RVS Bijlage 1 Ontwerp omgevingsvisie

Omgevingsvisie Oosterhout Gemeente Oosterhout Ontwerp

Inhoudsopgave

1

Rapportnummer:

P01136

IMRO-identificatienummer: Datum:

6 januari 2021

Projectleider Gemeente:

DvD

Projectteam BRO:

SdG, RT, LV, PZ

Bron foto kaft:

Homepagina www.omgevingsvisieoosterhout.nl

Beknopte inhoud:

Omgevingsvisie Oosterhout

BRO Hoofdvestiging Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl

Inhoudsopgave

pagina

1 Intro & opzet omgevingsvisie oosterhout 1.1 Toekomstvisie = rode draad Omgevingsvisie 1.2 Oosterhout goed voorbereid op de Omgevingswet 1.3 Dezelfde hoofdopgaven en breedte als de Toekomstvisie 1.4 Van Toekomstvisie naar Omgevingsvisie: concreter en gebiedsgericht 1.5 Samen, integraal en wijkgericht werken 1.6 Leeswijzer en opbouw van de Omgevingsvisie Oosterhout

2

2 Thema’s omgevingsvisie oosterhout 2.1 Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen 2.2 Economische vitaliteit 2.3 Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig 2.4 Identiteit & ruimtelijke kwaliteit 2.5 Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid

7

3 Iideekaarten deelgebieden oosterhout 3.1 Deelgebied Centrum 3.2 Deelgebied Den Hout en omringend buitengebied 3.3 Deelgebied Dommelbergen en omringd buitengebied 3.4 Deelgebied Dorst, Steenoven en omringend buitengebied 3.5 Deelgebied Leijsenakkers 3.6 Deelgebied Oosteind en omringend buitengebied 3.7 Deelgebied Oosterheide en omringd buitengebied 3.8 Deelgebied Slotjes 3.9 Deelgebied Strijen 3.10 Deelgebied Vrachelen, De Wijsterd en omringend buitengebied 3.11 Deelgebied West, Statendam en Bredaseweg 3.12 Deelgebied Everdenberg (oost), Vijf Eiken en Heihoef 3.13 Deelgebied Weststad I, II en III

49 50 57 63 71 78 83 89 96 102 107 113 118 123

4 Verantwoording & vervolg

129

5 Zienswijzen

135

Inhoudsopgave

2 2 3 3 6 6

9 20 30 37 44

1

1 INTRO & OPZET OMGEVINGSVISIE OOSTERHOUT 1.1 Toekomstvisie = rode draad Omgevingsvisie In de tweede helft van 2017 en 2018 hebben we samen met inwoners, ondernemers en organisaties uit de samenleving de Toekomstvisie 2030 opgesteld (klik hier). De Toekomstvisie vormt het visitekaartje van Oosterhout en schetst een aansprekend beeld voor het jaar 2030. De Staat van Oosterhout vormt hiervoor een belangrijke basis (klik hier). De Toekomstvisie 2030 is een ideaalbeeld voor de toekomst en het is nadrukkelijk geen uitvoeringsprogramma, waarvan de voortgang afgevinkt kan worden. Het omschrijft hoe mensen in onze mooie gemeente in de toekomst zullen wonen, ontspannen en werken en welke veranderingen daar (hopelijk) in de periode tot 2030 voor tot stand gebracht zijn/worden. Als gemeente staan we niet alleen aan de lat bij het tot stand brengen van die veranderingen, dit doen we graag samen met onze maatschappelijke partners. Om dit ‘realisatieproces’ op een goede manier te begeleiden en waar mogelijk eraan bij te dragen dat de goede initiatieven op gang komen, maar ook om onze eigen gemeentelijke activiteiten te prioriteren en af te stemmen, hebben we de Toekomstvisie vertaald in een Omgevingsvisie. De ambities uit de Toekomstvisie 2030 hebben we in deze Omgevingsvisie geconcretiseerd en uitgewerkt, zowel naar thema’s als naar de verschillende wijken en gebieden binnen de gemeente.

Hierdoor is overzicht en een meer samenhangend beeld ontstaan over welke opgaven er liggen om te komen tot het wenkende toekomstperspectief zoals geschetst in de Toekomstvisie. Naast de Toekomstvisie ligt ook het gemeentelijk beleid en de opgaven voortvloeiend uit (nieuwe) wet- en regelgeving aan de basis van deze Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie nodigt uit, inspireert en geeft de kaders om ontwikkelingen op een Oosterhoutse wijze plaats te laten vinden. We gebruiken de visie (samen met de programma’s, het (sectoraal) beleid) om te ‘toetsen’, of ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, bijdragen aan de Oosterhoutse ambities.

1.2 Oosterhout goed voorbereid op de Omgevingswet We hebben onze Omgevingsvisie opgesteld in de geest van de Omgevingswet die in het jaar 2021 van kracht zal zijn. Gemeenten zijn verplicht om onder de Omgevingswet een Omgevingsvisie op te stellen. Het Rijk en de provincies dienen deze reeds bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet gereed te hebben (klik hier voor de Omgevingsvisie van het Rijk en klik hier voor de Omgevingsvisie van de provincie Noord-Brabant). De Omgevingswet richt zich op het werken aan een ‘gezonde en veilige leefomgeving’ en introduceert daarvoor diverse instrumenten, waaronder de Omgevingsvisie. Deze moet kaders op hoofdlijnen geven voor de toekomstige ontwikkeling van de gemeente. De kaders en ambities uit de Omgevingsvisie kunnen vervolgens uitgewerkt worden in Programma’s. Programma’s kan je opvatten als het huidige gemeentelijke (sectorale) beleid en gebiedsvisies. De Omgevingsvisie (en de programma’s) worden vervolgens vertaald in het Omgevingsplan (de opvolger van het bestemmingsplan onder de Omgevingswet, met daarin ook alle lokale regels en verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving).

Omgevingsvisie Oosterhout

2

1.3 Dezelfde hoofdopgaven en breedte als de Toekomstvisie Omdat de Omgevingsvisie de concretisering van de Toekomstvisie is, staan de strategische hoofdopgaven daaruit ook in de Omgevingsvisie centraal: -

Arbeidsproductiviteit en arbeidsparticipatie; Versterken woon-, leef- en werkmilieus; Ruimte voor ondernemerschap; Het binden van jongeren en jongvolwassenen aan de gemeente.

Als gevolg van actuele ontwikkelingen en regelgeving op nationaal niveau, hebben we daar een vijfde strategische hoofdopgave aan toegevoegd: het werken aan de energietransitie en klimaatadaptatie. Omdat het ene onderwerp niet los gezien kan worden van het andere en alle thema’s samen bepalen hoe de ontwikkeling van een gebied en van de gemeente loopt, hebben we gekozen voor een brede, integrale Omgevingsvisie. Onderwerpen als gezondheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid, economie, maar ook meer sociale thema’s als inclusiviteit, leefbaarheid en arbeidsmarktbeleid komen aan de orde. Ook onze Toekomstvisie heeft die brede blik. Juist door deze samenhangende benadering kunnen we met onze bewoners en ondernemers, stappen zetten in het behouden en versterken van de vitaliteit, aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Oosterhout.

1.4 Van Toekomstvisie naar Omgevingsvisie: concreter en gebiedsgericht De Toekomstvisie schetst een beeld van Oosterhout in 2030. De Omgevingsvisie concretiseert dit beeld naar thema’s en gebieden en brengt alle opgaven samen waar Oosterhout voor staat om dat beeld dichterbij te brengen. Die opgaven vloeien voort uit de Toekomstvisie zelf, het gemeentelijk en regionaal beleid in combinatie met wet- en regelgeving. Omdat opgaven en activiteiten samenkomen in gebieden èn omdat we willen dat Oosterhouters in die gebieden aantrekkelijk wonen, werken en recreëren, hebben we gebiedsgerichte uitwerkingen (IDeekaarten) gemaakt. Graag gaan we samen met de bewoners, ondernemers en partijen uit de samenleving aan de slag met de per gebied benoemde opgaven. De Toekomstvisie doet allerlei ruimtelijke uitspraken voor de situatie in het jaar 2030. Op de kaart hierna zijn deze ‘koud’ ingetekend. Dit geeft een heel ambitieus beeld, welke hier en daar op basis van bestaand beleid en regelgeving onmogelijk is om (op dit moment zeker) te realiseren. De Toekomstvisie is echter zo niet bedoeld en mag ook niet zo gelezen worden. Dit hebben we ook niet een-op-een overgenomen in de Omgevingsvisie. De Toekomstvisie draait om de ambities, om de uitnodigende werking die ervan uitgaat en de stip op de horizon die daarmee (samen met bewoners, ondernemers en organisaties) gezet is.

Hoe die stip vervolgens concreet dichterbij gebracht wordt, is onderwerp van deze Omgevingsvisie, samen met onze (thematische en gebiedsgerichte) beleidsdocumenten. Dit beleid is ook gebruikt bij het opstellen van de Omgevingsvisie (denk aan de Mobiliteitsvisie, de Ontwikkelagenda Gezondheid, het Integraal Veiligheidsbeleid en het Ambitiedocument voor de energietransitie). Voor nieuwe beleidsdocumenten (Programma’s genaamd onder de Omgevingswet)

Omgevingsvisie Oosterhout

3

vormt de Omgevingsvisie (en dus ook de Toekomstvisie) het kader. De Omgevingsvisie is gebaseerd op vastgestelde beleidsdocumenten. Nieuwe opgaven als gevolg van actuele trends en ontwikkelingen worden in de Omgevingsvisie geagendeerd. In de vorm van ‘Programma’s’ worden deze vervolgens uitgewerkt. Parallel aan het proces om te komen tot een Omgevingsvisie worden een groot aantal opgaven reeds uitgewerkt in programma’s. Dit is een bewuste keuze. Op deze manier laat Oosterhout de grote opgaven die op haar afkomen niet onnodig liggen, in afwachting van een vastgestelde Omgevingsvisie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de woningbouwstrategie, de energietransitie of het wijkgericht werken. Op het moment dat de Omgevingsvisie zich in een volgende formele stap bevindt, zal na worden gegaan in welke fase de verschillende uitwerkingen / programma’s zich bevinden. Ingeval een uitwerking / programma is bekrachtigd door een besluit van het bestuur, zullen de hoofdlijnen van dat besluit worden meegenomen in de Omgevingsvisie. We houden jaarlijks vinger aan de pols of de Omgevingsvisie nog actueel is, of dat bijstelling noodzakelijk is. Gesprekken met de samenleving en actuele maatschappelijke opgaven zijn daarbij voor ons leidend.

Ondanks dat we in 2017 en 2018 intensief met de samenleving gesproken hebben over de Toekomstvisie 2030 en deze aan de basis ligt van de Omgevingsvisie, zijn we over de Omgevingsvisie zelf ook weer het gesprek met de samenleving aangegaan, zie hiervoor de tab ‘verantwoording & vervolg’ (klik hier).

Omgevingsvisie Oosterhout

4

Figuur 1: Toekomstvisie Oosterhout

Omgevingsvisie Oosterhout

5

1.5 Samen, integraal en wijkgericht werken De ambities die we samen met de samenleving vastgelegd hebben in onze Toekomstvisie 2030, willen we ook samen met de maatschappelijke partners, de ondernemers en de inwoners van Oosterhout bereiken. Er is volop ruimte voor initiatief en daar waar mogelijk ondersteunt de gemeente. Omdat samenwerking en maatwerk het meest optimaal kan plaatsvinden op gebiedsniveau, gaan we aan de slag met wijkgericht werken. Zelfwerkzaamheid en zelfredzaamheid zijn hierin sleutelbegrippen. We kijken zeker verder dan de gemeentegrenzen: regionale samenwerking is van groot belang. Daar waar we kansen zien trekken we samen op. Per onderwerp verschillen de samenwerkende gemeenten. Samen vormen we een intensief samenhangend systeem. Klik hier voor de Regionale Agenda Omgevingsvisie Breda. We hopen dat we met de Omgevingsvisie (met de Toekomstvisie als basis) goed geluisterd hebben naar de mensen die meegedacht en gewerkt hebben (onder andere via http://www.oosterhoutvanjou.nl/). Graag nodigen we iedereen uit om samen met ons te werken aan een nog mooier Oosterhout, waar het fijn wonen, werken en vertoeven blijft!

1.6 Leeswijzer en opbouw van de Omgevingsvisie Oosterhout Deze Omgevingsvisie is vormgegeven als een website. Hierdoor kan eenieder, overal (en via verschillende media) snel navigeren naar de voor hem/haar relevante onderdelen. De visie omvat ruwweg een thematisch deel (klik hier) en een gebiedsgericht deel (klik hier). De ingrediënten van het thematische deel gelden voor de gehele gemeente. In het gebiedsgerichte deel zijn per thema specifieke accenten en aandachtspunten benoemd, afgesloten wordt met de grootste opgaven voor het gebied. Als laatst is een tab ‘verantwoording & vervolg’ (klik hier) opgenomen, waarin we aangeven hoe we samen de stappen willen zetten naar het bereiken van onze gezamenlijke ambities. In deze digitale Omgevingsvisie zijn de onderliggende (beleids)documenten toegankelijk gemaakt. Voor toelichting en meer informatie kan hiernaar doorgeklikt worden (herkenbaar via de onderstreepte weergave en de termen 'klik hier'). Ten behoeve van de inspraakperiode vanaf 7 januari tot 18 februari 2021 is een ‘zienswijze-tab’ aangemaakt. Via deze stap kunt u eenvoudig digitaal een inspraakreactie indienen. Klik hier voor de tab ‘Zienswijzen’.

Omgevingsvisie Oosterhout

6

2 THEMA’S OMGEVINGSVISIE OOSTERHOUT 1. Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen; 2. Economische vitaliteit 3. Identiteit en ruimtelijke kwaliteit 4. Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig; 5. Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid.

Figuur 2: Thema’s omgevingsvisie Oosterhout

Omgevingsvisie Oosterhout

7

Figuur 3: Thema leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen

Omgevingsvisie Oosterhout

8

2.1 Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen 2.1.1 -

2.1.2

Kernpunten: Bereiken en behouden van een evenwichtige bevolkingssamenstelling, door het aantrekken van jongeren en startende huishoudens, via toegesneden woningen (nieuwbouw en getransformeerde woningvoorraad), goede en eigentijdse voorzieningen voor alle leeftijdsgroepen, een goede bereikbaarheid en een aantrekkelijke, gevarieerde woon- en leefomgeving. Zorgvuldig omgaan met nieuwbouw: de juiste woning op de juiste plek, gezien: de beoogde bevolkingsontwikkeling, de woningvoorraad, de Oosterhoutse identiteit en opgaven rondom klimaat, energie, groen & water en gezondheid. Een toekomstbestendige woningvoorraad: voldoende gevarieerd, aansluitend en flexibel aanpasbaar op de actuele behoefte, gezond, duurzaam en energieneutraal. Groei van kerkdorpen is mogelijk, aansluitend op lokale, actuele behoefte, met respect voor behoud identiteit, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Samen met partners ervoor zorgen dat alle leeftijds- en doelgroepen op een aangename en verantwoorde wijze in Oosterhout kunnen wonen en (in de eigen omgeving) oud kunnen worden: een inclusieve samenleving. Gestreefd wordt naar het behoud van het aanbod en de kwaliteit van de maatschappelijke voorzieningen (onderwijs, cultuur, sport). “Schoon, heel en veilig” is het vertrekpunt voor de wijken, centra en bedrijventerreinen.

Naar een integrale wijkaanpak gericht op fysieke, sociale en economische aspecten. Werken aan een gezonde leefomgeving, die een gezonde leefstijl stimuleert. Toelichting:

De goede woning op de goede plek In Oosterhout is het aantrekkelijk wonen vanwege het dorpse karakter in combinatie met een compleet voorzieningenpakket, grotere steden om de hoek, de goede bereikbaarheid, het actieve verenigingsleven, de vele sportmogelijkheden en het ruime cultuuraanbod. De vraag naar woningen is groot. Nationaal, provinciaal, regionaal en lokaal. Tot 2035 moet de woningvoorraad in Nederland met circa 1,1 miljoen woningen worden vergroot. Voor Noord-Brabant is de opgave tot 2030 circa 120.000 woningen. Zowel de NOVI (Nationale Omgevingsvisie) als de POVI (Provinciale Omgevingsvisie) stellen dat de verstedelijkingsopgave vanuit het ‘daily urbansystem’ aangevlogen moet worden. In regionaal verband moet een gebiedsgerichte en integrale verstedelijkingsstrategie ontwikkeld worden. Voor Oosterhout betekent dat onder andere in nauwe samenwerking met Breda. Samen moet invulling gegeven worden aan de (boven)regionale opgaven, waarbij onderlinge aanvulling door de verschillende deelgebieden binnen de regio een belangrijke uitgangspunt is. Voor alleen Oosterhout, is het de verwachting is dat de komende jaren ongeveer 200 tot 250 woningen per jaar gebouwd moeten worden om te kunnen voldoen aan de vraag. De Toekomstvisie 2030 geeft aan dat er tot 2030 ruim 2700 woningen gerealiseerd moeten worden.

Recent onderzoek voor de in ontwikkeling zijnde Woningbouwstrategie laat zien dat als gevolg van de lokale behoefte een groei verwacht wordt van 1200 huishoudens in de periode 2019-2030, na 2025 zwakt de stijging als gevolg van de lokale behoefte af (klik hier voor het marktonderzoek). Als Oosterhout willen we graag een aantrekkelijke gemeente zijn en blijven, waar het goed en betaalbaar wonen, werken en recreëren is voor jong en oud! Kijkend naar onze bevolkingsopbouw dan zien we dat er sprake is van een sterke vergrijzing en een laag aandeel inwoners in

Omgevingsvisie Oosterhout

9

de leeftijdscategorie 20 – 30 jaar. We willen echter ook aan deze doelgroepen, starters en (jonge) gezinnen, graag een fijne woon- en leefomgeving bieden (klik hier voor onze Woonvisie). Dit is ook van belang voor de aantrekkelijkheid van Oosterhout voor het bedrijfsleven: bedrijven hebben moeite om aan geschikte arbeidskrachten te komen. We hebben een gevarieerde woningvoorraad, maar toch is het nu lastig voor de betreffende doelgroep om een goede woning te vinden. Dit komt onder andere omdat er weinig starterswoningen op de markt komen en er te weinig voor de doorstroming gebouwd wordt. Daarnaast is het van belang dat er voldoende toegesneden seniorenwoningen gerealiseerd worden. Het onderzoek voor de woningbouwstrategie laat zien dat er blijvend grote vraag is naar laagbouw. Op dit moment is er sprake van een tekort aan grondgebonden huurwoningen, appartementen en aan goedkope grondgebonden koopwoningen. Naar verwachting zal er in 2030 naar verwachting een overschot van duurdere koopwoningen zijn. Een belangrijke trend is dat het aandeel 1-persoonshuishoudens verder toeneemt de komende periode, zowel jong als oud, ook daar willen we beter op inspelen. Om nu de juiste keuzes te maken en de goede woning op de goede plaats te realiseren, zijn we gestart met het opstellen van de Woningbouwstrategie 2030.

Deze moet aanvullend op het vastgestelde woningbouwprogramma inzicht geven in: -

-

-

Voor wie we de komende jaren moeten bouwen om invulling te kunnen geven aan de opgaven van de Toekomstvisie Oosterhout 2030? Wat voor soort woningen we bij voorkeur willen toevoegen aan de woningvoorraad om juist de starters en jonge gezinnen te kunnen trekken? Waarbij het de vraag is of we moeten inzetten op het op gang brengen van de doorstroming, zodat woningen voor deze doelgroepen vrijkomen, of dat het beter is om nieuw te bouwen voor starters en jonge gezinnen? Welke locaties zijn daarvoor dan het meest geschikt (zowel binnen als buiten bestaand stedelijk gebied)? In dit onderzoeks- en afwegingsproces wordt ook de vraag meegenomen hoe met locaties/ontwikkelingsstrategieën zo optimaal mogelijk bijgedragen kan worden aan het bereiken van de andere opgaven uit de Toekomstvisie. Het gaat dan bijvoorbeeld om het bereiken van een duurzame- en energieneutrale gemeente, het werken aan een klimaatadaptieve en gezonde leefomgeving met een aantrekkelijke uitstraling en eigentijdse voorzieningen toegesneden op de huidige en toekomstige inwoners van Oosterhout en onze kerkdorpen. Bij een duurzame inrichting van ‘de bovengrond’, kijken we uiteraard ook naar de schaarse ruimte in de ondergrond.

De laatste vraag die we gaan onderzoeken is: hoe kunnen we er als gemeente aan bijdragen dat de beoogde Woningbouwstrategie ook daadwerkelijk bereikt wordt, welke instrumenten kunnen we daarvoor inzetten?

Als onderdeel van het onderzoek naar de Woningbouwstrategie gaan we het gesprek aan met de inwoners, waarbij we expliciet ook met vertegenwoordigers van de doelgroepen starters en jonge gezinnen om tafel willen. Wanneer uit het onderzoek blijkt dat we binnen het bestaand stedelijk gebied (stad en kerkdorpen) onvoldoende mogelijkheden hebben om de woningbehoefte op de geambieerde kwalitatief hoogwaardige wijze te realiseren, dan wordt de vraag actueel of het wenselijk/noodzakelijk is om buiten het bestaand stedelijk gebied te bouwen. Hiervoor zal op dat moment een onderzoekstraject opgestart worden. Een te onderzoeken mogelijkheid is woningbouw aan de oostzijde van de A27, zoals benoemd is in de Toekomstvisie. Daarnaast hadden we reeds in de Structuurvisie 2013 een ‘zoekgebied wonen’ opgenomen in de zone ten zuiden van het kerk-

Omgevingsvisie Oosterhout

10

dorp Oosteind. Bij deze en andere onderzoeksrichtingen, is het belangrijk dat zorgvuldig omgegaan wordt met de landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden in het buitengebied. Daarnaast is dubbel ruimtegebruik van belang met het oog op de schaarse ruimte boven- en ondergronds. Voor de kerkdorpen Oosteind en Den Hout worden gekoppeld aan de Woningbouwstrategie 2030 specifieke verdiepende onderzoeken naar locaties en doelgroepen opgestart. In onze woningbouwstrategie en -bouwprogramma geven we ook aandacht aan bijzondere doelgroepen, zoals kwetsbare bewoners (die voorheen via begeleid/beschut wonen in aanmerking kwamen voor een woongelegenheid), statushouders, arbeidsmigranten en herstarters door relationele problemen. Rondom ons woningbouwprogramma dragen we zorg voor een goede regionale afstemming, waarin we als gemeenten elkaar aanvullen en ieder een eigen accent hebben. Oosterhout streeft ernaar zich meer te richten op het aanbieden van ruime, groene woonmilieus. Daarnaast gaan we als onderdeel van de Woningbouwstrategie op zoek naar voor welke doelgroepen experimentele woonvormen kansrijk zijn. Vooruitlopend op de vaststelling van de Woningbouwstrategie worden kansen/ locaties die zich aandienen voor dergelijke woningbouwvormen getoetst op ontwikkelmogelijkheden, en daar waar mogelijk wordt er medewerking aan verleend.

Deze zijn onder andere aantrekkelijk voor ouderen, alleenstaanden, herstarters en arbeidsmigranten, denk daarnaast aan vormen van shortstay. Het is van belang om de woningen en woonomgeving goed aan te laten sluiten op de (gewenste) demografische ontwikkeling. Onze wens om ook voor starters en jonge gezinnen een fijne woongemeente te zijn, vraagt om meer dan alleen het bieden van de juiste woning op de juiste locatie. Er moet aandacht zijn voor zaken die van belang zijn voor starters en jonge gezinnen: speelvoorzieningen, onderwijs, kinderopvang e.d. Voor oudere jongeren is het van belang dat getracht wordt verveling te voorkomen in combinatie met een zo goed mogelijke voorbereiding op de arbeidsmarkt (naast betaalbare starterswoningen). Goed onderwijs, goede samenwerking tussen bedrijven en beroepsopleidingen binnen de regio zijn bijvoorbeeld een basisvoorwaarde. Actieve ontspanning is aanwezig in de vorm van goede en diverse sportvoorzieningen en wandel-/fiets- en mountainbike-routes. Daarnaast hebben we blijvend aandacht voor het goed toesnijden van de woon- en leefomgeving en de voorzieningen op de gemiddeld ouder wordende bevolking. Denk aan goede toegankelijkheid van de openbare ruimten, de openbare gebouwen en de woningen voor mindervaliden en het faciliteren van de zorgeconomie en (woon)zorgvoorzieningen.

Bestaande voorraad vraagt nadrukkelijk ook aandacht Nieuwbouw is in vergelijking met de omvang van de bestaande voorraad ‘een druppel op een gloeiende plaat’. Om als Oosterhout een aantrekkelijke woongemeente te zijn, is het dus van groot belang dat ook de kwaliteit van de bestaande voorraad aan blijft sluiten op de veranderende woonbehoeften en de (wenselijke) demografische ontwikkelingen. Het is van belang dat de woningen die toegevoegd worden, een aanvulling zijn op het woningtype dat overwegend aanwezig is. Zo kan de variatie in de woningvoorraad verder vergroot worden. Dat is nodig omdat momenteel de woningvoorraad in een deel van de naoorlogse wijken vrij eenzijdig is. Hierdoor bestaat het risico dat grote aantallen woningen op ‘eenzelfde’ moment, niet meer zullen

Omgevingsvisie Oosterhout

11

voldoen aan de actuele woningbehoefte en er in die buurten/wijken mogelijk (een opeenstapeling van) problemen ontstaan, zoals leegstand en verloedering. Het toekomstbestendig maken van de woningvoorraad kan daarom voor sommige gebieden tot enige sloop/nieuwbouw leiden. Als gemeente gaan we hieromtrent het gesprek aan met de woningbouwcorporatie. Ook betrekken we de bestaande woningvoorraad in de woningbouwstrategie. Omdat vervangende woningen over het algemeen meer ruimte vragen, maakt dit dat de ruimtevraag voor woningen in Oosterhout alleen maar groter wordt. Dit wordt verder versterkt door de ambitie en maatregelen gericht op gezonde, groene en klimaatbestendige wijken. Uiteraard geldt dit in mindere mate wanneer er gekozen wordt voor gestapelde bouw, echter dat woningtype sluit niet optimaal aan bij de ambitie om als Oosterhout aantrekkelijker te worden voor (jonge)gezinnen. Het is van belang dat er tijdig geïnvesteerd wordt in woonwijken zodat ze weer jaren meekunnen. Dan gaat het in fysiek opzicht naast het woningtype, ook om aspecten als energieneutraliteit, gezondheid, duurzaamheid. Voorkomen moet worden dat er gebieden/wijken ontstaan waar sprake is van een stapeling aan problemen.

Naast de kwaliteit van de woning en de inrichting van de leefomgeving gaat het dan om sociale en economische aspecten als armoede, leerachterstand, eenzaamheid, langdurige werkloosheid, structurele gezondheidsklachten. Ook is hier vaak sprake van geluidsoverlast en luchtverontreiniging. Helaas laat de praktijk zien dat deze vraagstukken relatief vaak geconcentreerd voorkomen in wijken/buurten waar sprake is van relatief veel corporatie-bezit of verouderde huur- en koopwoningen. Om de opgaven goed aan te kunnen pakken, is het van belang dat gebiedsgericht gewerkt wordt en opgaven op het fysieke, sociale en economische domein in samenhang worden gezien en aangepakt. Als gemeente geven we een impuls aan de doorontwikkeling van het integraal wijkgericht werken. In deze ontwikkeling wordt samenwerking met de wijkbewoners en wijkpartners als corporaties, zorgpartijen, welzijns- en onderwijsorganisaties als een voorwaarde gezien voor een succesvolle aanpak. Daarnaast zullen wijkbewoners en wijkpartners gestimuleerd worden om initiatieven te nemen in de positieve ontwikkeling van de wijk. In de gebieden waar sprake is van een sterke concentratie en cumulatie van opgaven en problemen, neemt de gemeente het voortouw om met extra urgentie de samenwerking te verzilveren.

In Slotjes-Midden, Paterserf, Bloemenbuurt, Schrijversbuurt en Natuurkundigenbuurt krijgt deze urgentie vorm op een wijze die passend is bij de situatie en de rol die (groepen) bewoners innemen. Dit zijn de ‘aandachtsgebieden wijkgericht werken’. Voor Slotjes-Midden is recent door de bewoners en het Wijkteam een wijkplan opgesteld (klik hier) In diverse andere wijken lopen initiatieven die ook door de wijkbewoners zelf aangejaagd zijn. De gemeente wil deze initiatieven faciliteren, en zal in het kader van het wijkgerichte werken aansluiten bij deze initiatieven waar de doelstellingen van bewoners, partners en de gemeente overeenkomen. Bijvoorbeeld door gekoppeld aan civieltechnische projecten (aanpassing/onderhoud infrastructuur) te onderzoeken of werk met werk gemaakt kan worden, zodat tegelijkertijd een kwaliteitsimpuls via herinrichting van openbaar gebied kan plaatsvinden. Buiten de 5 aandachtsgebieden houden we vinger aan de pols. De resultaten van de (buurt)monitoren vormen voor ons hierbij een belangrijke signaalfunctie (zie ook de IDeekaarten voor de wijken, de gebiedsgerichte uitwerking van deze Omgevingsvisie, klik hier). In buurten waar sprake is van veel corporatiebezit kan samen met de corporatie een strategie bepaald worden en gebiedsgericht stappen worden gezet. Echter 65% van de woningvoorraad

Omgevingsvisie Oosterhout

12

is particulier bezit, door het versnipperde eigendom ligt hier de grootste opgave. Als gemeente gaan we in het kader van de Energiestrategie (klik hier voor het Ambitiedoucment) samen met betrokkenen aan de slag met gebiedsgerichte uitvoeringsplannen om in beeld te brengen waar en hoe de verschillende woongebieden van het gas afgekoppeld kunnen worden. Hierdoor versterkt de duurzaamheid van de gebieden en de woningen, een belangrijke kwaliteitsimpuls. Een aantrekkelijke leefomgeving Als gemeente Oosterhout zien we leefbaarheid als de mate van waardering van de bewoner voor zijn woning en woonomgeving. De kwaliteit van het wonen wordt bepaald door de kwaliteit van de woning en de kwaliteit van de woonomgeving, waarbij het zowel gaat om de kwaliteit van de fysieke inrichting, de mate van sociale cohesie binnen de buurt, de beschikbare voorzieningen, de aanwezige netwerken rondom zorg en welzijn en om de bescherming van de gezondheid van de inwoners. Als een belangrijke basisvoorwaarde ligt daar ‘schoon, heel en veilig’ aan ten grondslag. Iedere twee jaar worden op basis van objectieve en subjectieve gegevens de Oosterhoutse buurten vergeleken met het gemiddelde in Oosterhout. Hierbij ligt de nadruk op schoon, heel en veilig. Op de IDeekaarten (klik hier) is per buurt de ‘top 3’ aangegeven.

Op basis van die gegevens wordt in beeld gebracht in hoeverre buurten afwijken van het gemiddelde in Oosterhout. De vijf buurten die in negatieve zin het meest afwijken van het gemiddelde komen in aanmerking voor een wijkgerichte aanpak met zowel een fysieke als een sociale insteek. Deze aanpak is gericht op het verbeteren van de aspecten die volgens de analyse verbetering behoeven. Deze aspecten vertonen vaak veel samenhang met elkaar en om die reden is integraliteit in de aanpak van deze aspecten van groot belang. In de meest recente analyse komen Slotjes-Midden en een deel van Oosterheide (Paterserf, Bloemenbuurt, Schrijversbuurt en Natuurkundigenbuurt) op deze manier naar voren. Voor de overige buurten geldt dat nagenoeg overal wel op een bepaald aspect onder het Oosterhouts gemiddelde gescoord wordt. Voor de aspecten die op orde zijn wordt gewaakt dat dit zo blijft. De aspecten die aandacht behoeven zullen in het kader van de wijkgerichte aanpak meegenomen worden. Waar mogelijk trachten we ‘werk met werk te maken’, zoals gekoppeld aan de herinrichting van de openbare ruimte of onderhoud van de wegen of riolering. Veel voorkomende ergernissen betreffen ‘hondenpoep’ en ‘te hard rijden’. Gericht en toegesneden handhavingsbeleid is hierbij van belang en in combinatie daarmee het trachten te beïnvloeden van ‘houding & gedrag’.

Voor het onderhoud in de openbare ruimte hebben we als gemeente ambities vastgelegd welke ten grondslag liggen aan het Meerjarenperspectief cyclisch onderhoud openbare ruimte 20162026 (klik hier). Het betreft o.a. ambities inzake onkruidbestrijding, bestrijding zwerfafval en hondenpoep, gladheidsbestrijding. Deze ambities hebben we afgestemd op de functie, het functioneren en de opgaven van en in een gebied. De nadruk ligt op onderhoud en minder op verbetering. Een inclusieve en veilige leefomgeving Oosterhout werkt aan een inclusieve samenleving: iedereen moet op een volwaardige manier kunnen deelnemen. De integrale wijkgerichte aanpak heeft dit ook als uitgangspunt. In een optimale inclusieve, leefbare en gezonde wijk zijn toegesneden (aanpasbare) woningen, is sprake van een veilige woonomgeving, van nabijheid/ goede bereikbaarheid van noodzakelijke (zorg en maatschappelijke) voorzieningen voor jongeren en ouderen (zoals arts, apotheek, zorghotspot, supermarkt, sport, school, ontmoetingsruimte), van betaalbare dienstverlening, 24/7 bereikbaarheid van hulp en er is een aantrekkelijke, groene omgeving aanwezig die uitnodigt tot bewegen voor jong en oud. Hiermee wordt er ook aan bijgedragen dat ouderen zo lang mogelijk

Omgevingsvisie Oosterhout

13

in de eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. Het voorkomen van eenzaamheid is een extra aandachtspunt. Om deze ideale situatie van een ‘inclusieve wijk’ dichterbij te brengen, spelen in ieder gebied andere aandachtspunten. Met de wijkgerichte aanpak gaan we de komende jaren per wijk de prioritaire aandachtspunten in beeld brengen en onderzoeken of en hoe stappen gezet kunnen worden en wie daarbij, welke rol heeft. De IDeekaarten van deze Omgevingsvisie zijn hiertoe een eerste opstap. Voor kinderen jong en oud is het van belang voor de ontwikkeling, het welbevinden maar ook voor de gezondheid om lekker buiten te kunnen spelen. In onze Beleidsnota Buiten Spelen (klik hier) hebben we hier aandacht voor. Uit een rondgang door de gemeente en uit de vele gesprekken met bewoners komt naar voren, dat het speelaanbod nu niet evenredig verdeeld is over de gemeente. Daarnaast blijkt dat de uitdaging op vooral de kleinere locaties beperkt is, wat het minder aantrekkelijk maakt voor de oudere kinderen (10‐14 -jarigen). We gaan aan de slag met het vergroten van de diversiteit van de speelvoorzieningen, samen met de gebruikers. Integrale veiligheid is een belangrijk thema bij het werken aan aantrekkelijke, leefbare wijken.

Ook hierbij spelen zowel sociale aspecten (hoe mensen met elkaar omgaan, kan een gevolg zijn van een stapeling van problemen) als ook fysieke aspecten (de inrichting van de omgeving) een rol. Oosterhout heeft een Visie Integrale Veiligheid opgesteld (klik hier) en een bijbehorend Uitvoeringsprogramma (klik hier). Om hier gericht aan te kunnen werken, verschuift onze aandacht naar vroege signalering en preventie. De praktijk laat zien dat veiligheidsproblemen in woonwijken vaak verweven zijn met zorgproblemen. Vooral in buurten waar sprake is van stapeling van problemen, moeten zorg- en veiligheidsprofessionals elkaar ondersteunen en versterken. Belangrijke opgave ligt in het voorkomen van verveling en van het gevoel dat mensen zich buitengesloten voelen. In het Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid (dat zich naast woongebieden ook richt op werkgebieden) worden aanvullend op wat er allemaal al gedaan wordt, acties genoemd om samen de integrale veiligheid te verhogen. Een voorbeeld is het stimuleren van het breder toepassen van ‘Waaksamen’ (een digitale applicatie waarmee wijk- en buurtbewoners samen waakzaam zijn), een gerichte en samenhangende aanpak via het wijkgerichte werken, meer aandacht voor preventie en herijking van het jongerenwerk.

Zo mogelijk trachten we tot selectie van aandachtsgebieden te komen, om de inzet nog gerichter, effectiever en efficiënter te laten zijn. Ook het verbeteren van de fysieke veiligheid (verkeersveiligheid, brandveiligheid, rampenbestrijding en externe veiligheid) maken onderdeel uit van ons integrale veiligheidsbeleid. De inwoner centraal, faciliteren in eigen kracht Ons uitgangspunt is, dat Oosterhouters zo lang mogelijk kunnen meedoen aan de samenleving, door hun eigen mentale, sociale en lichamelijke kracht optimaal te benutten. Wij willen mensen hierbij passende ondersteuning bieden in hun eigen leefomgeving, door inzet van het sociale netwerk of met behulp van gemeentelijke voorzieningen. Wij streven naar het vergroten van de mogelijkheden van mensen om meer zelf te regelen en (wijkgericht) te organiseren. Als gemeente regisseren wij het wijkgericht samenwerken om de mentale, sociale en lichamelijke kracht van mensen en hun sociale netwerk te stimuleren. Vanuit het beleid en regelgeving rondom de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), (klik hier voor de Ontwikkelagenda WMO) hebben we als gemeente de opdracht om de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking te bevorderen,

Omgevingsvisie Oosterhout

14

om zo bij te dragen aan het realiseren van een samenleving waaraan ook kwetsbare groepen deel kunnen nemen, op basis van gelijkwaardige rechten en plichten. We willen dat inwoners eenvoudig hun weg naar ondersteuning kunnen vinden, met name via laagdrempelige vrij toegankelijke voorzieningen die we zo veel mogelijk in de directe omgeving (buurt en wijk) organiseren. Zo bereiken we dat inwoners tijdig aan de bel kunnen trekken voordat problemen ontstaan of groter en complexer worden. Door (een deel van) dagbesteding en begeleiding vrij toegankelijk in de wijk te organiseren (klik hier voor de beleidsnota Toekomst van dagbesteding en begeleiding), vergroten we de kracht van de directe omgeving. Vrij toegankelijke locaties voor dagbesteding en begeleiding worden plekken van ontmoeting en verbinding waar inwoners met en zonder hulpvraag of kwetsbaarheid met elkaar in contact komen, zich begaan met elkaar voelen en zich betrokken voelen bij de buurt of wijk. Als gevolg van de vergrijzing verwachten we dat het beroep op de voorzieningen in het kader van de WMO zal toenemen. Oosterhout werkt bij de uitvoering van het WMO-beleid met diverse organisaties samen. Ook wordt er een groot beroep gedaan op het sociaal netwerk en waar mogelijk op vrijwilligers om het wonen in de eigen leefomgeving langer mogelijk te maken en het aantal mensen dat zich eenzaam voelt te verminderen.

Daar waar grenzen bereikt worden kunnen mensen rekenen op professionele ondersteuning. De gemeente Oosterhout hanteert een integrale werkwijze, waarbij de inwoner centraal staat en vragen in onderlinge samenhang worden benaderd. Mensen in de wijk hebben vaak vragen op meerdere leefdomeinen die sterk op elkaar inwerken: werkloosheid, schuldenproblematiek, slechte gezondheid, opvoedingsproblemen en/of relatieproblemen. Een goede netwerkstructuur is essentieel, alleen hierdoor kan de gemeente regie voeren op de inhoudelijke ontwikkeling van zorg en ondersteuning, de afstemming tussen de diverse toegangen en het aanbod van zorgaanbieders. Belangrijk is dat we werken via het mobiliseren van de bewoners zelf, maar ook met de corporatie (Thuisvester), de huurdersvereniging (HVO), de politie en maatschappelijke instanties samen. Via het wijkgerichte werken zijn we beter in staat om integraal beleid te ontwikkelen en maatwerk te bieden tussen de verschillende domeinen zoals zorg, lokaal (preventief) gezondheidsbeleid, onderwijs, werk en inkomen, sport en veiligheid. Ten aanzien van de jeugdzorg is ons uitgangspunt dat dit zo mogelijk in een huiselijke omgeving geboden wordt. We gaan uit van de eigen kracht van onze bewoners. Ouders zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kind(eren).

De meeste ouders vragen advies of hulp bij de opvoeding of ontwikkeling van hun kind in hun directe omgeving. Bijvoorbeeld bij familie, vrienden, buren, school, geloofsgemeenschap of sportclub. Wanneer het eigen netwerk onvoldoende ondersteuning biedt, wordt ondersteuning door onze maatschappelijke samenwerkingspartners geboden zoals Surplus, GGD, MEE, etc.. Er wordt geïnvesteerd in laagdrempelige preventie, waardoor jeugdigen en ouders in een vroegtijdig stadium worden ondersteund, eveneens met als doel om (duurdere) langdurige zorg te voorkomen. Als meer ondersteuning nodig is, dan kunnen jeugdigen en ouders rechtstreeks of via partners in de wijk (zoals school, jongerenwerk of politie) terecht bij het sociale wijkteam. Dit wijkteam werkt volgens het principe één gezin, één plan, één regisseur. Ten aanzien van ouderenzorg is onze inzet erop gericht dat senioren op volwaardige wijze, zo lang mogelijk deel kunnen blijven nemen aan en functioneren in de samenleving. De gemeente Oosterhout zet zich in voor het bereiken van een samenhangende benadering tussen wonen,

Omgevingsvisie Oosterhout

15

zorg en welzijn. Onze Woonvisie (klik hier) geeft hiervoor het kader, welke we opgesteld hebben samen met partners uit het sociaal domein. In de ‘Samenwerkingsafspraken langer zelfstandig wonen in Oosterhout’ (klik hier) hebben we hieraan verder invulling gegeven, samen met partijen als Surplus Welzijn, Thuisvester, Thebe, GGD, Ouderenplatform en Amphia. Deze afspraken zijn erop gericht om de inwoners vanuit hun eigen verantwoordelijkheid te ondersteunen en te faciliteren bij de wens, behoefte en/of noodzaak om langer thuis te kunnen blijven wonen. Als gezamenlijke partijen gaan we hiervoor diensten, producten en ondersteuning ontwikkelen, op elkaar afgestemd, waarbij de behoefte van de mensen zelf het uitgangspunt is. Met ingang van 2021 zijn we als gemeente verplicht om kwetsbare doelgroepen te huisvesten en te zorgen voor begeleiding. Om dit goed te kunnen organiseren zijn we in gesprek met de corporatie. Oosterhout werkt aan een visie voor het sociaal domein waarin onder andere de hiervoor benoemde onderwerpen verder worden uitgewerkt. Goede leefomgeving helpt bij beschermen èn bevorderen gezondheid Het vertrekpunt van ons nieuwe gezondheidsbeleid (Ontwikkelagenda Gezondheid Oosterhout Vitale Stad 2019-2022, klik hier) vormt ‘positieve gezondheid van mensen’.

Het gaat daarbij om: het kunnen voeren van je eigen regie en het vermogen om je aan te kunnen passen aan de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. In ons gezondheidsbeleid staat het beschermen, bewaken en het bevorderen van gezondheid centraal, zowel voor de gehele bevolking als ook voor speciale doelgroepen. Gezondheid gaat steeds minder alleen over ziekte en het verzorgen van mensen die ziek zijn. Het gaat daarnaast steeds meer over gezonde leefstijlen en een gezonde leefomgeving. Het gaat niet alleen om fysieke en mentale gesteldheid, maar ook om vitaliteit en welbevinden en de mogelijkheden die mensen hebben om met ziekten, beperkingen en tegenslagen om te gaan. Gezondheid(sbeleid) richt zich daarmee niet alleen op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners, maar tevens op de sociale en fysieke omgeving waarin we in Oosterhout leven. We werken al langer aan de bescherming en verbetering van gezondheid via de fysieke omgeving, denk aan luchtkwaliteit, geluidsnormen, normen rondom bodemkwaliteit. Maar van groot belang voor de bevordering van gezondheid is bijvoorbeeld de hoeveelheid groen, of speelplekken, aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen en de mogelijkheden om aantrekkelijk en veilig te wandelen en te fietsen.

De huidige corona-pandemie laat zien, dat het werken aan een gezonde leefomgeving die een gezonde leefstijl bevordert van een nog groter belang is. De inrichting van de fysieke leefomgeving is van groot belang voor het behalen van ’gezondheidswinst’. Helaas is het zo, dat in bepaalde gebieden sprake is van een concentratie van (gezondheids)problemen, mede gekoppeld aan bijvoorbeeld de ligging nabij de snelweg, of de bouwperiode van de woningen, maar ook de gemiddelde voedingspatronen en leefstijlen van de bewoners. Om zo samenhangend mogelijk met al deze vraagstukken om te kunnen gaan, omvat ons nieuwe gezondheidsbeleid ook een gebiedsgerichte component. Hiermee lopen we als Oosterhout voorop! Dit hebben we opgesteld samen met de GGD, op basis van de BROS (Brabantse Omgevingsscan, GGD, klik hier). De resultaten van de BROS op buurtniveau hebben we ook verweven in de IDeekaarten van de Omgevingsvisie (klik hier). Dit komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in het gebiedsgericht benoemen van aandachtspunten als hittestress, eenzaamheid, geluidshinder en angst voor gezondheidseffecten als gevolg van aanwezige veehouderijen in het buitengebied. Deze gebiedsgerichte invalshoek van ons gezondheidsbeleid volgen we ook

Omgevingsvisie Oosterhout

16

bij de verdere uitwerking van de wijkgerichte aanpak. Hiervoor gaan we met de mensen uit het gebied in gesprek. Ook gaan wij bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen ketenpartners als de Veiligheidsregio, Omgevingsdienst en GGD structureel meer aan de voorkant van planprocessen betrekken. Op dit moment wordt in het kader van de Omgevingswet hiermee geëxperimenteerd. De resultaten van dat experiment zullen mogelijk leiden tot andere afspraken hoe hieraan invulling te geven. Ons doel, zoals opgenomen in de Ontwikkelagenda Gezondheid, is om de gezondheidssituatie van de inwoners van Oosterhout te verbeteren en de gezondheidsverschillen te verkleinen. De hier toegankelijk gemaakt infographic illustreert wat hierbij allemaal van belang is en hoe we aan de slag gaan. De hoofdthema’s zijn: Gezonde leefstijl, speerpunten: bewegen & gezond gewicht, alcohol & middelengebruik, rookvrije generatie en mentale veerkracht; Gezond meedoen, speerpunten: gezondheidsvaardigheden en jeugdgezondheidszorg; -

Gezonde leefomgeving: een gezonde leefomgeving vormt een noodzakelijke voorwaarde voor gezondheid, dit werken we verder uit via de wijkgerichte aanpak.

Aan de Ontwikkelagenda Gezondheid hebben we de Werkagenda Gezondheid 2019-2022 (klik hier) gekoppeld, waarin we de weg van beleid naar uitvoering uitgewerkt hebben. Deze hebben we samen met professionals en partners opgesteld. De gemeente gaat samen met betrokken partijen en organisaties aan de slag, met aandacht voor ieders rol: GGD, Zorroo, zorgverzekeraars, Amphia, welzijn, MOOVE, horecahouders, scholen enz. Onderwijs, sport, cultuur voor iedereen Voorzieningen als onderwijs, sport, cultuur en evenementen zijn van belang voor de aantrekkelijkheid van het wonen, werken, leven en recreëren. Via sport en cultuur kan ook de sociale samenhang verder versterkt worden. Het is ons uitgangspunt dat sport en cultuur voor iedereen beschikbaar moet zijn. De kwaliteit van voorzieningen staat voorop. Voor beide aandachtsvelden hebben we apart beleid opgesteld. Cultuur Cultuur vormt een belangrijk ingrediënt voor een gezonde en sterke samenleving. Cultuur is meer dan enkel de fysieke verschijningsvorm. Het gaat over de vorming van onze individuele en collectieve identiteit, over de ontwikkeling en uiting van gevoelens en beleving, over de inspiratie van onze gedachten en de vergaring van kennis en inzicht. Naast de intrinsieke waarde, draagt cultuur bij aan tal van maatschappelijke pijlers in ons bestaan.

Van individuele ontwikkeling en educatie tot een bredere sociaal maatschappelijke en zelfs economische impuls. Hoe we hieraan als gemeente bij willen dragen hebben we uitgewerkt in de Cultuurnota Droom, Durf en Beleef (klik hier). De kern van de strategie wordt getypeerd door drie begrippen: Vrijheid (loslaten en experimenteren), Ontmoeting (contact en samenwerken) en Ondersteuning (stimuleren en inspireren). Als gemeente vinden we het belangrijk om ruimte te bieden aan de autonome totstandkoming en ontwikkeling van cultuur. Dit betekent ook het zorgen voor de juiste ondergrond. We maken als gemeente het verschil door te investeren in een sterke (talent)ontwikkeling, een doorlopende verbinding van mensen, instellingen en maatschappelijke opgaven en een passende en gewogen facilitering in regelruimte, financiële middelen en fysieke ruimte. Via

Omgevingsvisie Oosterhout

17

de inzet van cultuurcoaches werken we aan het verbinden van cultuur met de domeinen educatie, sociaal en economie. Goede kruisbestuivingen dragen bij aan een sterke, levendige en gezonde stad. We streven naar een gevarieerd en hoogwaardig aanbod van cultuur en evenementen, het ondersteunen van kwetsbare vormen van kunst en cultuur en ijveren voor het behoud van het cultureel erfgoed in de stad. In Oosterhout zijn er meerdere belangrijke culturele voorzieningen, zoals Theater De Bussel, Theek5 en H19. Daarnaast zijn er veel culturele initiatieven. Het is onze ambitie om dit te behouden en te versterken, o.a. door realiseren van een productiehuis (broedplaats voor (podium)kunst). Wanneer er aanleiding voor is, overwegen we combinatie en/of clustering van voorzieningen, om daarmee de voorzieningen te kunnen behouden. In het algemeen streven we naar multifunctioneel gebruik en het maken van slimme combinaties. Gedacht kan ook worden aan het inzetten van voorzieningen gericht op het bereiken van oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Sport Als gemeente zetten we in op het bevorderen van sportdeelname door inwoners van Oosterhout, zowel de jeugd (jong en oud), de senioren als mensen met een beperking. Dit is van belang zowel uit het oogpunt van volksgezondheid als vanuit sociaal perspectief (voorkomen maatschappelijk isolement, bevorderen integratie, tegengaan overlast).

Sport en bewegen vormen dus een belangrijk instrument bij de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Niet alle Oosterhouters voldoen aan de landelijke beweegnorm. Als het gaat om sportdeelname en bewegen, is het onze ambitie om minimaal te voldoen aan het landelijk gemiddelde. Hier werken we aan samen met de verenigingen en de bewoners, onder andere via de inzet van de sportmakelaar, het sportloket en het gemeentelijke sportbedrijf (zie ook de Nota Sporten en Bewegen (klik hier). We investeren doelmatig in sport. Vanuit het oogpunt van doelmatigheid is clustering van (nieuwe) sportaccommodaties, verspreid over de stad gewenst. Op dit moment is er feitelijk al sprake van een aantal sportclusters, waaronder die in het Warandegebied en in de Contreie. Sportvoorzieningen zijn niet wijkgebonden. In de kerkdorpen is ruimte voor eigen sportvoorzieningen. We investeren in breedtesportaccommodaties. Van groot belang voor het bereiken van de doelstellingen rondom sport en bewegen is de om de samenwerking te vergroten tussen alle betrokkenen. Onderwijs We beschikken over een gevarieerd onderwijsaanbod, primair en voortgezet onderwijs. Oosterhout staat voor de ambitie van ‘totaalonderwijs’, samen met de betrokken organisaties.

De ambitie is om alle jeugdigen van 0 – 25 jaar te helpen op weg naar maatschappelijke zelfstandigheid en een positieve deelname aan het maatschappelijke leven. In ons beleid en handelen zetten we in op vergroten van kansen en het voorkomen van (school)uitval. Ten aanzien van het primair onderwijs streven we naar behoud van het aanbod en van de kwaliteit. Bij het voortgezet onderwijs ligt de uitdaging onder andere in het leggen van goede verbindingen tussen lokale bedrijvigheid en middelbaar en hoger onderwijs. Hier werken we aan via het in ontwikkeling zijnde Programma Arbeidsmarkt en Economie. Samen met het onderwijsveld en maatschappelijke partners willen we komen tot een meerjarige onderwijsagenda voor Oosterhout: de Lokale Educatieve Agenda.

Omgevingsvisie Oosterhout

18

Figuur 4: Thema economische vitaliteit

Omgevingsvisie Oosterhout

19

2.2 Economische vitaliteit 2.2.1 -

-

-

2.2.2

Kernpunten Blijvend aandacht voor behoud en versterking van een aantrekkelijk vestigings- en ondernemingsklimaat, zoals goede (multimodale) bereikbaarheid, voldoende ruimte voor bedrijvigheid, een goede relatie tussen onderwijs en arbeidsmarktbeleid, een goede samenwerkingscultuur en het voorkomen van overmatig vertragende procedures. Behoud diversiteit typen bedrijvigheid, met als belangrijke pijlers Agro & Food, Chemie, Logistiek, zorg, HTSM (hightech systemen en materialen), Biobased Economy, Maintainance en MKB. Daarnaast is de datasector kansrijk. Behoud van voldoende en goede ruimte voor bedrijven, zo mogelijk via herverkaveling waardoor het juiste bedrijf op de juiste plaats gevestigd wordt. Aandacht voor kwaliteit bestaande terreinen. Bevorderen van de verduurzaming van bedrijfsvoeringprocessen. Transformatie van de binnenstad naar een onderscheidend en eigentijds winkelgebied. De binnenstad is het visitekaartje van Oosterhout: aantrekkelijk, compact en met een goede balans tussen de verschillende functies. Kansen voor de recreatieve functie, echter niet in de vorm van groei, maar door kwaliteitsversterking van en verdere diversificatie binnen het bestaande aanbod. Het buitengebied staat aan de vooravond van een transitie.

Bij het begeleiden hiervan wordt gestreefd naar een balans tussen de diverse functies, de draagkracht en waarden van het buitengebied, en de grotere maatschappelijke opgaven (zoals woningbouw, duurzaamheid en klimaatadaptatie). Aanpak van de mismatch tussen banen en arbeidskrachten: via het mobiliseren van verborgen werkloosheid, een goede samenwerking tussen bedrijven en kennisinstituten, maar ook via het zorgdragen voor het beschikbaar komen van de juiste woningen waaraan de werknemers behoefte hebben die we als Oosterhout beogen aan te trekken gezien de gevestigde bedrijven. Toelichting

Behoud en verdere versterking van de goede economische positie van Oosterhout Oosterhout heeft een gezonde economische positie, de werkgelegenheid is divers, geen sector springt er echt bovenuit. Economisch kenmerkende sectoren van Oosterhout zijn: industrie, logistiek, ICT, food en MKB. Oosterhout is aantrekkelijk voor toerisme en recreatie door de groene omgeving en aanwezige recreatieparken en er is relatief veel horeca. Oosterhout is ook een echte forensenstad: gelegen nabij grotere steden, in en rustige omgeving en goed ontsloten met snelwegen en via het openbaar vervoer. De afgelopen 15 jaar is het aantal banen in Oosterhout sterker gegroeid dan gemiddeld in de provincie. Ook wat betreft samenstelling van de beroepsbevolking zijn er veel pluspunten: er zijn relatief veel hoogopgeleiden, het gemiddeld inkomen ligt hoger dan het landelijk gemiddelde en het aandeel laagopgeleiden is lager dan het landelijk gemiddelde (deze informatie komt uit de sociaaleconomische spiegel, klik hier). Oosterhout beschikt over een relatief groot areaal bedrijventerrein vergeleken met de omvang van de gemeente. Dit komt mede door onze reeds lange krachtige logistieke positie, o.a. door verschillende terminals en de multimodale ontsluiting (ook via het water): Oosterhout is een logistieke hotspot.

Ook in andere sectoren is Oosterhout sterk: er is bijvoorbeeld relatief goede commerciële- en financiële dienstverlening gevestigd. Onze ambitie zoals opgenomen in de Agenda Economie (klik hier) is het behouden en verder versterken van de economische positie en het zorgdragen voor een ook in economisch opzicht

Omgevingsvisie Oosterhout

20

toekomstbestendige stad. Dit is niet alleen van groot belang voor de werkgelegenheid, maar ook voor de vitaliteit en de investeringskracht van Oosterhout. Door het stimuleren van een duurzame economie, het bevorderen van een goed ondernemersklimaat en maatschappelijk verantwoord ondernemen en met een goed relatiebeheer willen we in samenwerking met onze partners ons doel bereiken. In de Agenda Economie geven we aan welke stappen we daarvoor zetten, gestructureerd naar de lijnen: Versterken ondernemersklimaat; Binden en verbinden van partijen; Verhogen arbeidsproductiviteit en arbeidsparticipatie; Citymarketing en –branding. Diversiteit in economische sectoren is wat Oosterhout kenmerkt. We streven naar behoud van deze diversiteit en verdere ontwikkeling van de goede positie in de verschillende krachtige en kansrijke sectoren: agrofood & biobased, transport & logistiek, HTSM, zorg & welzijn en de ‘gezonde economie’ (bewegen, vrije tijd). Daarnaast is de ‘datasector’ kansrijk. Samenwerking is hiervoor van groot belang. Oosterhout ligt in de regio West-Brabant, daar waar we kansen zien trekken we samen op. Hierbij kijken we verder dan de eigen regio, ook de regio Hart van Brabant is voor ons van belang.

Breda en Oosterhout enerzijds en Tilburg en Waalwijk anderzijds behoren tot twee verschillende regio’s, maar we vormen een economisch, onderling sterk verweven systeem, met veelal dezelfde bestuurlijke agenda en dezelfde uitdagingen. Wij zijn van mening dat een nauwere samenwerking uiteindelijk zou kunnen leiden tot een tweede ‘motorblok’ voor de Noord-Brabantse economie, naast en aanvullend op de Brainport Eindhoven. Deze mogelijkheid gaan we de komende periode (samen) nader verkennen. Oosterhout investeert in ruimte voor economie, het verbeteren van de bereikbaarheid, in ondernemerschap en geeft ruimte voor initiatief. Het werken aan huis blijven we faciliteren binnen de kaders van het bestemmingsplan. Werkfuncties mogen geen hinder veroorzaken in een rustige woonomgeving. Om het ondernemersklimaat te verbeteren gaan we waar mogelijk verder met het verminderen en vereenvoudigen van de lokale regelgeving, voor zover daarmee geen afbreuk wordt gedaan aan een goed woon- en leefklimaat. Inmiddels hebben we op dit vlak al flinke stappen gezet, zoals de ruimere bedrijfsbestemming in bestemmingsplannen, aanhuisgebonden beroepen en kleinschalige lichte bedrijvigheid aan huis is mogelijk en welstand en de APV is gedereguleerd.

Daarnaast is een toegesneden samenstelling van de arbeidsmarkt en samenwerking met betrokken partijen (onderwijs, bedrijven, gemeente, sociaal-maatschappelijk vangnet) van belang. Hier gaan we gericht mee aan de slag via het in ontwikkeling zijnde Programma Economie en Arbeidsmarkt. Onze recente bedrijvenpeiling laat zien dat de deelnemende bedrijven en ondernemers, het Oosterhoutse vestigingsklimaat (o.a. de beschikbare ruimte, de kwaliteit ervan en de bereikbaarheid) beoordelen met gemiddeld een 7,1 en het ondernemingsklimaat (o.a. de regelgeving en begeleiding van (startende) ondernemers) met een 6,8. De bereikbaarheid van Oosterhout via de weg en de beschikbaarheid van ruimte worden hierbij als sterke punten genoemd. Punten van aandacht zijn de parkeermogelijkheden en de bereikbaarheid via het spoor en de bereikbaarheid binnen de stad Oosterhout zelf. In samenwerking met de bedrijvenverenigingen en de BIZ Weststad bekijken we de mogelijkheden om de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen te verbeteren. Duurzaam goederenvervoer nemen we hierbij gelijk als aandachtspunt mee. Ook zijn we in contact met de provincie over het verbeteren van de openbaar vervoer bereikbaarheid van de bedrijventerreinen. Ook de bereikbaar-

Omgevingsvisie Oosterhout

21

heid via de digitale snelweg is van groot belang voor een goed onderneem- en vestigingsklimaat. De gemeente faciliteert de aanleg van glasvezelnetwerken. Datacenters kunnen zich vestigen op de bedrijventerreinen. Daarnaast zijn er andere punten die ook om aandacht vragen: onze potentiele beroepsbevolking tot 65 jaar is reeds vanaf 2009 aan het krimpen. Dit leidt tot opgaven, zoals een personeelstekort bij bedrijven en een relatief hoog beroep op uitkeringen. Als gemeente gaan we hier gericht mee aan de slag. Dit werken we de komende periode uit in het Programma Economie en Arbeidsmarkt. Het accent ligt hierbij op het aanpakken van de mismatch tussen bedrijfsleven en arbeidsmarkt, waarbij we onder andere inzetten op versterking van de samenwerking tussen de 3 O’s (Overheid, Onderwijs, Ondernemers). In het kader van dit programma zoomen we ook in op de branding van Oosterhout, het versterken van het ondernemersklimaat en het verhogen van de arbeidsproductiviteit en arbeidsparticipatie. Vinger aan de pols: in Oosterhout grote vraag naar ruimte voor bedrijven Regionaal is er sprake van een mismatch: de (geplande) bedrijventerreinen sluiten niet altijd aan bij de vraag van vandaag en morgen. Bovendien is er sprake van een kwantitatief overaanbod. Het is dus van groot belang om in de Regio West-Brabant af te stemmen en te werken met goede programmeringsafspraken.

Oosterhout is een van de weinige gemeenten binnen de regio die nog kan/mag groeien. Dit komt mede omdat onze bedrijventerreinen profiteren van een gunstige ligging tussen A27, A59 en het Wilhelminakanaal, waarbij Weststad ook voorzien is van een goederenspoor. Onze kantorenlocaties Europark, Hoevenstein en Beneluxweg zijn gunstig gelegen in het hart van de Benelux. Oosterhout heeft de ondernemer veel te bieden en is kraamkamer voor de startende ondernemer, mede dankzij een ruim aanbod aan bedrijfsverzamelgebouwen. Ieder bedrijventerrein heeft een eigen actieve ondernemersvereniging. De voorzitters van deze verenigingen komen samen in de Brabant Zeeuwse Werkgeversvereniging, kring Oosterhout (BZW) en voeren overleg met het gemeentebestuur. Als gemeente stimuleren we het verbreden van de onderwerpen waaromtrent samenwerking plaatsvindt. Via samenwerking kunnen opgaven rondom kwaliteit, beveiliging, uitstraling, energie, vervoer, duurzaamheid en klimaat beter aangepakt worden. Daarnaast streven we naar het opzetten van een BIZ (BedrijfsInvesteringsZone) voor ieder terrein, van waaruit projecten gefinancierd kunnen worden. Recentelijk is bedrijventerrein Heihoef afgerond, Everdenberg-Oost wordt momenteel gerealiseerd. Daarnaast bevindt de uitbreiding van Vijf Eiken met Sidestream Innovation Valley zich in de oriënterende fase.

De vraag naar ruimte voor bedrijven in Oosterhout is groot. We blijven waakzaam of de plannen die momenteel in ontwikkeling zijn, ook op termijn voldoende zijn om aan de ruimtevraag tegemoet te komen. Naast oog voor de eventuele noodzaak voor nieuwe ruimte voor bedrijvigheid, zetten we in op zo optimaal mogelijk ruimtegebruik en het vergroten van de ruimtewinst op de bestaande terreinen. Belangrijke factor hierbij is dat het juiste bedrijf op de juiste plaats zit. Bedrijfskavels gelegen aan het water, moeten idealiter ook in gebruik zijn door een watergerelateerd bedrijf. We onderzoeken de mogelijke inzet van ruilverkaveling om waar nodig de situatie te optimaliseren. Zorgvuldig omgaan met de bestaande bedrijventerreinen Voor het zo optimaal mogelijk functioneren van de bedrijventerreinen en Oosterhoutse economie, blijven we investeren in een goede bereikbaarheid en in de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen en kantorenlocaties. We hebben de ambitie om hierbij nog beter de potenties van

Omgevingsvisie Oosterhout