingen, voorraden, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. De schattingsmethoden zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar en de door u gekozen methoden zijn aanvaardbaar.

5

Dataveiligheid en IT Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

Bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording

Verplichte rapportering over fraude en continuïteit

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

Verantwoording specifieke uitkeringen

Uw IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. De eisen die in de praktijk gesteld worden aan IT en dataveiligheid nemen nog steeds toe maar op alle fronten de norm halen is gelet op uw schaalgrootte uitdagend geworden. U realiseert zich dat 100% veiligheid niet bestaat, maar u doet datgene wat passend is in uw omstandigheden. Met ingang van 2023 geven wij alleen een oordeel omtrent de getrouwheid en niet meer een separaat oordeel omtrent de financiële rechtmatigheid. Het college van burgemeester en wethouders heeft hierover zelf gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt onder ons rechtmatigheidsoordeel. Wij hebben geen andere bevindingen dan door u zelf in de jaarrekening opgenomen. Op grond van de beroepsvoorschriften voor accountants dienen wij sinds het boekjaar 2022 in onze controleverklaring actief te rapporteren over de werkzaamheden die wij doen met betrekking tot deze onderwerpen. Daarbij is het belangrijk dat de gemeente zelf ook een analyse maakt en een standpunt inneemt met betrekking tot de mate waarin de risico’s in beeld zijn, maatregelen zijn getroffen om de risico’s te verkleinen en wat de beoordeling is over eventuele resterende risico’s. U hebt deze beide onderwerpen meegenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Wij benadrukken dat de passages in de controleverklaring zijn toegevoegd op grond van wettelijke verplichtingen en niet omdat we specifieke bevindingen hebben. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. De gemeente Ooststellingwerf kent diverse specifieke uitkeringen. Het aantal neemt de laatste jaren snel toe. Dat betekent niet alleen dat de financiering van gemeenten meer en meer incidenteel plaatsvindt maar ook de verantwoordingsdruk en controledruk nemen toe. Dat vraagt extra inspanning van de organisatie en van ons. In gezamenlijkheid zijn we erin geslaagd om de benodigde informatie tijdig te verwerken en te controleren. De verplichte tabel waarin wij onze bevindingen moeten rapporteren is in de bijlage opgenomen. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstoleranties voor SiSa overschrijden.

6

2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: Het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken.

Resultaat en weerstandsvermogen

De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken.

Controlebevindingen

Openbaarmaking

Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die is gedateerd op DATUM, de datum van de behandeling in de raad. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag niet worden gepubliceerd. Het andere exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Deze mag openbaar gemaakt worden. Het is niet toegestaan de origineel getekende verklaring openbaar te maken.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie

Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Deze werkwijze is van belang om misbruik van onze handtekening te voorkomen. Indien wij constateren dat toch gebruik gemaakt is van een controleverklaring met onze handtekening zullen wij u verzoeken dit te herstellen, bijvoorbeeld door de jaarstukken van het internet af te halen, dan wel de fysieke verspreiding ongedaan te maken. Vanzelfsprekend treden wij in die situaties met u in overleg over de manier waarop dit moet plaatsvinden. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring zonder persoonlijke handtekening, wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Indien u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat ("u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening").

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

7

Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met en zonder handtekening. De versie zonder handtekening kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. De versie met handtekening is alleen bestemd voor uw archief. Verspreiding daarvan is niet toegestaan. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

8

3. Resultaat en weerstandsvermogen Inhoudsopgave

3.1 Resultaat 2023

Hoofdlijnen van onze controle

U hebt het boekjaar 2023 afgesloten met een positief resultaat van € 3,9 miljoen. De begroting na wijziging sluit met een negatief resultaat van ruim € 0,6 miljoen. Het boekjaar 2022 heeft u afgesloten met een positief resultaat van € 5,1 miljoen. Het positieve resultaat is als “het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening” afzonderlijk zichtbaar in de balans.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Een resultaat is het verschil tussen het totaal aan baten enerzijds (bij u over 2023 € 94,7 miljoen) en het totaal aan lasten van € 92,6 miljoen). Dat komt bij u neer op € 2,1 miljoen Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en de onttrekkingen komt uit op € 1,8 miljoen. De som van het saldo van de baten en lasten (€ 2,1 miljoen) en deze mutaties (€ 1,8 miljoen) is het jaarrekeningresultaat 2023 uitgekomen op € 3,9 miljoen. Bij analyse van uw positieve resultaat over 2023 blijkt dat incidentele factoren een belangrijke rol hebben gespeeld. In uw jaarstukken is op pagina 11 in de Analyse gerealiseerd resultaat en in de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening (per programma) aangegeven hoe het resultaat tot stand is gekomen. Voorbeelden van dergelijke incidentele factoren zijn een hogere uitkering uit het gemeentefonds, een voordeel op programma 1 ‘armoede’, een voordeel op de Wmo, een hogere uitkering sociaal domein Oekraïnegelden en een nadeel op jeugdhulp. 3.2 Vermogenspositie De ontwikkeling van uw vermogenspositie hebben we in onderstaande tabel weergegeven in zowel een solvabiliteitspercentage als in een absoluut bedrag.

Hoewel het hebben van een stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. De positieve resultaten brengen een toename van het eigen vermogen en een toename van de solvabiliteit met zich mee. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is uitgebreid ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert en het daarvoor benodigde en beschikbare weerstandsvermogen. U concludeert dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is om de risico’s af te dekken. U hebt vermeld dat het benodigde weerstandsvermogen € 2,7 miljoen bedraagt. Zou u besluiten om een deel van het gerealiseerde resultaat toe te voegen aan de algemene reserve, dan zou daarmee het weerstandsvermogen verder versterkt worden.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

9

In het navolgende overzicht vatten we uw vermogenspositie samen, zowel vanuit de balans als vanuit uw exploitatie (bedragen * € 1.000). Inhoudsopgave

Vermogenspositie

Hoofdlijnen van onze controle

Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Totaal eigen vermogen Solvabiliteit in %

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

29.724 8.175 3.857 41.756 47

26.792 7.819 5.129 39.740 46

22.738 7.165 4.039 33.942 41

In de jaarrekening concludeert u zelf dat uw vermogenspositie en uw begroting voor 2024 voor de komende tijd voldoende waarborgen bieden als het gaat om de continuïteit van uw organisatie.

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

10

4. Controlebevindingen Inhoudsopgave

4.1. Algemeen

Hoofdlijnen van onze controle

In onze managementletter 2023 hebben we gemeld dat de interne beheersing binnen uw gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Interne beheersing is bij u belangrijk en u hebt een professionele interne controlestructuur opgezet. U staat open voor advies, maar maakt daarbij wel uw eigen afwegingen en dat is terecht. Die conclusie is bij de jaarrekeningcontrole niet veranderd.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

De eisen aan de interne beheersing bij decentrale overheden nemen zowel maatschappelijk gezien als vanuit het accountantsvak steeds verder toe. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft u gebruikt om risico’s, beheersmaatregelen, de uit te voeren controles en de restrisico’s nog beter met elkaar te verbinden. De uitgevoerde controles leiden niet alleen tot een onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording maar ook tot meer inzicht in de kwaliteit van processen. 4.2 Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu.

Dit ziet niet alleen toe op gedragingen op de werkvloer, maar ook op bestuur en toezicht. Op grond van de verslaggevingsregels geldt voor veel organisaties de verplichting om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. U bent alert op fraude en u beschikt over een frauderisicoanalyse. Ook in uw interne controles heeft dit onderwerp aandacht. De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Datzelfde geldt ook voor integriteitsrisico’s en mogelijke niet-naleving van regelgeving. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

11

op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, (langdurige) samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels. Daarnaast onderkennen we risico’s in bepaalde delen van de opbrengstverantwoording. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

Wanneer sprake is van een aanwijzing voor fraude, dan communiceren wij dit met de directie. In sommige gevallen, bij fraude in de top van de organisatie, of wanneer onvoldoende herstelwerkzaamheden worden ondernomen, melden wij dit aan de toezichthouder. In dat geval rapporteren wij daar veelal separaat over. Tijdens onze werkzaamheden besteden wij ook aandacht aan elementen van beïnvloeding en druk die kunnen leiden tot een aantasting van het bestuurlijk handelen binnen de organisatie. Tijdens de controle hebben wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, maar daarbij merken wij op dat onze controle niet specifiek gericht is op het ontdekken van fraude. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2023 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. 4.3 Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de organisatie om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren.

Naast ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants leiden de hogere inflatie, de energieprijsontwikkeling en de reactie van de deelnemende overheden hierop, tot een andere beoordeling van continuïteitsrisico’s. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Net als ten aanzien van het onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit met ingang van 2022 verplicht. Hoewel vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals de coronapandemie en de energieprijsontwikkeling kunnen van invloed zijn op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt. In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over de toekomst. U hebt in de paragraaf Bedrijfsvoering aangegeven dat er geen voornemens bestaan om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gewaarborgd is. Dat zijn wij met u eens.

12

4.4 Verantwoording Specifieke uitkeringen Ter voorkoming van onnodige verantwoordingdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit, moeten worden verantwoord. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

De verantwoordingsgegevens voor deze regeling worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen. De controlevoorschriften voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole. Hierin staat onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken en zijn specifieke rapporteringsgrenzen voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2023 van de gemeente Ooststellingwerf die deze grenzen overschrijden. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de bevindingen, ook als er geen fouten en onzekerheden zijn aangetroffen. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld.

Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd

In de jaarrekening is voor regeling E84 een niet correcte balanspositie geconstateerd van € 84.000. De SiSa-bijlage zelf is wel correct. U hebt in overleg met ons besloten om, in verband met de relatief geringe omvang, de jaarrekening op dit punt niet aan te passen. Wij hebben met u afgestemd dat wij dit bedrag meenemen in onze foutevaluatie aangezien dit bedrag hoger ligt dan onze rapporteringsgrens van afwijkingen.

Afsluiting 4.5 Rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de door u aangereikte documentatie, ter onderbouwing van uw eigen verantwoording omtrent de financiële rechtmatigheid, onderzocht. De onderwerpen die door u specifiek zijn beoordeeld hebben betrekking op de begrotingsrechtmatigheid en de aanbestedingswetgeving. 4.5.1 Begrotingsrechtmatigheid In bijlage D gaat u in op de begrotingsrechtmatigheid. Na het beoordelen van uw analyse met betrekking tot de begrotingsrechtmatigheid delen wij uw conclusies. U heeft een analyse gemaakt van de overschrijdingen op budgetniveau, binnen de programma’s. Tot en met 2022 bevatte de Kadernota Rechtmatigheid een tabel met diverse mogelijkheden van overschrijding van de begroting. Als overschrijdingen bijvoorbeeld te wijten waren aan open einde regelingen, gecompenseerd werden door niet

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

13

begrote baten, dan wel passen binnen het door de raad vastgestelde beleid, dan hoefde de accountant dergelijke overschrijdingen niet mee te nemen in zijn oordeelsvorming.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

De Kadernota 2023 en de interpretatie daarvan zoals die blijkt uit stellingnames van de Commissie BBV, is strenger dan voorgaande jaren. Alle overschrijdingen van de begroting tellen mee voor de vraag of de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens wordt overschreden. Ook overschrijdingen met de achtergrond zoals hiervoor beschreven. Dat geldt zelfs als u hierover afspraken hebt gemaakt in de financiële verordening. Tevens moet u ingaan op onderschrijdingen van lasten alsmede over en onderschrijdingen van de baten. Dat doet u in de programmaverantwoording. Voor deze afwijkingen van de begroting volstaat tijdige melding aan de raad, on overeenstemming met uw financiële verordening. Met andere woorden: ten aanzien van de overschrijding van de begrote lasten en de weging gelden strengere regels dan voorgaande jaren, ondanks dat de wetgever meermaals heeft aangegeven met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording geen inhoudelijke wijzigingen te beogen. Kortgezegd in een voorbeeld. Stel uw verantwoordingsgrens is € 5 miljoen. Het totaal van de overschrijdingen van de begroting is € 6 miljoen. Voor € 4 miljoen betreft dit acceptabele afwijkingen, conform met de raad gemaakte afspraken. Dan moeten we nog steeds de totale € 6 miljoen afzetten tegen de grens (€ 5 miljoen dus) en niet de € 2 miljoen die niet acceptabel is.

In dit voorbeeld kan de gemeente niet volstaan met een “schone” rechtmatigheidsverantwoording die beperkt blijft tot de standaard tekst, maar moet zij deze aangetroffen afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording opnemen. Uit de nieuwe Kadernota rechtmatigheid blijkt dat niet alleen naar overschrijdingen op de lasten moet worden gekeken maar dat onderschrijdingen op zowel lasten als baten ook als onrechtmatig moet worden aangemerkt. Vanzelfsprekend komt daarbij de vraag op hoe diep en nauwkeuring onderschrijdingen dienen te worden geanalyseerd om mogelijke onrechtmatigheden te detecteren. De afgelopen periode hebben wij daar gezamenlijk over gesproken waarbij is vastgesteld dat er sprake is van een ingroeiperiode. Voor 2023 zijn de onderschrijdingen weliswaar door u beoordeeld maar er is nog geen sprake van een diepgaande analyse. Wij blijven graag met u in overleg teneinde deze materie nader vorm te geven. Wij hebben kennis genomen van uw inventarisatie en analyse van de overschrijdingen ten opzichte van de begroting op programmaniveau. Op de programma’s is sprake van overschrijdingen voor een totaalbedrag van € 3,02 miljoen. Op de investeringsbudgetten is geen sprake van overschrijdingen en er is volgens uw analyse geen sprake van ongeautoriseerde reservemutaties. Daarmee komen de totale begrotingsonrechtmatigheden uit op € 3,02 miljoen.

Deze begrotingsonrechtmatigheden worden door u als acceptabel aangemerkt vanwege het feit dat sprake is open einde regelingen of dat de overschrijdingen passen binnen bestaand beleid. Desondanks moet u deze € 3,02 miljoen “bruto” wegen en afzetten tegen uw verantwoordingsgrens. 4.5.2 Voorwaardencriterium: Europees aanbesteden Belangrijke elementen met betrekking tot het voorwaardencriterium zijn de verstrekkingen in het sociaal domein, subsidies en de naleving van de aanbestedingsregels.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

14

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Gedurende 2023 zijn vragen onder enkele Friese gemeenten opgekomen omtrent de rechtmatigheid van uitbestedingen door Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân. Op grond van spoedeisendheid zijn contracten Jeugd door SDF verlengd zonder dat daaraan voorafgaand een aanbestedingsprocedure kon worden afgerond. Op grond van de inzet van een onafhankelijke jurist is gebleken dat er geen sprake is van onrechtmatigheid. Indien wel sprake zou zijn geweest van onrechtmatigheid zou dit voor gemeente Ooststellingwerf hebben betekend dat, gezien de mate van verbondenheid met SDF de bestedingen aan jeugdzorg in de foutevaluatie als onrechtmatig zou moeten worden meegewogen. Met het feit dat de betreffende gemeenten zich hebben geconformeerd aan de uitkomst van het onderzoek door een onafhankelijke jurist is de dreiging van onrechtmatigheid op dit punt van de baan. De opgekomen discussie heeft daarmee uiteindelijk geen invloed op de strekking van uw rechtmatigheidsverklaring. Wij hebben uw analyse met betrekking tot Europees aanbesteden en de daaruit voortvloeiende conclusies beoordeeld. De analyse is uitgevoerd op de totalen per leverancier, met een verdiepingsslag naar de aard van de dienstverlening. Er is over 2023 sprake van onrechtmatigheid voorvloeiend uit het niet voldoen aan de regels van Europese aanbesteding tot een bedrag van € 125.000.

Wij kunnen ons vinden in de door u gekozen aanpak en komen bij een nadere analyse niet tot een andere conclusie. 4.5.3 M&O-criterium Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, danwel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties. Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. De gemeente Ooststellingwerf beschikt over een nota M&O en heeft in de processen maatregelen ingebouwd om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen.

Conclusie uit hoofdstuk 4.5 Uw Raad heeft de verantwoordingsgrens vastgesteld op 3% van het totaal van de lasten. Dat betekent een grens van € 2,8 miljoen. De geconstateerde bevindingen over de drie rechtmatigheidscriteria tellen op tot € 3,145 miljoen en dat is hoger dan uw verantwoordingsgrens. Daarmee is de verantwoordingsgrens overschreden en kunt u niet volstaan met een rechtmatigheidsverantwoording waarin alleen de door de commissie BBV voorgeschreven standaard tekst is opgenomen.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

15

4.6 Het maken van schattingen

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het resultaat kunnen beïnvloeden. Binnen uw organisatie hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van (de waarde van) de materiele vaste activa, de voorraad grond/onderhanden werk grex, de vorderingen en de kortlopende schulden en de noodzaak tot het treffen van voorzieningen. Tijdens onze werkzaamheden hebben wij geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen evalueert. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt. Deze informatie kunt vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren. 4.7 Grondexploitatie

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

De balanswaarde van de voorraad gronden bedraagt ultimo 2023 € 1,0 miljoen, waar dat ultimo 2022 € 0,8 miljoen betrof. Industrieterrein Venekoten is in financieel opzicht het belangrijkste complex. De balanswaarde betreft een relatief gering bedrag, zowel ten opzichte van het balanstotaal als ten opzichte van de totale baten van de gemeente (ongeveer 1%). In uw plannen voor de toekomst geeft u aan dat in toekomstige complexen relatief veel sociale woningbouw of betaalbare koop zal worden gerealiseerd. Dit zal naar verwachting een drukkend effect hebben op het financiële resultaat van de complexen. Het is onze rol en verantwoordelijkheid om op basis van de beschikbare informatie, documentatie en verwachtingen van betrokkenen een oordeel te vormen over uw balanswaardering. De controle geeft ons verder geen aanleiding tot het maken van opmerkingen in deze rapportage. 4.8 Sociaal domein: nog steeds een groot beslag op uw middelen We nemen u kort mee in de verschillende onderdelen van het sociaal domein. 4.8.1 Uitvoering PGB Wmo en Jeugdwet door de SVB Er is ten aanzien van de PGB’s nog steeds sprake van “gedwongen winkelnering” voor gemeenten. De uitvoering van de PGB’s geschiedt door de Sociale VerzekeringsBank (SVB). De controle op de uitvoering en de financiële verantwoording aan de gemeenten wordt gedaan door de interne accountant van de SVB.

Bij de verantwoordingen over 2023 heeft deze accountantsdienst een verklaring met beperking afgegeven.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

16

Hoewel de SVB de administratieve uitvoering van de PGB’s verzorgt, doet zij zelf geen onderzoek naar de prestatielevering. Bestedingen uit hoofde van WMO en Jeugd (zowel ZiN als PGB) worden intern gecontroleerd op rechtmatigheid binnen de toewijzing. Dit is onderdeel van het reguliere controleplan. Daarnaast doet heeft de gemeente gericht cliëntonderzoek gedaan naar de prestatielevering. Daaruit komen geen onzekerheden die uitgaan boven onze rapporteringsgrens. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Omdat de gemeente deze eigen controles heeft uitgevoerd houdt dit per saldo in dat wij als accountant van gemeente Ooststellingwerf kunnen uitgaan van de door de SVB gemelde projectie van de “meest waarschijnlijke fout” in de uitvoering zoals opgenomen in de projectiebrieven Wmo en Jeugd. Bij de “meest waarschijnlijke fout” gaat het bij gemeente Ooststellingwerf om bedragen die onder de grens van onze rapporteringstolerantie liggen. 4.8.2 CAK verantwoordelijk voor de inning van de eigen bijdragen In verschillende gevallen zijn de mensen aan wie ondersteuning wordt toegekend een eigen bijdrage verschuldigd. Stichting Centraal Administratie Kantoor AWBZ (CAK) is de instantie die de berekening en inning van de eigen bijdrage verzorgt en deze doorbetaalt aan de gemeente. Net als bij de uitvoering van de PGB’s zijn gemeenten verplicht het CAK in te schakelen en heeft men niet de keuze om het zelf ter hand te nemen. Gemeenten hebben geen inzicht in de berekening van de hoogte van de eigen bijdrage en kunnen daar dus ook geen verantwoordelijkheid voor dragen. Systeemtechnisch betekent dit dat gemeenten alleen verantwoordelijk zijn voor de aanmelding van cliënten bij het CAK.

In de Kadernota rechtmatigheid is aangegeven dat de juistheid en de volledigheid van de eigen bijdrage niet vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en daarmee ook niet onder de reikwijdte van uw rechtmatigheidsverantwoording. 4.8.3 Jeugdwet, Wmo, zorg in natura Voor de daadwerkelijke uitvoering van de zorg heeft gemeente Ooststellingwerf zelf, dan wel samen met andere opdrachtgevers, tal van zorgaanbieders gecontracteerd om de feitelijke zorg te leveren. De gemeente verstrekt zorg op basis van door de gemeente zelf vast te stellen indicaties (Wmo), dan wel op basis van doorverwijzingen door daartoe bevoegde professionals (Jeugdwet). Er is uiteraard in de loop van het jaar het nodige contact tussen gemeente en zorgaanbieders, en tussen gemeente en cliënten, in belangrijke mate via elektronisch berichtenverkeer. Intern worden controles uitgevoerd om de rechtmatigheid van de bestedingen en verstrekkingen uit hoofde van WMO en Jeugdwet vast te stellen. Als sluitstuk ontvangt de gemeente na afloop van het boekjaar van de zorgleveranciers productieverantwoordingen, waarbij boven een afgesproken grens een controleverklaring van de accountant van de zorgaanbieder vereist is.

Openstaand: Verantwoording JHF De gemeente analyseert de ontvangen verantwoordingen en controleverklaringen, legt verbanden met de eigen gemeentelijke administratie, klachtenregistraties, contacten met zorgaanbieders en cliënten en vormt zich op basis van het totaal van deze informatie een oordeel over de vraag of de zorg in voldoende mate is geleverd en daarmee de zorgkosten rechtmatig zijn betaald.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

17

Wij hebben deze analyses van de gemeente beoordeeld en constateren dat als gevolg van administratieve verschillen en ontbrekende verantwoordingen van zorgaanbieders sprake is van onzekerheden tot een totaal van € ….000. Dit ligt onder / boven onze rapportagegrens en daarom nemen we dit bedrag wel/niet mee in de evaluatie in hoofdstuk 7. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd

Op basis van actuele informatie (een overzicht van DATUM) constateren wij dat de onderhanden werk positie “Jeugd resultaat gestuurde inkoop” uitkomt op een vordering van € …000, terwijl er als schatting van deze post een verplichting van € ...000 is opgenomen. Het verschil van € ..000 nemen wij mee als schattingsverschil in onze evaluatie in hoofdstuk 7. 4.8.4 Participatiewet Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van de uitvoering van de Participatiewet brengen geen fouten en onzekerheden boven rapporteringstoleranties naar voren. Noch ten aanzien van de dossiercontroles, noch ten aanzien van de baten, lasten en balansmutaties zijn er zaken geconstateerd die in dit verslag onder uw aandacht moeten worden gebracht. Onze bevindingen sluiten aan op de uitkomsten van de interne controle. 4.9 Vervanging en onderhoud Onder de voorzieningen bevinden zich de voorzieningen voor gelijkmatige verdeling van kosten voor groot onderhoud. De stand van deze onderhoudsvoorzieningen bedraagt per 31 december 2023 € 2,1 miljoen. Eind 2022 zijn nieuwe meerjarige onderhoudsplannen van sport- en welzijnsaccommodaties en een 2-tal multifunctionele accommodaties opgesteld. Deze onderhoudsplannen geven aan dat de voorzieningen voor groot onderhoud te laag zijn om de toekomstige onderhoudsbehoefte te dekken.

In de balans van 31 december 2023 blijken de onderhoudsvoorzieningen nog te zijn gebaseerd op de oude onderhoudsplannen en niet te zijn opgehoogd. Het college heeft op 14 november 2023 voorgesteld en aldus besloten door de raad op 19 december 2023 om eerst de vaststelling van nieuw accommodatiebeleid af te wachten en pas daarna de daarbij passende onderhoudsplannen vast te stellen. Besloten is om dringende zaken wel direct uit te voeren en ten laste van de bestaande voorzieningen te brengen. Het gaat daarbij om ca € 0,4 miljoen. De voorzieningen blijken eind 2024 niet op een negatief saldo uit te komen.

Afsluiting Het is begrijpelijk dat eerst de gevolgen van een nieuw accommodatiebeleid worden afgewacht om vervolgens de onderhoudsplannen en de onderhoudsvoorzieningen daar op af te stemmen. Het betekent echter wel dat momenteel sprake is van een tussensituatie waarbij kan worden geconcludeerd dat de onderhoudsvoorzieningen niet op een niveau zijn passend bij de onderhoudsbehoefte. Zodra het accommodatiebeleid wordt geconcretiseerd en bijbehorende onderhoudsplannen worden vastgesteld kan dat leiden tot incidenteel hoge onderhoudskosten en behoorlijke dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen. Er wordt momenteel namelijk wel aandacht gegeven aan een aantal gevallen van dringend onderhoud maar daarnaast blijft toch sprake van achterstanden. Deze achterstanden zullen in de toekomstige situatie alsnog moeten worden ingelopen.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

18

4.10 Voorziening Regeling Vervroegde Uittreding (RVU)

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Commissie BBV heeft in maart 2024 aangegeven dat voor medewerkers die gebruik maken van de RVU-regeling per 31 december van het boekjaar een voorziening dient te worden gevormd. De reden voor de voorziening is dat de betreffende medewerkers feitelijk ontslag krijgen en de medewerker gedurende de periode van vervroegde uittreden geen activiteiten of prestaties voor de gemeente verricht. Voor gemeente Ooststellingwerf gaat het per 31 december 2023 om een verplichting van € 70.000. Gezien het geringe bedrag heeft u besloten om per 31 december 2023 geen voorziening te vormen. Dat is voor ons akkoord. Het bedrag is echter wel boven onze rapporteringsgrens van € 47.000. Wij zullen dit bedrag daarom door u als ongecorrigeerd verschil laten bevestigen in de ‘Bevestiging bij de jaarrekening’ en in onze evaluatie in hoofdstuk 5.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

19

5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

De jaarrekeningcontrole voeren wij uit met een bepaalde marge. Deze marge noemen we de materialiteit. De materialiteit is voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en bevestigd in uw controleprotocol. Daarbij kan rekening worden gehouden met specifieke factoren of risico’s, de zogenaamde “kwalitatieve materialiteit. Tevens gelden scherpere grenzen voor de naleving van de WNT. Het Bado stelt dat de maximaal te hanteren materialiteit 1% bedraagt van het totaal van de lasten (inclusief toevoegingen aan de reserves). De bij u gehanteerde materialiteit bedraagt afgerond € 940.000 op basis van het totaal aan lasten van € 94 miljoen Mochten we niet-gecorrigeerde controleverschillen onderkennen die dit bedrag overschrijden dan kunnen we geen goedkeurende verklaring afgeven. Voor geconstateerde onzekerheden geldt een marge van 3% en dus een bedrag van € 2.820.000. Dit laatste bedrag is ook uw eigen, door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

In het kader van de bestuurlijke afhandeling en het dechargeproces melden wij eventuele geconstateerde afwijkingen die niet meer gecorrigeerd zijn in de jaarrekening. Deze zijn vanaf een lager bedrag dan de materialiteit mogelijk voor u relevant. Wij melden alleen afwijkingen boven een bepaalde grens. Deze bedraagt bij u ongeveer € 47.000.

Automatiseringsomgeving

Zoals bekend geven wij met ingang van 2023 alleen een getrouwheidsoordeel af, u vindt daarom in de tabel hierna geen weergave meer van bevindingen ten aanzien van rechtmatigheid.

Onafhankelijkheid gewaarborgd

Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Bedrag

Afsluiting

Invloed eigen vermogen ultimo jaar

Invloed resultaat

Er is geen RVU-voorziening gevormd

€ 70.000

€ 70.000

€ 70.000

Balanswaarde SiSa regeling E84

€ 84.000

€ 84.000

€ 84.000

Totaal verschillen getrouwheid

€ 154.000

€ 154.000

€ 154.000

NVT

NVT

NVT

Totaal onzekerheden getrouwheid

Daarnaast informeren wij u over gecorrigeerde controleverschillen of andersoortige afwijkingen die het gevolg zijn van significante tekortkomingen in de interne beheersing, frauderisico’s met zich meebrengen of naar onze mening onder uw aandacht zouden

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

20

moeten worden gebracht. Er zijn in het controleproces geen afwijkingen geconstateerd die op grond van het bovenstaande gerapporteerd zouden moeten worden.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

21

6. Overige onderwerpen 1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

6.1 Automatiseringsomgeving In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts díe onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Hiervoor is een specifiek daarop gericht onderzoek noodzakelijk. Gelet op de beperkte mate van geautomatiseerde beheersmaatregelen in uw organisatie is een dergelijk onderzoek niet noodzakelijk voor de uitvoering van onze werkzaamheden. Uit onze controle zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen. 6.2 Verantwoordelijkheden in het controleproces In de controleverklaring wijzen wij op de verdeling van de verantwoordelijkheden van de gemeente Ooststellingwerf en de accountant in het controleproces.

Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarstukken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Het is, en dat beschrijven we ook in de controleverklaring, onze verantwoordelijkheid om de controle van deze jaarrekening uit te voeren met in achtneming van Nederlands recht waaronder het besluit accountantscontrole decentrale overheden en uw eigen controleprotocol. Het voldoen aan gedragsnormen, waar onafhankelijkheid zoals in de vorige paragraaf een onderdeel van is, hoort daarbij. Onze controle plannen wij zodanig dat we een redelijke mate van zekerheid bereiken dat de jaarrekening geen materiele onjuistheden bevat als gevolg van fouten of fraude. Doordat we werken met steekproeven en andere technieken, bestaat de kans dat fouten ondanks het naar behoren uitvoeren van de controle niet ontdekt worden. Het is overigens de primaire verantwoordelijkheid van het college om, onder toezicht van de raad, voldoende maatregelen te nemen om fouten en fraude te voorkomen. Daarbij hoort eveneens dat maatregelen ter opsporing in de organisatie worden getroffen. In onze controle besteden wij om die reden uitgebreid aandacht aan deze maatregelen en voeren wij zelf werkzaamheden uit op posten en stromen die, in zijn algemeenheid of bij u, meer dan gemiddeld risicovol zijn.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

22

Dat betreft onder andere schattingsposten, correctieboekingen, memoriaalboekingen en de beoordeling van de zakelijkheid van (mogelijk) ongebruikelijke transacties.

1.

Afsluiting

Ter afsluiting van het controleproces verstrekt het college aan ons de bevestiging bij de jaarrekening. Hierin geeft het college aan dat zij alle door ons benodigde gegevens hebben verstrekt en dat de jaarrekening naar de laatste inzichten is opgemaakt. Wij hebben, behoudens de in hoofdstuk 5 opgenomen controleverschillen, geen specifieke elementen aan de bevestiging toegevoegd.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Wel hebben wij in de bevestiging bij de jaarrekening de aandacht voor continuïteit van de organisatie en de activiteiten. Hoewel de continuïteit bij decentrale overheden door het Rijk gegarandeerd is, kunnen wel degelijk effecten in de jaarrekening ontstaan als gevolg van keuzes in de activiteiten van de gemeente. De toevoeging behelst de bevestiging dat daar bij u geen sprake van is.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

23

7. Onafhankelijkheid gewaarborgd 1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

De beroepsorganisatie van accountants NBA heeft de voorschriften in het kader van de onafhankelijkheid opgenomen in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO). De naleving van de beroepsregels, waaronder de ViO is in de organisatie van Eshuis Registeraccountants ingebed. Op basis van onze toetsing aan deze verordening concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij de gemeente Ooststellingwerf voldoende is gewaarborgd. Wij hebben het afgelopen jaar geen andere opdrachten voor u uitgevoerd dan de controle van de jaarrekening en de direct daarmee samenhangende werkzaamheden.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

24

8. Afsluiting 1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Wij danken de medewerkers van de gemeente Ooststellingwerf voor de samenwerking in de afgelopen periode. Wij vertrouwen er op u met dit rapport voldoende te hebben geïnformeerd. Natuurlijk zijn wij graag bereid tot het verstrekken van nadere toelichting en het beantwoorden van vragen. Hoogachtend, Eshuis Registeraccountants B.V.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

drs. S. Hofsteenge RA 06 - 52 89 40 85 s.hofsteenge@eshuis.com

Bijlagen: 1. Tabel met bevindingen inzake de specifieke uitkeringen

Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

25

BIJLAGE BIJ ACCOUNTANTSVERSLAG 2023 GEMEENTE OOSTSTELLINGWERF Hierna volgt de door het ministerie van BZK voorgeschreven rapporteringstabel inzake SiSa. 1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Nummer specifieke uitkering conform SiSabijlage 2023 JenV A16

Bestuurlijke afhandeling en publicatie

FIN B2

Resultaat en weerstandsvermogen

BZK C209 BZK C55

Specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout / onzekerheid

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen Aanpak energiearmoede

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden) Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaarbewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Controlebevindingen BZK C62 Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

BZK C75B

Automatiseringsomgeving

BZK C92

Onafhankelijkheid gewaarborgd

BZK C94

Afsluiting

OCW D8 OCW D14 IenW E44B

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

26

IenW E44B IenW E84 1.

Afsluiting

EZK F28

Inhoudsopgave

SZW G2

Hoofdlijnen van onze controle

SZW G3

Bestuurlijke afhandeling en publicatie

SZW G4

Resultaat en weerstandsvermogen

SZW G10 SZW G12

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

SZW G13 VWS H4 VWS H8 VWS H12 VWS H30

VWS H32

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2023 Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Kwijtschelden publieke schulden SZWdomein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023 Onderwijsroute _ deel gemeente 2023

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling Sportakkoord 2020–2022

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 20232026 Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

27

Aspect controleverklaring

1.

Afsluiting

Inhoudsopgave

Getrouwheid van de jaarrekening als geheel Rechtmatigheid inzake de besteding van de specifieke uitkeringen

Oordeel Goedkeurend Goedkeurend

Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Automatiseringsomgeving Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Ooststellingwerf

28